Càn Nguyên trung ngụ cư Đồng Cốc huyện tác ca kỳ VII

Nam nhi sinh bất thành danh thân dĩ lão
Tam niên cơ tẩu hoang sơn đạo.
Trường An khanh tướng đa thiếu niên,
Phú quý ưng tu trí thân tảo.
Sơn trung nho sinh cựu tương thức,
Đãn thoại túc tích thương hoài bão.
Ô hô ! Thất ca hề, tiễu chung khúc,
Ngưỡng thị hoàng thiên bạch nhật tốc...

Dịch Nghĩa
Làm trai sinh ra chưa nên danh thân đã già
Ba năm đói chạy khắp nẻo núi hoang.
Bọn khanh tướng ở Trường An đa phần còn trẻ
Nên sớm đem thân vào chốn giàu sang.
Bọn làng nho quen biết cũ đều ở núi non
Thường bàn chuyện xưa, thương cho chí lớn.
Hỡi ôi ! Hát bài thứ bảy, tiếng hát buồn đã dứt,
Ngẩng trông trời cao, mặt trời trắng đi qua nhanh...

Các dạ

Tuế mộ âm dương thôi đoản cảnh
Thiên nhai sương tuyết tế hàn tiêu
Ngũ canh cổ giác thanh bi tráng
Tam hiệp tinh hà ảnh động diêu
Dã khốc kỷ gia văn chiến phạt
Di ca sổ xứ khởi ngư tiều
Ngọa long dược mã chung hoàng thổ
Nhân sự âm thư mạn tịch liêu

Dịch Nghĩa
Trong ngày tháng cuối năm, thời gian giục giã qua mau. Giữa khi sương tuyết ở bên trời, đêm ngừng giá lạnh. Tiếng trống và tù và nổi lên nghe bi ai, hùng tráng vào lúc canh năm. Bóng những vì sao và sông Ngân lay động trong miền Tam Hiệp.

Biết bao nhà vang tiếng chiến chinh trong tiếng khóc đồng quê. Trong khi ở một vài nơi, nổi lên điệu hát của người đánh cá, kiếm củi trong tiếng ca mọi rợ.

Rồng nằm, ngựa nhảy cuối cùng đều thành đất vàng. Việc đời và thư tín thảy đều vắng vẻ, yên tịnh.
-------
Đỗ Phủ làm bài này vào mùa đông năm 766, khi ở Quỳ Châu.

Dịch Thơ
Đêm tối trên gác

Năm tàn ngày tháng dục qua mau,
Biên cảnh sương pha tuyết dãi dầu.
Kèn trống bi hùng thôi thúc sáng,
Tinh hà dao động cõi Tam Châu.
Nhà nhà than khóc hờn chinh chiến!
Đây đó hò ca mấy chú tiều.
Danh tướng mưu thần ba tất đất,
Việc đời, thư tín thảy buồn thiu!

Bản dịch: Chi Điền

Cảm tác

Văn chương thiên cổ sự
Ðắc thất thốn tâm tri
Tác giả giai thù biệt
Thanh danh khởi lãng thuỳ

Dịch Thơ
Cảm tác

Văn chương là chuyện muôn đời
Có chăng được mất do người ta thôi
Khác chăng mỗi vẽ vẹn mười
Giử thanh danh mãi sáng ngời về sau

Võ Thị Xuân Ðào Phỏng dịch

Cầm đài

Mậu Lăng đa bệnh hậu
Thượng ái Trác Văn Quân
Tửu tứ nhân gian thế
Cầm đài nhật mộ vân
Dã hoa lưu bảo yếm
Mạn thảo kiến la quần
Quy phụng cầu hoàng ý
Liêu liêu bất phục văn

Dịch Nghĩa
Sau buổi lắm bệnh ở Mậu Lăng
Càng thêm yêu Trác Văn Quân
Quán rượu trong cõi nhân gian
Cầm đài dưới bóng mây chiều
Hoa dại nằm trong chén quý
Cỏ hoang vương gấu quần là
Ý phượng cầu hoàng xưa
Nay không còn được nghe lại nữa

Dịch Thơ

Mậu Lăng tâm bệnh vừa tan
Càng thêm say đắm riêng nàng Văn Quân
Tửu gia trong chốn thế nhân
Cầm đài giữa ánh phù vân phiêu bồng
Chén quỳnh lưu cánh hoa đồng
Cỏ may vương gấu quần hồng phất phơ
Cầu hoàng quy phượng ngày xưa
Cung cầm trác tuyệt bây giờ còn đâu

