2.
Khác với Mevit, Vusponski trông có vẻ thiểu não hơn, mặc dù bề ngoài hắn vẫn điềm đạm, vẫn cạo râu và chải đầu cẩn thận.
- Người ta đã chụp ảnh anh rồi chứ? - Phomin hỏi khi Vusponski bước vào.
- Vâng, thưa ngài đại úy. Nhưng tôi không hiểu làm như thế để làm gì.
- Để gửi ảnh của anh cho các cơ quan ngôn luận ở Ba Lan, xác nhận xem anh có phải là người như anh nói không. Bởi vì anh đã không chịu nói một điều gì mới về mình…
- Điều mới? Thực tình, tôi không còn gì để nói nữa. Nếu các ngài không tin thì cứ kiểm tra lại.
- Thế còn vết sẹo trên bả vai trái có hình giống…
- Vết sẹo ấy à? Đó là một vết thương. Tháng hai năm 1945, trong một trận oanh kích, tôi bị một mảnh bom…
- Vusponski, anh lại tiếp tục nói dối nữa rồi. Đó là dấu vết còn lại của nét xăm… Tất cả những người phục vụ cho cơ quan SS đều có xăm như thế. Tôi không muốn thuyết phục anh, nhưng tôi thấy tự anh đã làm cho hoàn cảnh của anh phức tạp thêm ra. Anh đã không nghĩ đến nơi đến chốn tất cả mọi vấn đề, không sẵn sàng nói thật. Nếu thế, chúng ta sẽ tiếp tục câu chuyện vào ngày mai. Anh hãy suy nghĩ và cố nhớ lại đi…
3
Đêm ấy, Vusponski trăn trở mãi không ngủ được. Cứ mỗi lần nhắm mắt lại là hình ảnh đại úy Phomin lại hiện ra, bên tai hắn lại văng vẳng tiếng nói của anh: “Vusponski, anh sẽ còn định nói dối đến bao giờ nữa? Về anh, tôi đã biết cả rồi. Cả điều anh không phải là Vusponski mà là Cuts và những tội anh đã gây ra cho nước Nga nữa”…
Sau một đêm mất ngủ và phải suy nghĩ căng thẳng, Vusponski mệt mỏi, không còn đủ sức chống lại cơn ác mộng. Những lời cuối cùng của đại úy Phomin “Hãy suy nghĩ và nhớ lại đi…” còn văng vẳng bên tai như một mệnh lệnh. Hắn không muốn nhớ lại, nhưng cứ nhắm mắt là bao nhiêu sự kiện, hình ảnh của quá khứ gần đây, lúc hắn còn ở trên đất Nga, lại hiện lên, quay cuồng trong trí nhớ.
“Hãy suy nghĩ và cố nhớ lại đi…”.
Vusponski nằm ngửa trên giường, trước mắt hắn hiện lên rõ nét như trên màn ảnh cảnh đáng sợ. Trong một ngôi nhà gỗ trên đất Nga, hắn ngồi bên cửa sổ đưa mắt nhìn mặt trời đang lên qua lớp kính mờ đục đầy băng bám. Xa xa, một đàn quạ đen lượn vòng…
Cạnh cửa ra vào, một người đàn ông nằm dưới sàn, mặt quay vào tường, đầu quấn chiếc băng đỏ sẫm vì máu. Đó là một sĩ quan Liên Xô bị thương vừa bị bắt làm tù binh. Dùng mọi cách tra khảo vô hiệu, Cuts đã nổi khùng…
Trung úy SS Fisher bước vào, ra lệnh cho hắn phải bắn chết người bị bắt. Cuts đứng dậy lôi người sĩ quan Liên Xô ra ngoài.
Xa xa vọng lại tiếng gầm của đại bác.
Người sĩ quan Liên Xô đứng thẳng người, chửi vào mặt Cuts: “Đồ chó! Hãy lắng nghe tiếng gầm của đại bác! Đấy là tiếng súng của các đồng đội tao đang nã vào đầu chúng mày. Dù có trốn đâu, sắp tới chúng mày cũng sẽ chết”. Cuts bóp cò. Một loạt đạn nổ xuyên thủng ngực người sĩ quan.
Cuts bước qua xác người sĩ quan, không hiểu vì sao hắn cảm thấy sợ, tựa hồ người kia có thể đứng dậy và đi theo hắn như một cái bóng…
Sau đó, cũng ngôi nhà ấy, với những loạt đạn mới và những “cái bóng mới”. Rất nhiều cái bóng…
Vượt qua thời gian, vượt qua mọi thảm họa khủng khiếp của chiến tranh, những cái bóng kia vẫn theo sát hắn. Cuts run sợ những cái bóng ấy, sợ nhưng vẫn tiếp tục gây tội ác, tiếp tục tạo nên những cái bóng khác.
