*Nhấp chuột vô đây để coi hình ảnh

Báo Thanh Niên, ngày thứ Hai, 09-03-2020,

Báo Văn nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam, số 11, ngày 14-03-2020,

Báo Lao động thủ đô số 33 & 34, ngày 17-03-2020,

đăng bài viết về tác phẩm "Triệu Xuân Sống & Viết". NXB Hội Nhà văn, 01-2020.

Chân thành cám ơn BBT các báo Thanh Niên, Văn nghệ, Lao động thủ đô và các tác giả: Nhà văn, Tiến sỹ Phạm Ngọc Hiền, Nhà nghiên cứu Văn hóa Phùng Hoàng Anh.

Sau đây là toàn văn bài của Nhà nghiên cứu văn hóa Phùng Hoàng Anh: "Triệu Xuân Sống & Viết”

Sau Tết Kỷ Hợi (tháng 02-2019), nhà văn Triệu Xuân nhập viện để cắt nội soi phì đại lành tuyến tiền liệt. Sau khi làm hàng loạt xét nghiệm, các bác sỹ chẩn đoán ông mắc căn bệnh ung thư phổi, giai đoạn cuối, khối U lớn, di căn xương, đột biến gen! Chia sẻ với ông, được ông cho biết: “ông điều trị bệnh mỗi ngày tốn hơn ba triệu, gần 4 triệu đồng! Liệu trình kéo dài hai năm, nếu Trời Phật còn cho sống! Bởi thế, đợt này ra sách Sống & Viết, Fahasa mua trọn gói cho chú, chú mừng lắm! Cám ơn Fahasa nhiều lắm! Về mong muốn của cháu từ năm trước: cháu rất cần mua một những tiểu thuyết của chú, nay chú đã tìm được mấy cuốn tiểu thuyết, không được đủ cháu ạ… Chú gửi chuyển phát nhanh tới cháu 5 cuốn sách, có 3 cuốn tiểu thuyết tái bản cách nay chục năm…

Ngày thứ Tư 19/2/2020, sau hai ngày, nhà văn Triệu Xuân gửi sách từ Sài Gòn ra Hà Nội, tôi đã nhận được sách ông với niềm vui sướng vô bờ của một kẻ yêu sách và vẫn còn ham đọc trong thời đại mà người đọc quay lưng với sách và chỉ lo bon chen làm giàu, mưu tính quyền chức để lo vun vén vật chất cho bản thân và gia đình, thì vẫn còn kẻ đọc sách yêu quý nhà văn đến vô cùng như tôi! Đến trưa thứ Tư, 19/2, nhà văn Triệu Xuân hỏi: - Cháu đã nhận được sách chưa? Tôi vui mừng, hồi đáp: - Cháu đã nhận được sách rồi, chú ạ! Từ đó đến nay, tôi dành thời gian đọc cuốn sách Sống & Viết của ông gửi tặng…

        Rồi bất ngờ, hôm mồng 5/3/2020, tôi nhận được tin nhắn của nhà văn Triệu Xuân: “Phùng Hoàng Anh! Bệnh chuyển lẹ quá. Chú không còn nhiều thời gian nữa. Chú đang tập hợp bài để in cuốn Triệu Xuân Nghĩa Tình Bạn Hữu, 400 trang, NXB Hội nhà văn, dự kiến ra mắt vào tháng 5/2020. Tập sách gồm những bài của các nhà văn, nhà báo, bạn đọc viết tác phẩm và tác giả Triệu Xuân, từ đầu thập  niên Tám mươi thế kỷ XX đến nay. Mong có bài của cháu!”.

Nhận được tin nhắn của chú mà tôi ứa nước mắt, như vậy là nhà văn Triệu Xuân đang phải chạy đua với thời gian để tận chiến với cơn bạo bệnh (ung thư phổi) trong cơ thể mình đang tàn phá sức lực của ông hàng ngày. Ông đã từng tình nguyện làm “chuột bạch” cho Hãng Dược Quốc tế thí nghiệm lâm sàng thuốc trị ung thư mới, nhưng vỉ bị đột biến gen nên sau ba ngày, Hãng Dược lại phải đưa ông ra khỏi danh sách thí nghiệm. Thế rồi, ông dũng cảm, kiên trì, lạc quan sống để chiến đấu và giành lại sự sống từng ngày. Sau hơn một năm kiên trì điều trị, với số tiền chi phí hàng tháng rất tốn kém, khối U từ 90 mm đã xẹp xuống còn 35 mm vào tháng 11-2019. Thế nhưng, từ tháng 12-2019, ông bị kháng thuốc, lờn thuốc… Khối U lại vọt lên 70 mm, vết di căn xương đau nhức dữ dội...

Như vậy, kể từ khi nhập viện mà nhà văn Bích Ngân đã từng chia sẻ với báo giới hồi tháng 02-2019: “Mới hôm 29 âm lịch Tết Kỷ Hợi 2019, anh vẫn còn say với những câu thơ Nguyễn Bính trong ngày giỗ thi sĩ, vậy mà hôm nay anh phải nằm viện với căn bệnh K phổi. Gia đình và thầy thuốc đang dốc sức chữa trị cho anh, hy vọng anh có thể trở lại với những trang viết của quyển tiểu thuyết mới vẫn còn dang dở...”.

