16. Đá đỏ

Đá đỏ kết tinh từ máu người

Đã ngàn đời chìm ngỉm đất sâu

Làng nghèo

Sao còn lắm rác

Để đất đai sinh rặt chổi cùn

Những đồi chổi rành

Những truông chổi đót

Quét vẹt trời miền Trung

Cạnh đá sắc còn hằn nguyên vết chém

Dấu tích tháng năm buồn

Nghèo khó cắn xé nhau

Con đi qua những địa tầng mưng máu

Gặp những hình nhân rỗng tim

Gặp những trung thần chết đứng

Gặp những vương triều xô nghiêng chính sử

Bây giờ hoai rữa hư không

Lũ đàn ông

Mặt mày như chó vện

Dưới hang hốc bò lên

Sau một ngày

Người đột lốt ma

Sau một đêm

Ma lột thành người

Đá đỏ

Đâu chỉ là may mắn

Của người hay của ta

Lẫn trong đá vôi, đá mồ côi, đá mẳn

Lẫn trong những cơn ho khản đắng

Lẫn trong trận mưa rừng nhấm nhẳng

Đá đỏ hiện hình

Đá đỏ mất tăm

Ta lẫn vào vỉa mạch xa xăm

Chạm hài cốt bao thời lính trận

Bên thanh kiếm trần không rỉ

Hòn đất rụng trên đầu

Ngỡ vẳng tiếng ngựa phi

Ta men theo hoá thạch trơ lì

Thấy người sảy chân ngã quỵ

Thấy người chết không kịp kêu

Mẹ ơi

Đá đỏ kết tinh từ máu người lương thiện

Trầm uất gì bẹp dí dưới vực sâu

Mảnh đất này ngỡ có gì đâu

Ngoài gió Lào bỏng rát

Bạc phau trang vở trắng học trò

Con không tin mảnh đất này rụi rọ

Ai ra đi cũng chẳng muốn quay về

Có một mảnh đời còn trong đống rác

Xin mẹ cho con bới tìm

Con không tin

Xứ này đói lịm

Khi chân trời vẫn rợp cánh chim

Giữa ngổn ngang đá gan gà thiêm thiếp

Nhú lên câu ví dặm đậm đà

Con là thằng con trai của cha

Không tin nhà mình suốt đời lợp rạ

Không tin da đàn ông làng ta hễ quệt móng tay vào là bong như vẩy cá

Thường mượn khói thuốc lào chườm nỗi xót xa

Và thả xuống sông đống ưu tư để tống khứ bao trưa chiều mệt lử

Những đêm rằm

Con quỳ trước án thư

Lặng lẽ thắp hương

Lật từng trang gia phả

Cầu mong đá mềm như đất

Để nhỡ có va vào không gẫy cẳng què tay

Để khi được còn canh chừng khi mất

Ôi! Những viên đá đỏ trớt trầy

Đã ngàn đời chui lủi với hoàng sơ

Trai làng ta

Rồng rắn theo nhau lên miền ngược

Âm thầm như nước

Lần tìm quá khứ bớt vận may

Quá khứ ngủ vùi trong đất

Lặng câm trùng điệp thượng ngàn

Nín bặt đêm ngày

Không hé một câu

Thất cơ rồi lỡ vận

Như người lính không cam làng bại trận

Găm mặt mày lê hết với bùn đen

Những số phận không bắt ánh đèn

Đem sức vóc thử một lần may mắn

Họ là con

Trong con có họ

Tìm tương lai ngay chính tay mình

Trời trên đầu có lúc bớt xanh

Đất dưới chân

Có kỳ đỡ lạnh

Những hố hào đá đỏ gầy xanh

Những mặt toàn sương gió

Con lặng soi hòn đá đỏ trên tay

Gặp sắc lửa tháng năm binh biến

Gặp dáng mẹ buồn lo khẩn nguyện

Gặp màu xanh hút hồn thăm thẳm mắt em

Đá đỏ

Mặt trời ngầm của đất

Lưu giữ trong mình

Cốt lõi nhân sinh

Từ đất vùi cát lấp

Lại hiển linh

Nơi cơ khổ bần hàn

Mẹ ơi

Sau những tháng ngày độn thổ

Con ngoi lên

Từ thăm thẳm đại ngàn

Bất chợt

Quờ tay lên ngực

Bắt gặp trái tim mình

Trái tim thắm màu đá đỏ

Vẫn nguyên hình thuở cắt rốn chôn rau.