Không! Không! - Cuts choàng dậy, đưa mắt nhìn quanh như sợ có người nào đó nghe trộm.
“Hay trong mê sảng, mình đã nói hết mọi việc? Không! - Cuts rùng mình - Không có nhân chứng, còn mình thì mình không bao giờ nói!”.
Cuts đứng dậy, đi đi lại lại trong phòng và sau đó, khi đã hơi trấn tĩnh, hắn lại nằm vật xuống giường, định ngủ nhưng mọi việc lại diễn ra như cũ: “Đồ chó! Hãy lắng nghe tiếng gầm của đại bác! Đấy là tiếng súng của các đồng đội tao đang nã vào đầu chúng mày…”.
4
Mười một giờ sáng, y hẹn, đại úy Phomin đến phòng làm việc của sở công an Elburg. Ở đấy, Enok đang chờ anh.
- Evgeni, chào đồng chí! - Enok sung sướng nói - Có tin gì mới không? Sau lần tham quan Leipzig, đồng chí thấy thế nào?
- Theo tôi thì cuộc tham quan vừa rồi rất tốt. Chúng ta đã được nhìn thấy những kỳ công nghệ thuật vĩ đại, những danh lam thắng cảnh và nghỉ ngơi thoải mái.
- Đúng đấy. Các đồng chí của tôi cũng rất hài lòng. Đồng chí có việc gì cần gặp tôi thế? Có gì đồng chí cứ nói tôi nghe - Enok mời Phomin ngồi xuống chiếc ghế đệm bên bàn làm việc, rồi ngồi xuống chiếc ghế đối diện.
- Thực ra thì chẳng có việc gì quan trọng lắm - Phomin nói - Chúng tôi vừa tìm được một số tên tội phạm chiến tranh, có điều hiện nay bọn hắn đều sống ở bên kia biên giới cả… Nhưng bà con thân thích, gia đình của chúng lại ở bên này. Trong số đó có Anber Siske, trước kia là cai ngục ở trại tập trung Darsehauzen. Hiện giờ gia đình hắn đang sống ở Enburg này, tên thứ hai…
Là một người luôn luôn bình tĩnh, biết tự chủ và lịch sự, nhưng khi nghe Phomin nhắc đến cái tên Siske, Enok không kìm nổi, đứng bật dậy:
- Anber Siske? Các đồng chí đã lần ra manh mối và tìm được “Daika”? Ồ, tất nhiên, các đồng chí không thể nào biết được… “Daika” là cái biệt hiệu mà anh em tù đặt cho thằng đao phủ giết người đó…
Nhận thấy Enok đang xúc động, Phomin chợt nhớ lại những mẩu chuyện về Enok mà anh đã nhiều lần được nghe. Enok đã từng sống trong các trại tập trung khủng khiếp nhất của phát xít Đức suốt mười hai năm liền. Ba năm cuối cùng, anh đã phải sống trong trại tập trung giết người Darsehauzen. Đối với chủ nghĩa phát xít, anh còn một mối thù chưa trả được. Không phải ngẫu nhiên mà sau giải phóng, nhân dân Enburg đã chọn anh vào cơ quan công an nhân dân thành phố. Ngay từ những ngày đầu sau chiến tranh, Enok tích cực tham gia công tác của các phong trào dân chủ, anh đồng tình với những quan niệm cho rằng cần phải liên kết lực lượng của những người cộng sản với những người theo phái xã hội thành một Đảng: Đảng xã hội thống nhất Đức.
- Nghĩa là đồng chí có biết Siske?
