MÉDÉE

Hỡi con quái vật xấu xa xảo trá có thừa!

Bởi tôi không tìm ra được một lời

phỉ báng

Nặng nề hơn để vạch trần cái tâm hồn

trơ trẻn

Nhát hèn, đê tiện của anh ra- 

Anh còn vác cái mặt dày của anh  đến 

với chúng tôi ư?

Anh, bất kính với  thần linh, kẻ thù vô sỉ

Của bản thân tôi và của cả loài người

ta nữa.

A, không! Đây không phải là to gan hay

dũng cảm chút nào

580- Khi đã hành động cạn tình đối với

kẻ thân yêu

Lại còn dám nhìn vào mặt họ với cái

nhìn giả dối

Mà là điều tồi tệ nhất trần gian: sự

phản bội!

Nhưng ngoài ra, anh đến đây cũng là

một điều hay.

Tôi được nhẹ lòng khi đã ném vào anh

những câu giận dữ

Còn anh, anh càng  đau khổ mà lắng

nghe tôi sỉ nhục.

Tôi sẽ bắt đầu bằng cái cần nói trước:

Tôi đã cứu anh! như tất cả mọi người

Đã cùng anh trên con tàu Angos đến đây⁽¹⁾

Đều biết: người ta phái anh đi chinh phục

những con bò mộng

590- Thở ra lửa và gieo rắc cái chết kinh hoàng

khắp chốn

Và con giao long cuốn phủ tấm Lông cừu vàng

Trong muôn vàn uỐn khúc loanh quanh

Bảo vệ nó, không bao giờ chớp mắt.

Tôi đã giết nó đi, và cứu mạng anh,

 giơ cao ngọn đuốc

Bản thân tôi đã phản bội cha và phản bội gia đình

Và đến  núi Pêliông, Iolcos, cùng anh

Nông nổi vội vàng hơn là khôn ngoan chín chắn

Tôi đã giết Pêlias bằng một cái chết

vô cùng thê thảm⁽²⁾

Qua bàn tay những người con gái của ông ta

600- Giải thoát cho ông khỏi mọi phiền hà.

Đó, những việc tôi làm để vì anh phục vụ,

Hỡi con người quỷ quyệt nhất trần gian và xảo trá!

Và anh đã phản bội tôi, cùng người khác xe duyên

Mặc dù đã có con, bất chấp lời nguyền!

Giá chưa con cái, thì cái chuyện tư tình

khả dĩ còn châm chước.

Nhưng nào đâu thuỷ chung? Nào đâu nguyện ước?

Tôi làm sao thấu hiểu được lòng anh?

Anh tưởng những thần linh ngày ấy nay không còn

Hoặc họ đã thiết lập cho nhân loại những

điều luật khác

610- Bởi anh đã phản bội tôi hoàn toàn

có ý thức!

(chua chát) Chao ôi!

Có phải bàn tay phải này trước kia

anh từng nắm chặt thân thương,

Đầu gối này, những cánh tay quỷ quyệt

kia từng ôm ấp bao lần?

Ôi! Bao mộng đẹp đã tan thành

mây khói hết!

Nào! Bây giờ tôi hỏi ý kiến anh như một

người bạn tốt

Thực ra tôi có thể chờ anh giúp đỡ gì đây?

Chẳng cần! Những câu hỏi của tôi bộc lộ

rõ như ban ngày

Tất cả tâm hồn anh! Chỉ là nhục nhã!

Giờ đây, tôi biết hướng về phương

nào nữa?

Về lâu đài của mẹ cha mà tôi đã

dứt áo bỏ ra đi?

620- Cùng với Tổ Quốc tôi, để theo anh cho

trọn câu thề?

Hãy về với những người con gái tai

ương của Pelias

Họ sẽ tiếp đón tôi vô cùng thân mật

Họ, mà tôi đã giết đi người cha

rất đỗi mến thương?

Sự tình như thế đó: Với những họ hàng

đối xử với tôi yêu quý vô cùng.

Tôi đã trở nên một kẻ thù ghê tởm.

Và những người đáng ra tôi không

có quyền xúc phạm

Thì tôi đã vì anh biến họ ra  những kẻ

thâm thù.

(đay nghiến) Vì vậy mà phần thưởng của

tôi trời cho

     Là đã được bao nhiêu người chị

em Hy-Lạp

630- Biết đến mình và ghét ghen về

hạnh phúc!

A! Đúng thế! Tôi đa từng  tìm thấy ở anh

Một đấng  lang quân tuyệt diệu

trung thành!

Và, khốn khổ thân tôi nếu tôi bị người

ta trục xuất

Khỏi xứ sở này, không bạn hữu, không

một ai thân thích

Với hai nách hai con thơ dại không cha!

Thật là một vinh quang chói lọi vô bờ

Của người chồng mới khi nhìn thấy

ngay trước mắt

Những đứa con mình đi lang thang

hành khất.

Cùng với tôi, người đã cứu sống cho anh!

640- Hỡi   Thần Vương! Sao người chẳng ban

phát cho khách trần

Những phương tiện chính xác để có thể

vàng thau phân biệt?

