Để có những ngày này
Năm đau thương chất chứa mỗi căn nhà
Giặc gom dân, bày trò “tố cộng”
Mỗi ánh mắt đều mang uất hận
Ngăn cách hai miền bằng một dòng sông.
Một dòng sông con nước rất trong
Như mọi dòng sông trên mình đất nước
Nhưng dòng sông thành nỗi đau chia cắt
Khuất tầm nhìn từ một dáng cầu con.
Hàng nghìn năm lịch sử vẫn chung
Súng đạn Mỹ đâu ngăn được bước đi dân tộc
Đường Đảng chỉ, dù biết rằng gai góc
Vì ngày mai mà quyết chí ra đi.
Đường giải phóng đâu kể mùa mưa, mùa khô
Cứ tấp nập đoàn quân đêm ngày ra trận
Tên ai khắc trên thân cây cổ thụ
Giữa rừng già như nhắc nhở người sau.
Ân tình Trường Sơn qua bữa cháo, bữa rau
Hướng mọi con tim đến ngày thống nhất
Hướng đất nước đến tự do hạnh phúc
Mầu lúa vàng và ánh điện nguy nga.
Kể sao hết niềm vui khi ta cặp bến bờ
Nam Bắc tưởng chẳng còn không gian nữa
Tay bắt tay mắt cay vì lệ ứa
Thống nhất nước nhà ấm ở lòng tay.
Bà má Tây Nguyên, bà mế người Tày
Gặp nhau trong buổi chiều viếng Bác
Đước đất Nam và lim đất Bắc
Quần tụ nhau trong nắng ấm Ba Đình.
Có hôm nay ta hiểu sự hy sinh
Ta hiểu giá một thân cây mảnh đất
Ta hiểu giá sự tự do độc lập
Để hôm nay sáng mãi nụ cười.
Để hôm nay mầu cờ đỏ rợp trời
Nơi thành phố năm xưa Bác rời đất nước
Để hôm nay danh từ thống nhất
Ấm lòng tay người và hồng khuôn mặt non sông.
5-1975.
Gặp gỡ Hà Nội
Tặng Mỹ Bình
Đêm về khuya Sài Gòn êm đềm hơn
Nên tiếng hát tưởng chừng như ngân mãi
Những tán lá cứ xòe ra không ngủ
Người Sài Gòn vào giây phút bình yên.
Giữa Sài Gòn, Hà Nội hiện lên
Hồn hậu quá và duyên dáng quá
Những đôi mắt bao năm nhìn nhau thương nhớ
Hôm nay gặp nhau trong tiếng hát trong ngần.
Ôi tiếng hát xuyên qua thời gian
Nối hôm qua với hôm nay gặp gỡ
Tiếng hát đọng trên đôi môi cởi mở
Và dịu dàng xoa những vết thương đau.
Tiếng hát chừng như quên không gian
Nâng ta lên đặt giữa lòng Hà Nội
Đây Hồ Gươm, Hồ Tây, Hàng Bông, Hàng Bạc
Đây những con người Hà Nội hào hoa.
Khi Sài Gòn nằm giữa cuộc đời ta
Như con mắt phương Nam đất nước
Ta vẫn thương vẫn hát về phương Bắc
Con mắt lung linh cháy giữa tâm hồn.
Cám ơn chiến công cho tôi đi giữa Sài Gòn
Cám ơn tiếng hát đưa tôi về cùng Hà Nội
Những ánh mắt tưởng khô vì trông đợi
Hôm nay nhòa đi trong tiếng hát êm đềm!
29-5-1975.
Mặt trời trái tim tôi
Khúc 1: Trường Sơn
Con đường rừng bắt đầu mở ra
Từ buổi hoàng hôn tháng Tư khép lại.
Những khát vọng của một thời sôi nổi
Che mờ đi những tình cảm cá nhân.
Mưa Trường Sơn đường ngập dấu chân
Đoàn quân tiếp đoàn quân trùng điệp
Dấu chân em, anh chưa nhìn rõ nét
Như cây rừng mọc dọc lối ta qua.
Cơn sốt rét làm em xanh gầy đi
Ba lô cóc xẹp dần theo nhận thức
Những trang viết dày thêm theo chiều dài đất nước
Gặp em trên đường, anh vẫn chỉ thương thương.
Giữa rừng bất ngờ gặp một mảnh nương
Hương cỏ cháy gợi bao điều thân thuộc
Hết canh tàu bay, lại canh môn thục
Trong gian khổ tột cùng anh lại gặp em.