- Không những biết hắn mà còn biết hàng trăm đứa như hắn. Tôi biết Siske từ hồi tôi còn là một cậu bé - Enok vừa nói vừa xếp lại những giấy tờ trên bàn, rồi bình tĩnh trở lại, ông rút thuốc ra hút - Lúc tôi mười lăm tuổi, vì không chịu làm kẻ hầu hạ cho tiểu thư Stols, tôi đã tìm cách trốn gia đình đến xin học nghề thợ nguội ở Hannover. Ở đấy, tôi đã làm quen với các đảng viên cộng sản. Năm 1932, đó là thời kỳ như thế nào chắc đồng chí đã biết, theo chỉ thị của Đảng, tôi đến Enburg để tổ chức lãnh đạo công tác đoàn thanh niên ở đấy. Cũng ở đấy, lần đầu tiên tôi chạm trán với Siske. Hồi đó hắn là một trong những nhân tố tích cực của tổ chức “Chiếc mũ thép”([1]), tích cực tham gia các cuộc đột kích các câu lạc bộ công nhân và cung thể thao của thành phố…
Một lần, tôi bị bắt. Chúng chạm cho tôi một hình “Tam giác đỏ”([2]), từ đó chúng đưa tôi hết trại tập trung này sang trại giam khác. Năm 1942, chúng đưa tôi về Darsehauzen, ở đấy, tôi lại chạm trán với Siske. Hắn không nhận ra tôi nhưng tôi cũng bị hắn làm tình làm tội đủ thứ - Enok đưa tay chỉ vào hàm răng giả của mình - Đây cũng là kết quả của một đòn tra tấn của hắn. “Daika” là một trong những tên cuồng tín, hung dữ. Hắn nhúng tay vào tất cả các cuộc tra tấn và thủ tiêu hàng loạt tù nhân. Thế mà trước lúc chiến tranh kết thúc không lâu, hắn đột nhiên biến mất. Giờ đây, nhờ các đồng chí, chúng tôi mới biết được rằng hắn còn sống. Về tội ác của Siske, hiện giờ còn có nhiều người ở Enburg này đã từng bị giam ở Darsehauzen làm chứng.
Enok ngồi im suy nghĩ.
“Con người chưa lấy gì là già lắm đang ngồi trước mặt mình, ai có thể nghĩ được rằng đã phải trải qua một cuộc sống khổ cực của chế độ nhà tù phát xít như thế. Trải qua bao nhiêu cực hình khổ ải ấy, anh ta vẫn giữ được khí tiết, lòng tin và sự trung thành với lý tưởng cộng sản. Rất may là giờ đây, một phần nước Đức đang ở trong tay những người đáng tin cậy…” - Phomin nghĩ thầm.
- Còn tên thứ hai? - Enok hỏi Phomin sau một phút im lặng.
- Otto Muller, một nhân viên của cục đường sắt cũ. Nếu không nhầm, hiện giờ gia đình hắn đang sống ở Stendal.
Enok ghi nhanh tất cả những cái đó vào sổ công tác của mình.
- Cám ơn đồng chí! Chúng tôi sẽ lập tức cho tiến hành điều tra, xác minh ngay. Trong giai đoạn này, khi cơ quan an ninh của chúng tôi còn ở trong thời kỳ trứng nước, bỡ ngỡ, thiếu kinh nghiệm, việc các đồng chí giúp chúng tôi lần theo tung tích những tên như hai tên này là vô cùng cần thiết và quý giá. Nhưng tôi tin rằng, rồi đây…
5
- Lotta, cô giỏi lắm! Cô không chỉ là một ca sĩ có tài mà còn là một nghệ sĩ xuất sắc. Phải nói rằng cô sinh ra để làm nghệ sĩ. Tôi đã chuẩn bị cho cô một món quà nhỏ - Liutse vừa nói vừa trao cho Lotta một bó hoa hồng và một chiếc hộp nhỏ màu đỏ, đựng sợi dây chuyền vàng lấp lánh một cách hết sức cám dỗ.
- Có gì đâu. Mọi việc đã xảy ra một cách tự nhiên. Lúc tôi leo lên đỉnh tháp của đài kỷ niệm thì bị chóng mặt. Denisov tình cờ đứng bên.
Mãi đến bây giờ, Lotta mới biết rằng Liutse đã cho người theo dõi cô ở Leipzig.
- Thôi, cô cũng không nên quá khiêm tốn. Tốt hơn hết là hãy cho tôi biết cô đã nói với Denisov những gì.
- Lúc anh ấy dìu tôi xuống đất, chúng tôi lại ngồi bên nhau trên một chiếc ghế đá. Phải nói rằng Denisov là một người rất lịch sự và dễ mến. Tôi nói cho anh ấy biết rằng tôi là ca sĩ của dàn nhạc ở quán cà phê, và mời anh ấy lúc nào rỗi thì lại chơi. Một lát sau, Denisov chia tay tôi và đến với đoàn tham quan. Đấy, tất cả chỉ có thế.
- Bước đầu mà được như thế là khá lắm rồi. Tôi hy vọng Denisov sẽ giữ lời hứa và sẽ đến gặp cô. Lúc đó, Lotta, cô sẽ phải tỏ ra thân mật hơn với anh ta, đề nghị được dẫn anh ta tham quan thành phố hay đi chơi... Cô phải làm sao cho Denisov cảm thấy mến cô.
- Nếu điều kiện cho phép thì… - Lotta lúng túng nói.
