Giáo sư Phạm Công Thiện từng viết, thầy Lê Mạnh Thát và thầy Tuệ Sỹ là “hai vị thiền sư lỗi lạc nhất, thông minh nhất, uyên bác nhất, trong sạch nhất của Việt nam hiện nay”. Tôi tin lời giáo sư Phạm Công Thiện, không chỉ vì giáo sư là một học giả uyên bác và kiêu ngạo bậc nhất của Việt Nam, mà còn vì tôi đã đọc những gì mà hai thầy viết, đã dõi theo những gì mà hai thầy từng làm và may mắn được quen thân với một trong hai thầy là thiền sư Lê Mạnh Thát.

Tôi không biết thầy Thát có đồ đệ hay không, nhưng gặp thầy rất nhiều lần tôi chưa bao giờ nghe thầy nói về thiền. Thầy chẳng bao giờ bảo tôi “buông bỏ” bất cứ thứ gì. Có lần đến chỗ tôi chơi, thầy ăn đu đủ xong mang hạt ra rải ngoài vườn. Thầy Thát ăn chay trường, nhưng thấy cái ao chỗ tôi nhiều cá, thầy nói tôi cắm những cần câu quanh bờ sẽ có cá ăn quanh năm. Đừng vội nói thầy xúi tôi sát sanh. Cần nhớ rằng trong các hành vi bắt cá thì chích điện là độc ác nhất, tát ao bắt cá ác thứ nhì, còn câu cá là thiện lành nhân đạo nhất. Các bậc chân tu không câu nệ thiện ác lặt vặt. Nhị tổ Thiền tông Huệ Khả sau khi được truyền y bát đã đi lao động kiếm sống và uống rượu ăn thịt như một phàm phu. Lục tổ Huệ Năng tuy ăn chay nhưng vẫn gửi rau vào nồi nước luộc thịt của các thợ săn để ăn.

Thầy Thát khoan hòa không bao giờ chê bai người khác. Tôi hỏi thầy có gặp hòa thượng Thích Nhất Hạnh khi ông ấy về nước không, thầy bảo có. Thầy còn bảo thầy cũng đã sang Làng Mai thăm thầy Nhất Hạnh. Tôi hỏi vậy vì tôi biết giữa thầy và thầy Nhất Hạnh rất khác nhau, cả về đường tu và phẩm hạnh. Nhưng thầy hoàn toàn không có một lời chê bai nào về thầy Nhất Hạnh.

Nhưng thầy Tuệ Sỹ thì khác. Nghe nói thầy Tuệ Sỹ rất khó tánh. Vị thiền sư lỗi lạc này còn mang tâm hồn nhạy cảm tinh tế của một thi nhân. Thầy khó tánh không phải do thiếu lòng khoan dung mà có lẽ thầy không để cho tâm hồn mình bị tổn thương. Tôi biết có lần thầy Nhất Hạnh đến thăm thầy Tuệ Sỹ nhưng thầy Tuệ Sỹ đóng cửa không tiếp.

Nhìn thái độ khác nhau của hai vị thiền sư đối với một vị thiền sư rất nổi tiếng, tôi nghĩ gì ? Tôi học sự khoan hòa vô chấp của thầy Thát nhưng tôi thích sự thẳng thắn của thầy Tuệ Sỹ. Cả hai vị thiền sư đều giúp tôi nhìn thấy Phật.

Lục tổ Huệ Năng trân trọng mỗi một người nghe, ông gọi người nghe ông là “thiện tri thức”. Thầy Nhất Hạnh có rất nhiều đồ đệ, những người theo học các lớp thiền của ông, những người nghe ông giảng thiền nhiều không kể xiết, khắp nơi người ta trích dẫn ông như trích dẫn kinh Phật. Ông gọi người nghe ông là “đại chúng”, ông đi đâu cũng có tiền hô hậu ủng. Đọc thầy Nhất Hạnh, nghe thầy Nhất Hạnh, dõi theo những hoạt động của thầy Nhất Hạnh, tôi không thấy Phật ở đâu cả, mà có cảm giác như ông là một vị giáo chủ.

Chưa bao giờ đất nước nhiều … thiền như ngày nay. Thiền trở thành phong trào sôi nổi, rộng khắp, cuồng nhiệt. Ăn cũng thiền, ngủ cũng thiền, rửa chén rửa bát cũng thiền. “Buông bỏ” trở thành câu cửa miệng. Ai cũng nghĩ “phóng hạ đồ đao lập địa thành Phật”, thành Phật còn dễ hơn hút ốc. 😛

Nhưng hổng có dễ đâu nhé. Nếu như không đứng trước cửa tử thì đâu có dễ buông 3 triệu đô la. Người ta chỉ buông được những cái be bé thôi, còn cái lớn thì hổng kề dao vào cổ hổng buông được. Còn tôi thì vô cùng dị ứng với hai chữ “buông bỏ”. Ăn thì ăn cho ngon, ngủ thì ngủ cho đã, yêu ai thì giữ cho được, việc gì phải buông cho đứa khác cướp, hehe.

Hoàng Hải Vân

Facebook ngày 01-01-2019