Sao trên cơ thể con người không hiện

lên rõ nét

Những dấu hiệu tự nhiên tách bạch người

chân thiện với bất lương?

Nữ nhẠc trưỞng

“đáng ghê, khó chữa làm sao

Nổi hờn những kẻ thương yêu bất hoà”

JASON

Vợ ạ! Ta cảm thấy cần được trời phú cho

nói năng lưu loát

Và như kẻ lái tàu kinh nghiệm khôn ngoan

Biết lái quanh co để tránh những

phong ba ràm nói của nàng

Với ta, nàng đã quá đề cao công ơn cứu vớt

650- Nhưng thực ra chính Kypri là

nữ thần duy nhất⁽¹⁾

Đã cứu ta trong chuyến đi nguy hiểm

trước kia

Nàng quả là người có trí tuệ tinh vi,

Nhưng nếu kể lại cả quá trình thần Eros⁽²⁾

Đã dùng những mũi tên bách thắng của

mình, bắt buộc

Nàng phải cứu sống con người,

thân thể của ta

Như thế nào trước đây, là cái điều

nhơ nhuốc vô bờ

Cho nàng đó! Nhưng ta sẽ không nhắc

chi điều ấy

Dù nàng đã giúp ta tận tình đến mấy,

Vẫn tốt thôi! Ta chẳng đã phàn nàn

660- Nhưng tôi cũng đã vì nàng đáp lại

công ơn

Nhiều gấp bội- ta sẽ chứng minh nàng rõ:

Trước hết, nàng được cư trú không phải tại

một vùng man rợ

Mà tại một thành bang Hy lạp hẳn hoi

Nàng đã hiểu thông công lý và luật pháp hơn người

Chứ không phải chỉ rành vũ lực

Người Hy lạp thừa nhận nàng am tường thông suốt

Và đã từng đoạt được tiếng tăm

Giả sử nàng ở nơi cùng trời cuối đất xa xăm

Thì ai thèm nhắc đến tên nàng? Ai biết?

670- Với ta, cần gì có cả một kho vàng đầy ắp

Trong lâu đài hay một giọng hát du dương

Của Orphê, nếu số phận ta là sống

mai danh ẩn tích một mình.

Ta đã nói nhiều cho nàng hay: với ta là sự nghiệp

Vậy chính nàng trước tiên đã gây ra thắc mắc

Đã gây ra cuộc đấu tranh gay gắt nặng nề

Nàng trách cứ ta cuộc hôn nhân với nàng

công chúa con Vua

Ta sẽ cho nàng thấy ta đã tỏ ra

khôn ngoan trân trọng

Và cuối cùng là một người bạn trai 

 trung thành xứng đáng

Với nàng, và với các con ta.

(cử chỉ phản ứng của Médée )

680- Nào, hãy bình tĨnh lên đi!

Ta từ Ialcos tới đây, lê bước chân mình

kéo theo bao buồn bã

Hỏi có may mắn nào hơn là được cưới

con Vua đang ngự trị

Khi bản thân ta là thân phận tù đày?

Cái làm nàng thất y hôm nay

Không phải chuyện ta ghét bỏ nàng

trong tình chăn gối

Hay say đắm tình duyên với người vợ mới

Hay ta muốn tranh đua với người mình có

một đoàn hậu duệ đông vui

Hai đứa con ta, thế cũng đủ rồi

Và đối với nàng  ta không hề dám cò điều

gì trách oán.

690- Nhưng ta đã muốn, và đây điều cơ bản

Chúng ta được sống giàu sang, chứ không

thiếu thốn bần cùng

Ta thừa hiểu rằng đói nghèo thì bè bạn cũng

quên luôn

Ta muốn nuôi dạy con sao cho xứng đáng

Ta muốn những đứa con nàng sinh ra

có thêm bầu bạn

Thêm những đứa em, cùng nhau bình đẳng,

ngang hàng

Thành một gia đình đông vui, hạnh phúc

ngàn năm!

Nàng, nàng chẳng cần gì có thêm con cái

Còn ta, ta mong muốn những đứa con ta sắp tới

Sẽ có ích nhiều cho những đứa hiện nay

690- Phải chăng đây là một tính toán lầm sai?

Bản thân nàng chắc cũng sẽ nói lên mong muốn ấy

Nếu  không vì một người tình địch mới

 Mà nổi cơn ghen náo động đất trời!

Thông thường trong vấn đề hạnh phúc lứa đôi

Phụ nữ các người tưởng rằng khi nó

đang phát triển

Là mọi sự trên đời đều có  như ước nguyện.

Ngược lại có chuyện gì động chạm đến phòng the Thì dù tốt đẹp bao nhiêu, dù có lợi trăm bề

Các người vấn rêu rao là khả ố!

700- Ôi chao! Có lẽ phải có phương nào cho

 người ta sinh con đẻ cái

Mà không cần có mặt giới hồng nhan

May ra giới nam nhi mới có cơ may thoát

khỏi nổi đau lòng.