17. Giao cảm phù sa

Quà tặng của những tháng ngày bình yên

Là những loài hoa không nở theo mùa vụ

Thanh thản đất trời

Thanh thản thời gian

Sông ngắm núi êm đềm mây trắng

Biển mong sông bủa sóng xanh bờ

Hoa của nắng

Là vầng trán mịn màng không một vết nhăn

Không có khe buồn kéo về bóng tối

Hoa của đất

Là nụ cười tươi tắn

Không cần học trong chiếc khăn trùm để dấu che nỗi đau và niềm vui sướng

Của ít ỏi tháng năm mưa nắng nhọc nhằn

Cha muốn nói với các con về một chốn quê hương

Không phải bằng cách người ta cô thuốc bắc

Kiếm sống thời này

Tính bằng giây khắc

Nhưng giàu khó mà chi

Khi trái tim chỉ còn là cái lọ đựng tro của lửa

Sau này các con lớn lên

Đất quê ta vẫn bạt ngàn gió nắng

Vẫn bóng cò bay thắm ca dao

Và có cả những thân cò kẹt vào kẽ tre trong mùa bão

Có cả con đường làng gồ sống lưng trâu dựng một khung nhà trên máy tính

Khi con nhỡ tay ấn nhầm phím lập trình

Thời của cha

Rồi cũng sẽ qua như táo rụng thình lình

Dù chua dù ngọt

Những mùa trái xanh

Những ngày trái chín

Sẽ lại về trong ký ức tươi non

Sẽ lại về giữa vui buồn nóng lạnh

Cuối hạ đầu xuân

Lấp ló trái bói cành

Thời của cha

Bên trang sách xanh xao bóng súng

Biết làm sao

Cây muốn lặng

Gió chẳng đừng

Thời của cha

Quá nửa ngập trong rừng

Con đừng trách sao tính cha khô cứng

Nếu con hiểu

Dẫu một chút thôi nhưng trời ơi làm sao có được

Dằng dặc cả vạn ngày

Trái tim cha ngún cháy

Cha nhớ nhà

Nhớ mẹ

Nhớ quê hương

Cha vuốt mắt

Nhặt tên

Từng hy vọng

Mà có khóc nổi đâu

Nước mắt cạn lâu rồi

Thời của cha

Nghiêng ngả xiết trôi

Đã rớt lại sau lưng

Những miền tiếc nuối

Đã mịn màng phù sa

Những bến bờ chờ đợi

Để sớm mai này

Mắt con mướt xanh

Mây trắng lại về làng giong chiều đến

Nắng tinh khôi

Thơm thảo gió trời

Và sông suối

Mát lành chao sóng

Lại giao hoà như buổi khai thiên

Như chiều quê

Mùa chín rục đồng

Con ơi con

Sau này lớn lên

Nhỡ có buồn lo hãy về quê nội

Hãy cố bứt mình khỏi phố

Thả hồn ra ngoại ô

ở đó

Có đồng làng mang màu ngọn đuốc

Có ngọn gió lành khoả mát tâm tư

Có huyền thoại

Cùng các con độc thoại

Nơi Thánh Gióng bay lên

Nơi cô Tấm hiện về

Và ở đó

Đất đai còn nhễ nhãi

Giữa những đổi trao

Nhượng bán

Chuyển dời

Đất thầm lặng

Tự mình linh ứng

Bên những bản hợp đồng mọc hậu bối sụm lưng

Con ơi con

Không có mảnh đất nào là đất khổ

Cha vừa kịp nhận ra

Khi sống quá nửa đời

Dẫu mỗi năm về thăm quê ngoại

Con mím lợi mím môi

Kéo lên từ ruột đất

Một nửa gàu nước thôi

Đem tặng buổi chiều

Để chuộc lại màu xanh xóm mạc

Đang lả dần

Trên vạt mạ non

Trên trán con

Mồ hôi đốm bạc

Lần đầu tiên

Lần đầu tiên cha nghe tiếng con thất lạc

Cha ơi cha

Con xin cha đừng bán đất

Rồi biết kiếm đâu ra nước giếng ngọt thế này

Cha lạnh người

Nâng nắm đất trên tay

Run rẩy thấy

Màu trái tim đồng đội

Và thấy cả điều này

Mai ngày con sẽ hiểu

Tự thuở tổ tiên ta đất cũng đã thắm màu

18. Vốn và lãi

Mẹ ơi

Lẽ ra con cũng đã như bao đồng đội

Khi đất nước mình trận mạc

Những ngày sống bây giờ

Dẫu còn phần lấm láp

Nhưng với con

Kể như là lãi

Món nợ này

Con biết trả sao

Biết trả ra sao

Khoản lợi nhuận con đang thừa hưởng

Phảng phất đêm ngày lớp lớp khói hương

Của những tháng năm

Đất đá còn sưng sượng

Của những quá khứ gần

Sớm nguội

Của những quá khứ xa

Phát xạ âm thầm

Mẹ ơi

Lẽ ra thay cho tấm huân chương trên ngực

Tấm huân chương

Không hiểu sao bây giờ lại có người lén nhét vào ngăn ký ức

