những trang này dành cho bài

            NHỮNG CON ĐƯỜNG ĐÃ ĐI QUA

            NHỮNG CON ĐƯỜNG SẼ ĐI TỚI

            và những bài khác đã bị tịch thu ngày 26 tháng 1 năm 1972 tại K65 – thị xã Sơn Tây

bản thánh ca của một tên hề mất trí là thi sĩ hay là sự tích tôi làm hề

tôi tên hề mất trí
nói lời công an theo dõi
và làm thơ bị bắt

tôi ký tên tôi
nguyễn đính

 lúc đó đám rước đi qua hết dãy phố

đám đông ở hai bên đường thắp đuốc chắp tay

   tụng niệm

những con nộm được treo lên trên cột điện bằng

   dải vải đen viết lời ca ngợi người chết

còn người nhắc tuồng hoa bó hương lên trời khấn

   vái trước chân dung những cái mặt nạ dựng ở

   ngã ba đường

và bây giờ tên hề bắt đầu đọc lời phúng điếu

   mình

1.

tôi làm kẻ hát ca

nửa đêm lang thang ngoài nghĩa địa đọc to danh

   sách những người chết được vẽ chân dung dán

   ngoài đường

tôi đốt những tờ giấy đắp mặt

rồi đắp mặt nạ vào nhảy múa

này tên tuổi của tôi

bầy đười ươi đã rút tay khỏi hai ống lồ ô

những người sống đứng sắp hàng trước bài vị

   của mình

rồi ném những chùm bông nứt nẻ xuống huyệt

đám người mù bắt đầu đánh trống

này tên tuổi của tôi

kẻ mất trí làm thi sĩ

ca ngợi những anh hùng không có thật trong

   truyện cổ tích

mai sau chết mù mắt

lúc đó mặt trời trong suốt

     thi sĩ đọc to

người anh hùng Tiên Dung không biết có Chử

   Đồng Tử

hột cát trên tóc nàng

và giọt nước mắt trên ngực nàng

trong miệng nàng cắn một lá cỏ

nàng đi trên bãi sông trước gió

chàng gối tay nằm trên đầu ngọn mưng ăn nắm

   trái non nhả hột xuống đất

mặt trời mọc trên thân thể người anh hùng Tiên

   Dung

thơm tho tình ái

khi chết đi Chử Đồng Tử còn giữ miếng gương soi

   mặt của nàng lúc tắm

thi sĩ bỗng dừng lại bên một cái giếng và ném

   xuống một đồng bạc

chàng cúi đầu trước thiếu nữ trên giấy bổi trên

   khung gỗ tụng niệm

nàng đội mũ có bông

miệng đỏ và lông mày dài

thi sĩ buồn bã đi ra bờ sông

này tên tuổi của tôi

kẻ mất trí đọc thơ cho những xác người

mầy sẽ gây thù hận

2.

trong trí nhớ chàng

lời trăn trối thê thảm của người nhắc tuồng

tới đoạn kết nhân vật chính là kẻ ác trước khi

   chết mở trừng mắt ngó khán giả và đánh trống

chàng nói với đứa bé kéo màn lại và ngả nón ra

   xin tiền

đám đông bỏ ra về la ó phản đối

thằng hề ở trần chạy ra dang hai tay lên trời rồi    

   quỳ xuống chắp tay lạy

đám đông dừng lại

thằng hề nói

này mọi người không có kẻ tiên tri nào nói dại

   mọi người phải chết và những kẻ làm thơ sẽ ca

   ngợi hết lời đám đưa có thằng hề mù thổi kèn

   gỗ đi theo sau

về nhà thằng hề ôm con nhịn đói nhớ bài hát cổ

   của người lính ba năm trấn thủ miệng ăn măng

   trúc măng mai bạn cùng con cá nước trong

đám đông chảy nước mắt

thằng hề vái lạy mọi người rồi ra về

3.

