Vở vỡ lòng xưa
Tia nắng sớm soi chồng sách cũ
lạ kỳ thay, trang vở vỡ lòng !
Vở xưa ngọn thác tâm hồn
cuốn phăng ký ức chảy dồn về tim.

Kìa ríu rít dáng hình thơ ấu
Chữ mực vàng, hoen dấu lệ cay
vở hơn bảy chục thu dày
ngón tay trầy lật từng ngày khai tâm

Trải dằng dặc chiến tranh gian khổ
chữ nhạt, nhoè, vẫn nở hàng hàng.
Ve xưa bỗng tiếng râm ran
vỡ lòng phượng đỏ  chói chang đầu đời.

Dịp may trở lại nơi trường cũ!
chính dằm đây lớp vỡ lòng xưa
Vụt thành chú bé ngây thơ
ngồi xen đám bạn gà giò choai choai.

Trường xưa hắt bóng dài tươi tắn
dài theo đời: dấu ấn khai trường
vỡ lòng tổ ấm yêu thương
mỗi năm riu ríu bốn phương chim về.

Xưa đeo cặp, ngô nghê nhút nhát
lo từng giờ, sợ toát mồ hôi
nhưng mê phượng đỏ rực trời
dạn dần, vui đoán điểm rơi lá bàng .

Vở như miệng rộn ràng chúm chím
lại loằng ngoằng mực tím vẽ tàu
tàu bay, tàu thủy chung bầu
đổ đầy kỷ niệm muôn mầu đan xen.

Ngoài cương toả bon chen bao nỗi
vở xưa từng xoá vợi đắng cay
đầu đời luyện chữ dường này
thu đời, thành quả chật chầy long đong.

Tim dần thấm vỡ lòng hồn chữ
ngưng trách đời “toàn thứ nguội tanh”
nào là “nghiệp chướng, buồn tênh”
nào “đầy cay đắng, lệ lênh láng hồn”

Cảm ơn vở vỡ lòng thuyết phục
xoá sạch sầu heo hút nhân gian
vở từ nguồn cội lạc quan
khai tâm từ ấy mùa vàng tiếp nhau.

Tưởng tượng lớn dần 

Đồng ấu, mơ cùng cổ tích bay 
đèn thần đem đổi môi công chúa 
tiếng đàn trăng đổi mắt màu mây 
xiêm áo cỏ may úa găm đầy

thèm đuổi gió Lào bằng đợt rét 
bằng hang đá, lạnh mét chân tay 
bằng sông mát rợi, bơi thành sóng
bằng cánh bèo trôi nương bóng tháng ngày. 

Dần lớn, mệt nhừ chiều bảng lảng 
vẫn tiếc bóng ai thoáng cuối đường 
soi gương: nhem nhuốc còn từng mảng 
hà hơi lau sạch vết gương buồn.

Lớn nữa, mơ màng hồn tưởng tượng
tấm thân ngà ngọc uống trăng loang 
gió tung tà áo hoang sơ ướt 
được dịp chở che vượt bão dông. 

chạng vạng, say hoa đồng phảng phất 
mơn man hòa nhập sắc và hương
chuông khuya lắng đọng sương trăng rọi 
thao thức Sao Kim dõi bước tiên. 

Lớn hẳn, đến thăm em dẫu nắng 
nóng hơn hoang mạc trắng ngô rang 
bởi trong tim mượt xuân rười rượi 
tưởng tượng mà môi đã xốn xang ?

Dưới tuổi đôi mươi

Cả một thời
lửa dục vọng
- mặt trời xanh - quá nóng
cứ mỗi ngày hành hạ không ngơi.

Cạnh em đôi tay càng lấn bấn
chân đạp hụt ván cầu quanh quẩn.

Mặt trời xanh nay dịu mát rồi
nhưng nơi nơi
buồn đau cứ trồi lên có mặt
những tình sử quá đau
những phận người buồn thật
chiếm tiềm thức của nhau
đến mặt trời xanh cũng nhạt mất màu.

