Nhà văn Triệu Xuân, sinh năm 1952 tại Hải Dương.

Tháng 12/1973 anh tốt nghiệp Khoa ngữ văn Trường Đại học tổng hợp Hà Nội, rồi tình nguyện đi B làm phóng viên chiến trường của Đài Phát thanh Giải phóng, thường trú tại Khu 5 (Trung trung bộ) – Quê hương tôi.

Sau 1975, anh là Hội viên Hội nhà văn thành phố Hồ Chí Minh và Hội viên Hội nhà văn Việt Nam, công tác trong các cơ quan truyền thông, báo chí, xuất bản. Anh kinh qua các chức vụ: Trưởng Ban biên tập chương trình phát thanh dành cho Nam bộ của Đài Tiếng nói Việt Nam, Ủy viên Ban chấp hành Hội nhà văn thành phố Hồ Chí Minh và Phó trưởng Chi nhánh Hội nhà văn Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh nhiều nhiệm kỳ… Từ tháng 12/2000, anh là Trưởng Chi nhánh Nhà Xuất bản Văn học tại thành phố Hồ Chí Minh cho đến nghỉ hưu.

Nhà văn Triệu Xuân là sáng lập viên, Phó Chủ tịch thứ nhất Quỹ Phát triển Tài năng văn học Việt Nam; là người sáng lập và Chủ tịch Nhóm Văn chương Hồn Việt.

Vào các năm 2008 – 2009, Hà Việt Nhân và tôi trong Ban biên tập tuyển Thơ nhiều tác giả Hạt Bụi Vàng (tập 1, tập 2) đã đến gặp anh tại Chi nhánh Nhà Xuất bản Văn học tại thành phố Hồ Chí Minh, trao đổi với anh về việc xuất bản Tuyển tập Thơ. Tuy mới quen biết nhau nhưng anh rất vui vẻ nhận lời và làm mọi việc để giúp cho Tuyển tập Thơ sớm ra mắt bạn đọc. Thái độ giải quyết công việc của anh rất nhanh nhẹn, thẳng thắn, thân tình. Điều ấy và từ đó đã gắn chặt quan hệ giữa tôi và anh trong những năm qua.

Đầu năm 2009, nhân dịp kỷ niệm ngày sinh lần thứ 70 của tôi, tôi cho in tập thơ Sao em chưa về do chính anh biên tập và viết lời giới thiệu với tiêu đề: Thiết tha với đời, giàu tin yêu và hy vọng. Anh đã rất đồng cảm với tôi khi viết: “Bảy mươi tuổi, đọc lại để chọn ra những bài thơ – thốt ra từ đáy lòng – trải qua biết bao thăng trầm của quê hương đất nước, mang dấu ấn thế thái nhân tình, để in thành sách; đó quả là một công việc nhiều xúc động và … linh thiêng!”. Qua tập thơ đầu tiên này, anh và nhà thơ Hoài Anh đã giới thiệu để tôi được kết nạp vào Hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh, được tiếp xúc và học hỏi nhiều hơn với giới sáng tác văn thơ thành phố. Nhà văn Triệu Xuân, trong hai nhiệm kỳ tham gia Ban chấp hành Hội, đã giới thiệu để kết nạp rất nhiều hội viên mới.  

Nhà văn Triệu Xuân là người sáng lập và là chủ tịch Nhóm Văn Chương Hồn Việt từ tháng 7/2007. Đến năm 2009, tôi gia nhập Nhóm. Tôn chỉ mục đích của Văn Chương Hồn Việt là hỗ trợ nhau trong sáng tác, xuất bản, phát hành, giúp nhau về tư liệu và cùng làm việc nghĩa. Qua quá trình hoạt động, đến nay Nhóm đã xuất bản được chín số Nguyệt san Văn Chương Ngày Nay, hai cuốn Hợp tuyển mỗi tập 600 trang: Văn Thơ Chọn Lọc, tạo điều kiện cho nhiều tác giả xuất bản và ra mắt tác phẩm của mình. Nhóm Văn Chương Hồn Việt cũng đã tặng nhiều sách văn học cho hơn 150 trường học, thư viện, địa phương, đơn vị trong toàn quốc, trị giá gần 2 tỷ đồng. Đặc biệt là tặng hơn 60 kiện sách cho bộ đội Trường Sa; Tặng hơn 1000 đầu sách văn học cho bộ đội Vùng 5 Hải Quân có trụ sở ở Phú Quốc. Văn Chương Hồn Việt đã tổ chức gặp gỡ và mạn đàm trao đổi với một số Trường PTTH về  tình hình văn hóa đọc của tuổi trẻ hiện nay và cách giảng dạy văn học trong trường phổ thông, tổ chức giao lưu với một số Hội Văn học Nghệ thuật các tỉnh và các hoạt động dã ngoại khác. Những kết quả hoạt động của Nhóm Văn Chương Hồn Việt gắn liền với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết của nhà văn Triệu Xuân.

