 Bia tưởng niệm Phạm Quỳnh
Ngày mồng Một tháng Mười năm Giáp Ngọ, tức 22 - 11 - 2014, nhà bia tưởng niệm nhà văn hóa Phạm Quỳnh đã được khánh thành tại Làng văn hóa Lương Ngọc, xã Thúc Kháng huyện Bình Giang tỉnh Hải Dương.
Cùng dự với gia quyến và nhân dân, chính quyền địa phương có TS sử học Nguyễn Văn Khoan, GS Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, Phạm Văn Tỏ, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Nội vụ Hải Dương cùng các vị quan chức của địa phương.
Cụ Phạm Quỳnh lâm nạn trong những ngày Cách mạng Tháng Tám 1945, di hài được tìm thấy năm 1956, đem về an táng ở chùa Vạn Phước xứ Huế trên đường Nam Giao xưa (nay đổi tên thành Điện Biên Phủ). Theo lời nhạc sĩ Phạm Tuyên, sau ngày đất nước thống nhất, gia đình có ý đưa về quê gốc, để thỏa nỗi nhớ nhung đau đáu của Cụ về Hoa Đường – đất Tổ quê Cha. Nói đất Tổ là vì tiên tổ là Giáo thụ phủ Anh Sơn (Nghệ An) Hương cống Dưỡng Am Phạm Hội còn mộ phần nơi đây. Nói quê Cha, là vì tại đây, trải qua mọi biến thiên của thời cuộc, dân làng vẫn gìn giữ được lăng mộ của Tú tài Phạm Điển, mà chính người con nổi tiếng hiếu thảo với cha đã xây dựng dưới triều vua Bảo Đại, và hiếu thảo cả với quê hương – cho đặt tại Lương Ngọc trường Tổng sư của toàn tổng Ngọc Cục.
Thế nhưng… các vị đại diện nhân dân thành phố có quần thể di tích được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa thế giới, đã xin được bảo tồn nguyên trạng phần mộ của Thượng Chi Phạm Quỳnh như một bộ phận của di tích lịch sử văn hóa xứ Huế.
Cảm thông với nỗi niềm canh cánh của nhạc sĩ Phạm Tuyên, lãnh đạo và nhân dân Lương Ngọc đã tạo điều kiện mở rộng khu lăng cụ Tú Điển và chủ động đề nghị ông dựng Bia tưởng niệm nhà văn hóa Thượng Chi Phạm Quỳnh ngay tại đây, nguyên quán của Cụ.
Nhà bia do cháu ngoại của cụ Thượng Chi là kiến trúc sư, PGS TS Tôn Thất Đại thiết kế, phong cách hiện đại, đơn giản và thanh thoát, ốp đá đen vân trắng trang nghiêm. Trên hai trụ trước khắc câu nói nổi tiếng của Thượng Chi bằng chữ Nôm và chữ Quốc ngữ (đọc từ phải sang trái như câu đối truyền thống):
Truyện Kiều còn, tiếng ta còn – Tiếng ta còn, nước ta còn
Trong nhà bia dựng tấm bia đá đen, ốp ảnh cụ Phạm Quỳnh mặc y phục dân tộc, áo the khăn xếp, và khắc mấy hàng chữ trắng khiêm nhường thâu tóm toàn bộ một sự nghiệp vĩnh hằng:
Nhà văn hóa
PHẠM QUỲNH
(1892 - 1945)
Chủ bút báo Nam Phong
hiệu Thượng Chi
Với việc khánh thành Bia tưởng niệm Thượng Chi Phạm Quỳnh, Làng văn hóa Lương Ngọc, vốn là danh hương Hoa Đường xưa với 12 tiến sĩ cả văn lẫn võ, có thêm một điểm đến đầy ý nghĩa, thể hiện sâu sắc tấm lòng tri ân của quê hương với người con hiếu thảo của mình, một nhà văn hóa kiệt xuất của thời hiện đại đầy sóng gió.
VTK/ vanhoanghean | 
