Tưởng nhớ bà nội

CHƯƠNG I:

Nến được đốt lên sớm hơn mọi thế kỷ trước

Những vết rạn dương gian chầm chậm tràn tràn đầy

Ánh hoàng hôn - đấy bình minh linh ẩn

Dâng ngập những mái nhà, những vòm cây, những đỉnh núi u trầm

Đỉnh sáng dựng lá cờ khải ca, lá cờ bất tử

Lá cờ sinh ra không được phép thiếu ngày

Con đường của cái chết đẹp không bao giờ đánh lừa hướng đi của bóng tối

Nhịp chuyển động của cô đơn về ký ức hoang tàn

Mọc lên cánh đồng xanh phía thì thào cháy họng

Dào lên miền nhiệt đới ướt át, run rẩy đã từng khóc trộm

Trong hạn hán, cộng đồng nấu cháo những cánh buồm

Bầy ngựa bạch âm thanh mang thông điệp sự ra đi kỳ vĩ

Đôi mắt mở ra tạ lỗi lần cuối những đồ đạc thế kỷ

Và ở đấy, trong ngôi nhà sực nức mùi rơm hoàng hôn say ngắm

Người Nông Dân Già đặt tên những hành lý của mình

Và ở đấy, vọng lên từ đáy chén cổ, nơi trú ngụ những linh hồn rượu

Những Quốc Vương xưa tự đánh đắm mình

Vọng lên tiếng khởi nguyên chưa bao giờ ố nhục, chưa bao giờ chảy máu

Hòa vào bản kinh của cỏ trong vườn

Khởi xướng từ xứ sở bóng tối đang lan tỏa, những tiếng không phải tiếng

Rồi những tiếng ngập ngừng, rồi thanh thoát, và dâng khắp, vang vang

Hiện lên những gương mặt bị chia sẻ và lắp ghép

Tóc tìm tóc, tai tìm tai, mắt tìm mắt, và máu tìm lại máu

Những ống họng bị cắt đứt lần tìm và tự hồi sức

Và chảy trong thức tỉnh lần mò, và chảy trong mê man lộng lẫy

Nến được đốt lên sớm hơn mọi thế kỷ trước

Vầng dương thổn thức trên cánh đồng vải liệm thơm tho

Có tiếng gõ lên cánh cửa vô hình và tiếng mở cửa vang xa

Lá sang sảng khua lên, và vang xa, không sao cầm được...

Khẽ cúi đầu, khẽ mỉm cười, trong vô bờ nhận biết

Người Nông Dân Già căng lên vạt sáng áo mình

Có con thuyền chở đầy trẻ con đổ xuống khu vườn

Tiếng đùa nghịch ào lên, rồi chìm vào đất

Nến được đốt lên sớm hơn mọi thế kỷ trước

Ra đi như giấc ngủ của cây, và hơn thế

Như tan chảy qua những kẽ tay kí ức, và hơn thế

Như hơi thở bất tận ẩm ướt và nóng hổi phủ trên Châu Thổ

Và hơn thế,

Ra đi... đó là ánh sáng

Dựng lên tất cả những cái thây của bóng tối đầm đìa

CHƯƠNG II

Tiếng tù và trôi qua thế giới khói, biền biệt phía bên kia

Mở con đường hay mê ngủ, nức nở và cầu nguyện

Phía bên kia, những vầng mây không mang họ của nước

Chở lịch sử của chúng trôi nham nhở dọc chân trời

Và đã đến, bầy ngựa bạch âm thanh, mang theo di chúc

Phía bên kia, những miền không phân biệt, dựng lá cờ xương thịt

Dựng dưới chỏm tóc đen, dưới hàm răng sáng

Dựng lên...