- Tất cả đều nằm trong tay cô, cô Lotta thân mến ạ! Nhưng… - Liutse cười nham hiểm - Nhưng không được quá đà. Cái đó không nằm trong kế hoạch của tôi. Hãy làm cho Denisov mê mẩn và quên hết mọi sự trên đời này. Và chấm hết. Hiểu chưa?
Lotta không trả lời, cô ngoan ngoãn gật đầu, không nhận thấy Liutse đã ra khỏi phòng từ lúc nào. Cô đứng dậy, lại bên cửa sổ, đưa hai tay ôm lấy mảnh diềm che, đờ đẫn. Đầu cô choáng váng, hai mắt nhòa đi. Cô biết Liutse đã nói là làm. Cô hiểu, tất nhiên sự chú ý của Liutse đối với Denisov là có dụng ý xấu…
“Phải làm gì bây giờ? Làm gì? Chỉ cần Denisov đến, còn sau đó… sau đó mình sẽ biết mình phải làm gì” - Lotta suy nghĩ rất lung, cố xua đuổi nỗi lo sợ đang xâm chiếm lòng mình.
6
Buổi sáng, vừa bước vào phòng làm việc, Phomin đã nhìn thấy một mẩu giấy với dòng chữ: “Vusponski yêu cầu được hỏi cung” của đồng chí trực ban để lại trên bàn.
“Được, xem hắn đã nghĩ ra được những gì mới?”. Phomin cho dẫn Vusponski lên phòng hỏi cung.
- Ngài dự thẩm đã đúng khi nói rằng những lời khai của tôi có nhiều mâu thuẫn - Vusponski bước vào, nói nhanh câu mà rõ ràng hắn đã chuẩn bị trước.
Phomin nhận thấy lần này Vusponski dùng chữ “ngài dự thẩm” để xưng hô, đó là một điều mới lạ.
- Anh sẽ khai hết mọi việc, tôi hiểu như thế, đúng không?
- Vâng.
- Thế thì bắt đầu đi.
Phomin trải mấy tờ giấy trắng ra bàn.
- Mùa xuân năm 1941, tôi được điều về một đơn vị SS. Ông bác sĩ, người đã xăm lên bả vai tôi lúc ấy nói: “Cái chữ này sẽ cứu anh thoát chết trong trường hợp nếu anh bị thương cần tiếp máu…”. Từ trước đến giờ, tôi vẫn đinh ninh như thế. Nhưng giờ đây chính chữ ấy đã vạch mặt tôi, bắt tôi phải đổ máu. Giả dối. Vâng đúng thế. Giờ đây, tôi chỉ còn biết nói thật.
Nói xong những điều mà rõ ràng đã chuẩn bị từ trước, Vusponski đưa mắt nhìn Phomin, cố đoán thái độ của anh.
- Tôi đã nhiều lần nói với anh, bây giờ lại nhắc lại một lần nữa, rằng chỉ có khai hết sự thật, anh mới có thể thoát khỏi tình trạng éo le hiện nay. Báo cho anh biết, giờ đây chúng tôi rất khó tin anh. Anh đã tự đến với chúng tôi để lừa dối. Hơn nữa, anh còn cố ý thuyết phục tôi. Tôi khuyên anh lần cuối cùng, hãy khai hết mọi chuyện…
- Thưa ngài đại úy, thực tình tôi không biết làm sao cho ngài hiểu. Hiện giờ tôi không còn con đường nào khác. Tôi chỉ còn biết nói sự thật. Tôi không phải là Vusponski mà là thượng sĩ của sư đoàn “Vi-kinh”. Tên thật của tôi là Fraderic Meri Cuts, sinh năm 1921, tại Dilsendofer. Hiện giờ tôi còn bố mẹ và cô em gái đang sống ở đó. Cuối năm 1939, tôi được đi học trường sĩ quan đặc biệt. Khóa học chưa kết thúc thì năm 1942, người ta điều tôi đến nhận công tác tại một đơn vị đặc biệt và phong quân hàm thượng sĩ. Chúng tôi, gần mấy tiểu đoàn dã chiến, được điều đến mặt trận Stalingrad với kế hoạch đánh tan các đội quân du kích ở đấy. Bởi thế, khi chiến dịch thất bại, chúng tôi không bị bắt làm tù binh như các quân đoàn của Paulius.
Cuối năm 1943, tôi bị thương nặng. Sau khi ra viện, người ta điều tôi về công tác trong một đơn vị đặc biệt bảo vệ sân bay gần Leipzig. Tôi phục vụ ở đấy cho đến cuối cuộc chiến thì bị quân Mỹ bắt làm tù binh.
- Thế tại sao và bằng cách nào, anh trở thành nhân viên của cục tình báo Anh?
