ANTIGONE
Than ôi! Mỉa mai chi cho cay dắng nhân tình!
Nhân danh những vị thần của quê hương đất nước,
950- Sao sỉ nhục tôi khi tôi chưa chết thật
Và thế gian này tôi chưa khuất dấu chân?
Ôi Tổ Quốc yêu thương!
Những công dân hạnh phúc muôn vàn!
Ngọn suối Dirxê,
Rừng thiêng thành phố lừng danh về tuấn mã!
Tôi thử hỏi các người tất cả,
Hãy nói tôi hay luật lệ bất nhân nào
Bắt tôi giam cầm trong vực tối thẳm sâu
Mồ chôn tôi đó, không được người thân
thương khóc?
Ôi bất hạnh!
Tôi không sống giữa trần gian, không sống
nơi địa ngục,
960- Không với người còn, với người chết cũng không
ĐỘI ĐỒNG CA
Bị cuốn lôi do quá dũng cảm anh hùng,
Nàng đã phải đụng đầu ngai công lý
Và cũng hậu quả toi tình người cha nữa.
ANTIGONE
Ôi, người lại khơi lên cao đau xót giày vò
Khi nhắc điều đau thương bất hạnh của cha ta
Và oan trái gia đình Lapdaxid!
Ôi! của mẹ cuộc hôn nhân oan nghiệt.
Ôi! những cánh tay ôm ấp trái luân thường,
Đã buộc vào nhau một người cha đau khổ
đáng thương
970- Với một người mẹ kiếp đầy bất hạnh
Vì các ngươi mà có ta, với cuộc sống tột
cùng đau đớn.
Than ôi!
Cuộc đời ta vùi sâu dưới những rủa nguyền,
Bị tước đi những dịu ngọt của tình duyên,
Ta sắp về với những người sinh ra ta đó
Ôi, anh thương!
Duyên kiếp oan khiên đã đưa đến cho đời
anh tử hoạ
Và anh chết đi đã kéo em theo bước xuống mồ!
ĐỘI ĐỒNG CA
Đã đành là đức tính đẹp nên ưa
Khi với người chết ta có lòng trân trọng.
980- Nhưng phải tuân phục quyền uy tối thượng
Khi nó được trao vào dù bất cứ tay ai.
Kiêu hãnh kia là nguyên nhân dẫn đến
tai ương này.
ANTIGONE
Không cha mẹ, không chồng, không người
thương khóc
Khốn nạn thay! Trên con đường dẫn về cõi chết
Mở rộng cho mình tôi lặng lẽ đưa chân.
Bất hạnh sao!
Tôi còn đâu được phép ngắm vầng hồng
Mắt của Ban Ngày thiêng liêng ấy nữa!
Cái chết của tôi không có cả điều vinh dự
990- Bè bạn thân tình nhỏ lệ khóc than!
CRÉON(với vệ binh)
Còn đợi gì đây? Há các người lại chẳng thấy rằng
Lời rên khóc trước khi người ta chết
Sẽ kéo dài không bao giờ chấm dứt
Nếu có khả năng hoãn cái chết đôi ngày?
Hãy dẫn nàng đi, lập tức tống giam ngay
Dưới mộ kín như ta vừa ra lệnh!
Hãy để nàng một mình trong hang hầm hẻo lánh,
Sống chết mặc dầu, ít ra nàng không ở lẫn
xung quanh
Và tay ta không ô uế đi bởi cái chết của nàng!
ANTIGONE
Ôi, nấm mồ, chiếc giường êm động phòng
hoa chúc!
1000- Oi chỗ ở dưới đất dày ta sẽ chẳng
bao giờ cách biệt
Chính nơi đây ta gặp lại người máu mủ
thân thương
Mà Perxêphon đã nhận xuống cõi âm hồn(3)
Người cuối rốt gia đình và cũng người
cuối cùng bất hạnh!
Ta xuống âm cung trước ngày số phận.
Nhưng về đây ta nuôi dưỡng chờ mong
Sự có mặt của ta chắc sẽ đẹp lòng
Cho Cha ta và đẹp cả lòng Người, hỡi Mẹ!
Và chắc chắn cũng đẹp lòng anh nữa!
Bởi tay em, sau khi anh từ giã cuộc đời,
1010- Đã không lơ là chăm sóc hôm mai
Tắm rửa xác anh, dâng cúng lễ thường trọn đạo.
Và chính đây, hỡi Pôlynix thân thương yêu dấu!
Hậu quả bi thương của bổn phận hoàn thành..
Nhưng ít ra em được những tấm lòng
nhân nghĩa hoan nghênh.
Trong thực tế, giả sử em làm mẹ
Mà gặp những cảnh đoạn trường đau xé
Phải mất đi một đứa con thương
Hoặc phải khóc than cái chết một người chồng,
Thì em đã chẳng bao giờ nghĩ tới
1020- Trái lệnh quốc gia, làm một hành vi như vậy!
Viện lý do nào để châm chước cho em?
Là bởi sau cái chết của chồng mình
Một người khác có thể thay vào đó được.
Một đứa con sinh có thể bù đứa con đã chết.
Nhưng khi mẹ cha đã ngàn thu an giấc dưới mồ
Thì còn mong đâu một người anh khác lại sinh ra?
