Trên vách đá cao cao có một dòng nước chảy. Nước mềm mại như bông, nhẹ nhàng rơi xuống không một chút tiếng động, nước trắng tới mức khiến ta liên tưởng tới sữa bò. Tìm đến đầu nguồn của nó, đi lên vách đá, ở đó là một bãi cỏ. Ở giữa bãi cỏ có một suối nước. Nó là một chiếc gương sáng soi cỏ cây trên núi, soi ngôi nhà nhỏ ở giữa bãi cỏ, soi bầu trời.

Lúc này, Vĩ Nhi đang ngồi bên bờ suối gội đầu, mái tóc dài nổi trên mặt nước, giống như làn mây đen trên trời. Vừa gội xong thì cô nghe văng vẳng bên tai một bài ca chăn cừu.

                                    Mặt trời giống như cái bánh xe lăn ở chân trời

                                    Ta chăn cừu lần theo dấu vết cũ

                                    Chim ưng hoa sải cánh bay qua thung lũng

                        Chiếc roi chăn cừu chăn luôn cả tiếng âm vang núi rừng...

Vĩ Nhi ngẩng đầu, nhìn thấy một làn mây trôi qua sườn núi Tây Sơn, tiếng hát ở trên làn mây đó, nhìn kỹ thì lại là một bầy cừu, song không thấy em bé chăn cừu đâu. Ngắm dãy Tây Sơn kia, Vĩ Nhi bắt đầu bện mớ tóc đuôi sam của mình, bện luôn cả tâm tư của cô. Ba năm trước, cô vượt dãy núi kia đến nơi này, ghi họ tên của mình vào quyển sổ hộ khẩu của quê hương miền núi. Từ đó, cô thông thuộc mỗi hòn đá của dải núi rừng này. Cách đây không lâu, đội sản xuất thành lập lâm trường trồng cây trên sườn núi phía đông, và cô trở thành người coi rừng ở dốc núi này.

Mớ tóc đuôi sam đen nhánh mê hồn, bản thân Vĩ Nhi cũng nhìn rõ nó trong nước. Đột nhiên, chiếc đuôi sam động đậy trong nước, thì ra, dưới ánh nắng mặt trời, nước suối bắt đầu sủi bọt ùng ục, ùng ục. Từ gốc cây trong nước, từ đáy những hòn đá, thư thả nổi lên những bong bóng, rồi lại thư thả tản ra, đều đều như nhịp thở của trẻ con ngủ say.

Be!Be be! Tiếng cừu phá tan yên tĩnh, tiếng kêu gần lắm. Vĩ Nhi quay đầu lại, bầy cừu đã ở lưng chừng vách núi, nhìn rõ một con cừu đang gặm một lá cây nhỏ. Vĩ Nhi kêu lên một tiếng “ế lêu” đuổi đi. Đuổi được con này thì lại đến con khác, Vĩ Nhi vội vã nắm sừng nó, nó liền đẩy cô ngã. Cô bò dậy, điên tiết gọi to em bé chăn cừu, song không thấy bóng em đâu, rồi cuối cùng cô cũng tìm thấy ở đằng sau phiến đá to, song lại là một chàng trai mặt đen sạm trạc hai mươi lăm hai mươi sáu tuổi.

- Này, anh lại đây!

- Tôi không lại! – Chàng trai bướng bỉnh – Cô cũng không được đến đây.

Không cho đến hả? Vĩ Nhi cứ bước đến và cô nhìn thấy: Anh ta cởi áo ngoài, đang cầm một bó cỏ non cho một con cừu ăn, con cừu nằm trong ổ rơm, dáng uể oải, lúc nhai cỏ, cặp mắt nó cũng nhắm nghiền.

- Tại sao anh chăn cừu ở đây?

- Tại sao tôi không đến đây chăn cừu được?