- Được tha, tôi trở về gia đình. Cần phải kiếm tiền để nuôi sống gia đình, thế mà tôi lại không có nghề nghiệp gì cả. Tôi tìm đến nhà lao Hannover với hy vọng sẽ kiếm được một việc gì đó. Ở đấy, tôi đã gặp Stak… - Vusponski thở dài - Tôi đã được Stak huấn luyện cho cách chụp ảnh, viết, dịch mật mã, sử dụng điện đài. Từ đó, tôi luôn hoàn thành các nhiệm vụ được giao, Stak tỏ vẻ hài lòng.
- Anh có thể nói thêm gì về kế hoạch “Aiarsu”?
- “Aiarsu” là nhiệm vụ quan trọng đầu tiên của tôi. Theo kế hoạch đó, sau khi đánh lừa được cơ quan an ninh Liên Xô, tôi sẽ xin ở lại làm việc ở đây và sẽ tìm cách đột nhập phòng thiết kế. Sau đó, theo kế hoạch, sẽ có một nhân viên của Stak đến, tôi sẽ hoạt động dưới quyền trực tiếp của người này. Đấy, tất cả chỉ có thế. Những điều tôi vừa nói đều là sự thật.
- Theo tôi thì bây giờ những lời khai của anh mới gần đúng một phần sự thật. Hôm nay thế là đủ. Còn để chuẩn bị cho cuộc nói chuyện ngày mai, tôi yêu cầu anh nhớ lại những địa phương mà đơn vị của anh đã hoạt động thời chiến tranh. Tôi muốn nói đến những địa điểm trên đất Liên Xô…
7
- Đồng chí Phomin đấy à?
- Vâng, tôi đây. Cô Avegusta? - Phomin nhận ra tiếng nói quen thuộc của cô thư ký của Enok.
- Đồng chí chờ cho một tí nhé. Tôi trao máy cho đồng chí Enok.
Một giây sau, Phomin nhận ra giọng nói trầm trầm của Enok trong ống nghe.
- Evgeni, chào đồng chí. Chúng tôi đã nhận được những tài liệu quan trọng liên quan đến Muler và Siske. Tôi đang muốn gặp đồng chí để trao đổi một số vấn đề. Nếu rảnh, mời đồng chí đến chỗ tôi.
Phomin cho gọi xe. Nửa giờ sau, anh đã có mặt tại phòng làm việc của Enok.
- Mới có một ngày mà chúng ta đã tiến hành được khá nhiều việc - Enok vừa mở chiếc cặp tài liệu vừa nói - Chúng tôi đã điều tra và xác minh được, gia đình Siske gồm có vợ, con gái và con rể hiện đang sống bằng nghề làm vườn ở Velghenstad. Chúng tôi đã chụp ảnh được một bức thư của bà Siske gửi cho chồng. Trong thư bà ta có báo tin cho Siske biết sắp tới, đứa cháu đáng yêu của họ sẽ tròn một năm. Bà hy vọng rằng Siske sẽ về thăm và mang quà tặng ngày sinh của cháu. Nhận được thư này, tôi cho rằng thế nào Siske cũng sẽ về. Đây là ảnh của hắn.
Trước mắt Phomin là tấm ảnh chụp của một người rất dễ nhận dạng: cổ dài và nhỏ, vai rộng quá cỡ, đầu nhỏ, hình quả dưa, không cân đối tí nào với đôi vai. Nhìn bức ảnh này, người ta có cảm tưởng là tạo hóa đã nhầm lẫn khi đặt cái đầu lên người hắn. Siske đang cười vẻ lúng túng, tay đỡ trên gối một chiếc bọc trắng, nhô đầu một đứa trẻ nhỏ xíu. Mặt sau của tấm ảnh có dòng chữ: “Gửi bố Azi”.
- Nhìn vẻ mặt phúc hậu của Siske, không ai dám nói rằng hắn là một tên đao phủ - Enok mỉm cười với vẻ châm biếm.
- Đối với tấm ảnh này, có một câu châm ngôn mà tôi thấy rất hợp: “Quỷ già thì đa cảm”.