Đó, hỡi Pôlynix thân thương, những điều suy nghĩ
Đã khiến em yêu anh hơn tất cả,
Em đã dám làm tất cả vì anh
1030- Trước mặt Créon không chút ngại ngần
Chịu mang tiếng là người phản loạn.
Vậy hãy đến đây
Đón em về trong đôi tay âu yếm
Và cầm tay em anh hãy dẫn đường
Người em chưa biết yêu thương
Ái ân nồng đậm, tình chồng thiết tha,
Sinh con chưa trải bao giờ
Cô đơn, vắng cả bạn bè nào ai!
Tuổi xuân sức sống đang đầy
Mà đi trong cõi dạ đài u minh
1040- Trọn đời, đối với thần linh,
Nào em có phạm tội tình cho cam!
Nhưng thôi, bất hạnh muôn vàn
Ích gì ngước mắt trời xanh khẩn cầu!
Mong gì nhẹ nỗi thương đau,
Mang câu bất kính, dãi dầu niềm tin!
Nếu Thần nghe kẻ giết em
Tội kia xin nhận, cực hình thứ tha.
Nhưng khi chính họ gian ta
Thì bao nhiêu nỗi xót xa đoạ đày,
1050- Bất công em chịu xưa nay
Bản thân họ sẽ dập vùi tấm thân!
ĐỘI ĐỒNG CA (với Créon)
Vẫn tình cảm ấy khiến hồn nàng xúc động.
CRÉON
Những kẻ nào dẫn nàng đi quá chậm
Có thể trả bằng một giá đau thương.
ANTIGONE
Hỡi ôi! Đây bản án tử cuối cùng!
CRÉON
Đừng ảo tưởng nó sẽ không thực hiện
ANTIGONE (bọn vệ binh dẫn nàng đi)
Hỡi thành Teb, non sông yêu mến,
Hỡi các thần bản mệnh quê hương tôi!
Thế là xong, tôi bị dẫn đi rồi
1060- Hãy nhìn xem:
Công chúa các người bị cô đơn ruồng bỏ!
Đang bị sỉ nhục, khinh khi hành hạ
Như thế nào và do những bàn tay nào
trực tiếp gây nên!
Chỉ vì trung trinh, tôn kính các Thần!
(nàng đi ra)
ĐỘI ĐỒNG CA
Nơi tù ngục bàng đồng thuở trước
Đanae không nhìn thấy ánh dương
Sau đó không lâu nàng lại bị giam cầm
Trong ngôi mộ thay giường hoa đuốc
Mặc dầu nàng thuộc giống dòng quý tộc
Và trong lòng dào dạt những nguồn sinh
1070- Được Dơx Thần Vương gieo xuống mình nàng
Như những trận mưa vàng dày đặc
Những số phận có quyền uy khủng khiếp
Thành quách, lâu đài, sức gió bay nhanh
Và những mái chèo đưa bỗng đẩy
mạnh con thuyền
Không cản nổi dòng trôi phận số!
Bị ràng buộc bởi xích xiềng bằng đá,
Người con hung hăng của Dryax vua Eđôniêng
Đã nem mùi cơn thịnh nộ Tửu thần
Cơn thịnh nộ bừng bừng kinh khủng.
1080- Và như thế đã dịu dần cơn náo loạn
Anh nổi cơn điên khi xúc phạm vị thần
Bằng những lời ngạo mạn kiêu căng
Làm hỗn loạn những hội mừng Mênad
Đuốc của họ, anh sai người dập tắt,
Chọc tức các Thi thần say đắm hoà âm.
Gần mỏm đá Xyane ben eo Bôsphor
hai biển nối liền
Về phía những bờ sông Xalmidex
Thần Arex đã từ cung điện mình do
người T’rax lập (7)
Của hai người con Phine thấy số phận đau lòng
1090- Một người vợ ông ta tàn ác dã man
Móc mắt chúng không phải bằng móc sắt
Mà với bàn tay trang bị bằng con suốt. (8)
Khốn khổ thân đau đớn giày vò
Mắt lệ đầm đìa, thương số phận xót xa
Và cuộc hôn nhân tai ương của mẹ.
Trong khi đó, người đàn bà xấu số
Giống dòng xưa, con của Erêctê (9)
Bị cầm giam trong hang tối mịt mù,
Hẻo lánh, trên những đỉnh núi xa vời cao ngất
1100- Ở đó, giữa những phong ba bão táp,
Trung tâm quyền lực cha mình, gió bấc Borê
Nàng bị những đau thương bất tận giày vò
Không phút nghỉ, hỡi con yêu dấu!
TIRÉSIAS (do một đứa nhỏ dắt)
Hỡi các thủ lĩnh Têbanh! Tôi đến
Tại nơi đây, nhờ con mắt kẻ khác dẫn đương,
Bởi một người mù chỉ nhờ người dắt để đưa chân.
CRÉON
Tirêdiax, ông già đáng kính ơi! Chắc có
điều gì mới?
TIRÉSIAS
Tôi sẽ bảo. Nhưng Ngài hãy nghe lời thầy bói dạy!
CRÉON
Ta chưa bao giờ sai lời khuyên nhủ của ông
TIRÉSIAS
1110- Bởi thế nên, với bàn tay may mắn lạ lùng,
Ngài cầm lái Thành bang này vững chắc.
