NOBEL Văn học 2004: ELFRIED JELINEK (1946-

        Nữ thi sĩ, nhà văn, nhà viết kịch Elfried Jelinek  sinh ngày 20.10.1946 ở thành phố  Mũrzzuschlag bên bờ sông Mũrz vùng Steiermark nước Áo. Cha bà là một nhà hoá học Czech gốc Do Thái. Mẹ là một tín đồ Thiên chúa giáo ngoan đạo gốc Đức-Rumani, xuất thân trong một gia đình quý tộc ở Viên (Wien). Từ nhỏ bà theo học piano tại nhạc viện Viên thủ đô nước Áo. Jelinek học sân khấu, nghệ thuật, âm nhạc ở Đại học tổng hợp Viên. Elfriede Jelinek làm thơ rất sớm, khi 21 tuổi (1967)  bà đã xuất bản tập thơ đầu tay Lisas Schatten. Trong những năm tháng sinh viên bà tham gia các phong trào sinh viên lan rộng khắp châu Âu trong thập kỷ 70  thế kỷ XX và viết tiểu thuyết trào phúng Chúng ta là những con mồi, bé ơi (Wir sind Lockvõgel, Baby, 1970). Tuy nhiên tên tuổi Jelinek chỉ được chú ý vào những năm 80 thế kỷ XX với các tiểu thuyết  Nữ nghệ sĩ đàn dương cầm (Die Klavierspielerin, 1983), Hứng tình  (Lust, 1989),  Phụ nữ – những người tình  (Die Liebhaberinnen, 1975), với truyện ngắn Ôi thật là man rợ, ôi hãy tự vệ trước cái đó  (Oh Wildnis, oh Schutz vor ihr, 1985), với những vở kịch Clara S. (1982), Bệnh họan hay là những người phụ nữ thời hiện đại  (Krankheit oder Moderne Frauen, 1987). Những tác phẩm khác của Jelinek là tiểu thuyết Sự thèm khát (Gier, 2000); tập kịch  Ở núi Alpen  (In den Alpen, 2002); kịch Xứ Bambi (Bambiland, 2003); kịch  Cái chết và cô gái  (Der Tod und das Mãdchen, 2003).

               Cần “phương thuốc” chữa trị

    Cuốn tiểu thuyết Nữ nghệ sĩ đàn dương cầm được đạo diễn Michael Haneke chuyển thể thành phim năm 2001. Với giọng văn táo bạo, đầy thách đố :”Ngôn ngữ tôi đang đầm mình cực lạc trong ao bùn,… nó đầm mình, giang rộng đôi cẳng, nó ắt là ưa làm con người hoan lạc” (lời trong diễn từ khi nhận giải Nobel), Jelinek dấn thân vào  việc phản ánh thân phận nữ giới trong thương mại tình dục : một thế giới đầy rẫy bạo lực, săn mồi và gài bẫy. Bà nhận giải Nobel văn chương năm 2004  vì sáng tác của bà khắc họa một thế giới tàn nhẫn của bạo lực và quy phục, của kẻ đi săn và con mồi trong thương mại tình dục, phản ánh thân phận phụ nữ trong xã hội tiêu dùng.

   Elfriede Jelinek là một trong nữ văn hào đương đại nhiều ảnh hưởng trong vấn đề phụ nữ ở Áo. Bà là người phụ nữ thứ 10  nhận giải trong lịch sử giải Nobel văn chương có từ năm 1901. Cùng với việc trao giải, hội đồng xét giải muốn cảnh báo chúng ta nỗi đau nhân thế đang cần “phương thuốc” chữa trị.

Nguồn: Tác giả đoạt giải Nobel Văn học (từ 1901 đến 2007), tiểu sử và giai thoại. Lương Văn Hồng biên soạn. Nhà xuất bản Văn học sắp xuất bản.

www.trieuxuan.info