- Cái gì đúng thì bao giờ cũng đúng - Enok gật đầu rồi châm thuốc hút - Bây giờ chúng ta cùng bàn một số vấn đề trong kế hoạch của chúng tôi. Để đồng chí khỏi ngạc nhiên, tôi nói trước, tôi đã chuẩn bị một lực lượng khá đông để bắt Siske… Không thể để hắn thoát được. Hắn là một kẻ nguy hiểm, không những bây giờ mà sau này, hắn sẽ còn gây tác hại cho chúng tôi. Tôi xem hắn không chỉ đơn thuần là một nhân viên của cơ quan tình báo nước ngoài, mà còn là kẻ thù của nhân dân Đức, một trong những kẻ đang tìm cách lén lút phá hoại công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa của đất nước chúng tôi. Tôi nói “nước chúng tôi” ở đây với hàm ý cả nước Đức. Hiện nay bọn Anh, Mỹ và những kẻ được chúng nâng đỡ đang lải nhải tuyên truyền và kêu gọi thành lập một liên bang Đức bên kia biên giới. Tôi còn nhớ là ngay từ tháng mười năm 1945, trả lời một phóng viên Mỹ, Konrat Adenauer đã nói: “Tôi cho rằng, điều cần thiết và tốt nhất hiện nay là phải nhanh chóng liên kết ba vùng tạm chiếm phía tây thành một quốc gia liên bang…”. Được, nếu tình hình biến chuyển như thế, chúng tôi cũng sẽ thành lập ở đây một nhà nước xã hội chủ nghĩa. Nhưng thôi, chúng ta trở lại vấn đề Siske… - Enok suy nghĩ một lát rồi tiếp - Có lẽ hắn biết chúng ta luôn chờ hắn, bởi thế hắn sẽ đề phòng, cảnh giác và hành động thận trọng. Với Muler cũng thế. Hiện giờ chúng tôi đã tìm thấy hồ sơ cá nhân của hắn ở phòng lưu trữ tổng cục đường sắt. Đồng chí muốn xem qua không?
Chiếc cặp nhỏ bằng bìa các-tông màu xám. Ngoài bìa, góc phải cặp có in nổi hình con đại bàng đen. Dưới nó là hàng chữ lớn “Cục đường sắt Enburg. Hồ sơ N0 201 - Muler Otto”. Phía trong, giữa trang đầu có dán một tấm ảnh nhỏ. Trong ảnh là một người đàn ông đứng tuổi có bộ lông mày rậm che gần hết cặp mắt ti hí, trên đôi môi dày là hai vệt ria mép kiểu quốc trưởng. Trên túi áo bên trái có hình một chiếc huy hiệu đảng viên Đảng quốc xã. Cuối hồ sơ là lệnh quyết định điều Muler đến chỉ huy một tuyến đường sắt tại Ukraina. Cuối cùng là một mảnh giấy nhỏ với những chữ nhỏ li ti khó đọc, đó là bức thư của Muler gửi cho bộ chỉ huy. Trong thư, hắn báo cáo bộ chỉ huy biết hiện hắn đang chịu trách nhiệm một tuyến đường sắt quan trọng ở Dolgensovo.
Chờ Phomin xem xong, Enok nói tiếp:
- Các đồng chí công an ở Stendal đã cho chúng tôi biết, ba tuần trước, Muler có ghé thăm mẹ. Trả lời câu hỏi của những người xung quanh: Vì sao hắn sống ở Tây Đức mà không về Đông Đức cho gần gia đình, hắn nói rằng ở bên ấy, hắn có việc làm với đồng lương khá giả. Chúng tôi đang tìm cách nhử hắn về, và tôi tin chắc rằng một ngày gần đây, cả Muler lẫn Siske sẽ rơi vào tay chúng tôi.
- Đồng chí Enok, đồng chí có thể cho tôi mang tập hồ sơ của Muler về nhà ít lâu chứ? - Phomin hỏi.
- Vâng, tất nhiên. Tôi chuẩn bị nó cho đồng chí đấy.
- Còn một vấn đề này nữa, đồng chí Enok ạ, chúng ta cần phải thu thập thêm những tài liệu tỉ mỉ về những người thân và có quan hệ với Muler…
Phomin định vào gặp đại tá Ktorov, nhưng đồng chí trực ban bảo ông đang bận, còn lâu mới rỗi, nên đành thôi. Anh đến phòng Pravotorov yêu cầu chụp lại mấy tấm ảnh của Muler. Sau cùng, Phomin đến phòng cô thư ký để kiểm tra lại tất cả những báo cáo chuẩn bị gửi lên bộ chỉ huy.
- Khi nào đại tá xong việc, anh gọi nhé - Phomin nói với đồng chí trực ban rồi trở về phòng làm việc.