CRÉON
Quả thế, đối với ta nó đã từng bổ ích
TIRÉSIAS
Ngài hãy nhớ cho, chính giữa lúc này
Ngài đang ở ngã ba đường trơn của
số phận rủi may.
CRÉON
Có chuyện gì ư? Lời ông nói khiên ta run sợ.
TIRÉSIAS
Ngài sẽ biết. Hãy nghe điều mà nghề
nghiệp tôi tiết lộ
Lui chân về nơi trú ẩn năm xưa,
Nơi tôi quen quan sát sự đi về
Của những đàn chim khắp nơi tụ họp.
1120- Tôi đã nghe một vài con mãnh liệt
Thét những tiến dã man chưa nghe thấy nơi nào,
Móng đẫm máu hồng cắn xé lẫn nhau
(Tôi, tôi nhận được qua tiếng cánh đập dồn dự dội)
Đầy khủng khiếp, tôi vội vàng đi tới,
Xem những vật hy sinh còn trên lửa bàn thờ
Nhưng lửa tắt rồi, thịt cháy sắp thành tro
Bị bao bọc một lớp gì như mốc
Mà chốc lát lại bốc hơi, sôi sùng sục.
Những phần ruột trên tung toé khắp nơi,
1130- Lớp mỡ phủ lên bao kín các đùi
Bong đâu cả, chỉ còn đùi trơ trụi
Đó những triệu chứng không lành vừa xảy tới
Mà thẳng nhỏ này nói lại tôi nghe
Qua những huyền vi bí ẩn nhà nghề.
Thẳng nhỏ dẫn đường tôi và tôi dẫn đường
người khác
Cái bản án mà người vừa phán quyết.
Đã đặt kinh thành vào trạng thaí hiểm nguy.
Những bếp thiêng và những bàn thờ
Đầy những mảnh thịt đẫm máu đào người
con bất hạnh
1140- Của Edip, mà chim với cho tha về
tự mọi chốn
Thần linh không nhận nữa lê ta dâng
Không nghe tiếng nguyện xin, không nhìn
theo khói toả hương trầm
Và chim chóc, no máu người, chỉ thét lên ghê rợn
Hãy suy nghĩ, con ơi, con người vốn hay lầm lẫn
Nhưng lầm lẫn rồi mà biết sửa điều sai,
Không khư khư ôm một ý, một lời,
Thì người đó khôn ngoan và hạnh phúc.
Tính tự phụ dẫn người ta vào dốt nát.
Vạy hãy thôi, đừng đuổi theo một kẻ đã lìa trần,
Đừng đánh vào một cái đã tiêu tan,
1150- Thắng một xác chết thì có gì dũng cảm?
Tim tôi đó, chỉ mong Ngài sung sướng
Và miệng tôi đã nói rõ Ngài nghe
Khi những câu khuyên có bổ ích đôi bề
Thì lắng nghe nó là một điều êm ái
CRÉON
Hỡi ông già! Ông và đồng bọn ông cũng vậy
Chưa hết công kích ta với những mũi tên mình.
Không phải hôm nay, các người mới ngang nhiên
Bán cả ta, phản bội lại ta tất cả
1160- Nhưng du tham vọng có cho các người cà
vàng Ấn độ
Và mọi kho tàng của cải thành Xardi,
Các người cũng không sao có được cách gì,
Mai táng nổi tử thi Pôlynix.
Dù khi chính những con diều hâu của Dơx
Mang đặt lên ngay những mảnh thịt máu tràn
Thì cũng không thể nào ta đồng ý cho chôn.
Bởi ta sợ việc này làm dơ bẩn.
Ta rất hiểu: khách trần gian khó biết điều
thần định.
Ông già ơi! Những con người nhất mực khôn ngoan
1170- Cũng lắm khi có thể dễ dàng
Rơi tõm xuống những vực sâu nhục nhã,
Nếu họ bị những món lời cám dỗ
Mà nói lên những câu nói nhuốc nhơ.
TIRÉSIAS
Than ôi! Than ôi! Có ai biết gọi là?
Có ai người biết hiểu…
CRÉON
Tin gì nữa câu khai đề này tiến báo?
TIRÉSIAS
Sư khôn ngoan quý hơn của cải bao lần!
CRÉON
Và theo ta thiếu khôn ngoan là điều
đệ nhất tai ương.
TIRÉSIAS
Và đó chính cái tai ương Ngài đang vấp phải
CRÉON
1180- Ta không trả đũa một người thầy bói!
TIRÉSIAS
Chính Ngài xúc phạm tôi khi quả quyết lời
tiên đoán của tôi sai!
CRÉON
Bởi tính tham lam ngự trong làng bói
của các người.
TIRÉSIAS
Và cái nhục hám lợi ngự trong dòng bạo chúa.
CRÉON
Ông có biết ông đang nói với ngài Vương chủ?
TIRÉSIAS
Tôi không quên! Chính nhờ tôi mà Ngài
được vương quyền
Và cứu được cho thành này thoát khỏi tai ương.
CRÉON
Ông có ánh sáng một người thầy bói khéo,
Nhưng lại thích điều bất công trái đạo.