NƯ NHẠC TRƯỞNG

“Jadông ơi!

Lời kia sắp đặt khéo sao

  Tuy nhiên dù có ngược chiều ý anh            

Thì ta cũng nói thực tình

Đang tâm phụ vợ, công bình còn đâu!”

MÉDÉE

Than ôi! trần gian có biết bao điều…

Lòng ta ngược với số đông người trần thế!

Trước mắt ta, những kẻ bất công mà

khéo khôn, xảo trá

710- So  người thường đáng trừng phạt nghiêm hơn

Hắn tự hào biết giấu che những

hành đông bất công

Dưới cái hào nhoáng của tấm màn lợi khẩu.

Để rồi phạm những tội ác tày trời, táo bạo

Nhưng dẫu thế nào hắn đâu có thật thông minh!

Anh cũng vậy thôi! Đừng hòng che những

tội lỗi của mình

Dưới cái hào nhoáng bên ngoài và cái

khôn ngoan giảo hoạt

Chỉ cần một lời thôi đủ làm anh ngã gục:

Đáng lẽ nếu anh không phải hạng người

phản bội gian ngoan

Thì anh phải thuyết phục tôi trước lúc

tiến hành

720- Cuộc hôn nhân chứ không phải im đi

như vậy

Ngay cả với bạn bè với những người

thân tin cậy

JASON

A! đúng thôi, nàng hẳn sẽ quan tâm

phục vụ tận tình

Cho ý muốn của ta nếu như ta đã

thẳng thắn phân minh

Nói chuyện trước với nàng về cuộc

hôn nhân toan tính

Nàng mà ngay hôm nay đây không

kiềm chế nổi hờn ghen căm giận!

MÉDÉE

Đây không phải nguyên nhân cản

trở đường anh

Cuộc hôn nhân với một người đàn bà

man rợ, cuối cùng

Chỉ đưa anh tới một tuổi già không

vinh quang hạnh phúc

JASON

Nàng nên biết: ta tiến hành cuộc

hôn nhân đã quyết

730- Với con gái nhà Vua không phải nhằm

chinh phục tấm thân kia

Mà như ta đã nói ra, vì ta muốn cứu

nàng và

Cho con cái chúng ta làm anh em với những

hoàng thân danh giá

Có thể là thành luỹ vững vàng cho nhà ta

nương tựa

MÉDÉE

Ôi! Ta cần đâu một vinh quanh đè nặng

lên tim

Và một đàn cháu con làm cho ta tan

nát tâm hồn!

JASON

Nàng có biết: nên có những tâm tư

suy nghĩ khác,

Và tỏ ra chín chắn khôn ngoan hơn

một chút?

Đừng nên coi của cải vinh quanh như

gánh nặng đè mình

Coi số phận giàu sang là rác rưởi hôi tanh!

MÉDÉE

740- Hãy sỉ nhục tôi đi: anh có chỗ

nương thân tử tế

Còn tôi, bị bỏ rơi, và sắp phải lưu đầy

biệt xứ!

JASON

Chính nàng muốn vậy, đừng trách

trời xanh

MÉDÉE

Tôi đã làm gì? Tôi đã lấy vợ ư?. Tôi đã

phụ tình?

JASON

Nàng đã thốt lên nhưng câu rủa nguyền

bất kính

Xúc phạm thanh danh  các vị hoàng

thân rất nặng.

MÉDÉE

Ngay cả với gia đình anh, tôi sẽ là một

mối tai ương.

JASON

Đủ rồi, không tranh luận lâu hơn nữa

với nàng.

 Nào! Nếu nàng muốn, ta sẽ giúp nàng

một phần của cải

Cho cuộc sống lưu bạt của nàng và con cái.

760- Nàng nói đi, ta sẽ chu cấp cho

đầy đủ cá tiện nghi

 Và gửi vật làm tin⁽¹⁾ cho khách khứa

bạn bè

Đón tiếp nàng ân càn lịch sự

Sẽ là một sự điên rồ nếu khăng khăng

từ bỏ

Sự giúp đỡ thực lòng rộng rãi của ta.

Hãy nguôi giận đi! Chỉ có lợi thôi mà!

MÉDÉE

 Không! Bè bạn anh tôi đầu cần cầu khẩn.

Tiền bạc của anh, tôi dầu cần tiếp nhận!

Giữ lấy đi! Quà tạng của con người bạc

ác vô ơn

Chẳng mang lại  lợi ích nào chính đáng

JASON

770- It nhất là thề có thần linh chứng giám

Rằng ta đồng ý làm không dám tiếc công

Tất cả cho các con, tất cả cho nàng.

Nàng quá bướng bỉnh, khước từ ân huệ

    Của ta và   sự quan tâm của bạn bè ta nữa

Chỉ làm cho đau thương này tràm

trọng hơn  thôi.

MÉDÉE

Anh đi đi! Chắc chắn là khi anh đi ra

khỏi lâu đài

Đã thấy   xốn xang muốn trở về với

người vợ trẻ

Hãy về vuốt cô ta! Có thể

Một thần linh nghe lời ta tha thiết cầu xin

780- Mà cuộc hôn nhân này sẽ bị chính anh

Môt ngày mào đó ngang nhiên phủ nhận!