kẻ hát ca lang thang là tôi

đọc thơ giữa đám đông ca ngợi mình

thằng hề mất trí trúng số an ủi

nỗi vui mừng của nó và này tên tuổi của mầy

lúc đó họ sẽ căng nọc mầy và treo tóc mầy

   ngược lên cột nhà

cho mầy bớt thói làm hề không biết che miệng

   lúc cười

tôi đứng trước bàn thờ tổ tiên cúi đầu làm thinh

tượng ảnh là cảnh tiên và cây to và nhà cửa mát

   mẻ không có người

mọi người chưa chết hết

nên còn kẻ cho mầy hề

những anh hùng không để lại lý lịch rõ ràng

cái chết của con sâu róm bị mặt trời thiêu cháy

   trên đá

lúc đó tôi mang mặt nạ thật

và cầu trời

những thằng hề không mất trí

thác lời kẻ khác

bấy giờ kẻ điên đi ngang qua chỉ ngón tay vào

   mặt thằng hề

kẻ ngu đần là mầy hãy vất cái mặt nạ vào đống

   rác và khóc thật như khóc cha mầy chết

kẻ mất trí là tôi

đọc to thơ giữa những xác người là anh hùng để

   gây hận thù

kẻ mất trí đọc

này một hai ba bốn năm sáu

một trăm hai trăm ba trăm bốn trăm sáu ngàn

   vạn ức triệu xác chết anh hùng viết tên trên

   bia đá

kẻ đến sau đứng nghiêm đặt vòng hoa

sau đọc lại lí lịch những người chết

và loại dần những anh hùng

còn lại một hai năm sáu người được ghi tên tuổi

   rõ ràng

vào lúc này

kẻ mất trí đi qua

cười ha ha

hãy thổi kèn chia tay

con bọ chét

tôi vén áo lên cho mọi người thấy những vết đạn

này một trăm một vạn ghi tên chung

không có tên ghi trên bia và không có xác thật

   chôn dưới đất

này kẻ mất trí làm thơ có gạo và thịt

những người không có cơm ăn không la hét

   không đi biểu tình được

mọi người có quyền mặc áo rách đi ngoài đường

   không xấu

mọi người đều được là người

như kẻ ở trên được treo ảnh và đề tên ở dưới

tôi tên hề mất trí

nói lời công an theo dõi

và làm thơ bị bắt

4.

em chạy qua những xác chết thối tha ruồi bọ

cành cây khô trên tay

giữa đồng không

người đàn ông chạy đuổi theo là một cái xác

   không có mặt

em dừng lại

người đàn ông cúi đầu xuống

đêm trong mặt trăng xanh

ngày xưa

có anh Trương Chi

này tôi lúc đó làm kẻ hát ca lang thang

úp mặt vào bức tường

tôi yêu em xấu xí vô cùng

những sợi tóc em trong giấc ngủ của tôi buổi

   chiều

gió thổi lá tre ngoài đường

và dấu chân con trẻ trên cỏ

chàng ơi

tôi khóc thảm thiết như thế

người Trương Chi lá gan khô héo

chàng ơi

sao chàng dại dột vô cùng

những người đàn ông đó đã chết

không còn mặt mũi chân tay

đám đàn bà và trẻ con vùng chạy ra giữa cánh

   đồng gào thét

trên hàng rào kẽm gai những trái lựu đạn gỉ

đám người hoảng hốt ôm mặt lại

sau đó súng và bom nổ

không còn nghe ai kể thêm gì

5.

thôi rồi

này tên tuổi của tôi

mầy bị đọc to lí lịch giữa đám đông

hắn là một thằng hề giả đò để chưởi rủa mọi

   người

tôi cứ đứng đầu đường

cha mẹ ơi

cơm không có mà ăn nữa là

tôi bị nguyền rủa kẻ độc

xúi giục mọi người đừng thờ cúng kẻ khác hơn

   mình

rồi đọc thơ cười la giữa chỗ đông người

một hai người cho tôi ăn cơm

tôi cúi đầu cảm ơn

và nhảy múa làm trò coi chơi

những người đứng chung quanh chảy nước mắt

về tới nhà

tôi treo hình tôi tự vẽ tôi trên giấy báo bán ki lô

   lên tường

rồi sụp lạy

này tên tuổi của tôi

chết đi cho khuất con mắt

những người không có cơm ăn ngồi đông giữa

   chợ

không nói không khóc

dãy chân dung người chết dựng đứng trước mặt

mọi người cúi đầu

tôi cầm lá cờ đứng sau hết

tôi la thật to

hãy cứ ăn thịt những đứa ăn cơm không đổ một

   hột nào cho chúng ta lượm

đám đông khóc ré lên rồi ôm mặt nhảy múa như

   điên

tôi thắp ba cây hương đặt trên cái nồi úp giữa

   đất rồi đọc bài cầu an

cầu chúc mọi người chết đi có chén cơm cúng

   trên đầu và tờ giấy tinh đắp mặt

cầu những đứa con nít sa chân sẩy tay xuống hồ

   ao sông hoái có chén cơm quả trứng và ba cây

   hương cúng ở ngã ba đường

cầu cho tôi chết sớm đi để đừng làm hề

6.