TIRÉSIAS
Ngài buộc tôi phải tiết lộ ra ngoài
1190- Điều tôi mong giữ kín trong tim tôi.
CRÉON
Cứ tiết lộ! nhưng đừng xuất phát từ lợi
riêng mà nói!
TIRÉSIAS
Trước mắt Ngài, tôi nặng về con người tư lợi?
CRÉON
Hãy nhớ rằng ông không bịp nổi tôi đâu!
TIRÉSIAS
Đến phiên Ngài cũng nên biết một điều:
Trước lúc cỗ xe mặt trời đi một vòng hoàn tất
Thì một đứa con Ngài sẽ đền bằng cái chết
Số phận của người con gái thanh xuân
Bị ngài giam trong hang sâu, độc ác vô ngần!
Và số phận một chàng trai chết rồi vẫn bị
1200- Giữ xác lại, không trả cho Diêm vương
như mọi kẻ,
Bằng cách khước từ mai táng, tang nghi.
Đó là một quyền hành Ngài chiếm đoạt tinh vi
Mà ngay các thần linh không có được
Và chính nhằm Ngài công minh trừng phạt
Và các Erinny của những thần thiên giới
với âm cung.(10)
-Những kẻ báo thù xưa nay không để cho
một tội ác lọt vòng-
Sắp đột kích Ngài và bắt chịu kiếp đời như vậy.
Giờ thì Ngài hãy xem lời tôi nói
Phải chăng xuất phát từ vụ lợi riêng tư?
1210- Giây lát nữa thôi, từ đàn ông cho đến đàn bà
Sẽ vang dậy chốn này lời rên tiếng khóc.
Nơi nào mà lũ khách rừng xanh, cho và chim chóc
Tha những mảnh tư thi Pôlynix đáng kinh về,
Nơi nào mà bàn thờ thiêng bị uế tạp tanh dơ
Vì mùi thối của loài xú khí
Thì các thành bang, đôi với ngài
trở thành địch thủ,
Sẽ dấy lên nổi loạn chống Ngài.
Hãy nhìn xem (bởi Ngài cưỡng bách tôi)
Hãy nhìn xem có phải tôi đã ngắm bắn
Ngài rất khéo
1220- Như một gã lính cung thành thạo,
Mọi đường tên vào trúng giữa tim không?
Ngài sẽ không sao tránh khỏi vết thương lòng!
(với đứa nhỏ dắt ông)
Nhỏ! Dẫn ta đi! Để từ nay hắn biết
Tìm kẻ trẻ hơn mà đổ cơn căm tức,
Biết sửa lại lương tri và bớt miệng bớt mồm!
(ông ra)
ĐỘI ĐỒNG CA
Vua ơi! Bao nhiêu câu báo trước kinh hoàng
Ông nhắn lại khi ông vừa quay bước!
Trong năm tháng đã đổi thay màu tóc
1230- Tôi thừa nhận rằng lời ông đoán trước không sai.
CRÉON
Bản thân ta cũng thừa nhận điều này.
Ta cảm thấy tâm hồn ta rối loạn.
Dẫu nhượng bộ, với ta, là ghê tởm,
Nhưng, nếu đương đầu chống lại ông ta
Thì nguy cơ có thể tới bây giờ,
Tim tan nát bởi bước đời bất hạnh.
ĐỘI ĐỒNG CA
Hỡi con Mênêxê!
Hãy tìm Đức Khôn Ngoan mà hỏi xem ý kiến
CRÉION
Phải làm gì? Nói đi! Ta sẽ vâng theo.
ĐỘI ĐỒNG CA
1240- Hãy đưa ngay Công chúa khỏi hang sâu
Và dựng một nấm mồ cho Pôlynix!
CRÉON
Đó là lời các người khuyên bảo thật?
Những biểu hiện ân cần ta cần có phải chăng?
ĐỘI ĐỒNG CA
Khẩn trương lên! Xin chớ dềnh dàng,
Sự báo oán của thần linh thường đến
Bước nhanh nhẩu ập lên đầu tội phạm.
CRÉON
Than ôi!
Khó khăn sao quyết một đường!
Xót sao bỏ ý đầu tiên của mình!
Nhưng cẦn cứ phải hy sinh!
ĐỘI ĐỒNG CA
1250- Vậy đi ngay! Tự mình Vua, đừng
nên phó thác
Công việc này cho bất cứ một ai.
CRÉON
Ta đi ngay! Nô lệ ta đâu rồi
Có mặt hay không, búa cầm tay, hãy đến!
Hãy bay đi tới cửa habg sâu chỉ định
Chính là ta, người đã xử Antigone,
Cũng chính ta muốn mau mau cứu thoát cho nàng!
Ta đang có những tâm tư tình cảm khác,
Sợ hiểm hoạ nếu đổi thay pháp luật.
(ra)
ĐỘI ĐỒNG CA
1260- Hỡi Người!
Được thờ phượng dưới nhiều tên gọi,
Danh dự và vinh quang con gái Cadmo,
Con vị Thần-gieo-sấm-sét-mây-mù,
Người, ưa sóng giữa những cánh đồng
phì nhiêu đất Ý,
Người, trong cánh tay Demeter hạ tình bảo vệ
Thành Elôdi mở đón mọi khách trần,
Hỡi Dionydox!