Nàng Thơ đâu
thương cảm mặt trời xanh. Đừng mãi
nửa mắt buồn rầu
nửa còn lại
đớn đau!

Gió xuân hè, gió thu đông
Trầm tư, ô cửa không trung:
trần gian gió đổi, ai từng xót xa.

Bay cao tít, rất xa
Từ cửa sổ phi cơ
trầm tư về viễn xứ. 
Trên: xanh thẳm, dưới: mây trắng thướt tha
không có tuổi, chuyển vần vô tư lự. 

Dưới cả mây, tít tắp cứ tầng tầng 
tí ti, kìa: chính cõi trần yêu quý 
mong manh thế , mà huênh hoang, đố kỵ !

Tuổi trẻ đời ta dưới đó  
gió xuân hè, sớm nhạt nhoà
chưa kịp hình dung rõ nó
nó thì lùi đã rất xa ...
như tàu qua ngái-ngủ-sân-ga.

Hãy gượm, ơi làn gió trẻ 
lẽ nào bỏ nhau như thế
nỡ để ai trơ trọi sao? 
tiếc chi đôi ánh mắt chào 
mặc ai trước gió ào ào thu đông.

Những sân ga xưa
Biển vắng, chân trời trốn tận xa
Hải Vân tầu hỏa, “chiều bảng lảng”
gợi xưa những cảnh ga đèn sáng
giữa Pá ri - Muy ních - Vác sa wa:

Ga ngủ vùi, tàu hét vút qua
lờ khe gạch, nhựa sống ra hoa
tàu đến, biến ngay vào tĩnh lặng
bỏ ta, viên cuội sân ga vắng.

Phần đời quá khứ khi rong ruổi
nhỡ chuyến vài phen tưởng thấy ma
nghe mãi suốt đời giai điệu trội:
còi tàu qua ngái-ngủ-sân-ga.

Trái đất, sân đời hệt sân ga
người đi kẻ đến “như ma đuổi”
bỏ quên khoảng trống lòng trơ trọi
tình ái dư âm thoáng mờ nhoà.

Tội lỗi kíp ăn năn hối ngộ
tuổi xuân? chưa kịp nhìn ra nó
thì nó đã lùi, gió cuốn xa
mặc ai chơ chỏng nơi ga nhỏ.

Muôn sự, tàu dài ga chẳng đỗ
còi khàn, vèo ngái-ngủ-sân-ga.
Sân ga! sân ga!
suốt dọc tuổi xuân mỗi chúng ta.

Cha ơi

Dòng tâm tưởng đêm nay (2011) chẳng mượt mà

tìm về cha 69 năm đã chia xa.

Mấy năm rày, nước mắt không cầm nổi

khi giỗ chạp, tìm cha trong giấc mơ.

Cuộc đời cha đã khổ đau nhiều nỗi

con muộn hiểu tâm hồn lớn của cha.

Quý yêu, hy vọng, tự hào, cha gởi

vào trưởng nữ, Nguyễn Thị Minh Khai

thì cha chứng kiến, Hóc Môn Giếng Nước ban mai

Minh Khai 32 tuổi(1941) đã hy sinh anh dũng

Vòi vọi lòng yêu nước, cây đời lá rụng

lòng người cha đớn đau kinh khủng!
  
Sinh thời trò chuyện, ân cần cha nhắc           
“Xảy sự, các con yêu chớ khóc”. 
Trong lòng, con hứa… đạo làm con
Đâu có ngờ nông nỗi mất còn. 
  
Đá banh chiều về, thuở tre non 
chú bé mười hai tuổi (chính con) 
thấy đất hẫng, hay trời đổ sập 
Thái Sơn tan biến, ôi cha mất(5/1942) 
đúng 9 tháng sau ngày cha tận mắt

giặc Pháp bắn con mình! 