Vĩ Nhi không phải cô gái bình thường. Thấy chàng trai cứng đầu cứng cổ, Vĩ Nhi cúi xuống nhặt lá cây bị cừu gặm đứt, rồi ôm luôn cả đống áo ngoài kia. Cô thầm nghĩ; “Hừ, tội chứng trong tay, cầm đi kiện đội trưởng!”. Chàng trai vội vàng giật lại. Vĩ Nhi không đưa, song lại cảm thấy động đậy trong đống áo, cô mở xem, thì ra là một con cừu non đỏ hỏn. Cô đã rõ: cừu vừa đẻ. Bỗng dưng cô hoàn toàn thay đổi thái độ, cẩn thận ôm con cừu non vào lòng, một tay còn vuốt ve nhè nhẹ, lại còn chấm nước bọt bôi vào mắt con cừu.

- Nó có sống nổi không?

Cô hỏi hết lần này đến lần khác, lo lắng sợ sệt.

Chàng trai cười cô ấu trĩ:

- Đây là chuyện thường tình, việc gì phải rối lên như thế?

Nghe nói vậy, Vĩ Nhi nhẹ nhõm cả người. Khi đã bình tâm lại, cô đột nhiên nổi nóng:

- Tôi cảnh cáo anh, đây đã là lâm trường, không được chăn thả!

- Tôi thường hay đến đây, tại sao mới mười mấy ngày không trở lại đã thành lâm trường?

- Đại đội chúng tôi mới quyết định, anh không biết ư, cậu bé chăn cừu?

- Mới quyết định thì làm sao tôi biết được, hả cô gái bé bỏng?

- Ai là cô gái bé bỏng? Tôi là người coi rừng, quản lý sườn dốc này.

- Vậy ai là cậu bé chăn cừu? Tôi là người chăn cừu, trông coi hai trăm con cừu này.

Vĩ Nhi im lặng, lấy tay cuốn cái đuôi sam. Nhưng cô lại hất cái đuôi sam về đằng sau, nghiêm giọng bảo:

- Cừu của anh găm cây giống này, phạt anh đắp đất vào gốc cây rồi tưới nước.

Chàng trai hất bình tông ra đằng sau, rồi đi về phía bờ suối, lấy chậu múc nước.

- Phạt, là lấy nước của bản thân anh, nước trong bi đông chứ!

Cô cản đường, ra điều không được vi phạm. Chàng trai thè lè lưỡi, lùi lại, đành phải vừa tưới nước trong bình tông, vừa nói:

- Cây non ơi cây non, cừu của ta thà đi xa mười dặm, chứ không đến gặm cây non nữa. Nhưng cây non đừng trách ta, nên trách cô gái bé bỏng, à không không, trách người lớn coi rừng kia!

Vĩ Nhi suýt phì cười nhưng cô kìm lại kịp, giọng nghiêm lại:

- Tại sao trách tôi?

- Cô là người coi rừng, tại sao không cắm một cái biển ở dưới dốc, đề mấy chữ: “Lâm trường mới thành lập, cấm chăn thả”?

Vĩ Nhi đỏ mặt. Chàng trai cười to. Cuối cùng anh vung roi hét một tiếng, đuổi đàn cừu đi, một lớp phân cừu to bằng hạt đậu đen rải trên đường mòn.

Khi Vĩ Nhi trở lại ngồi bên suối, lại nghe tiếng hát chăn cừu:

Cừu ơi, không thể lên sườn đông

Bên suối có cô gái canh trông

Cô gái yêu rừng của cô ấy

Ta càng yêu cừu của ta hơn.