Con suối trong, nước róc rách êm đềm
Anh gặp em ngẩn ngơ bên suối nhạc.
Xê-băng-hiên lũ chợt về như thác
Sau một ngày mệt mỏi, tới bình yên.
Giữa rừng già, ta lại đốt lửa lên
Uống hớp nước trà trong chung bằng nứa
Quà sinh nhật trái dâu rừng, trái bứa
Giản dị thôi mà chứa nặng ân tình.
Hoàng hôn qua, đêm đến, lại bình minh
Anh vẫn nghĩ tới chiến trường phía trước
Áo em xanh hòa rừng xanh bát ngát
Duy bất ngờ ánh mắt lúc nhìn nhau.
Khúc 2. Năm tháng với rừng
Sống ở rừng chưa dễ hiểu cây đâu
Anh vẫn nghĩ với lòng mình như thế
Bao điều đến và đi lặng lẽ
Anh âm thầm ghi lại kỷ niệm qua.
Anh gặp em rồi lại tiễn đưa
Rồi lại gặp, rồi lại đi biền biệt
Nỗi nhớ phía sau, khát thèm phía trước
Đồng bằng dưới kia, thành phố đợi chờ.
Các em đi, rồi các bạn đi
Anh ghen tị với những người xuống trước
Thương em và bạn bè khổ cực
Ngày trốn hầm, đêm lội nước, băng sông.
Những cánh rừng nguyên thuỷ miền Đông
Nơi trang trải tấm lòng người ở lại
Mái lá trung quân bao chiều mưa khắc khoải
Trái tim buồn ai thấu nỗi cô đơn.
Cuộc sống trôi đi với những cuộc chống càn
Làm rẫy, đào hầm, tránh B.52 dội
Căn nhà lá chuyển đi chuyển lại
Những góc rừng đầy tiếng ve kêu.
Bắt gặp trảng tranh vàng óng nắng chiều
Gặp Vàm Cỏ mái chèo khua lõng bõng
Gặp đường Bảy trưa mùa khô cháy bỏng
Gặp rất nhiều sao anh chẳng gặp em?
Rồi một chiều anh gặp Mặt-trời-đêm
Em nhỏ nhắn áo bà ba quen thuộc
Nước da em không trắng hồng như trước
Bến Ra.. . con đò… Biên giới.. .chiều mưa.
Em ngượng ngùng chẳng khiến đón đưa
Anh bỡ ngỡ sớm mai rừng gió nổi
Sông đầu nguồn nước âm thầm chảy mãi
Để một ngày gặp biển cả mênh mông.
Đêm bâng khuâng đâu dám tự dối lòng
Trên trảng vắng gặp đóa hoa rực rỡ
Hoa sim nở tím những chiều căn cứ
Có vô tình không hoa tím kia ơi!
Em lại đi và anh ở với đời
Đầy trăn trở và đầy day dứt
Tiếng súng nổ nơi chân trời phía trước
Tiễn em đi, lòng đầy ắp nghẹn ngào.
Anh muốn làm ngọn lửa đi theo
Ấm tim em những chiều mưa chiến dịch
Con sóng nhỏ vỗ mạn thuyền chóc chách
Cây bên bờ như tất cả xôn xao.
Mặt rừng cao gió vẫn thét gào
Anh bỗng thấy mình không còn ở đó
Trong tim anh Mặt-trời-đêm nho nhỏ
Đốt bùng lên khát vọng nén bao ngày.
Khúc 3: Thành phố tôi yêu
Trên tầng cao thành phố hôm nay
Hạnh phúc đến với anh đầy bỡ ngỡ
Ngã tư nào kia vẫn còn súng nổ
Nhưng lòng người thành phố đã về ta.
Thành phố nhìn như thế giới sao sa
Trong mắt em hiện hình muôn ngọn nến
Gió lạnh thổi, gợi một vùng biển lớn
Mà chúng mình vẫn ao ước bấy lâu.
Anh hôn em, sôi nổi nụ hôn đầu
Trong hạnh phúc riêng chung tràn ngập
Thành phố dưới kia vẫn còn tấp nập
Những tiệm ăn la liệt, mốt áo quần.
Thức dậy trong anh tình yêu Sài Gòn
Một tình yêu ngây thơ đằm thắm
Anh dẫn em đi dưới hàng me im lặng
Đến phố nghèo, nơi bè bạn ra đi.