Thương cha đôi mắt đã vô hồn 
tay đã kều quào, ôi lạnh ngắt. 
Bên thi hài cha, con lặng gác 
đau đớn, tim con nhịp đập dồn.

Mẹ ơi

Thay cha, mẹ chống chọi trên đời 
gian khó băm tư năm thêm nữa 
Bỗng da bầm tím xoá môi cười 
Mẹ tuổi sửu thăng nhằm giờ sửu

mùng mười Tết Bính Thìn(1976) 

Vẫn hay không thể thoát chia xa 
nhưng đáy tim con quá xót xa 
lường trước vẫn trong lòng vật vã 
học bao triết thuyết vẫn đành thua. 

Thưa Mẹ, con chưa kịp nói lời 
thương yêu nhất mẹ của con ơi! 
vuốt mắt mẹ, vạch đường ngôi tóc bạc

Làm sao kìm nước mắt, Mẹ ơi!

Qua khói nhang, di ảnh mẹ ngời ngời nghị lực
tám tám xuân, không lúc nào buông sức chịu yên
luôn bươn chải, keo này keo khác sắp liền liền
gương trăng Mẹ - cứ vằngvặc không ngừng thaothức

ánh trăng đời Mẹ trải hai Miền
cả khi lên lúc lặn
trăng mãi trăng
dù tát nước dòng Lam
nhưng tát mấy cho vừa không thể cạn
dòng đời Mẹ tám mươi tám năm gian khổ.

Cứ ngày này hằng năm, hồn Mẹ nương gió núi về
đụng phải lề cao ốc dọc ngang
Xưa, Mẹ dục cháu con: “đi dạo kịp xuân sang”
nay, cháu con tề tựu mùng mười giêng giỗ Mẹ.

Những hồi chuông đời Mẹ
Như sét đánh, điện màu xanh bất thần
từ Sài Gòn: “chị cả Minh Khai chết”(1941)
Mẹ bất tỉnh, đau lòng khôn kể xiết
Mẹ lên lễ cầu siêu, chuông xót ngân.

Chín tháng sau(1942), Mẹ tiếp tiếng chuông buồn:
Cha mất do đau xót con gái trưởng yêu thương
(chín tháng từ hôm Hóc Môn, Cha tận mắt).                   
Chị hai Quang Thái khóc Cha nghẹt thắt tim đau.

Hai năm sau(1944) 
giặc dã man giết chị nơi ngục thất 
hỡi trời cao, mẹ sụt sùi chôn cất
Mẹ cầu siêu, căm giận quá chuông ơi!

Ba năm sau(1947)
từ tiếng sét chị hai Quang Thái mất
Huy Tú, em trai chị hy sinh trận Phủ Thông Nà Phặc.
Đau dồn nén vào tim Mẹ chẳng nguôi 
Mẹ cầu siêu, cắn môi, cạn lệ rồi.

Mẹ chăm lo vất vả 
cho cả đại gia đình
cháu con đều một lòng vì nước
là đời người mẹ trọn vẹn hy sinh. 

Bóng mây vần vũ
trên đầu Mẹ huyền vi hồn gọi hú(1976)
lễ cầu siêu quy tụ mọi chuông ngân 
tiếng chuông tiễn như am mẹ, trong ngần.

Trang thơ gói lại những hồi chuông 

Nghe chuông vui, nhớ tuổi thơ ngây trèo gác chuông Chùa Diệc⁽⁾

cũng chuông ấy năm lần cầu siêu: Cha, hai Chị, hai Anh!
Chuông bị đạn, rè như tiếng khóc khàn trong đêm buồn tống biệt 
tuổi cao về, lòng thanh thản vô cùng khi mỗi tiếng chuông ngân.

_________
() ngôi chùa trên đường Quang Trung TP. Vinh, xưa nơi đây loài chim Diệc thường về.  

Nhớ liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái

Ôi xao xuyến, chuyện về lòng yêu nước

Chiều đầu hè năm 1940, bên Hồ Tây, đối diện chùa Trấn Quốc

Chị Thái ẵm con thơ⁽⁾, như dạo đường Cổ Ngư

bí mật tiễn chồng⁽⁾, đâu ngờ là vĩnh biệt ngàn thu!

