Mãn Thiếu khanh

(Tình báo)

Chức Thiếu khanh họ Mãn, quên không biết tên là gì, vốn người trong vọng tộc ở Hoài Nam. Mãn sinh không ưa sự ràng buộc, thường đi lãng du bốn phương. Đến Trịnh phố, ở đậu tại nhà giầu kia một dạo lâu, xem chừng chủ nhân đã chán khách, bèn đến Tràng An, định ở nhờ một người quen cũ. Song đến Tràng An, người quen lại không ở đấy nữa. Dọc đường về, trọ ở Trung môn, tình cờ có người bạn cũ làm Chủ bạ ở đấy, cung cấp cho. Vì vẫn thiếu thốn, sinh lại sang Phượng Tường. Trời đông tuyết lạnh, sinh đói rét nằm co trong một nhà trọ.

Bên cạnh nhà trọ có Tiêu Đại Lang thấy tình cảnh sinh mà thương hại, đem cơm cho ăn đến hàng tuần, không ngại tốn kém. Sinh cảm động, sang tận nhà chào và tạ ơn. Đại Lang nói:

- Tôi không phải là nhà có, chỉ vì thương cậu đường xa túng nhỡ, nên giúp đỡ cho, chẳng phải có ý gì khác.

Sinh cúi vái mà rằng:

- Sau này nếu may ra có ngày làm nên, tôi quyết không dám quên sự đền báo.

Từ đấy sinh ngày ngày đến nhà Đại Lang, thân mật như người trong nhà vậy. Rồi một khi nhân chè rượu, sinh lén tư thông với con gái Đại Lang. Không bao lâu việc lộ, sinh hổ thẹn không còn có mặt mũi nào. Đại Lang trách mắng rằng:

- Tôi với anh vốn không quen thuộc gì nhau, chỉ vì thương mà cứu vớt anh, cớ sao lại bất nghĩa với tôi như vậy, còn gì là hạnh kiểm của kẻ sĩ quân tử nữa? Nay việc đã trót, hối lại cũng không kịp. Mà con gái tôi cũng không phải là không có lỗi. Nếu nay hai bên bằng lòng lấy nhau làm vợ chồng thì việc trước tôi cũng bỏ đi.

Sinh đập đầu tạ tội và xin vâng thuận. Đêm tân hôn, vợ chồng ân ái thực thoả nguyện bình sinh.

Ở đó được hai năm, sinh đi thi được đỗ tiến sĩ. Sau hôm xướng danh liền vinh quy về nhà vợ, võng điều áo gấm, tới lạy mừng ở trước sân băng. Láng giềng hàng xóm đua nhau đem lễ vật đến mừng, ai cũng ngợi khen nức nở. Tiệc mừng luôn mấy ngày đêm rộn rịp, sinh mới lên đường để đợi lệnh bổ quan.

Trước khi đi, sinh bảo vợ rằng:

- Tôi đi chuyến này, xem được lĩnh quan chức ở đâu, sẽ về đón mình và cả ông cùng đến nhiệm sở.

Tiêu Thị từ đấy đã chắc chồng phú quý, không lo sự làm lụng nữa, vả lúc chồng đi lại đưa tiễn tiền bạc rất nhiều, lưng vốn hầu đến rỗng tuếch.

Sinh đến kinh, được bổ làm chức quan Úy ở Đông hải. Tình cờ ở kinh, gặp một người họ thân cũng ở đấy, mừng thấy sinh đỗ đạt, cố ép về quê. Sinh không muốn về đã từ chối, nhưng người ấy gắt:

- Có đời nhà ai người học trò làm nên khoa danh, lại không về quê hương bái yết phần mộ bao giờ!

Rồi sai đầy tớ cứ việc khuân hành lý của sinh xuống thuyền.

Sinh bất đắc dĩ phải về, hơn một tháng mới tới quê hương. Ông chú ruột thấy cháu về bảo rằng:

- Cha mẹ cháu tạ thế cả rồi. Nay cháu cần phải nghĩ đường tự tục mà cưới vợ. Ta đã nói sẵn cho cháu một nơi, đó là người con gái thứ của quan Đại phu Chu Tòng Giản ở Tống đô. Nay nhân cháu về cũng còn nghỉ ngơi, vậy nên lo việc cưới xin cho xong rồi sẽ đi lĩnh chức.