một Cậu Bé, dựng lên nín thở

Bản di chúc đã đến, phía bên kia, bầy ngựa bạch rũ bờm

Phía bên kia, quanh bước chân Cậu Bé, hiện lên

Con chuột đồng loang loáng vệt đất nâu trên thế giới đắm mê của cỏ

Con chuột đồng bỏ quên công thức và nỗi khát thèm gặm nhấm

Con chuột đồng dừng lại, cắn môi bên bông hoa cổ tích

Tù và trôi, tù và trôi, gọi tên thiêng của từng dòng họ

Con chuột đồng ra đi trên mùa màng khổ đau như ngày khởi sinh, như ngày tận thế

Con chuột đồng ngây dại nhìn những ngôi sao, lần đầu nhận biết

Những bí mật đau đớn của răng nanh thế kỷ không còn

Con chuột đồng tha thứ răng nanh trong khúc chia ly của thế hệ ngũ cốc.

Tiếng tù và cổ xưa... tha thứ... tha thứ... và khóc khẽ.

Bời bời.

Ở đó xoè những ngón tay, những con đường tin cậy trong im lặng

Lan rộng những hoa vân mầu mỡ bí ẩn đất đai

Ở đó đợi chờ trong tiếng rống và rì rầm tự nguyện

Những ngón tay đón đợi những ngón chân để không thể chết

Ở đó, những nấm mộ - những hướng dương âm bản thầm thĩ

Mọc về phía mặt người và tươi tốt

Bởi những giọng nói và uống chầm chậm những dòng tóc

Và ở đó, Cậu Bé quay về trong tiếng gọi bản di chúc

Trên những đỉnh đồi vàng, thức dậy cổ xưa...

CHƯƠNG III

Những ngón tay Người Nông Dân Già lặng lẽ trải ra

Trải xa mãi, xa xa... không bến bờ, bất tận

Đất đai muôn năm, đất đai không ân hận

Có ai đó run rẩy, tiếng vừa thức dậy

Cậu bé kịp về đón nhận sự trải dài của những ngón tay

Thổ ngữ gieo từ bàn tay Người Nông Dân Già vào bàn tay Cậu Bé

Cậu Bé chầm chậm mở vương quốc của mình và chầm chậm khép vào

Và lúc đó những dòng sông nước mắt bắt đầu tuôn chảy

Chảy về ngày mai, nơi hàng rào chân trời nở mãi mùa hoa lạ

Chảy về hôm qua phần sống của người

Trong chiếc áo những lối khâu giấu một nửa mặt chỉ

Quanh Người Nông Dân Già giờ đây

Dâng lên

Ngân lên

dàn dụa những cái tai - những hồ nước cạn.

Những ngôi sao vùi trong mây tối

Vừa nảy chồi xòe lá sáng lung linh

Và lúc này, lá phổi trong ngực người

Được giặt giũ, phơi phóng và gấp lại

Cất trong rương thơm kí ức lên mười

Và lúc này, người mặc lá phổi mới tay dài

Thường bay qua cánh đồng mỗi ngày cuối chiều

Và dừng lại trên đầu

Khâu lặng lẽ những hơi thở rách

Và lúc này

Ngôi nhà mang đời sống mới

Bữa tiệc tự do đang giục giã nhóm lò

Mang đời sống mới chiếc giường, bàn ghế, và cốc, chén

Trên dây phơi một đời sống mới, trên sân, lối ra, vườn và rau cải đắng

Đời sống mới khua vang bát đĩa, trầm trầm củi khô, và háo hức ấm đun nước

Đời sống mới rạng ngời gạo, rực rỡ ớt và lấp lánh lưỡi mới của dao

Đời sống mới những gương mặt, những bước chân, những thì thào qua dậu

Những ngọn đèn sáng mới một đời sống và khói mới những nén hương

Người Người Nông Dân Già, và lúc này,

Đang tĩnh tụ, đang trôi, và đang sinh nở

Trên cánh đồng vải liệm xôn xao

Âm nhạc đến với người – Âm nhạc không bao giờ bị vấy bẩn

Đến trong trống – linh hồn của kiêu hãnh, khát vọng mang cảm xúc vĩ đại

Đến trong nhị - Linh hồn những goá bụa chói sáng và nước mắt đẹp buổi tối.