Cũng tháng ấy năm sau (5-1941)

Chị vào thăm chị cả Minh Khai nơi Khám lớn Sài Gòn.

Ba tháng sau, Cha vào tận mắt buổi pháp trường, tin dữ điện ra

mùng 6 tháng 7 Tân Tỵ(1941) Minh Khai hy sinh, giặc bắn chết!

Quang Thái kém Minh Khai 5 tuổi, vô cùng thân thiết

em khóc chị hai ngày hai đêm liền

lăn lộn gác âm thầm⁽⁺⁾

Cha đau xót trong lặng câm

nên qua đời đúng chín tháng sau.

Quá thương cha, Quang Thái dồn dập nhói tim đau

Tang cha mới ba ngày, mật thám ập tới xét nhà bắt Chị đi

Chúng tra tấn cực hình, án 16 năm tù Hoả Lò.

Huy Dương do Chị dũa rèn hoạt động

đã mất 22 tháng 2 Quý Mùi(1943) mà không ai

dám hé Chị hay

đúng mười một tháng sau, 21 giêng Giáp Thân (1944), khi hấp hối

Chị gạn một  lời

Dương đâu?  Mẹ kể làm chi để lệ Chị rơi.

Giặc dã man giết Chị bằng ngục thất

Xác Chị trên tay, Mẹ và Huy Tú quặn đau chôn cất.

Huy Tú, Chị rèn dũa, sáng trong theo bước Chị.

Từ Chị đi xa, sau bốn mùa đông

Huy Tú trận Nà Phặc Phủ Thông

anh dũng hy sinh(1948) trong chiến đấu.

Ôi Quang Thái, khi mười sáu tuổi đời

đã lai láng hồn Đường luật:

“…lệ đầy vơi

Trông phường đế quốc lòng ngao ngán

Thấy bạn cần lao dạ rối bời

Quyết chí hy sinh thây kệ chết

Dốc lòng phấn đấu mặc đầu rơi …”

Chị Quang Thái ơi

vắng chồng, xa con khi vĩnh biệt

cao khiết tình yêu gửi lại đời.

-----------------

()Võ Thị Hồng Anh

()Võ Nguyên Giáp

(+) nhà 132 phố Quang Trung tpVinh

Khấn liệt sĩ Nguyễn Huy Tú

Tôi có người anh - tính tuyệt vời

Nói năng gì mọi người đều thích

Lỡ làm gì, chẳng ai chê trách

Do bổn tính anh quý mọi người.

Rời đội Thanh niên vũ trang ngày khởi nghĩa(1945)

để chủ động tìm tới thi tuyển ‘Võ bị’ Sơn Tây khoá đầu

khẩn trương rèn luyện   

tốt nghiệp năm sau(1946)

vui đón Bác Hồ ngày bế mạc.

Thăm Mẹ, anh về đạt một ngày:

Em đón anh ga Vinh tối nay                  

ngay đêm sau tiễn anh ra trận

Chuyện tâm sự trước giờ khai hoả

một bạn thân, sau này, kể rõ:

“Tú dễ thương

quý yêu đồng ngũ

luôn giành phần khó gánh thay cho bạn.”

Sau Chợ Rã, Phủ Thông rồi Bắc Cạn

tin về, sét đánh :

“Trận Nà Phạc, Nguyễn Huy Tú hy sinh”!

tim nghẹn đau, thương xót anh vô ngần

cao tinh thần, học vấn

sĩ quan võ bị Trần Quốc Tuấn.   

Sao? không còn anh cõi thế cùng em!

không còn anh nơi tựa nương cho mẹ

đã già đi nhiều lắm sau đêm đen

cả hai chị chúng ta bị giặc giết. 