(Jason ra)

ĐỘI ĐỒNG  CA –

Khúc ca I:

 Khi ân ái bùng lên quyết liệt

Chẳng mang về tiếng tốt hương thơm,

Nhưng khi chân lướt nhịp nhàng

Tiên nương  nào dễ thương bằng Kypri?⁽¹⁾

Đừng bao giờ, Nữ thần tối thượng!

Giương cung vàng nhắm thẳng vào tôi

Mũi tên bách thắng khôn lùi

Thấm hương dục vọng ngập vùi tim non!

Đối ca I:

790- Hãy cho tôi ven tròn trinh bạch,

Món quà yêu đẹp nhất thần linh!

Xin nàng Kyprix đáng kinh

Đừng nhen nhóm những hận tình chứa chan,

Những tranh chấp yêu đương bất tạn,

Những say mê ước một duyên người…

Bảo toàn hạnh phúc yên vui

Thương nhau chín bỏ làm mười cho nhau.

Khúc ca II:

Ôi Tổ Quốc, nhà cao cửa rộng,

Cầu mong xa cảnh sống lang thang

800-                  Không nhà, không cả thành bang

Kéo lê nặng một kiếp trần xót xa.

Mong cái chết, phải, thà cái chết

Cuốn ta đi trước lúc sa chân!

Nhân sinh đau khổ muôn vàn,

Mà không Tổ Quốc - cội nguồn thương đau!

Đối ca II:

Ta đã thấy, bằng vào thực tế,

Không phải vào truyện kể huyên thuyên

Rằng không bầu bạn, thành bang

Cảm thông cho một kiếp nàng thảm thương.

810- Mong chết sạch những phường bội nghĩa

Không biết điều yêu quý bạn thân,

Tìm trong cởi mở ân cần.

Con người ấy chẳng xứng làm bạn ta!

(Êgiê, vua Athènes, vào)

ÉGÉE

Mêđê, xin chào nàng.

Không ai biết vào đề thấm thiết hay hơn

Để chào hỏi những người bầu bạn

MÉDÉE

Tôi cũng xin chào Ngài, hỡi Êgiê thân mến

Con  Pandiông, khôn ngoan lừng lẫy

hơn người

Ngài từ đâu quá bộ  thăm đất nước xứ

này đây?

ÉGÉE

820- Tôi vừa ra khỏi điện thờ Phêbux⁽¹⁾.

MÉDÉE

Ngài đến nơi trung tâm lộ thiên cơ bí mật

ÉGÉE

Để hỏi ý thần làm sao có thể sinh con

MÉDÉE

Trời đất ơi! Nhân danh các thần!

Cho đến nay Ngài vẫn  một mình

không con cái?

ÉGÉE

Vâng, không con cái! Do ý định một

thần linh nào muốn vậy

MÉDÉE

Ngài có vợ không, hay chưa hề biết

đến hôn nhân?⁽¹⁾

ÉGÉE

Cái duyên nợ trần ai tôi đâu có thiếu phần?

MÉDÉE

Vậy Phêbux đã nói gì với Ngài về

chuyện đó?

ÉGÉE

Lời nói tinh vi, hiểu ra cũng khó.

MÉDÉE

830- Có thể cho tôi hay câu sấm của

Người không?⁽²⁾

ÉGÉE

Được chứ sao, nhất là khi nó đòi hỏi một

trí tuệ thông minh sáng suốt thập toàn.

MéDÉE

Ngài cứ nói, tôi có thể hiểu lời thần đôi tí

ÉGÉE

Người phán: ”không được mở dây buộc cho

cái chân thò ra ngoài hũ”

MÉDÉE

Trước lúc đi đâu? trước lúc làm gì?

ÉGÉE

Trước khi trở về nơi quê quán của ông cha

MÉDÉE

Ngài quá bộ qua đây có mục đích gì cụ thể?

ÉGÉE

    Ở đây có một người tên gọi Pithê, Vua nước Trezen  đang ngự trị⁽³⁾

MÉDÉE

    Con   Pylops, theo tiếng đồn,  một

người biết kính sợ thần linh.

ÉGÉE

    Tôi muốn hội ý ông ta về câu sấm của thần

MÉDÉE  

840-Phải đấy, ông ta là một con người

thông thái thạo nghề này.

ÉGÉE

Và đối với tôi là bạn đồng minh lui tới

MÉDÉE

Vậy chúc mừng Ngài may mắn!

Cầu trời cho Ngài được mọi sự như lòng!

 (một lát im lặng)

ÉGÉE

Vì sao nàng ra đáng buồn rầu và

bối rối tâm can?

MÉDÉE

Hỡi Êgiê! Chồng tôi là một con người  hèn nhát…

ÉGÉE

Nàng nói sao? Hãy kể tôi nghe

chân thành trung thực

Những nỗi lòng khiến nàng buồn bực

không vui.