Người ngự nơi đất thánh các Băccăng,
Thành phố Teb, dựng bên bờ sông Ixmênox,
Nơi đó đã được gieo mầm nẩy hạt.
1270- Từ những chiếc răng một con rồng
quái ác gieo lên.
Chính để dâng Người
Từ những vật hy sinh làn khói mỡ màng.
Cuồn cuộn bay lên trên đỉnh Núi cao hai ngọn,
Nơi đầu nguồn suối Caxtali chảy xuống (12)
Mà thuỷ thần Côryxi, các nàng Băc-căng
ưa thích dạo quanh.
Người, mà đỉnh Nyx- xa hiểm hóc gập ghềnh
Thường xuyên có một trường xuân bao phủ
Và bên những vườn nghiêng nghiêng
thoai thoải đó
Xanh biếc một màu những ruộng nho tươi.
Người hãy đến đây, thăm thành Teb của Người
1.280 - Đang rộn rã những khúc thần thi bất tuyệt
người yêu dấu thành này hơn tất cả
Và mẹ Người, nạn nhân luồng sấm sét xưa kia,
Cũng mến yêu thành Teb kém gì.
Hôm nay, trước một mối nguy cơ cấp bách,
Hãy đến, bước tê độ vượt đồi Par-nax
Hay những bờ náo nhiệt đảo Ơ – bê!
Hỡi Người, kẻ chỉ huy các đội đồng ca
Của những ánh sao bừng bừng lửa rực1290- Và hoà âm của những bài dạ khúc.
Con của Dơx Thần Vương! Hãy xuất hiện giờ đây
Với những cô nàng Nar-xôx thơ ngây,
Những nàng Thiađ theo người bảo vệ, (13)
Tron cơn điên thánh, suốt đêm dài nhảy múa
Để biểu dương ca ngợi Vua mình.
NGƯỜI ĐƯA TIN
- Hỡi những bạn đồng hương Cad- môx, những
người dân thành luỹ Amphi- ông xinh!
Cuộc sống trần gian không có gì đặc biệt
Đáng phải ghen tuông hay ngậm ngùi thương tiếc.
1.300- Vận số đồng lân vùi dập kẻ đang vui
Và nâng lên những kể bị dập vùi.
Hiện tượng ấy ra ngoài khoa học của
những ông thầy bói.
Số phận Crê- ông đáng ghen tuông biết mấy:
Ông đã cứu cho xứ sở Cađ-mô.
Vùng này, quyền cai trị tối cao ông được kế thừa,
Ông hưởng quyền uy và vinh dự có những
ngươì con cao thượng,
Vậy mà giờ đây, tất cả đều tiêu tán,
Bởi một khi niềm vui rời bỏ khách trần
Thì trước mắt ta, đời họ lại thành không,
1.310- Còn chăng nữa chỉ những thi hài bất động.
Nếu anh muốn, Crê- ông có đầy trong cung điện
Những kho tàng của cải vô biên.
Ông có thể hưởng mọi xa hoa, xứng địa vị mình.
Những giữa đống của hăng hà vô số ấy,
Nếu hạnh phúc rời ông, một ngày nào đấy,
Tôi sẽ không buồn đem một bóng khói xa vời
Đổi lấy những sang giàu, nhiều mà
vắng vẻ niềm vui
ĐỘI ĐỒNG CA
Có phải các chủ ta đang gặp điều tai họa,
Mà anh tới báo cho mọi người thông tỏ?
NGƯỜI ĐƯA TIN
1.320- Họ chết rồi, và chính người còn
sống gây nên.
ĐỘI ĐỒNG CA
Ai giết? Ai chết rồi ? Anh hãy giải thích thêm.
NGƯỜI ĐƯA TIN
Hê- mông không còn nữa. Do chính tự tay
mình mà chết.
ĐỘI ĐỒNG CA
Tự tay chàng? Hay tay cha chàng giết?
NGƯỜI ĐƯA TIN
Chàng tự đâm, trong một cơn phẫn nộ phi thường.
Đối với cha mình, vì cái chết của Ăng- ti- gôn.
ĐỘI ĐỒNG CA
Tirédiax ơi? Lời tiên đoán của Người đúng quá!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Cần nghĩ tới và đề phòng tậu quả.
Tai hoạ này!
ĐỘI ĐỒNG CA
Kìa vợ Crê-ông, nàng Ơrydix đáng thương!
1.330- Sự ngẫu nhiên đưa dắt bước chân nàng
Ở lâu đài ra, trước tin con trai mình chết.
EURYDICE
-Hỡi người Teb!
Ta sửa soạn ra đi cầu nguyện nơi đền thờ Pal-lax
Thì nghe tiếng các Người, ta mở cửa bước ra,
Thoảng bên tai, chuyện tai ương xảy
đến trong nhà,
Ta bỗng choáng váng và trong cơn hoảng sợ,
Ta ngã xuống gần mê man trong tay bầy thị nữ.
Các người nói gì? Hãy nhắc lại ta nghe!
Cuộc đời ta đau khổ đã ê chề,
1.340- Nghe các người nói, ta sẽ có thừa sức mạnh.
NGƯỜI ĐƯA TIN
Hỡi Nữ chúa thân yêu!