Kể sao xiết xót thương

máu anh đổ, phách dường an nghỉ

trong lòng dân, một bản bềnh bồng

chỉ một hộ, nay không dấu vết.

Ơi anh Tú, tin anh chết

cả nhà chưa cho mẹ biết

Mẹ đã ba lần khóc con, sưng mắt, sụt sùi.

Anh ơi, nhà ta trước vui vầy êm đẹp thế

nơi ủ ấp tâm hồn mấy thế hệ thân yêu

mà nay quạnh quẽ tiêu điều

khói nhang thêm lạnh những chiều tái tê.

Thác thiêng, anh hãy về phù hộ.

Đêm lạnh anh nằm đâu? mất mộ

ngày, để mẹ làm giỗ, cũng không!

Mẹ bao năm, lệ lặng ròng cào ruột

anh thương nhớ, bao đêm em bật khóc

đến ba lô con cóc dạt trôi đâu

đâu kỉ vật cùng nhiều câu nhật kí.

Đời tiếc muộn những tâm hồn đẹp thế

hoa ngày xuân rụng trước mùa thường lệ

tuổi đôi mươi đành để lại sa trường

đền nợ nước bằng dâng hiến máu xương

của những đứa con gan bền chí vững .  

Em luôn rèn sống sao cho xứng

hương linh người chín suối

Qua tim em máu nóng anh nhuần tưới

sáu ba năm, kể từ anh tạ thế.

Anh vẫn sống xuyên ba thế hệ

con, cháu, chắt trong nhà, dù chuyện kể chưa nhiều.

‘Đội Phan Đình Phùng’ quý yêu truy điệu

cho Huy Tú tại Cửa Lò lệ vẫn rơi

dù đã 52 năm xa vời sau lúc mất .

Nhiều lứa sinh viên em, mở to đôi mắt

sành hiện đại, vẫn chân chất nét thơ

nuốt từng lời em giảng tấm gương xưa

xen lời Huy Tú thường tự vấn:

“Cho đất nước, ta đã hiến dâng gì?”

Là la bàn, anh chỉ hướng em đi

tay rắn chắc đỡ em khi khuỵu xuống .

Em hiểu ra phần nào lẽ sống

biết kiên trì nuôi dưỡng tâm hồn

vui hạnh phúc bằng tự hài lòng

ơn Huy Tú, vách tim em mãi

tạc hình Anh bên Minh Khai, Quang Thái.

Tìm mộ Chị

Xưa thường nghe Mẹ khấn, héo hon lòng:

“Nguyễn Thị Minh Khai, phần mộ con

táng tại Đức Thánh Chà nghĩa địa

xứ Tân Định, Sài Gòn

hàng thứ nhất mộ thứ năm .

Sống khôn, con thác thiêng 

gần bay là, xa bay bổng ...”                 

lời khấn bay trời cao đất rộng.

Mất mộ rồi, em cúng trước bàn thờ

khấn tên Chị, giữa đêm mờ mưa bụi

bỗng hiển linh

nhang khẽ rùng mình

dẹ dàng Chị gọi

như gió thổi bên tai:

“Vững chí bền gan ai hỡi ai

kiên tâm giữ dạ mới anh tài

thời cuộc đẩy đưa người chiến sĩ

con đường cách mạng vẫn chông gai” ⁽¹⁾ 

Còn Chị đây hay lại thăng rồi ?

để Vịnh thành bồi hồi trống vắng

Mọc Thượng Đình sương trắng một vùng

để Hòn Ngọc Viễn Đông khắc khoải

đón hồn Chị chứng cho những thuỷ chung.

Sống anh dũng, chết ung dung 

nhưng ở đâu? đâu nấm mộ ngày xưa

Chị nằm đâu giữa mưa heo hút

nghĩa cốt nhục, đi tìm mải miết

nghĩa trang tiếp nghĩa trang mờ mịt

mà thấy đâu! Sương khói xây thành.