MÉDÉE

Jadông làm nhục tôi, trong khi tôi

không sai sót dẫu một lời

ÉGÉE

Anh ta đã làm gì? Cho tôi biết

rõ ràng rành mạch

MÉDÉE:

Hắn đã lấy một người vợ khác

850- Người vợ này đang lên mặt ngang nhiên

Như một bà chúa kiêu căng ngự trị

gia đình.

ÉGÉE

Không! Anh ta không dám có hành vi

như thế!

MÉDÉE

Ngài hãy biết: người ta khinh rẽ

chúng tôi thậm tệ,

Chúng tôi mà hôm qua họ  còn

ôm ấp thương yêu.

ÉGÉE

Vì đắm say? Hay vì chuyện gối chăn

không đáp ứng nhu cầu?

MÉDÉE

Đấy là một tình yêu say đắm

Hắn không chung thuỷ với vợ mình đang

thiết tha yêu hắn

ÉGÉE

Vậy thì nàng bỏ quách anh ta đi

Nếu quả anh ta là một tên hèn nhát

mà kiêu kỳ

MÉDÉE

860- Hắn mong  kết thân với những hàng

vua chúa

ÉGÉE

Ai gả con gái cho anh ta? Nàng hãy nói hết

cái điều đang nói dở?

MÉDÉE

Chính Créông, người trị vì   đây trên

đất Cô- ranh.

ÉGÉE

 Trường hợp đó, thì nỗi buồn kia

có thể lượng tình.

MÉDÉE

Thế là hết đời tôi! Tôi đang bị người ta

trục xuất.

ÉGÉE

Ai trục xuất nàng? Đây là một

        bất hạnh mới mà nàng cho tôi biết.

MÉDÉE

     Créông đuổi tôi đi khỏi đất Cô-ranh ngay!

       ÉGÉE

Và Jadông cho phép ư? Mất hết

lương tri rồi!

Không thể tán thành thái độ hoàn toàn

vô lý ấy!

MÉDÉE

Nghe hắn nói thì hắn ta không muốn vậy,

870- Nhưng  cúi đầu để đạt  điều mong

ước lâu nay, (nàng quỳ gối dưới chân Egée)

Ôi! Tôi van lạy Ngài! Vì cái cằm cao sang

và đầu gối của Ngài.

Tôi là kẻ cầu xin, hãy động lòng

thương cứu vớt

 Một số phận đắng cay não nuột.

Đừng bỏ tôi! Đừng để người ta trục xuất tôi

Hãy đón tôi về nơi xứ sở của Ngài,

trong gia đình  êm ấm yên vui

Khi đó, nhân danh các thần, cầu chúc cho

Ngài được như sở nguyện

Sinh hạ con đàn, đề huê gia quyến,

Và bản thân Ngài hạnh phúc trăm năm.

880- Ngài biết chăng Ngài đang may mắn

vô ngần

Nhờ tôi, Ngài sẽ thoát cảnh vô sinh cô độc

Tôi có cách làm cho ngài sinh hạ được

Cả một đàn hậu duệ đông vui: 

tôi có bùa yêu.

ÉGÉE

Tôi có  lý do để han cho nàng ân huệ

ngọt ngào

Trước hết là vì các thần và sau nứa

Vì những đưa con nàng hứa cho tôi sinh đẻ.

Bởi đây là ước mong sâu sắc nhất

của lòng tôi

Tôi sẵn sàng ra tay làm  theo kế hoạch

định rồi:

Nếu như nàng tự mình đến nơi đất nước

890- Của tôi, thì tôi sẽ vui lòng lưu nàng

lại được

Đúng như tôi có nghĩa vụ phải làm.

Tôi chỉ lưu ý nàng một việc, dừng quên

Rằng  “đưa nàng ra khỏi xứ sở nàng

thì tôi từ chối”

Nhưng nếu tự nàng đưa bước đến

lâu đài tôi thì nàng   được quyền ở lại.

Nàng sẽ được quyền bất khả

xâm phạm như ai

Không sợ tôi bắt nàng nộp giao cho

người ngoài

Vậy nàng hãy tự mình rời chân ra ngoài

xứ sở.

Bởi tôi cũng muốn giữ bình thường quan hệ

Với những chủ nhân tôi đang

thăm viếng hôm nay.

MÉDÉE

900- Vâng, tôi sẽ làm theo như lời dạy

của Ngài

Nhưng giá tôi được một điều gì bảo đảm

Về phía Ngài thì tôi sẽ cảm tạ Ngài vô hạn.

ÉGÉE

Nàng chưa tin sao? Còn có gì lo ngại

cho nàng?

MÉDÉE–

Tôi tin. Nhưng cả hai gia đình Pelias

và Crêông

Với tôi là thù địch. Nếu một ngày kia,  

họ    muốn  buộc tôi rời   đất nước

Của Ngài, mà Ngài đã có một lời thề

ràng buộc

Thì Ngài sẽ không khi nào dám nộp tôi đi

Nếu  hứa suông, không tuyên thệ

trước thần, thì

Liệu Ngài có vẫn luôn luôn là

người bạn tốt,

910-Không nhượng bộ trước những

lời yêu sách

Từ những tên  truyền lệnh sứ của họ

hay không?

