Trên tay quý bạn là Bên dòng quá khứ, tập thơ thứ tư, thơ tình, của Nhà thơ Trần Ngọc. Ba tập trước đó là: Màu hoa dã quỳ. NXB Thanh niên, 2000. Xuân xưa quê nội. NXB Văn học, 2007. Lãng du trong đời. NXB Văn học, 2008.
Sáu mươi chín tuổi đời, ngoảnh mặt nhìn về những năm tháng đã qua, những nẻo đường đã trải, những cuộc tình mà trái tim đã hơn một lần rỉ máu, Trần Ngọc thốt lên những câu thơ hết mực chân tình, da diết thương yêu, nhưng quá buồn!
Bài Bên dòng quá khứ mở đầu tập thơ như một bản tổng kết về cuộc đời: Một cuộc đời thành đạt, nhiều niềm vui, niềm vinh quang, niềm tự hào; đã trải qua trăm cay ngàn đắng, bao nỗi bất hạnh, bao lần phải liều mình như chẳng có, nhắm mắt đưa chân phó thác đời mình cho số phận.
Thơ Trần Ngọc vốn rất thực, ông chưa hề làm xiếc với ngôn từ, hình ảnh, ông không bao giờ tự tô vẽ nên bi kịch ảo, bởi cuộc đời vốn đã quá nhiều éo le, nghịch cảnh rồi. Tính hiện thực của bài thơ, ngay từ đầu mang lại hiệu ứng thuyết phục người đọc. Âm hưởng Bên dòng quá khứ buồn man mác, sâu lắng, nhưng là nỗi buồn của người biết quy luật cuộc đời, biết chế ngự cũng như biết tuân theo quy luật ấy. Bởi thế, người đọc hình dung ra tác giả đã không ít lần vịn vào nỗi buồn mà đứng dậy để sống, để yêu, để làm tròn bổn phận với con, cháu; để thưởng thức cuộc sống mà tác giả hằng vô cùng chắt chiu, dâng hiến… Ngay cả khi ông thốt lên về cái chết mà không ai tránh khỏi, khi tiếng con chó già tru lên trong đêm trường quạnh quẽ, ta vẫn nhận ra tâm thế tự tin, không yếu đuối, không bị động. Với tác giả, việc nghĩa tình tấm mẳn tào khang vỡ tan vào cái tuổi cận kề thất thập trở thành nỗi đau nhức nhối… Âu cũng là quy luật cuộc đời!
Trần Ngọc chỉ làm thơ tình. Mà trong cõi tình thì mấy ai làm thơ khi vui! Trần Ngọc không tin là cuộc đời lại chỉ toàn có buồn đau. Bãi bể nương dâu là quy luật, đành là thế! Nhưng sao nỡ đổi thay cả: tình nghĩa vợ chồng/ Hơn mấy mươi năm chung sống/ bỗng chốc chia lìa/ tấm mẳn tào khang… Trên cõi đời này, có những nỗi đau tưởng như có thể làm con người gục ngã. Thế mà, không! Tác giả viết: Dĩ vãng buồn/ Lẽ nào hiện tại lại buồn hơn! Câu thơ vừa như tự vấn, vừa như một tuyên thệ không đầu hàng, không buông xuôi định mệnh.
Nghĩ về quá vãng, Trần Ngọc chỉ nói về nỗi buồn, nhưng kết bài thơ bằng hai câu ấy, tác giả nguyện rằng ông không đầu hàng số phận.
Trong những bài thơ sau khi chia tay với người bạn đời, như bài Lần cuối bên em, Trần Ngọc khẳng định tấm lòng yêu thương sâu sắc của ông:
… Mấy mươi năm
nghĩa tình phu phụ
Phút chốc tan lìa
lòng xót ruột đau
Không biết rồi đây
đoạn đường còn lại
Ai lo cho em
trong lúc ốm đau
Hay em thui thủi
một mình cô độc
Nghĩ đến đây
tim thắt muốn nghẹn ngào…
Trong bài Xa vắng, tác giả khẳng định tình nghĩa phu thê, tấm mẳn tào khang mãi mãi ngự trị trong tim của hai người: Nhớ đến em/ đậm đà ân tình nghĩa/ Mãi mãi bên anh/ biết thuở nào nguôi…
Tâm trạng cô đơn bám riết lấy tác giả, và hơn một lần ông chìm đắm trong những cơn mơ hạnh phúc thuở nào. Vợ chồng nào, gia đình nào mà chả có mâu thuẫn, bát đĩa trong tủ còn có lúc xô nữa là. Làm sao ông có thể quên những kỷ niệm ngọt ngào, những khoảnh khắc đầm ấm hạnh phúc? Làm sao ông có thể dễ dàng sang một trang mới của tình yêu, nhất là vào cái tuổi thất thập, khi mà tiếng con chó già tru lên trong đêm trường quạnh quẽ vào bất cứ lúc nào!
Đọc những bài thơ về đề tài này, dễ nhận ra chí nam nhi, con người giàu lòng nhân ái và những cung bậc tình cảm đẹp, mãnh liệt trong tâm hồn tác giả.
Cuộc sống có quy luật của nó, tác giả không thể gậm nhấm mãi nỗi cô đơn, giằng xé mãi nỗi đau buồn. Con người phải sống, phải yêu thương và khát khao được yêu thương. Mảng thơ về trang mới của cõi tình Trần Ngọc cũng chan chứa nỗi buồn! Ở bên kia dốc cuộc đời rồi, tìm đâu ra sự lãng mạn, bồng bột thời trẻ trai nữa!
Trần Ngọc chân thành thể hiện: Trong cuộc tình này, như thơ Kiều, vui là vui gượng kẻo là, vui đó, buồn đau đó, thoắt gặp gỡ ái ân, thoắt chia ly, sầu lo xót xa thương nhớ, mọi sự không vẹn tròn toàn bích. Bao giờ xóa được trái ngang/ Chừng nào mới hết ngỡ ngàng hỡi em? (Phải chi). Âu cũng là quy luật cuộc đời!
Từ những bài thơ tình hết sức riêng tư, hết sức chân thành và quá buồn này, toát lên một tâm niệm: Quá khứ cho dù đau buồn thì con người chúng ta phải luôn luôn trân trọng; mà cách trân trọng tốt nhất là phải làm cho hiện tại tươi sáng lên, tươi sáng một cách vững bền. Có như thế, cuộc đời mới có nghĩa, mới đáng sống!
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng Ba, 2011.
Nguồn: - Lời tựa Bên dòng quá khứ. NXB Văn học, 2011.
- In trong tác phẩm: Triệu Xuân Sống & Viết. 612 trang. NXB Hội Nhà văn 01-2020.
TX.
www.trieuxuan.info
|
