Công nghệ giáo dục (CNGD) của GS Hồ Ngọc Đại cho lời đáp:

- Dạy văn là dạy học sinh hiểu cách làm ra văn. Muốn thế, trước hết, người dạy phải cho học sinh được sống lại trạng thái đã bức bách nhà văn sáng tạo nên tác phẩm.

- Dạy tiếng Việt, ở nội dung dạy đánh vần, phải cho trẻ đi lại con đường mà nhà ngữ âm học đã đi, từ đó khám phá ra quy luật dùng chữ để ghi âm...

Tôi mạo muội cho rằng:

- Hiểu cách làm ra văn? Ok. Hiểu nó, sẽ có cơ hội hiểu được lao động nhà văn, thấu tỏ được phương thức mà anh ta đã sử dụng để chuyển hóa năng lượng tinh thần của mình vào hoạt động sáng tạo, làm nên tác phẩm. Sống lại "trạng thái bức bách"... - cũng Ok. Đây là điều kiện để hiểu cái lý tồn tại của chỉnh thể tác phẩm như nó đã là. Đồng thời, việc này có ý nghĩa khơi dậy tố chất nghệ sĩ tiềm ẩn (nếu có) ở học sinh, khuyến khích trẻ tham gia vào hoạt động sáng tạo... Nhưng, nếu mục tiêu của dạy văn chỉ là vậy thì cái nhìn về ý nghĩa của văn chương, về chức năng của sự đọc, sự tiếp nhận có bị hạn chế? Và nữa: làm sao ta có thể đoan chắc rằng người đọc học sinh đã thể nghiệm đúng những điều mà tác giả đã trải qua? Ai xác nhận cho điều này?

- Đi lại con đường mà nhà ngữ âm học đã đi? Điều này hẳn nhiên là có ý nghĩa. Theo đó, học sinh sẽ tự hình thành được cho mình một tư duy khoa học, thói quen khoa học khi khám phá sự vật, sẽ phân biệt được đâu và vật thật, đâu là vật thay thế, sẽ hiểu được quy luật sử dụng hệ thống chữ viết để ghi âm, hiểu được cấu tạo âm tiết, viết đúng chính tả v.v. Nhưng nếu hệ thống chữ viết dùng để ghi âm và cách ghi âm không hoàn hảo, như thực tế nó đã không hoàn hảo (chẳng thể khác được, như là định mệnh!), thì việc khuyến dụ học sinh đi lại con đường nhà ngữ âm học đã đi có dẫn các em đến trạng thái bối rối mà những người sáng tạo chữ viết thuở ấy từng gặp? Đã bối rối, băn khoăn thì dễ nảy sinh ý muốn chữa lại những chỗ bất toàn của hệ thống ký hiệu đã được quy ước sử dụng từ mấy trăm năm qua. Có một cụ Bùi Hiền (với công trình cải cách chữ viết) đã phiền, giờ lại muốn có thêm nhiều cụ Bùi Hiền "trưởng thành" từ các thế hệ học sinh nữa hay sao? Điều này, hẳn những người chủ trương cách đánh vần của CNGD chưa nghĩ tới? Vẫn biết, cách của CNGD đề xướng (và thực thi) là cách hoàn toàn có thể giúp ta đạt tới mục tiêu, nhưng có cần phải phức tạp hóa vấn đề và nuôi tham vọng "khoa học hóa" triệt để quy trình học đánh vần của học sinh lớp 1 đến thế hay không? Điều quan trọng nữa là có tuân thủ được triệt để logic khoa học khi giải quyết toàn bộ những vấn đề hữu quan? Thực tế cho thấy nhiều khi người ta đành phải chấp nhận những quy ước trái khoáy vì "sự thể đã thế rồi", không thể khác được.

Nhìn chung, khi diễn giải tư tưởng của lý thuyết kiến tạo mà mình dựa vào để xây dựng triết lý cho Công nghệ giáo dục, các tác giả đôi khi đã cực đoan hóa vấn đề, gây nên không ít thắc mắc.

Trên là mấy suy nghĩ chợt đến, nhân vụ việc dạy đánh vần đang gây phản ứng dữ đội trên mạng xã hội. Người viết nghĩ hơi lệch sang một chuyện khác, hoàn toàn không có ý định “ném đá” ai.

sấu mã

TĐS. Facebook 07-9-2018

___

*TRONG KHÔNG KHÍ TOÀN DÂN BÀN VỀ CÔNG NGHỆ GIÁO DỤC NHÂN NGÀY KHAI GIẢNG NĂM HỌC MỚI NÀY, TÔI CŨNG MUỐN CÓ ĐÔI LỜI BÀN VỀ NÓ… Tôi cho rằng tác giả công nghệ giáo dục vì khỉnh bỉ giáo dục truyền thống, không muốn kế thừa, chỉ muốn làm hẳn cái mới, cho nên có thành công mà nhầm lẫn cũng nhiều.

*Nguyen Dang Hung Tôi cũng rất băn khoăn về cái gọi là “công nghệ giáo dục” này! Lúc thấy mới cũng muốn ủng hộ nay xem xét kỹ hơn tôi thấy khó chịu và gần như dị ứng! Tại sao bắt trẻ em làm vai trò nhà ngữ âm học? Tại sao phức tạp hoá vấn đề? Tại sao đã có con chữ mà không tập đánh vần trực tiếp lại đưa vào những ô vuông, mô hình vô cảm! Một động thái trở lại với các ô vuông của chữ Hán! Nâng quan điểm thành “công nghệ” có gì cực đoan khó hiểu!