Dù hiểu:

      “thác là thể phách, còn là tinh anh”

nhưng Mẹ mong gom lượm chút hình hài

thương Chị xưa “gầy yếu mảnh mai

gót chân nhỏ trượt trầy kênh rạch.”

Ôi, cho em òa khóc

em trần gian lệ trào!

thầm ngắm Chị đi vào

vầng vũ trụ

tiêu dao .

Kiếp sau nào

Chị hát tự trên non

đón đàn em, chùm tâm hồn hoa nở

đến thăm Chị nắng tuôn vàng rực rỡ

nơi đời đời mộ chỉ ở trong tim.

Tìm mộ Minh Khai, tiếp dặm trường

Ngã Ba Giồng, Giếng Nước Nhà thương

Long An, Bến Lức, vùng Bà Điểm

…đền Bến Dược qua, ghé thắp hương

bỗng ngay trước mặt:

rành rành bốn chữ, một ban thờ

‘Nguyễn Thị Minh Khai’ ảnh lệ mờ

ngước đỉnh vòm, hiền từ cặp mắt

Ôi khoan thai, vọng xuống lời thơ.

tiền bối quây quần, mắt sáng ngời

thiết tha nhắn nhủ, thấm từng người

tâm can ai lệ từng chan chứa

nối gót tiền nhân nguồn cội ơi. 

Xưa mẹ khấn từng lời

đinh ninh ta nhớ khi tìm mộ

nghĩa địa Sài Gòn, đêm bão tố

Vườn Trầu nắng dịu, gió Hốc Môn

Củ Chi sông nước, dạ bồn chồn.

Thương cảm, thôi đừng khóc

bởi cõi người hiền                                  

mộ chỉ ở trong tim.

Lời Mẹ dìu con     
Cứ nhìn gương Mẹ, con dần hiểu: 
gạt bỏ ngoài tai lời chế riễu 
thẳng ngay mà sống đẹp tâm hồn 
tự tin đối diện bao huyền diệu   
kẻ dữ, người khôn? vẫn cười ròn. 
                     
Bạn hỏi con “Sao cậu trẻ lâu” 
con chân tình mở đầu chậm rãi: 
"Bao người chê tớ nhường – sai, dại. 
Nhưng Mẹ khuyên phải tận tình, thân ái 
khinh thâm hiểm, tột cùng tăm tối 
xa lánh mưu gieo rối chẳng lành. 
  
Khắp chốn còn rành rành đố kị 
tớ nghe Mẹ diệt dần ghen tị 
xa bùn đạo đức giả mùi tanh 
thoát hoảng kinh quyền chức giật giành 
  
Phân minh tín nghĩa sống đàng hoàng 
lời mẹ dìu ta sáng mỗi trang 
não trong sạch, tim không tẹp nhẹp 
tâm hồn không chật hẹp suy bì. 
  
Trẻ lâu dẫu tuổi cứ trôi đi 
bí quyết ấy trinh nguyên chẳng đổi: 
thanh thản giữ hồn chẳng chuyển di” 
Mẹ ơi con trả xuôi câu hỏi. 

‘Tế bào của Mẹ’ soi tăm tối 
gương Mẹ trong con mãi khắc ghi 

Một lời dặn của mẹ 
Nhớ xưa mẹ dặn 
lấy hồ hởi xử vênh váo thờ ơ 
dùng nghĩa ân xử ác nhân làm phách. 
Giận mà thương ai nhập vai hống hách 
khi tuồng hết, vô duyên trơ trẽn mặt mo 
sân khấu đời mà. 
 
Đời con chớ dã tràng xe cát duyên hờ 
cứ tha thiết 
yêu thương 
sống mãnh liệt 
tránh nhàm chán tầm thường. 

Huy Dung

Nhóm Văn chương Hồn Việt

(còn tiếp)

Nguồn: Nỗi niềm. Thơ Huy Dung. NXB Văn học, 8-2011.

www.trieuxuan.info