Tôi, tôi chỉ là một phụ nhân, cô độc,

yếu hèn

Họ, họ có  quyền lực của một

gia đình vương giả.

ÉGÉE  (mỉm cười)  

Hỏi phụ nhân! Lời nàng nói mang đầy

ý nghĩa

Biết lo xa. Tuy nhiên, bởi nàng xét thấy cần

Tôi không chối từ  theo nguyện vọng

nói trên.

 Vả lại đối với tôi ít có điều nguy hiểm

Nếu tôi có một lý do chính đáng

Để chống lại kẻ thù nàng trong những

âm mưu nào đó về sau.

920- Và để địa vị nàng được vững chắc

hơn nhiều

Nàng hãy cho tôi biết tôi cần tuyên thệ

Trước những vị thần linh nào?

MÉDÉE

                                                        Tôi nghỉ

Ngài hãy thề vì Trái đất, vì Thần

Đại Dương  là Cha của cha tôi.

Và vì dòng dõi các thần linh, tất cả

đồng thời!

ÉGÉE

Thề sẽ làm gì hay không làm gì, nói rõ?

       MÉDÉE

Thề “sẽ không bao giờ đuổi tôi ra ngoài xứ sở,

Và nếu có kẻ thù nào muốn đến bắt tôi,

Ngài sẽ không tự ý mình nộp tôi cho

người ngoài

930- Khi Ngài còn sống”.

ÉGÉE

Tôi xin thề:

“Vì Trái đất, vì ánh sáng của thần

Thái Dương chói lọi

Vì tất cả các thần linh, sẽ thực hiện đúng

những điều nàng mới nói”

MÉDÉE

     Thế là hay. Nhưng nếu Ngài không

giữ đúng lời mình

Thì hình phạt nào Ngài sẽ chịu vào thân?

       ÉGÉE

Những bất hạnh lớn thường đến với

những con người vô đạo:

MÉDÉE

Tạm biệt! Ngài hãy ra đi. Mọi sự sẽ

đều chu đáo.

Phần tôi, tôi sẽ đến thành bang ngài

sớm nhất càng hay.

Sau khi đã làm xong những việc hằng ngày

Đã dự định và đạt được cái điều tôi muốn.

(Egée ra)

NỮ NHẠC TRƯỞNG

940-                  Cầu mong con của Maia⁽¹⁾

Vua – Đưa Đường dẫn anh về lầu riêng

Cho anh được phỉ ước nguyện

Vuông tròn hạnh phúc, vẹn niềm yên vui.

Vì anh, hỡi Êgiê ơi!

Với tôi, là một con người thanh cao.

MÉDÉE

Hỡi Thần Vương: và con gái Người –

Công Lý!

Ánh sáng mặt trời: ta sắp sửa giờ đây

Các bạn ơi, thắng kẻ thù ta một trận 

tuyệt vời,

Ta đang bước trên con đường tới đó.

950- Ta hy vọng kẻ thù ta sẽ trả

Món nợ rạch ròi cho lẽ phải hôm nay.

Từ phía ta đang sóng gió tơi bời,

Con người ấy đã bỗng nhiên xuất hiện.

Trên mưu tính của ta, như con tàu

gặp bến,⁽²⁾

Ta buông neo, buộc lái chăc lên bờ

Một khi tới cung thành Pallax Atêna⁽³⁾

Nhưng ta sẽ nói hết bạn hay những

điều ta sắp đặt

Hãy chịu lắng nghe những lời

không ưa thích.

Ta sẽ sai một người tâm phúc của ta đi

960- Mời Jadông tới đây cho ta gặp tức thì.

Nếu hắn tới, ta sẽ nói những lời gượng nhẹ

Rằng ta đã thực cùng nhau nhất trí,

Rằng hắn đã biết điều khi hắn bỏ quên ta

Tìm một liên minh vững chắc đậm đà

Với Công chúa. Rằng những điều

hắn quyết

Đều có lợi và thực tình bổ ích

Ta sẽ xin cho con ta ở lai Cô- ranh,

Không phải vì muốn giữ con nơi xứ sở

bạc tình

Luôn có thể bị quân thù sỉ nhục,

970- Mà để dụng mưu làm cho con gái

Vua phải chết.

Bởi ta sẽ sai chúng mang nhiều quà

quý trên tay

Tới người vợ kia xin được miễn lưu đày:

Một khăn mỏng và một mũ miện

vàng chạm trỗ.

Nếu nàng nhận và đặt món quà

trang sức đó

Lên người,  là chết liền trong

quằn quại đau thương,

Cùng với bất kỳ ai sẽ đụng tới nàng,

Bởi chất độc ta tẩm vào rất mạnh.

Nhưng đến đây, ta dừng lại, sụt sùi

cay đắng,

Vì việc làm ta thực hiện tiếp theo,

980- Ta phải tự tay mình giết những

đứa con yêu:

Không ai cứu nỗi con ta sắp chết.