Tôi sẽ kể mọi điều tôi chứng kiến,
Sự thật xảy ra, không giấu giếm chút nào.
Vả giấu đi nào có được gì đâu!
Thực tế sẽ chứng tỏ mình không trung thực,
Bởi chân lý không bao giờ huỷ diệt.
Tôi đang theo gót Vua đi đến giữa cánh đồng,
Nơi tử thi Pôlynix bất hạnh vẫn nằm nguyên,
Bị lũ chó tham ăn xâu xé.
1.350- Chúng toi nguyện Hađex với Perxêphôn
hạ cố
Hãy để cho cơn thịnh nộ Người dâng,
Rồi trên thi hài Pôlynix rưới lên
Những giọt nước cành dương rửa tội,
Đoạn nhặt nhạnh những thịt xương còn lại
Chặt những cành cây xanh lá đặt vào
Và lấy đất đồng đắp cho chàng một
nấm mộ rất cao.
Liền tức khắc, chúng tôi chạy về hòn núi đá,
Nơi Công chúa tìm thấy cho đời mình nấm mộ,
Thay chiếc giường êm ấm tân hôn.
1.360- Bỗng một người chúng tôi nghe, từ sâu
thẳm tận cùng
Của hang đá, những lời kêu thảm thiết.
Anh nói với Vua, Vua tới gần mấy bước,
Từ tai mình, nghe những lời nức nở thương đau,
Mà chẳng rõ gây ra bởi những nguyên nhân nào.
Rồi Vua bỗng thét kêu lên, giọng đầy thê thảm:
“ Khốn khổ thân ta! Phải điều linh cảm”
Trong lòng ta là sự thật cả đây chăng?
Có phải ta đang đi tới một tai hoạ đau lòng?
Văng vẳng bên tai tiếng con đang khóc?
1.370- Nô lệ đâu! Hãy chạy đi, bay đi, tức tốc
Tới ngôi mồ giam Công chúa, đi ngay!
Hãy nhìn tận nơi hòn đá khép bên ngoài!
Hãy chui hẳn vào trong lối hẻm!
Nói cho ta biết: có phải ta đang nghe tiếng
Của chính con mình, hay một vị thần định
đánh lừa ta?…
Chúng tôi thi hành mệnh lệnh Đức Vua.
Người đang hoảng loạn – và chúng tôi nhìn thấy
Ăngtigôn lơ lửng trên vòm cao hang tối.
Nàng đã tự treo cổ mình bằng chiếc thắt lưng.
1.380- Hoàng tử Hêmông hai tay
ôm chặt xác nàng,
Nức nở khóc than mối tình tan vỡ,
Oán trách sự bạo tàn của bàn tay vương phụ
Và thương số kiếp đau lòng của vị hôn thê.
Trước cảnh tượng xót xa, Crêông nước
mắt đầm đìa
Bước một đi lên và rỉ rèn đau đớn!
“Ôi, con tôi! Làm gì đây? Tâm thần con điên loạn.
Con dấn thân trong tuyệt vọng nặng nề.
Đi ra con! Đi ra! Cha cầu khẩn, ra đi!”
Nhưng Hêmông ném vào cha một liếc mắt
bừng bừng phẫn nộ,
1.390- Nhìn với cái nhìn long lanh giận dữ,
Không nói không rằng, rút thanh gươm
hai lưỡi giơ lên.
Crêông chạy đi, lẩn tránh mũi gươm chàng.
Người bất hạnh quay trở lại mình
nỗi lòng căm tức,
Giang cánh tay, tự đâm mạnh mũi gươm
vào giữa ngực
Và, tình yêu vẫn giữ vẹn trong tim,
Chàng ôm chặt Ăngtigôn trong đôi tay đã chết
của mình,
Trút hơi thở cuối cùng với dòng máu
còn cuộn chảy
Theo tiếng nấc, nhuộm một màu đỏ ối
Đôi má chết rồi xanh mét của người yêu.
1.400 – Đấy, hai vợ chồng dưới đáy mô
đoàn tụ bên nhau,
Nằm đó sóng đôi, để dạy cho đời phải nhớ:
Rằng sự khinh suất là điêu nhất trân gian nên sợ!
ĐỘI ĐỒNG CA
Hỡi trời ơi! Nên nghĩ thế nào đây!
Hoàng hậu đã biến đi, không nói một lời!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Lòng tôi cũng ngang với các người kinh ngạc
Tôi đoán: thảm hoạ con mình vừa hay tin tức,
Trước mặt mọi người bà không muốn khóc than
Nên trở về cung giấu vết thương lòng,
Vợi bớt nỗi đau giữa bầy thị nữ.
1.410- Bà là người khôn ngoan biết nghĩ,
Không thể có hành vi bất xứng với bà.
ĐỘI ĐỒNG CA
- Chưa biết thế nào! Nin nặng bất thường kia
Theo tôi nghĩ, là một điều đáng sợ.
Tiếng khóc dài không đáng lo hậu qủa.
NGƯỜI ĐƯA TIN
Vào cung xem ta sẽ rõ chuyện liền.
Chắc tim bà mưu tính việc gì riêng
Rất ghê gớm trong vòng bí mật
Im lặng sâu, chúng ta cần cảnh giác.