Đến trong kèn – linh hồn những cổ họng chứa đầy ánh sáng bi thương

Bị chém đứt trong cơn phản loạn của phẩm hạnh ngôn ngữ.

Âm nhạc phủ miền cây lá xum xuê, nồng ấm quanh người

Âm nhạc tưng bừng mở những mùa hoa nến

Âm nhạc lùa gió từ mọi đỉnh núi, và nước từ đầu nguồn mọi con sông

Âm nhạc đến thổi ấm những tiếng gọi đã chết đột ngột vì lạnh

Và không còn gìn giữ, dọc châu thổ, không giấu diếm điều gì.

Và lúc này, Người Nông Dân già khép cửa ra đi

Còn lại bên thềm mắt vệt loáng ướt trăng

Đọng lại ngàn năm - muối của ánh sáng

Chỉ còn lại trên những ngón tay trải dài

Con đường vô tận của bài ca ngũ cốc

Và Cậu Bé đi gọi tên linh hồn đất

Bằng những cách gieo âm tiết của riêng mình

CHƯƠNG IV

Những người đàn bà già của làng đồng phục màu nâu

Đến quanh Người Nông Dân,

Những cái cây mảnh mai, xào xạc

Tóc họ chói sáng, tung những tia trắng vô tận

Mắt họ mở một vũ trụ tối đến trong vắt và sáng đến u huyền

Họ ngồi xuống trong vòm sáng vang vang của nến

Xin chào Người!

Họ cất tiếng và mỉm cười

Họ đung đưa như lá, như hoa, đung đưa như quả

Họ đung đưa như khói, như lửa và như nước sóng sánh

Xin chào Người!

Họ cất tiếng Thời gian

Những ngày đổi mùa trên đất đai xứ sở

Họ cất tiếng và những cây lưu niên trong vườn quên đi lớp vỏ già của chúng

Những cái rễ lại bước đi và nhựa

Lại dâng lên tràn trề đỉnh đầu cây

Xin chào Người!

Và bắt đầu họ hát

Bài hát về sự sinh ra và chiếc áo:

- Chúng ta sinh ra, chỉ có sinh ra...

Chúng ta sinh ra, non run rẩy, trong suốt run rẩy và chói lòa run rẩy

Chúng ta sinh ra, phủ ngợp phăng phắc, bền vững phăng phắc, và tinh kết phăng phắc.

Chúng ta sinh ra bằng các cách sinh ra

Chúng ta sinh ra bằng các cách sinh lại

Chúng ta sinh ra bằng các cách biến mất

Và những chiếc áo theo chúng ta

Những chiếc áo yếu đuối từng khóc ròng theo hai cánh tay buổi tối

Những chiếc áo kiên nhẫn và bạc nhược theo hơi thở chúng ta

Những tàn tạ, xum xuê, khởi xướng và kết thúc

- Chúng ta sinh ra, chỉ có sinh ra

Chúng ta sinh ra miên man, phủ ngập những cánh đồng cái chết

Chúng ta gửi vào cỏ cây, vào đất, vào nước

Vào những đám mây, những ngôi sao, vào những dãy núi

Chúng ta gửi vào ngôi mộ, vào cả mùa cải táng

Vào bóng tối. Chúng ta gửi, vào ánh sáng...

Vào chính hơi thở đã mất bởi chúng ta, đánh cắp bởi chúng ta

Và những chiếc áo mọc quanh chúng ta

Đấy những lá của chúng ta

Đấy hội họa, đấy kiến trúc – Những thẩm mĩ tội lỗi

Đấy reo vang của vải, đấy bệnh câm của vải

Đấy rũ rượi, căng tràn. Đấy giản đơn, tha thứ

- Chúng ta sinh ra, khúc rốn thời gian biền biệt

Chúng ta sinh ra khóc rống những dòng sông

Chúng ta sinh ra, lửa cháy mãi trong bếp, trên đồng, trên đỉnh núi không hề đứt quãng

Và những chiếc áo đại diện phía thị giác chúng ta

Những chiếc áo bị hành hình trên dây phơi mang ý thức của nước

Bay lên khỏi răng hàm của sự mục mủn

Bay lên và cười và nói

Ở mọi nơi chốn của Nhật, Nguyệt

Chúng ta sinh ra...

sinh ra...

thanh đới hiện lên cầu vồng bảy sắc

- Xin chào Người!