Khi ta đã xéo tan tành đổ nát

Nhà Jadông, ta sẽ đi biệt xứ xa xôi

Vì đã giám làm nên tội ác lớn nhất

trên đời;⁽¹⁾

Ta đã giết những đứa con mình yêu dấu!

Không, hỡi các bạn! Ta không thể nào

cam chịu

Cho kẻ thù ta mai mĩa cười chê!

Lý luận tiếp đi: chúng nó sống, được gì?

Ta chẳng có đâu cửa nhà, đâu Tổ Quốc,

990- Chẳng một chỗ nương mình

trong bảo táp!

Tội tình ta đã bắt đầu khi rơi bỏ quê hương,

Bị say mê đắm đuối tâm hồn

Lời quyến rũ của một người trai Hy lạp.

Với tác động của thần linh giúp sức

Món nợ này, hắn sẽ đền trước

Lẽ Công Minh.

Không! những đứa con ta cốt nhục

thân tình,

Hắn sẽ không thấy từ đây sống sót!

Không! Với người vợ trẻ hắn vừa

chung hạnh phúc

Hắn đừng hòng sinh con cái về sau,

1.000- Bởi con khốn nạn kia, dầu đến thế nào,

Cũng sẽ chết khốn nạn vì thuốc độc

ta trừng phạt!

Đừng ai bảo ta yếu mềm hèn nhát

Hoặc cúi đầu nhắm mắt cam tâm.

Tính khí ta mâu thuẫn lạ thường:

Với kẻ địch đáng gờm,với người thân ưu  ái.

Chỉ có những tính tình như vậy

Mới có được cuộc đời dào dạt quang vinh.

NỮ NHẠC TRƯỞNG- 

Nàng đã cho ta hay những ý định, tâm tình,

Ta cũng muốn vừa phục vụ nàng chu đáo,

1.010- Vừa bảo vệ những luật điều nhân đạo.

Hãy nghe ta, những âm mưu

tội ác ấy,  đừng làm!

MÉDÉE

Tôi chẳng có cách nào hành động khác

cho cam,

Nhưng tôi miễn trách  những lời nàng nói:

Nàng chẳng như tôi bị kẻ khác

nhát hèn bạc đãi.

NỮ NHẠC TRƯỞNG- 

Phụ nhân ơi! Nàng dám giết hai con?

MÉDÉE

Thế mới làm cho tan nát hẳn lòng chồng.

NỮ NHẠC TRƯỞNG

Nhưng nàng sẽ là người phụ nữ nhất

đời khốn nạn.

MÉDÉE

Sự đã quyết! Những lời kia ngăn cản

Việc làm ta; chỉ những lời thừa!

1.020- (với vú già)-Bà,  hãy đi  mời Jadông

đến cho ta,

Bởi trong tất cả những lần sai phái

Cần tín nhiệm, chỉ một mình bà được gọi.

Đừng nói gì về những quyết định riêng tư

Nếu bà còn kính yêu người chủ của bà

Và bà vẫn là người phụ nữ.

ĐỘI ĐỒNG CA

Khúc ca I 

-Dòng Êrêctê từ thời thượng cổ⁽¹⁾

Sống cuộc đời đầy đủ vinh quang,

Là con những đấng vĩnh hằng

Sinh từ giải  đất thánh thần tự do,

1.030-   Không hề bị người ta chinh phục,  

Nuôi dưỡng mình mọi đức khôn ngoan,

Không gian sáng đẹp tưng bừng

Bước chân duyên dáng nhịp nhàng

xinh thay!

Chính nơi đây,  các nàng Piêriđ⁽²⁾

Chí linh thiêng, chín bậc Thần thơ

Xưa do Tiên Nữ Hài Hoà

Tóc nâu xinh đẹp sinh ra cõi đời.

Đối ca 1-

Chính nơi đây, theo lời truyền tụng

Giữa sông xinh cuộn sóng Xêphi⁽³⁾

1.040- Kypri hôm sớm đi về ⁽⁴⁾

Hứng tay toả khắp bốn bề non sông

Những ngọn gió êm đềm dịu ngọt

Hiu hiu làn thổi mát muôn nơi;

Chính đây, đêm cũng như ngày

Tóc mây tết một vòng cài hoa thơm,

Gửi ngồi bên cạnh Khôn Ngoan

Tình Yêu, trợ lực đạo hằng sáng trong.⁽⁵⁾

KHÚC CA   II- 

Thành phố những dòng sông thần thánh

Nếu bạn kia sao dám dung nàng

1.050- Một người mẹ đã giết con,

Với khách trần khác ra tuồng nhuốc nhơ.

Hãy nghĩ về nhát gươm xuyên xé

Giữa buồng tim hai đứa con yêu!

Hãy suy cho trọn một điều

Tội kia chồng chất trên đầu sao đang?

Chúng tôi tha thiết tận lòng

Gối ôm, cầu khẩn nàng đừng giết con!