Phomin giở tập Tin tức nước Đức ra đọc. Trong đó có nhiều điều Enok đã trao đổi với anh. Một bài phát biểu của Kutsumakher, một nhân vật từ lâu vẫn cố tình tìm cách chia rẽ Đảng xã hội thống nhất Đức. Trên thực tế thì Kutsumakher chỉ là con trai của nhà chính trị Anh, Mỹ, những người đang nuôi dưỡng ý đồ biến nước Đức thành bàn đạp chống chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Tại nhiều vùng bên kia ranh giới, ngay từ những ngày đầu chiến tranh, bọn Anh, Mỹ đã tìm cách đàn áp, đè bẹp các lực lượng muốn biến những vùng đó thành một nhà nước dân chủ chống phát xít. Và không phải ngẫu nhiên mà chính quyền Anh - Mỹ tại hai vùng tạm chiếm đã sẵn sàng đồng ý liên kết lại thành cái gọi là Bidonia. Bidonia hiển nhiên trở thành mảnh đất đầu tiên của những kẻ phục hồi chủ nghĩa phát xít. Thế là những kẻ mới hôm qua thôi còn lẩn trốn, thậm chí sợ nghĩ mình có liên quan với Đảng quốc xã Đức, thì hôm nay nhờ sự nâng đỡ tiếp tay của chính quyền Anh - Mỹ, đang ngóc đầu dậy. Chính chúng bây giờ là người muốn thuyết phục, thậm chí bắt buộc người khác phải hành động như mình.
Phomin lấy làm thích thú khi đọc đến những lời phát biểu của các phóng viên nước ngoài nói về những hoạt động của chính quyền chiếm đóng Liên Xô trên đất Đức, về quan hệ thân thiện giữa quân đội Liên Xô với chính quyền Đức và các tổ chức dân chủ khác. Trong bài phóng sự của Godolsafer, một người Anh đã sống rất lâu trong vùng tạm chiếm của quân đội Liên Xô, có đoạn viết: “Giữa người Nga và người Đức đang có một sự hợp tác trên tình đồng chí, anh em”. Một nghị sĩ Công đảng trong nghị viện Anh thì viết: “Tôi khâm phục người Nga, những người hiện đang hết lòng hết sức giúp đỡ nước Đức, đưa cuộc sống của nhân dân Đức vào nề nếp và tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng dân chủ hoạt động độc lập. Những vị tướng của quân đội Liên Xô đã để lại cho tôi ấn tượng là họ đang cố gắng giải quyết những khó khăn trong kinh tế để đưa nước Đức đi lên, và họ lấy làm tự hào, sung sướng trước mỗi thành công của nhân dân Đức trong cuộc xây dựng cuộc đời mới”.
Đồng chí trực ban gọi điện báo cho Phomin biết rằng đại tá Ktorov sau khi làm việc xong, đã về nhà.
- Ôi, tiếc thật. Thế mà tôi cứ tưởng sẽ gặp được anh ấy. Phải chờ đến mai thôi.
- Mà anh cũng nên đi nghỉ - Đồng chí trực ban nói - Bây giờ đã sáu giờ tối rồi, vả lại, hôm nay là thứ bảy. Nghỉ ngơi cũng là một công việc cần thiết. Nếu không, không lâu nữa anh sẽ chẳng còn đủ sức để lê nổi chân đâu. Tôi khuyên anh đi xem phim ….
8
- Tôi tin là anh sẽ không lạc đường chứ? Chúc anh hạnh phúc! - Phomin nói rồi chia tay Skitalech và cô gái đi cùng với anh ta khi ba người ra khỏi rạp chiếu bóng. Anh đi bộ về nhà, dọc theo con đường nhỏ hai bên có cây cao.
Anh cảm thấy buồn. Cái cảm giác ấy lâu nay vẫn thường đến với anh sau những giờ làm việc. Anh rất sung sướng khi thấy Ktorov đang ngồi trên chiếc ghế dài gần đài phun nước.
- Sao, cũng không ngủ được à? Hồi tôi còn ở cái tuổi anh ấy mà, chỉ cần đến bên giường là hai mắt đã ríu lại, lăn ra ngủ như chết - Ktorov vui vẻ nói.
- Không. Tôi vừa ở rạp chiếu bóng ra, định đi dạo một lát thì gặp anh.
- Thế thì ngồi xuống đây. Cơm tối xong, tôi cảm thấy người khó chịu, có lẽ do làm việc căng quá. Gia đình tôi giờ này đã ngủ, còn tôi thì… Vả lại đêm nay trời đẹp.
Phomin ngồi xuống cạnh Ktorov.
- Grigori Vasilevich, lúc chiều tôi tìm gặp anh nhưng không được. Tôi muốn…
- Không! Anh bạn, để lúc khác. Bây giờ chúng ta sẽ không nói chuyện công tác.
Cả hai ngồi im, tận hưởng bầu không khí trong lành và vẻ đẹp của đêm miền Nam. Gió thổi làm những hạt nước bắn tung, rơi nhè nhẹ xuống hai người.
- Giá bây giờ mà có một cốc trà đặc thì tuyệt - Ktorov nói.