Những vòm họng được cọ rửa

- Xin chào Người!

Và hoàng hôn rực rỡ

Có nỗi đau chưa nguôi trong tự do của vải

Đó là sự tự vẫn của may sẵn

Những chiếc kim vừa nguyền rửa vừa khâu dọc mí mắt

- Xin chào Người!

Và chiếc áo mới đang hình thành

Tà áo chạy qua hoàng hôn đắm mê, qua bình minh lưỡng lự

Cuối đường kim dội lại tiếng Người

CHƯƠNG V

Trong thống thiết, đắm mê, rền vang của trống, kèn và nhị

Chiếc quan tài dâng lên mãi, dâng lên... đám mây ngũ sắc

Lửa nếu reo cùng gió, những lá cờ của bản chất ánh sáng

Dâng cao mãi, dâng cao... con thuyền rồng trong hải lưu không gian cuồn cuộn

Những hồ nước mắt dâng đầy, những dòng sông nước mắt giàn giụa, không bờ bến

Cây hai bên đường dựng lên những lá cờ sáng bạc

Cậu bé đi dưới lá cờ chủ ngũ sắc, dẫn đầu

Những lá cờ đuôi nheo, những lá phướn, tươi ròng, chảy xiết trong gió

Hiện lên trong máu cậu bé con đường ngũ cốc tương lai

Hiện lên trong mắt cậu bé ánh sáng của ý thức diệp lục mới

Hiện lên thế giới những lá cờ tốt tươi trong giấc ngủ đất đai

Và âm nhạc dâng lên xứ sở

Bóng thể xác tan đi trong ánh sáng chan hòa

Những người đàn bà già của làng đồng phục màu nâu

Những trụ cầu mảnh mai, suốt đời bền vững

Họ dựng lên cây cầu

Và con đường vươn ra lộng lẫy

Cây cầu bắc mãi vào xa xôi, bắc mãi vào gần gũi

Cây cầu lan xa tiếng cười

Ánh sáng lướt qua những trụ cầu nâu

Và Người Nông Dân Già đi - vệt sao băng chói trắng

Những người đàn bà già ngước lên và hát

Lời hát sum vầy như đất vun, như thóc vun và như lá xum xuê

Họ hát từ chân lư đồng, ra bậc cửa, ra ngõ, ra con đường và ra vĩnh viễn

- Người đang đi. Kìa! Người đang đến

Con đường Người không đổi thay, không mở đầu, không kết thúc

Người đang đến. Người đang trở về

Con đường tinh kết. Con đường lan tỏa

Chúng tôi thấy Người trong Một và trong Vô vàn

Đâu cũng con đường... trong huyết, trong cốt

Trong cỏ cây, trong đất, trong nước và gió

Và trong những biên giới của hư vô chưa sinh nở con đường

Và Cậu Bé đi, chỉ nghe rung mười đầu ngón tay, tiếng chảy của máu lên cờ ngũ sắc

Đi qua những ngôi nhà đang sụp lạy, loang lổ hoàng hôn

Đi trong im lặng của riêng mình, những nhẫn nhục không được phép lên tiếng

Đi như một trụ cầu mọc lên để đỡ lấy một giọng nói

Những người đàn bà già của làng biền biệt và bền bỉ, không thể nào gục gãy

Những vầng trán khô sạch, hắt lên ánh sáng trầm

Những đôi mắt gìn giữ phần sáng xa xăm như lửa trên đồng sắp tắt

Đi và hương dậy thơm và răng đen lóng lánh:

- Con đường Người chảy thấu qua bóng tối chúng tôi

Dậy lên cơn mơ, đằm thắm giấc ngủ

Nụ cười đổi ngôi lướt trên môi tối

Bóng đêm thay mùa vọng tiếng sột soạt ấm áp và quen thuộc

Và bình minh sang trọng đang phơi tóc trong bóng tối

Những mí mắt cổ, héo khô được tưới tắm, non tươi và ứ nhựa

Và cái nhìn không biết chớp nổ bung những vỏ mắt dày

Trong những hốc tối khổng lồ chúng tôi ngửa mặt

Nhìn con đường của Người, và chúng tôi đẹp chan hòa

- Con đường Người chảy thấu qua ngôn ngữ chúng tôi

Hồi sức những âm tiết đơn, sinh sôi đa bào

Mang ý nghĩa mới tiếng gọi, tái sinh mãi tiếng vọng

Ngôn ngữ máu minh chứng chúng tôi

Ngôn ngữ ánh sáng minh chứng con cháu chúng tôi

Chúng tôi ngước nhìn con đường Người và chúng tôi đẹp bền vững

Và Cậu Bé đi, trong tiếng đập rền rĩ của cờ ngũ sắc

Đập rung ánh ngày và vọng đến những cánh rừng đêm

Nơi những lá cờ đã say ngủ, quên cả mùa di cư, quên những con đường gió

Giờ dập cánh bay lên, lượn quanh cờ ngũ sắc, theo hình trôn ốc

Và Cậu Bé đi, không phải để dựng lên một lá cờ khác

Chỉ đi như một trụ cầu để đỡ lấy một giọng nói

CHƯƠNG VI

Những phần sống ra đi, những quả đồi mọc lên

Mọc lên những quả đồi đã mười năm, một trăm năm, một nghìn năm và hơn nữa...

Mọc lên không buồn vui, không so sánh. Những quả đồi câm

Câm trước lãng quên, trước tưởng nhớ, trước chân thành, giả dối.

Những quả đồi...

Mọc trên mọi ý đồ, trên thù hận ngớ ngẩn, trên lòng vị tha sống sượng

Mọc trên mọi tội nghiệp, mọi ngạo mạn, trên cả sự phát khóc

Đã mười năm, một trăm năm, một nghìn năm và xa nữa...

Mọc lên dạy dỗ những phần sống hoang tưởng, những phần sống lang thang

Những phần sống cay đắng, ngọt ngào, những phần sống trong bản ghi nhớ

Những phần sống điên rồ sức lực để cứu chữa

Ngón tay thứ mười biến mất trước khi nhìn thấy

Cứu chữa ngón chân thứ mười một không lý giải và cái chớp chậm của mắt mù

Mọc lên những quả đồi, mọc lên... để cứu chữa những bí mật có công thức.

Và giờ đây đang mọc lên một quả đồi mới

Vẫn mọc những quả đồi, và còn mọc, mọc bạt ngàn

Sự cứu vớt quá ít ỏi và hiệu nghiệm, nhưng vẫn mọc

Mọc kiên nhẫn, không có gì kiên nhẫn hơn.

Mọc lên chầm chậm,

Chậm hơn cả sự mọc răng

Chậm hơn cả tóc mọc, chậm như sự nói thật của chúng ta

Và những người đàn bà già đồng phục màu nâu

Đi vòng quanh quả đồi mới mọc trên một châu thổ máu vừa biến mất

Những vòng, những vòng... đẹp hơn cánh lượn của chim phượng

Và trong bóng tối của máu, phun chảy địa tầng mới

Những vòng

Những Vòng

Họ hát

Bài hát gieo trồng vĩ đại nhất

Và bội thu trong mọi ngóc ngách bi thương, trầm uất này:

-Chúng ta gieo hạt. Chúng ta gieo hạt.

Sứ mệnh của chúng ta, sứ mệnh không bao giờ được nói trước.