Mấy ngày liền, Vĩ Nhi cứ nghe tiếng hát này bay trên sườn núi Tây Sơn. Cô mặc kệ. Cô trồng cây ở bên này: Trên đỉnh núi trồng bách, ở chân dốc trồng liễu, chỗ có ánh nắng mặt trời trồng lê, đào, chỗ bóng râm trồng tre, lau... Ban ngày, cô mặc chiếc áo sơ mi kẻ ca rô đỏ, giống như một bông hoa thược giường nở trên núi. Ban đêm, chiếc đèn bão trên tay chẳng khác gì một ngôi sao sà xuống chói mắt. Cô gái ưa sạch sẽ, đi làm về là ngồi bên suối nước rửa tay rửa mặt, hoặc lấy đá xây bể nước, lại dựng lều chứa củi cạnh nhà. Nhưng về sau, cô không còn nghe tiếng hát chăn cừu, cũng không nhìn thấy bầy cừu nữa. Có mấy buổi tối, cô nghe vọng tới tiếng hát, đi ra nhìn thì lại là tiếng gió. Có mấy buổi sáng sớm, nhìn thấy bầy cừu, nhưng dụi mắt nhìn kỹ lại là mây trắng.

Buổi trưa nay, thời tiết thay đổi, trong chớp mắt bão gió nổi lên đùng đùng. Vĩ Nhi nằm nghỉ trong nhà, vừa chợp mắt thì nghe thấy tiếng cừu kêu, cô cứ tưởng mình nghe nhầm, nhưng rõ ràng là cừu đang kêu. Từ trong cửa sổ nhìn ra ngoài, cô thấy trong lán củi bầy cừu chen kín. Cô tức giận xông ra khỏi cửa, quát gọi người chăn cừu, song nhận ra anh chàng chăn cừu lần trước. Anh đang đứng dưới mái hiên lều củi, đầu trần, mình trần, còn quần áo thì một đầu buộc ở dưới mái lều, một đầu khác hai tay căng ra, che mưa cho mấy con cừu chen ở ngoài hiên, nước ở mái lều đang tưới xuống túi bụi, xối xả.

Cô gái xúc động. Cơn tức giận từ đầu lưỡi chuồn ngay về bụng, và thay vào đó là dáng vẻ lo sợ, cô mở cửa dồn cừu vào trong nhà. Chàng trai thấy vậy vội vàng nói:

 - Nhân viên coi rừng bé... bỏng ơi, tôi vốn không định đến, nhưng mưa to quá, không có chỗ tránh mưa cho cừu, một cái lá cây cũng không gặm đâu nhé!

Cô gái không đáp lại, dồn xong cừu, lấy quần áo bắt chàng trai phải thay. Chàng trai cười nắc nẻ, cô gái mới biết quần áo của phụ nữ thì mặc sao được, liền lột luôn chiếc khăn trải giường bảo anh khoác vào. Cô hỏi anh có uống nước không. Anh trả lời cô bằng mấy cái hắt xì hơi. “Trời ơi! Tám phần mười là bị cảm rồi!”.

Cô định ra suối múc nước về đun với gừng cho anh uống. Anh không chịu, cứ đòi cùng đi bằng được.

Mưa rơi trong suối, mặt suối bắn lên những bong bóng nước. Một cái, hai cái... Không ai đếm nổi. Cô hỏi anh:

- Tại sao anh lấy quần áo che cho cừu?

- Cừu của tập thể, cừu bị ốm, tôi không yên tâm.

- Anh chăn cừu được bao lâu rồi?

- Ba năm.

- A! Ở Tiền Trang phải không?

- Ở bên kia núi.

- Quả thật không nhận ra… Quả thật anh biết chăn cừu đấy nhỉ?

- Chứ sao! Khi tiếp nhận chỉ có mười ba con, hiện nay đã lên tới hai trăm năm mươi ba con rồi đấy.

- Vậy thì chăn thế nào?

- Nói thế nào được nhỉ? Nghĩa là phải yêu cái nghề này, không phải yêu giả vờ, cũng không phải yêu nửa vời, mà phải một lòng một dạ. Hơn nữa còn có mọi người giúp đỡ, ví như cô hôm nay...

Vĩ Nhi nhoẻn miệng cười. Chàng trai đột nhiên trở nên ngượng ngùng, cúi đầu. Nhưng anh lập tức nghĩ đến điều gì, liền từ trong cái gùi nhỏ đặt ở bên kia, lấy ra mấy cây giống nhỏ, nói là đánh ở Thiên Môn Đài, loại cây này mọc nhanh nhất, một năm sẽ cao bằng đầu người. Vĩ Nhi mừng lắm, ngước cặp mắt đen lay láy nhìn anh. Anh lại đỏ mặt, mồm miệng cũng không dẻo nữa. Anh nhìn nước suối, bối rối nói:

- Chà, nước suối trong quá chừng!