Đêm Nô-en đưa em đến nhà thờ
Để chứng kiến những lứa đôi hạnh phúc
Để ta hiểu những gì giành được
Còn cao hơn những khúc thánh ca ngân.
Thành phố này, thành phố của nhân dân
Thành phố có tình yêu chúng mình nảy nở
Nhưng vết đạn nơi góc hè, đường phố
Gợi nhớ về những đồng đội thân yêu.
Đi cùng em, anh không dám nói nhiều
Em bình dị và thân yêu quá đỗi
Đến với em qua tháng năm đồng đội
Nên bây giờ hạnh phúc cứ nhân lên.
Anh là người hạnh phúc có em
Như trái tim có nơi hướng đến
Chúng ta hôn nhau dịu dàng trìu mến
Nói bao điều ẩn giấu ở bên trong…
1974 – 1977.
Cánh rừng thức dậy
Tuổi hai mươi với cánh rừng
Ngập ngừng yêu với ì ùng bom rơi
Bạt ngàn xanh núi xanh trời
Bạt ngàn rừng với tiếng cười ở trong
Ai thương, ai nhớ, ai mong?
Đau thương gian khổ mà lòng vẫn vui
Cánh rừng thức dậy trong tôi
Cho tôi sống lại một thời trẻ trung
Phũ phàng gió núi, mưa rừng
Đạn bom, vực thẳm, lội bưng, băng sình
Cô đơn sốt rét một mình
Trong gian lao những mối tình vẫn nhen
Cánh rừng có thức trong em
Để soi vào những bon chen giữa đời
Để soi vào trái tim người
Lửa kia đã lạnh, thì thôi... còn gì...
1989.
Một vùng cao mát mẻ
1.
Có hoa góp sắc với đời
Thông trầm mặc hát giữa đồi vi vu
Đường lên khuất giữa sương mù
Nhìn Đà Lạt rực sắc cờ, nắng lên!
2.
Ở đây hương sắc rất riêng
Dịu dàng cùng khác những miền ta qua
Giữa hương sắc vạn loài hoa
Ấm lòng xứ lạnh lại là hương thông.
3.
Phấn son tô má môi hồng
Vẫn không che nổi tấm lòng... người ơi!
Nắng mưa gội những ngọn đồi
Nghe lòng bùng dậy tình người thiết tha.
4.
Hỏi đường về nhà số Ba
Gặp em thơ thẩn nhẩn nha vô tình
Giọng em nhỏ, vẫn… giật mình
Cuộc đời chưa dễ đã lành vết thương.
5.
Đi qua suốt cuộc chiến tranh
Áo quần vẫn giữ mầu xanh thuở nào
Trăm cực khổ, ngàn thương đau
Thủy chung vẫn một sắc mầu cỏ cây.
Đêm mưa Đà Lạt lay phay
Âm thanh của một ngày mai đang về.
Đà Lạt, 13-7-1975.
Trên cầu vồng bạc Liêu
Những ngọn đèn giăng theo thành cầu
Không mang bảy sắc
Nên dẫu gọi cầu vồng mà rất thực
Như lưng mẹ hiền nhẫn nại nuôi con.
Không phải cầu vồng của ông Ngâu, bà Ngâu
Năm tháng cách chia ngập tràn nước mắt
Cây cầu nối bờ Nam, bờ Bắc
Nối phố nghèo với đại lộ bên kia.
Bảng chỉ đường mầu sơn đã khác xưa
Thuyền về bến không lo đạn nổ
Đầu không cúi khi qua cầu nữa
Đứng trên cầu nhìn thành phố rộng tầm hơn.
Xuồng về bến ken dày mặt sông
Xuồng chở củi và xuồng đầy tôm cá
Tiếng máy nổ nghe sao rộn rã
Đôi tay chèo nhịp cho sông hát ca.
Những cánh chim từ nhà trẻ bên kia
Thỏa sức bay trên quảng trường rộng rãi
Những dãy nhà dở dang dựng lại
Nối nhau hút tầm mắt cầu vồng.
Vết thương hai mươi năm ta sẽ gắn liền
Sẽ có những công viên nguy nga điểm trang thành phố
Có cây cầu cong nho nhỏ
Nối những công viên, nối những con đường.
Và dưới cây cầu cong là những đoàn xuồng
Theo kênh rạch xuôi các miền đất lạ.
10-1975.
Mùa Thu sinh con
Cha sinh đầu mùa thu
Tiếng khóc còn bị nghẹn
Đất nước trong nô lệ
Bầu trời chưa xanh đâu.