- Cái gì chứ thứ đó thì không khó lắm. Đến chỗ tôi, tôi sẽ thết anh nước trà với quả ướp hảo hạng.
- Có khuya quá không? - Ktorov nhìn đồng hồ - Gần mười hai giờ rồi… Nhưng không sao. Nào đi!
Trong lúc chờ Phomin pha trà và chuẩn bị các thứ, Ktorov với lấy tập thơ của Goethe trên bàn rồi mở trang Phomin gấp đánh dấu từ trước - “Trở thành con người có nghĩa là trở thành chiến sĩ”.
“Giỏi thật, cậu ta còn tranh thủ đọc được sách nữa!”. Ktorov thầm nghĩ rồi lại gần giá sách. Sách của Phenimo, Cuper và Jack London, bên cạnh là một cuốn sách giáo khoa về luật, về tâm lý xã hội, thậm chí cả một tác phẩm dày của Plutag bằng tiếng Đức nữa.
- Xin mời, tôi đã chuẩn bị xong.
Ktorov quay đầu lại thì đã thấy trên bàn, bên cạnh tách trà và hai chiếc cốc còn có đĩa táo và chai rượu nho.
- Genia, mình phục thật! Cậu lấy đâu ra những thứ này?
- Của mẹ tôi đấy. Bà cụ vừa gửi cho tôi hồi tháng năm, nhân ngày Quốc tế lao động. Đây là món nho khô. Bà cụ biết tôi vẫn thích món này từ nhỏ. Tôi vẫn chờ dịp…
- Này ông chủ nhà mến khách, ta làm một bàn cờ chứ? - Ktorov hỏi khi đã thử đủ các món.
- Xin sẵn sàng.
Cả hai cúi đầu xuống bàn cờ, chăm chú nghĩ từng nước đi. Mấy phút sau, Phomin đã dồn Ktorov vào thế bí.
- Evgeni Nicolaievich, anh có thấy hiện nay trong ván cờ chúng ta đang chơi với Stak, chúng ta đang ở thế phòng thủ không? - Ktorov nói sau khi đã gỡ được một nước bí - Đã đến lúc, như người ta vẫn nói, chúng ta phải tìm cách bắt đối thủ vào tròng. Chúng ta không nên cứ giăng lưới rồi khoanh tay ngồi chờ.
- Những ngày gần đây, tôi nhận thấy có nhiều biến chuyển đáng lo ngại. Tôi đã suy tính kỹ. Có thể là Muler chăng?
- Muler? - Ktorov không trả lời mà chỉ nhắc lại, không hiểu ông đang bận suy nghĩ về những điều Phomin vừa nói hay đang tìm cách gỡ nước cờ - Có thể. Chúng ta phải chờ tin từ Dneprotrovsco. Nhưng theo tôi, những cái đó chỉ là ngoài rìa, vấn đề hiện nay là cần phải thọc sâu vào trung tâm.
- Chiếu tướng! - Phomin nói.
- Thế là tôi thua đến nơi rồi. Không thể cứu vãn nổi nữa. Thôi đầu hàng. Ta làm ván nữa. Tôi cho rằng - Ktorov vừa sắp cờ, vừa nói tiếp - Trung tâm có thể là Stauber. Anh còn đợi gì nữa? Bày quân ra chứ - Ktorov mỉm cười, liếc nhìn vẻ mặt ngơ ngác của Phomin.
- Tôi cho rằng Stauber có thể là trung tâm, nhưng Grigori Vasilevich ạ, thật khó lòng lần ra manh mối của hắn.
- Anh đừng bao giờ tìm những con đường dễ dàng. Công tác phản gián không có nghĩa chỉ là phòng thủ. Trên nguyên tắc thì phòng thủ, hay nói đúng hơn là cách phòng thủ tốt nhất là tấn công, tấn công có tổ chức và có chuẩn bị từ trước. Thấy chưa, anh lại đang tấn công tôi. Lúc nãy, gặp anh, tôi đã không cho anh nói đến công tác, thế mà… Thôi, tôi chịu thua. Anh thật không biết điều một tý nào, cả hai bàn đều thắng thủ trưởng. Nhưng không sao, chủ nhật tới tôi sẽ cho anh một ván cờ với Stauber. Được chứ?
(còn tiếp)
Nguồn: Hiệp hai. Tiểu thuyết của nhà văn nổi tiếng Liên Xô (cũ) A. Taradankin và I. Phesenco. Anh Côi dịch. Tác phẩm nằm trong Tủ sách trinh thám, tình báo, phản gián do nhà văn Triệu Xuân sưu tập, tuyển chọn. NXB Văn học, 6-2011.
www.trieuxuan.info
| 