(Người đưa tin đi vào trong cung)
ĐỘI ĐỒNG CA
- Vua đây rồi! Người tới kia, cầm chắc trong tay
1420- Hậu quả gây nên không phải do
lầm lỗi ở đời
Mà lầm lỗi của bản thân Vua đó!
CRÊON (đi theo Hê- mon mà người ta đang
khênh ra sân khấu)
Ôi, những làm lạc quá bi thương tai hoạ
Của trí khôn đây tội lỗi của ta!
Hỡi dân Teb, hãy nhìn! Trong những người
chung máu mủ ruột rà
Nạn nhân đấy, và hung thủ đấy!
Ôi, cái quyết định vô cùng tai hại!
Hỡi con tôi! Con ơi! Giữa tuổi hoa niên,
Con chết sớm đi, trước hạn của mình,
1.430- Không phải do con, mà chính vì
cha ngu xuẩn!
ĐỘI ĐỒNG CA
Than ôi! Đường công lý người nhận ra quá muộn!
CRÊON
Ta chỉ nhận ra phút cuối cùng qua một
nỗi tai ương!
Một thần linh, vũ trang bằng hiếm hoạ
kinh hoàng,
Đã nhằm chính giữa đàu ta giáng mạnh,
Đẩy ta xuống vực sâu thăm thẳm,
Và bằng gót chân ác nghiệt hung tàn
Đã đạp tung cho sụp đổ, cho tiêu tan
Của ta đó: cả lâu đài hạnh phúc:
Than ôi! Than ôi!
1.440- Bao khổ não dành cho người trần tục: NGƯỜI ĐƯA TIN
- Hỡi Vua! Sau những đau thương phải
- chịu vừa rồi,
Mang trong lòng, ngay trước mắt, ngay đây
Còn những đoạn trường khác vô cùng ghê gớm
Đang chờ đợi người nơi lầu riêng cung điện
CRÊON
Còn có đau thương nào cay đắng xót xa hơn
Những nỗi đau ta đang chịu trong lòng?
NGƯỜI ĐƯA TIN
Mẹ của đứa con người đang thương khóc,
Hoàng hậu của Người, cũng chết rồi, vừa chốc lát,
Bà từ giã trần gian với một nhát dao đâm.
CRÊON
1.450 – ôi, xứ sở của Diêm Vương
Có những khát vọng khôn lường!
Than ôi! Sao nỡ bắt đời ta hoàn toàn đổ sụp!
Và ngươi, kẻ đến báo những tin tai ác,
Người vừa nói gì?
ĐỘI ĐỒNG CA (với người đưa tin)
Khốn nạn bấy, than ôi!
Anh tới trút đau thương cho một kẻ chết rồi!
CRÊON (với người đưa tin)
Người nói gì, báo tin gì cho ta nữa đây?
Cái chết cảu vợ ta, sau cái chết của con ta,
có phải?
NGƯỜI ĐƯA TIN
Người có thể nhìn xem, tự mắt mình:
1460- Hoàng hậu chưa về tới chỗ phòng tiêng…
(cánh cửa lâu đài mở ra, người ta thấy ở ngay tiền đình, bà đã tự sát bên bàn thờ Athena)
CRÊON
Này đây, đối tượng thương đau!
Thần linh ơi! Số phận nào nữa chăng
Dành cho tô phút tận cùng?
Khốn thay! Trong cánh tay ôm, sụt sùi,
Con trai tôi mới tắt hơi,
Và kia, trước mắt, bạn đời ra đi!
Máu còn thắm đỏ tử thi,
Xót xa kiếp mẹ, não nề phận con!
NGƯỜI ĐƯa TIN:
Trước hết, bà khóc than cái chết
Của con, Mê ga rê, non yếu, lây lừng
1470 - Và khóc than cho số phận Hêmông.
Sau đó, bà nhằm Đức Vua rủa nguyền phẫn nộ,
Coi Đức Vua thủ phạm chính giết con bà đó.
Đoạn gươm sắc cầm tay, bà tự đâm mình,
Dưới bàn thờ của Thần nữ linh thiêng
Bà ngã xuống và mắt khép không còn
nhìn ánh sáng.
CRÉON
Trời! Các thần hỡi! Giác quan ta kinh hoàng
giá lạnh!
Sao không cắm cho ta mũi kiếm phập vào lòng!
Bất hạnh thay! Ta rơi vào vực thẳm tai ương!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Khi sắp chết, bà coi chỉ một mình Người gây
ra tất thảy.
1480 - Bao tai hoạ đau thương tang tóc ấy!
CRÉON
Nhưng bằng cách nào nàng dứt kiếp
sống phù sinh?
NGƯỜI ĐƯA TIN
Bằng một nhát gươm mình tự đâm mình,
Khi được biết con trai đã chết.
CRÉON
Chao ôi! Trong các khách trần, chỉ một
mình ta, chỉ một.
Là nguyên nhân đau khổ tóc tang!
Bất hạnh sao! Chính ta gây nên cái chết của nàng!
Nô lệ! Dẫn ta đi! Hãy đưa ta ra khỏi
Những nơi này, như đã chết, không còn tồn tại.