Đối ca II

1.060- Cánh tay đó, tâm hồn nàng đó

Sẽ tìm đâu có đủ kiên cường

Vung  tay nhằm ngực con mình

Nhát dao ngập máu oan tình không thương!

Sao, liếc mắt nhìn con yêu đấy,

Lẽ nào nàng sát hại cho cam!

Hai con, con của chính nàng,

Mà không một ngấn lệ tràn ướt mi?

Nàng không thể, một khi thấy chúng

Dưới chân nàng sấp xuống kêu xin

1.070-               Vung tay đẫm máu con mình

Trái tim sắt đá vô tình như không!

(Jađông tới, có vú già đi theo)

JASON

Ta tới đây theo đòi hỏi của nàng

Dẫu ta biết nàng căm thù ta sâu sắc,

Ân huệ ấy, vẫn không nỡ nào từ chối được

Ta sẵn sàng nghe lời cầu xin mới

của nàng đây

MÉDÉE

Jadông! Tôi xin anh tha thứ những lời

Tôi đã nói- Miễn lỗi cho tôi về những

cơn giận dữ

Cần phải thế; sau  dấu hiệu yêu thương đã có Chúng ta từng trao đổi cho nhau

Về phần tôi, tôi đã cùng anh

tranh luận khá nhiều

1.080- Và cũng đã trách oán mình

nghiêm khắc.

Khốn nạn! Sao ta lại nổi  cơn điên bực tức

Với những con người biết nhìn ra

sự việc đúng, sai.

Sao tự dưng đặt mình vào hoàn cảnh

không vui

Thù địch với những người chủ nhân

đất nước,

Với chồng ta, khi chồng ta đã xử tri

hoàn toàn vì lợi ích

Của gia đình, bằng cách cưới vợ con vua

Cho các con ta thêm những đứa anh em,

có chỗ để nương nhờ

Phải chăng ta không thể nào nguôi

cơn giận dữ?

Sao ta lại cứ phàn nàn than thở

1.090- Khi thần linh   lo trước cho ta cả

một tương lai

Ta không có con sao? Ta không biết ta

đang lâm cảnh lưu đày

Xa Tổ Quốc mà không còn ai bạn bè

thân thích.

Nhưng suy nghĩ ấy đã làm cho tôi thấy hết

Cái ngu si và nỗi hiềm nghi vô nghĩa

của mình.

Bây giờ đây, tôi tán thành cách xử lý

của anh

Tôi thấy anh thực hiện cuộc hôn nhân

này thật khôn ngoan hết nỗi,

Và tôi thì quả thực dại khờ, kém cỏi.

Đáng lẽ ra, tôi phải cùng cộng tác

với anh hơn

Trong ý đồ chung để giúp anh thực hiện

vuông tròn,

1.100- Túc trực bên giường anh,

Và sung sướng được phục vụ người vợ trẻ

của anh đúng mức

Nhưng chúng tôi là chúng tôi,

không thể khác.

Tôi sẽ không nói xấu nhau trong chị em

cùng giới của mình.

Đáng lẽ ra, tính ác của tôi anh không

nên rập khuôn

Không lấy trò trẻ con trả đũa trò trẻ con

mới phải.

Nhưng mà tôi đồng ý. Tôi thú nhận

trót đà rồ dại

Và giờ đây tôi có nhiều quyết định mới

thay vào:    (gọi các con ra)

Các con ơi! Các con ra đây mau

Rời bỏ mái nhà kia, ra ôm hôn cha các con,

cùng với mẹ,

1.110- Các con hãy gác lại những nỗi

hờn căm cũ,

Đối với những người từng bao xiết

mến thương

Giữa mẹ và cha các con đã có sự

nhịn nhường

Mẹ nguôi giận rồi, các con hãy cầm lấy

        bàn tay phải của cha âu yếm.

(tự nói một mình)

Than ôi! Ta linh cảm thấy những tai hoạ

gớm ghê đang giấu ẩn,

 Các con ơi! Các con sẽ còn sống

được bao lâu

Để với sang mẹ đây những bàn tay

                     nhỏ xinh âu yếm,ngọt ngào?

Khốn khổ thân ta! Ta quả người mau

nước mắt

Và lòng ta cũng rùng rợn, bàng hoàng,

 đau xót.

(nói to) Thế là  xong mọi tranh chấp bất hoà

1.120- Mắt mẹ âu sầu đôi suối lệ sa!

(nàng khóc nức nở)

(còn tiếp)

Nguồn: MÉDÉE. Bi kịch Hy lạp (Prométhée bị xiềng; Edipe làm vua; Antigone; Electre; Médée; Alceste). Hoàng Hữu Đản dịch theo bản tiếng Pháp Eschyle, théâtre complet, traduction, notices et notes par Émile Chambry, Garnier – Flammarion, Paris 1964”; và Les grands tragiques grecs của De Rochefort, collection des grands classiques français et étrangers, Paris V. Bản thảo của nhà văn Hoàng Hữu Đản gửi nhà văn Triệu Xuân.

www.trieuxuan.info