Là phiến đá xanh

Lạnh cứng bìa rừng

Đồng đội dựng lên trên nấm mồ của con ngày thất trận

Như đã bao lần

Hàng dãy ba lô được gửi về hậu tuyến

Ôi ! Những chiếc ba lô

Còn nhưng nhức xanh thơm lựng mùi hồ

Thôi quàng vào vai

Mà quàng tên của làng của phố

Trên những tấm bia
Đẫm máu các anh

Mẹ ơi

Bây giờ còn được duỗi hai cánh tay thanh thản

Không còn co lên trước ngực

Dấu tích thời đao binh

Khi tay phải lăm lăm theo tay trái

Chẳng sót ngón tay nào

Cho mẹ cho em

Buổi đồng quê rộ mùa gặt hái

Buổi trăng lên em tự vuốt bóng mình

Mẹ ơi

Tư bản của mỗi người chính là vận may của họ

Tư bản của riêng con

Là cuộc sống mẹ cho

Những đồng vốn bằng xương cha da mẹ

Nương náu trong tim

Thắm đỏ nghĩa tình

Con mang lưng vốn hết tuổi khóc nhè đầu tư vào đời lính

Đối mặt cùng tháng năm

Đọ sức với quân thù tận rừng sâu rú thẳm

Bằng sức mạnh của trở trăn

Bằng tốc độ

Của làn - bắn - thẳng

Con quay những - đồng - vốn - thân - mình hết vòng này vòng khác

Bất kể mùa mưa mùa khô
Bất kể đêm giông ngày hạn

Con mang sức trai

Chọi cùng súng đạn

Mang mạng sống của mình hùn với bao đồng đội

Kinh doanh trên trận mạc

Giật giành với đạn bom

Phần đất lãi

Một phương án sai là cháy vốn

Một giải pháp nhầm là bợt mặt trắng tay

Biết mấy tháng năm

Những người lính nhặt từng xu lẻ

Đâu chỉ ngày một ngày hai

Và có thể

Hoá tro tàn trong lửa

Con vẫn tung cuộc đời con - chút - vốn - liếng- cuối - cùng của mẹ lên chặn họng súng thù

Cùng đồng đội gom từng phân lợi nhuận

Để gộp vào hôm nay

Mẹ ơi

Khoản vay nào rồi cũng phải trả

Chưa trả được bây giờ

Thì khất đến ngày mai

Nhưng sẽ không có nhiều ngày mai lắm đâu

Và con càng không thể

Gán cho mai sau

Dù một cắc nợ nần

Vốn tự có của một đời chắt bóp

Mẹ gạn từ chéo áo đẫm mồ hôi

Mẹ vớt từ bát riêu cua chiều hạ

Của những đồng quê gió máy bạc trời

Những ngày con ở trận đã xa rồi

Sao mỗi đêm vẫn vật mình thức ngủ

Vâng có thể là con chưa đầy đặn

Với những gì dạo ấy

Các anh trao

Nhưng thưa mẹ

Trời ngớt mùa giông bão

Và con đang có tháng ngày

Có lớp đàn em

Lớn nhanh bức bối

Có đôi bàn tay

Rảnh rang đôi chút

Đôi bàn tay lại cầm cày cầm bút

Khi đắng lòng nắn nót dấu vào thơ

Vâng có thể là con đã như bao người lính

Cầu mong

Đất nước mình

Thôi gặp hoạ chiến chinh

Những ngày con đang sống bây giờ

Kể như là lãi…

19. Miền Trung

Bao giờ em về thăm

Mảnh đất quê anh một thời ngún lửa

Miền Trung mỏng và sắc như cật nứa

Chuốt ruột mình thành dải lụa sông Lam

Miền Trung

Tấm lưng trần đen sạm

Những đốt sống Trường Sơn lởm chởm dăng màn

Thoáng bóng giặc núi bửa thành máng súng

Những đứa con văng như mảnh đạn

Thương mẹ một mình trời sinh đá mồ côi

Miền Trung

Đã bao đời núi với bể kề đôi

Ôi! Biển Đông - giọt nước mắt của muôn ngàn thế hệ

Nóng hổi như vừa lăn xuống

Theo những tảng đá cụt đầu của Trường Sơn uy nghiêm

Miền Trung

Câu ví dặm nằm nghiêng

Trên nắng và dưới cát

Đến câu hát cũng hai lần sàng lại

Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền Trung

Bao giờ em về thăm

Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt

Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ

Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ

Không ai gieo mọc trắng mặt người

Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

Cho tình người đọng mật

Em gắng về

Đừng để mẹ già mong.

HTC

Nguồn: Trầm tích, trường ca. NXB Hội Nhà văn, 1996

www.trieuxuan.info