ĐỘI ĐÒNG CA
Điều người xin là ân huệ lớn lao
1490- Bởi muốn rút đi nỗi khổ dâng trào
Thì trong mọi chước, trốn đi là thượng sách.
CRÉON
Vậy hãy xuất hiện! Hãy đến ngay trong giây phút
Mà ta chờ mong kết liễu cuộc đời ta!
Hãy đến đi! Cho ta được xuôi tay nhắm mắt,
hỡi phút mong chờ ! !
NGƯỜI ĐƯA TIN
Đấy là việc tương lai, ước vọng
Nhưng trước mắt làm gì?
CRÉON
Chỉ một điều mong muốn
Chỉ một yêu cầu: được chết là yên!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Hãy thôi đi, chẳng phải mong tìm
1500- Người trần thế không có khả năng lẩn tránh
Điều bất hạnh số trời đã định.
CRÉON
Vậy thì, con, hãy dẫn đi ngay,
Hãy dẫn đi, người ngu xuẩn loạn điên này
Trái với lòng mình đã làm con phải chết!
Và nàng nữa, hợi vợ hiền thân thiết!
Bất hạnh thân ta, còn biết hướng phương nào?
Nhìn về đâu? Đưa bước về đâu?
Tất cả trên tay ta tan biến!
Một tai hoạ quá sức người chịu đựng
1510 - Đã lạnh lùng trút xuống đầu ta!
(Người ta dẫn ông đi)
ĐỘI ĐỒNG CA.
Đem so cuộc sống trần gian
Khôn ngoan sáng suốt bao lần đáng yêu!
Người ta phải sợ một điều:
Chớ bao giờ xúc phạm vào thần linh!
Kẻ ưa kiêu ngạo, hư vinh
Thương gieo hoạ lớn cho mình lắm khi.
Ngã đau mới biết yêu vì
Khôn ngoan là thế, biết thì… muộn sao!
__________
1. đây là thành Thèbes-bảy-cổng ở Béotie (xem Édipe làm Vua - phần giới thiệu). Phân biệt với thành Thèbes-trăm-cửa ở Thượng Ai Cập, Thèbes ở Thessalie và Thèbes ở Mysie (tiểu Á). Đircế là vợ của Lycos vua thành Thèbes, sau hoá thành ngọn suối ở Tây bắc thành Thèbes.
2. Dionysos (Bacchus trong thần thoại La mã), Thần Rượu, người chủ trì các hội lễ vui chơi, là con của Semélé con gái Cadmos với Zeus. Seméle bị sét đánh trước ngày sinh nơ, Dionysos phai nằm trong đui Zeus cho đến lúc sinh ra. Thành ngữ sinh ra từ bắp đùi của Zeus có nghĩa là nguồn gốc cao quí.
3. Hades (tức Pluton trong thần thoại La mã) em của Zeus và là chồng của Perséphone (Proserpine) là vua âm phủ.
4. Lapdacos là cha của Laios, ông của Édipe. Đau thương cũ là việc Édipe giết cha và lấy mẹ rồi mẹ tự tử. Đau thương mới là việc Étéocle và Polynice giết nhau. Cái rễ cuối cùng của thân cây Édipe là Antigone.
5. Antigone nhắc tới cuộc hôn nhân giữa Édipe với mẹ là Jocaste đẻ ra bốn anh em nàng. Édipe là cha và là anh.
6. Tức Polynice.
7. Arès (Mars trong thần thoại La Mã) là thần chiến tranh.
8- Phiné là vua xứ Salmydes (Thrace), để làm vui lòng vợ hai, đã để cho thị móc mắt hai đứa con vợ cả. Ông đã bị các thần làm cho mù để trừng phạt cái tội ấy.
9- Erechtée là ông vua thần thoại của Athènes.
10- Erinny là những nữ hung thần chuyên truy nã tội ác và báo thù.
11- Tức Sémélé. Vị Thần-gieo-sấm-sét tức Zeus, Déméter (Cérès trong thần thoại La Mã) là nữ thần nông nghiệp và văn minh, được thờ phượng khắp nơi nhất là ở Eleusis vùng Attique. Déméter là em gái của Zeus và mẹ của Perséphone. Bacchantes là những nữ tư tế của Tửu Thần Dionysos. Trong những ngày lễ Tửu Thần, họ nhảy múa như điên dại, la hét và tự cấu xé mình chảy cả máu me.
12- Suối Castalie, núi Parnasse (Béotie), hang động Coricos (Sicile) là chỗ ở riêng của các Thi thần tức Chín Nàng Thơ (Muses)
13- Naxos là đảo lớn nhất quần đảo Cyclades. Đảo Eubée ở phía Đông xứ Béotie. Các nàng Thiades tức là Ménades, Bacchantes.
Nguồn: Bi kịch Hy lạp (Prométhée bị xiềng; Edipe làm vua; Antigone; Electre; Médée; Alceste). Hoàng Hữu Đản dịch theo bản tiếng Pháp Eschyle, théâtre complet, traduction, notices et notes par Émile Chambry, Garnier – Flammarion, Paris 1964”; và Les grands tragiques grecs của De Rochefort, collection des grands classiques français et étrangers, Paris V. Bản thảo của nhà văn Hoàng Hữu Đản gửi nhà văn Triệu Xuân.
www.trieuxuan.info | 