Uống xong nước gừng, chàng trai ra về. Cô gái tiễn anh xuống tận chân núi.

- Anh hay chăn cừu ở đâu?

- Dạo trước thường chăn ở đây. Bây giờ phải vòng qua đây sang bên kia đỉnh núi.

- Đi qua chỗ này, thường xuyên đến thăm em nhé.

- Được!

Vĩ Nhi quay về căn nhà nhỏ, mới phát hiện cái bi đông nước bị bỏ quên ở sàn bếp, cô vội vàng chạy ra, nhưng chàng trai đã đi xa rồi. Cô ấm ức quay về, lại nghĩ: Anh ấy thường uống nước suối, sẽ bị ốm; tại sao mình không giúp đỡ anh ấy? Hàng ngày anh ấy đi qua đây, mình sẽ giúp anh ấy nấu một siêu nước nóng.

Hôm sau, Vĩ Nhi ra suối múc nước, thấy khuôn mặt chàng trai trong nước. Nhìn lại thì hóa ra là mình. Cô đã đỏ mặt: “Mình nghĩ gì thế nhỉ?”. Trở về đun nước, trong ngọn lửa lại là anh ấy. Mặt cô lại đỏ bừng: “Con khỉ gió ạ, không biết xấu hổ à?”.

Nước đun sôi, cô múc từng gáo rót vào bi đông. Cô xách bi đông đứng chờ anh ở đầu đường dưới chân dốc. Anh nhận bi đông nói:

- Cho tôi nước, hay trả tôi nước đây?

- Thế này nhé, hàng ngày khi về nhà, anh để bi đông lại cho em, khi đi qua lấy nước có được không?

Cô nhìn anh bằng cặp mắt đen láy, nhưng anh không còn cái ương ngạnh của lần đầu tiên, mà trở nên ngượng ngùng e thẹn.

Từ đó, Vĩ Nhi nấu nước, chàng trai đeo bi đông. Khi nhận nước, anh thường kể với cô lại thêm được bao nhiêu con cừu. Rồi hỏi cô lại trồng được mấy cây dâu; cây bách đã kết hạt chưa...

Hôm nay, Vĩ Nhi đang múc nước bên suối thì nhìn thấy khuôn mặt chàng trai hiện ra trong nước: tươi cười, hàm răng trắng bóng, cặp mắt lim dim, cái mũi hơi vểnh lên giống như một cánh hoa. Mặt cô lập tức đỏ ửng, cô tự mắng: “Mình lại, mình lại…”. Nhưng khuôn mặt tươi cười của chàng trai không mất đi, ngược lại càng tươi hơn. Cô ngẩng đầu lên, thì chàng trai đã đứng ở đằng sau, trong tay cầm một bó cây con...

Hai người ngồi cạnh bờ suối.

- Lại có thêm sáu con dê.

- Lại có thêm mười hai cây.

- Thật không?

- Thật.

- Dám thi đua không nào?

- Dám!

- Lấy rượu thề nhé!

- Đào đâu ra rượu?

- Thì lấy nước suối làm rượu vậy!

Hai bàn tay thò xuống suối, múc hai chén nước. Nước trong tay run run, dịu dàng, sóng sánh, trong suốt... chưa uống vào mồm đã say lòng. Dòng suối ánh lên hai khuôn mặt tươi cười trong nước. Lá cây reo trong gió và bầy cừu đang kêu be be dưới dốc...

Nguồn: Giả bình Ao – Truyện ngắn. Vũ Công Hoan dịch từ nguyên bản tiếng Trung Quốc trong Giả Bình Ao văn tập. NXB Văn học, 2003. Tái bản: 2005.