Tính người chú vốn nghiêm nghị, đã làm nên đến quan to, lại là người tôn trưởng bậc nhất trong họ, sinh vẫn phải kính sợ không dám trái mệnh, đành phải vâng dạ mà thôi, nhưng trong bụng thì rất bối rối. Sau mấy ngày, sinh chợt đổi bụng nghĩ đi rằng:

"Nàng Tiêu kia đối với mình, lấy nhau không do lễ nghi đứng đắn; phương chi nhà bề thế thấp kém, sao xứng đáng cùng mình kết làm lứa đôi! Chẳng thà bỏ đó không cần, sau sẽ bảo cho biết cũng được”.

Sinh bèn lấy Chu Thị, Chu Thị người đẹp mà của hồi môn lại hậu nên sinh rất vừa lòng. Phàm những cái khăn cái túi của Tiêu Thị tặng cho, sinh đều đốt bỏ đi cả.

Sinh vẫn lo Tiêu Thị lần mò đi tìm, nhưng may chẳng thấy tăm hơi gì.

Sau đó trải gần hai mươi năm, sinh làm quan đến chức Hồng lô thiếu khanh, ra lĩnh chức ở Tề Châu. Coi ấn được ba ngày, một hôm nhân cùng người nhà đi tản bộ ở hậu đường, chợt thấy có hai người áo xanh từ trong một gian nhà đi ra, gặp sinh lại len lén tránh mặt. Sinh nhìn kỹ xem thì một người chính là Tiêu Thị. Sinh sợ hãi luống cuống. Tiêu Thị giàn giụa nước mắt nói:

- Biệt nhau hai mươi năm trời nay, âu yếm tình xưa, chẳng chút chạnh lòng nghĩ đến, chàng thật là người nhẫn tâm quá!

Sinh chẳng kịp hỏi nàng bởi đâu đến đây, chỉ đem chuyện mình ra kể lể. Tiêu Thị nói:

- Tôi biết rõ cả từ lâu rồi. Cha tôi đã mất, anh em đều không tốt, xóm làng cũng chẳng biết nương tựa vào ai. Nghìn dặm xa xăm lần tìm đến đây. Hôm qua đến bị người canh cổng ngăn cấm không cho vào, tôi phải khẩn cầu mãi mấy lần mới được. Nay chiếc thân trơ trọi, chẳng biết bám bíu vào đâu. Chàng đã có lứa đôi tốt đẹp, nay nếu có thể cho tôi sung vào phận lẽ mọn, để được hầu hạ người quân tử và tôn phu nhân qua kiếp sống thừa, thì may mắn cho tôi vô cùng.

Nói xong lại khóc thút thít.

Sinh lấy lời mềm dịu dỗ dành; vả vì sợ vỡ chuyện ra ngoài, bèn thú thực với Chu Thị. Chu Thị vốn người hiền thục, vui vẻ đón Tiêu Thị về và đãi như em gái.

Qua vài tuần, một hôm sinh uống rượu hơi say, lần vào buồng ngủ của Tiêu Thị. Hôm sau, sáng đã lâu cửa vẫn không mở. Người nhà đến xem, thấy cửa buồng khoá trái, bên trong im lặng như tờ. Họ phải phá vách vào, thấy sinh đã nằm chết ở dưới cửa sổ, miệng và mũi đều oặc máu; chẳng thấy bóng Tiêu Thị và người áo xanh đâu cả.

Đêm hôm ấy Chu Thị nằm ngủ, mộng thấy Tiêu Thị đến nói rằng:

- Mãn sinh chịu ơn rất lớn của nhà tôi mà nỡ đem lòng phụ bạc. Sau khi chàng đi, tôi ôm hờn mà chết; rồi cha tôi cũng chết nốt. Ngày qua, tháng lụn, đến nay tôi mới báo oán được; tôi đã kiện và có đủ chứng cớ ở Diêm phủ rồi.

Chu Thị tỉnh dậy, đành chỉ đưa tang cữu trở về miền nam.

Nguồn: Tình sử. Trúc Khê dịch. NXB Văn học, 2002.