Vi Nhất Tiếu

Cửu khách

Cơ lữ tri giao thái
Yêm lưu kiến tục tình
Suy nhan liêu tự thẩn
Tiểu lại tối tương khinh
Khứ quốc ai Vương Xán
Thương thì khốc Giả Sinh
Hồ ly hà túc đạo
Sài hổ chính tung hoành

Dịch Nghĩa
Ở đất khách lâu dài

Sống gửi nằm nhờ mới biết tình nghĩa bạn bè
ở lâu dài mới thấy rõ thói đời
Tự cười mình vẻ mặt nhăn nheo già cỗi
Tên lại nhỏ mà khinh người thái quá
Vương Xán đau buồn bỏ nước ra đi
Giả Nghị khóc thương cho thời thế
Lũ chồn cáo đâu đáng nói đến
Hạng sói cọp đang lúc nghênh ngang

Dịch Thơ

Sống gửi hay tình bạn
ở lâu biết thói đời
Mặt già riêng nửa dáng
Lại nhỏ cũng khing người
Vương Xán buồn xa nước
Giả Sinh khóc tiếc thời
Cáo chồn đâu đáng kể
Sói cọp vẫy vùng chơi !

Lê Nguyễn Lưu dịch

Cửu nhật Lam Điền Thôi thị trang

Lão khứ, bi thu cưỡng tự khoan
Hứng lai kim nhật tận quân hoan
Tu tương đoản phát hoàn xuy mạo
Tiếu thảnh bành nhân vị chỉnh quan
Lam thủy viễn tòng thiên giản lạc
Ngọc sơn cao tịnh lưỡng phong hàn
Minh niên thử hội tri thùy kiện
Túy bả thù du tử tế khan

Dịch Nghĩa
Về già, buồn cảnh thu, gượng gạo cho khuây khỏa.
Hôm nay nhân lúc cao hứng, cùng bác mua vui thật ra trò.
Tóc ngắn ngủn, những thẹn bị gió thổi bay mũ (1)
Cười mình đến phải nhờ người bên cạnh sửa hộ mũ cho chỉnh tề (2).
Dòng Lam thủy từ ngàn suối xa xa đổ lại.
Ngọc sơn vòi vọi cũng lạnh như hai ngọn núi cao.
Sang năm, gặp tiết này, biết ai còn mạnh khoẻ.
Sẽ uống say, rồi cái nhánh thù du điểm kỹ nhau xem.
-------
(1) Do điển Mạnh gia đời Tần, nhân tiết trùng cửu (9 tháng 9), chơi núi Long Sơn, bị gió thổi rơi mũ, thành một đề tài để Tôn Thịnh làm bài văn trào lộng.
(2) Cũng do điển Mạnh gia rơi mũ, phải nhờ người bên cạnh là Hoàn Ôn sửa mũ lại cho.

Dịch Thơ
Ngày trùng cửu ở nhà họ Thôi huyện Lam Điền

Tuổi già thu đến gượng khuây khoa
Cao hứng vui chơi bác tại nhà
Những thẹn tóc thưa cơn gió lốc
Lại cười mũ lệnh khách nâng qua
Lam Giang suối đổ ngàn biên tái
Ngọc Lĩnh hơi lên ngọc Thái Hòa
Năm đến, tiết nầy ai mạnh yếu?
Thù du sẽ điểm sổ phần ta!

Bản dịch: Chi Điền

Dã vọng I

Thanh thu vọng bất cực
Thiều đệ khởi tằng âm
Viễn thuỷ kiêm thiên tĩnh
Cô thành ẩn vụ thâm
Diệp hi phong cánh lạc
Sơn quýnh nhật sơ trầm
Độc hạc quy hà vãn ?
Hôn nha dĩ mãn lâm

Dịch Nghĩa
Trông cảnh đồng quê

Bầu thu trong vắt khôn cùng
Xa xôi bao lớp bóng râm nổi lên
Nước xa lẫn vòm trời quang đãng
Thành cô quạnh nấp trong sương dày
Lá thưa thớt gió thổi cứ rụng dần
Núi tít mù mặt trời vừa lặn
Hạc lẻ bầy buổi chiều bay về đâu ?
Quạ hoàng hôn xao xác khắp rừng.

Dịch Thơ

Bầu thu vời mút mắt
Lớp lớp bóng im xa
Nước thẳm in trời tạnh
Thành hoang khuất móc sa
Lá thưa theo gió rụng
Núi quạnh lẫn dương tà
Hạc tối về đâu nhỉ ?
Rừng đêm rộn ác tà...

Lê Nguyễn Lưu dịch