Chúng ta gieo hạt, những ngôi sao đổi ngôi.

Đường bay của ánh sáng vang tiếng vỗ cánh bóng tối.

-Chúng ta gieo và đất đai mê man, đất đai bất động

Gieo vào giấc ngủ hạn hán - những vết nứt chúng ta

Gieo vào giấc ngủ úng lụt - những tù đọng chúng ta.

- Chúng ta gieo vào sự chối từ, gieo vào cơn dị ứng

Gieo vào những hốc chân răng gẫy, những lỗ chân tóc rụng

Gieo vào những lỗ tai điếc, những lỗ mũi ngạt, vào những hốc mắt mù

Gieo vào giường ngủ, vào chăn chiếu, vào giày và tất

Gieo xuống những hôn phối, những ly dị, gieo xuống những cắt rốn

Gieo xuống những ngạt thở, những nức nở, những quằn quại rên xiết

Gieo xuống những kinh hoàng, những chui rúc trốn chạy, những cơn dại

Gieo xuống những bệnh đao, những máu trắng

Gieo xuống những bại liệt, gieo xuống những tự vẫn

Gieo xuống những bóng tối mê man đang xiết bỏng cặp môi đen vào ánh sáng đầm đìa.

Những người đàn bà, những vòng, những vòng...

Và rộng mãi tận cánh đồng bị lãng quên trên những bến bờ xa.

Họ gieo xuống, và ra đi...

Họ gieo chính họ, và không trở lại

Chỉ còn những dấu chân lớp lớp hoá vào đất

Chỉ còn lại trong gió thì thầm mãi khuya

Chỉ còn vệt nâu thẫm loang dài trên sứ sở

Chỉ còn lại trong đôi mắt buồn Cậu Bé, ánh sáng vô bờ

Và không ai, lúc này, nhìn thấy vết nối của ánh sáng.

CHƯƠNG VII

Bóng tối gọi từ bên này đến bên kia cánh đồng

ngày của trống, nhị, kèn đã cài then cửa

Ngày của cờ ngũ sắc, cờ đuôi nheo, của phướn đã gấp lại

Hạt đã gieo và phục kín trên con đường độc đáo của đói khát và hy vọng

Sự nghi ngờ của đất đã trĩu nhẹ mí mắt và mũi đã thở đều đều.

Và Cậu Bé đến, bầu trời rền rĩ những ngôi sao đang mọc

Mọc cả những ngôi sao mù trong im lặng kim cương

Có tiếng rống khàn khàn những luống cày úp mặt

Và tiếng vật vã quen thuộc của nước trên những cánh đồng xa

Và trên những điều kia, phủ phập cơn mê nỗi buồn số phận

Và trên cả nỗi buồn là giọng nói.

Cậu Bé đến sờ tay lên từng gương mặt mộ

Và máu không bào giờ cũ, rống vang trên đầu những ngón tay

Rống vang đến vỡ họng, bởi nỗi sợ không được nghe thấy

Cậu Bé đến và mỉm cười.

Và giờ đây mọc lên một quả đồi mới, mọc lên một người bạn

Mọc lên không sụp lở bởi cơn mưa lầm lạc, khốn cùng

Mọc lên bên cạnh Cậu Bé và lộng lẫy song đôi, và thấu hiểu song đôi

Và im lặng cùng nhau trong sự đợi chờ của thế giới những lá cờ say ngủ.

Đêm vĩ đại và linh ẩn đã chuẩn bị con đường cho Cậu Bé

Những quả đồi tự xưng tên tuổi thật của mình

Tất cả thức dậy và đứng lên, những quả đồi bóng tối

Thức dậy không quờ tay tìm đèn và không cả ho khan

Thức dậy và rút những chân hương ra khỏi ngực mình

THỨC DẬY ĐỂ CHÀO ĐÓN MỘT GIỌNG NÓI

Hà Đông, tháng 7 – 1995

NQT.

Nguyễn Quang Thiều Facebook