Bà sinh trong hầm sâu
Lính xăm, ca-nông bắn
Đất rơi vào tiếng khóc
Rơi vào mái tóc bà.
Ba mươi năm đi qua
Lại một mùa thu đến
Sinh sau ngày chiến thắng
Nên chỉ thấy con cười.
Trường học nổi trống rồi
Tung tăng khăn quàng đỏ
Đời con rồi cũng thế
Khi mai ngày lớn lên.
Mùa thu này của con
Bầu trời xanh trong vắt
Ba mươi năm đi qua
Hôm nay cha mới biết.
Một sắc trời mùa thu
Một mầu xanh thống nhất
Một mùa thu độc lập
Một mùa thu tự do.
Mùa thu năm sinh cha
Bác khai sinh đất nước
Mùa thu năm sinh con
Non sông mình thống nhất.
NGÃ RẼ
Lúc ở rừng còn chút cơm khô
Cũng đem lại đêm vui coi là hạnh phúc
Vượt mười cây số đường rừng để gặp nhau một lúc
Gian khổ nhiều xiết chúng mình lại với nhau.
Ấy là chưa kể về những kỷ niệm vùng sâu
Nếu mày chết... hay nếu như tao chết...
Không yêu ai hơn khi cùng nhau đột ấp
Nghĩ rằng tình đời chẳng thể nào vơi.
Mỗi đứa về một thành phố xa xôi
Thật kinh sợ khi một ngày gặp lại
Những chi tiết ló ra trong lời nói
Trong nghĩ suy...
đã mỗi đứa một đường.
6-1981.
Tro tàn quá khứ
Lả tả bay trên thành phố đông người
Tro quá khứ tình yêu em đã đốt.
Cái quá khứ không đem mà ăn được
Nhưng con người lại không thể nguôi quên.
Dẫu bây giờ không được nắm tay em
Mắt trong mắt như cái thời lửa cháy.
Nhưng hãy lọc trong tàn tro đen ấy
Có những điều đốt mãi chẳng thành tro.
Đối lập
Đã có một thời những người sống trong những căn phòng sang trọng của khách sạn này
Đóng kín cửa, mở máy lạnh lên và muốn cuộc đời khép chặt
Tiếng vọng của đời nghèo dẫu nghe thảm như tiếng nấc
Cũng chìm đi sau những toan tính: tiền, tình.
Không thể nắn khác đi
những căn phòng kiến trúc đã định hình
Nhưng hôm nay sao lòng ta muốn tràn ra ngoài
những ô cửa kính
Một tiếng trẻ rao quà đêm loang trong ngõ vắng
Trên tầng cao nghe vọng vẫn nôn nao.
Chẳng thấy người đâu nhưng trái tim vẫn hướng theo
Như cơn gió mang niềm vui chia sẻ
Khi tiếng rao xa rồi, bật đèn lên lặng lẽ
Nghĩ những việc cần làm vì tiếng trẻ rao kia.
Đà Nẵng, 1983.
Với cô bảo mẫu
Tặng VAT và các cháu bé lai
Chị đừng băn khoăn sao tóc cháu vàng hoe
Sao mắt cháu lại xanh chị nhé!
Chị hãy vui nhận cháu vào nhà trẻ
Để cháu được hát ca với bạn bè.
Cháu bảo rằng, cháu chẳng thích búp bê
Mà cháu thích cây đèn lồng năm cánh
Cháu bảo, má cháu hay khóc lắm
Ba cháu hình như chết lâu rồi.
Tôi cứ nhìn cháu mấp máy làn môi
Để hiểu thêm những gì cháu nghĩ
Tôi xin gửi cháu vào nhà trẻ
Lòng bình yên khi được góp một lời.
Cánh đồng hoang và đám trẻ mồ côi
Đều làm trái tim ta nhức buốt
Tôi xòe bàn tay đếm mười lăm đốt
Đã dài bằng cuộc chiến này đâu.
Mặc cảm này còn âm ỉ rất lâu
Nhưng lớn lên cháu sẽ nhận ra tội phạm
Hãy cho cháu được vui cùng bè bạn
Được yêu đèn lồng năm cánh sao.
Họp phụ huynh ư? Sẽ chẳng sao đâu
Tôi sẽ đến thay cha mẹ cháu!
Nguồn: Gió vẫn thổi về từ biển. Thơ chọn lọc của Lê Quang Trang. NXB Văn học, 2009.
www.trieuxuan.info