Triệu Xuân là nhà văn sớm tự đầu tư xây dựng trang web: www.trieuxuan.info là website chuyên nghiệp về Văn học Nghệ thuật, đăng tải toàn bộ tinh hoa của văn học Việt Nam. Đây là website không vụ lợi, hoạt động từ năm 2008, đến nay đã có gần 32 triệu lượt người truy cập. Qua trang web này, nhà văn muốn góp phần kích họat văn hóa đọc, đặc biệt là niềm say mê học Văn trong giới trẻ.

Thành quả lớn nhất của anh vẫn là sự nghiệp sáng tác văn học đồ sộ, cống hiến cho nền văn học nước nhà. Phần lớn tiểu thuyết của Triệu Xuân như Giấy trắng, Nổi chìm trong dòng xoáy, Trả giá, Bụi đời, Cõi mê... đã được tái bản nhiều lần. Tác phẩm của anh đã phản ánh rất sát thực tế đời sống xã hội Việt Nam, nhất là từ thời kỳ nền kinh tế  kế hoạch hóa – bao cấp, đổi mới chuyển sang nền kinh tế thị trường, như một tiếng chuông cảnh báo để người đọc nhận rõ mặt trái của xã hội nhằm hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn cho con người, cho cuộc đời. Ngòi bút của anh khá sắc bén, mạnh mẽ khi phân tích, phê phán những tiêu cực, những bất công tồn tại trong xã hội và sự nham hiểm của kẻ thù nội xâm: bọn tham nhũng sâu dân mọt nước - đối với đất nước, với nhân dân.

Cùng với các hoạt động mang tính nghề nghiệp trong lĩnh vực văn học, nhà văn Triệu Xuân luôn luôn quan tâm đến đồng nghiệp, bạn bè, đến các thành viên và bạn đồng hành của Nhóm Văn Chương Hồn Việt, như việc giữ vững nề nếp sinh hoạt, tổ chức kỷ niệm sinh nhật, thăm hỏi lúc ốm đau, chia sẻ niềm vui nỗi buồn của nhau…. Thỉnh thoảng – do cá tính – đôi lúc anh thẳng thắn trên mức cần thiết hoặc chút ít nóng nảy nhưng… rồi lại qua nhanh, lại vui vẻ thân mật vì anh sống cốt ở cái tình. Phải nói rằng, nhà văn Triệu Xuân là người đã sống hết lòng vì bạn. Mặt khác, anh cũng là người chồng, người cha tốt có trách nhiệm với gia đình. Chị Lê Hạnh người vợ hiền của anh, thùy mị, lịch sự, luôn luôn bên cạnh anh trong mọi thăng trầm của cuộc sống, là chỗ dựa tinh thần và nguồn động viên lớn đối với anh, tạo thêm sức mạnh cho anh để sống, viết và cống hiến cho xã hội.

Một điều không may là cách đây trên một năm anh lâm trọng bệnh – ung thư phổi đã phát triển đến giai đoạn cuối cùng. Từ bệnh viện Đại học Y Dược anh chuyển sang bệnh viện Ung bướu để điều trị. Các giáo sư, bác sĩ đã sử dụng thiết bị y tế hiện đại nhất và thuốc men tốt nhất để chữa bệnh cho anh. Cộng với bản lĩnh mạnh mẽ và tinh thần lạc quan tin tưởng hiếm có của anh, với sự chăm sóc đặc biệt chu đáo của chị Lê Hạnh và gia đình, sự động viên giúp đỡ của bạn bè xa gần, bệnh của anh có lúc chuyển biến khá tốt đem lại hy vọng và niềm vui cho mọi người. Tuy vậy gần đây bệnh tình lại phát triển theo chiều hướng xấu, cuộc chiến đấu chống lại bệnh tật của anh đi vào giai đoạn gay cấn nhất.

Chúng tôi, những người anh em, những người bạn của anh trong hoạt động văn học cũng như trong đời sống, luôn luôn hướng về anh, cầu nguyện cho anh tai qua nạn khỏi.

Rất mong anh giữ vững tinh thần, kiên trì điều trị, vượt qua được thời kỳ đầy thử thách khó khăn này, chiến thắng bệnh tật, phục hồi sức khỏe để tiếp tục làm việc, sáng tạo, cống hiến với tư cách là một nhà văn – một chiến sĩ trên mặt trận Văn học – Nghệ thuật.

Vũng Tàu, ngày 09 tháng 03 năm 2020.

Nhà thơ Dương Ngọc Khánh