tôi yêu em rất buồn

không có gì để nói tình yêu tôi

biển động nặng và gió có mùi cá

nửa đêm tôi đi hoài trên bãi cát

7.

biển

và sóng

và cát

và những cây xương rồng

gió thổi mặt trời trong những cây xương rồng

   chảy máu

tôi giận dữ la to

đưa hai tay ra trước mặt

máu

chiến tranh làm những thằng hề không có cơm

   ăn

và những người đàn bà khô héo

máu

tôi chảy hết mồ hôi

máu

tôi chạy giữa cánh đồng trống

trực thăng nổ máy trên trời

những cái áo giáp đầu súng AR15 và những cái

   mặt mỹ đỏ ối

máu

8.

tôi đứng trong góc đình chợ hát bài cầu những

   người chết đừng sống lại

mặt mũi buồn xo

lúc đó tôi không đeo mặt nạ và vẽ râu

tôi kính cẩn chúc mọi người quanh đây đừng sợ

   hãi tôi

tôi là một tên hề thật thà

đi hát dạo và làm trò sống qua ngày

không ai có mà cho

này mọi người

hãy xem tôi đi đầu xuống đất và hát

những thằng hề mất trí như tôi

có chi tên tuổi

chết đi không ai phúng điếu

chỉ còn cái mặt nạ cho con chơi

ngày mở cửa mả không có một tờ vàng bạc

mọi người đừng cười tôi tội nghiệp

trong giấc ngủ tôi thấy những miếng thịt to

rồi vùng dậy chạy ra đường la lớn

thịt thịt

người đi đường không ai ngó tôi

tôi hoa tay múa chân làm người đánh trống

   thùng thùng

này này hãy đến đây coi tôi làm hề

như tôi đây

a ha

như tôi

mọi người xúm lại

tôi ngậm miệng ôm mặt khóc

những điều tôi nói thật không ai tin

9.

gánh xiếc dán tờ quảng cáo đầu phố

đêm trên những bức tường lủng lỗ đạn xử bắn

(tôi nói với em rằng cái mặt nạ thằng hề vẽ trên

   giấy dó không giống như tôi đây)

đêm những con chuột rúc trong đống rác

tôi ngồi xuống bên đường hút thuốc

người lính đeo súng đến hỏi giấy tờ

tôi chỉ cái mặt thằng hề trên tờ quảng cáo và nói

   tôi ở nơi khác đến

đêm hôi hám những cống rãnh nước không chảy

   được

người lính nói mấy tiếng thổi xúp lê bỏ đi

đêm lộn mật

tôi đứng dậy ngửa mặt lên trời cười to

a ha những thằng hề không vẽ mặt chực ăn cơm

   cúng người chết dọc đường

đêm máu

và những cuộc tình duyên buồn bã trong góc phố

tôi nằm mơ bay lên trời

trời mưa to hết ba ngày không tạnh

gánh xiếc xếp đồ đạc vào góc chợ

hai đứa con người làm trò đâm dao vào cuống

   họng không chết ngồi trên cái trống

tôi không biết làm gì hết tôi ngó hai đứa bé thúc

   gót chân vào thành trống hát bài vui múa vui

   hát

tôi không nói gì thêm nữa

chân hai đứa bé cả bùn

10.

kẻ mất trí còn lại hòn bi chai ở trong túi quần và

   những trận giặc giả không có người chết thật

như trí nhớ tôi con bò ghẻ và chiếc xe bánh gỗ

   lên dốc

tuổi thơ đi qua hột lúa mọc cây trong nhà

cái chết thảm thương của người phu xe già đắp

   chiếc chiếu rách ngoài chợ

trí nhớ của tôi còn lại những cuộc khảo tra tù tội

và những bà tiên trong cổ tích

tôi đọc những chữ in trên trái bom hơi độc không

   nổ

biết chết bình yên vô sự sau này

tôi giấu hết trí nhớ mình trong hòn bi chai

và đem khoe với lũ trẻ hàng xóm

em sẽ không thương tiếc gì

như buổi đó em đi qua cầu

gió bay bụi nước vào con mắt

tôi đọc thơ tôi thật to giữa đám đông

tôi cảm ơn mọi người không nghe tôi dại dột

như mẹ tôi đẻ ra tôi làm hề nói như điên

hết một đời không được gì hết

chiến tranh bỏ sót tôi lại

tôi làm hề

ngay hai buổi ra ngoài chợ ngó những miệng thịt

   không ăn được

rồi làm thơ

sau này chết đi để lại bộ xương cứu chúa

ngày 25 tháng 10 năm 1981

TVS