Danh tác Chiến tranh và Hòa bình của văn hào Nga: Liép Nhicalaiêvich Tônxtôi (1828- 1910), lần đầu tiên được xuất bản tại Việt Nam, do Nhà xuất bản Văn hóa, tiền thân của NXB Văn học ngày nay. Thuở ấy, tác phẩm in thành bốn tập. Tập 1 phát hành tháng 12-1961. Ba tập còn lại phát hành năm 1962. Những người dịch bộ tiểu thuyết nổi tiếng này gồm: Cao Xuân Hạo (chủ biên), Hoàng Thiếu Sơn, Nhữ Thành (tức Giáo sư Phan Ngọc) và Trường Xuyên, tức Giáo sư Cao Xuân Huy, thân sinh của Giáo sư Cao Xuân Hạo. Sau 46 năm kể từ ngày hoàn thành bản dịch, những người dịch Chiến tranh và Hòa bình hiện nay ra sao? Xin thưa: Giáo sư Cao Xuân Huy, nhà văn Hoàng Thiếu Sơn đã qua đời nhiều năm. Giáo sư Cao Xuân Hạo qua đời ở tuổi 76 tại Gò Vấp thành phố Hồ Chí Minh. Giáo sư Phan Ngọc sống ở Hà Nội, cũng gần tám chục tuổi rồi!
Sau 46 năm kể từ khi phát hành lần đầu tiên, Chiến tranh và Hòa bình đã được tái bản hàng chục lần, kỷ lục về tái bản trong số những tác phẩm văn học dịch. Nhưng, thật đáng tiếc đã có sự “tam sao thất bản” đối với tác phẩm! Đặc điểm của tác phẩm này là có tới gần một phần tư số chữ tác giả viết bằng tiếng Pháp, cho nên, để tôn trọng nguyên tác, các dịch giả Việt Nam, vốn là những nhà văn hóa lớn, đã giữ nguyên phần tiếng Pháp để đưa vào phần chú thích. Bởi thế, mỗi khi tái bản, việc sửa lỗi morasse bằng tiếng Pháp là một thử thách lớn đối với những người làm sách mà không thạo ngoại ngữ! Càng về sau này, lỗi morasse càng nhiều, không chỉ ở phần tiếng Pháp mà ở ngay phần tiếng Việt. Thậm chí có đoạn văn của bản in đầu bị biến mất, nhiều câu văn thiếu chữ cho nên thành vô nghĩa. Ở những lần tái bản sau này, Lời giới thiệu do Giáo sư Cao Xuân Hạo biên soạn rất công phu, súc tích, đã bị bóc ra mà không hề được sự đồng ý của dịch giả, thay vô đó là một bài giới thiệu rất dài nhưng...