Đến nay, thời gian điều trị bệnh đã trôi đi hơn một năm, và công việc mà nhà văn Triệu Xuân làm được là gom góp tư liệu, biên tập và cho ra mắt cuốn sách Sống & Viết, tập phê bình - tiểu luận - chân dung của nhà văn Triệu Xuân ra mắt bạn đọc đầu năm 2020. Tập sách có dung lượng khá đồ sộ: 612 trang, với nội dung phong phú. Thông qua hơn bảy chục đề mục văn chương, văn hóa, nhiều nhất là những bài phê bình, tiểu luận, lời tựa cho các tác phẩm, các bộ tuyển tập, toàn tập của các nhà văn, Sống & Viết ánh lên sinh động cuộc đời và sự nghiệp văn học đầy phong phú, năng động của một nhà văn mà còn cung cấp nhiều thông tin bổ ích về văn học Việt Nam đương đại.

        Triệu Xuân sinh năm 1952 (Nhâm Thìn) tại Hải Dương. Tôi sinh năm 1976 (Bính Thìn), tôi kém ông đúng hai giáp (24 năm), bởi thế tôi thường xưng hô với ông là Chú xưng cháu, tôi biết ông từ năm 2011, khi ông có bài viết đăng trên báo, nói về chuyến vi hành của ông từ Sài Gòn ra Bắc, có qua thăm nơi thờ danh nhân văn hóa, nhà bác học Lê Quý Đôn, khi tới nhà thờ, ông ngạc nhiên, nơi thờ một nhà bác học lừng danh mà Tủ sách chỉ lèo tèo vài cuốn sách chính trị phổ thông… Ngay sau chuyến đi ấy, về Sài Gòn, ông cùng bạn bè của mình trong Nhóm Văn chương Hồn Việt, gửi ra theo đường tàu, hàng trăm đầu sách văn học tặng Nhà lưu niệm - Từ đường Lê Quý Đôn. Sau dịp ấy, tôi cũng ngỏ lời xin chú, gửi tặng ra Bắc một thùng sách, trị giá theo bìa gần 10 triệu đồng để tặng cho Thư viện Trường THCS Vân Hòa, huyện Ba Vì, một xã miền núi của tỉnh Hà Tây xưa, và nay thuộc thủ đô Hà Nội. Kể từ sau đó, tôi thường xuyên liên lạc với ông qua điện thoại, qua website www.trieuxuan.info của ông, và sau này là qua facebook. Có khi tôi vừa post xong những tấm hình chụp những khóm hoa hồng ở vườn nhà lên trang facebok cá nhân, đã nhận ngay được sự tương tác và phản hồi từ ông và người vợ hiền, hết mực chăm sóc ông là cô Lê Hạnh, hỏi về cách chăm sóc cây hoa hồng như thế nào… Tôi chia sẻ với cô chú cách chăm sóc hoa hồng… Rồi, tôi được nghe cô Hạnh chia sẻ về tình hình sức khỏe của chú hiện thời ra sao…

        Cuộc đời nhà văn Triệu Xuân thật năng động, phong phú và ý nghĩa! Thời học sinh phổ thông, Triệu Xuân là học sinh Giỏi Văn, được Chủ tịch nước - Bác Hồ khen thưởng. Ngay sau khi tốt nghiệp đại học Tổng hợp Hà Nội, ông tình nguyện vô chiến trường Khu V- Trung Trung bộ, làm phóng viên chiến trường. Sau 1975, ông sống ở TP.HCM, làm ở đài Tiếng nói Việt Nam, báo Đầu tư rồi NXB Văn học. Triệu Xuân sống ở ba miền Tổ quốc, tiếp xúc nhiều loại người, xông xáo trong nhiều lĩnh vực… Nhờ có vốn sống phong phú đó, ông đã sáng tác hàng chục tiểu thuyết và truyện, ký có giá trị. Phần lớn những tiểu thuyết của ông như Giấy trắng, Bụi đời, Nổi chìm trong dòng xoáy, Đâu là lời phán xét cuối cùng, Sóng lừng (VN. Mafia), Trả giá, Cõi mê…được các nhà xuất bản in nhiều lần…

Là một nhà văn chuyên viết tiểu thuyết, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc rất khâm phục Triệu Xuân bởi ông là người luôn tiên phong, nhiệt thành tham gia các hoạt động văn nghệ trên nhiều cương vị khác nhau. Ông từng làm Ủy viên BCH 2 nhiệm kỳ, Phó Chủ tịch Hội đồng văn xuôi của Hội nhà văn TP.HCM, Chi hội phó Nhà văn Việt Nam tại TP.HCM… Đặc biệt, ông là nhà văn đầu tiên của Việt Nam, từ sau 1975, sáng lập Quỹ phát triển Tài năng Văn học Việt Nam năm 2006. Ông sáng lập Nhóm Văn chương Hồn Việt, năm 2007, và là Chủ tịch. Chỉ tính riêng số sách văn học mà ông và Văn Chương Hồn Việt gửi tặng các đơn vị, địa phương, Thư viện, trường học trong toàn quốc trong 12 năm qua đã đạt tới con số gần 2 tỷ đồng (theo giá bìa).

Từ năm 2008, ông cho ra mắt website chuyên nghiệp về Văn học Nghệ thuật: www.trieuxuan.info. Đây là trang web không vụ lợi, trang web chuyên nghiệp (không phải Blog), góp phần không nhỏ vào việc kích hoạt Văn hóa đọc, khích lệ giới trẻ đam mê đọc sách văn học và học môn Văn. Hoạt động từ tháng 9-2008, đến nay website trieuxuan.info đã có gần 32 triệu lượt người truy cập.

*

Được biết, trong tác phẩm “Triệu Xuân Nghĩa Tình Bạn Hữu” sắp ra đời, không chỉ có những bài của các nhà văn, nhà phê bình chuyên nghiệp mà còn nhiều bài của các nhà báo đồng nghiệp với tác giả và cả bài của bạn đọc yêu quý văn chương tác giả. Đọc bài của Nhà báo, từng biên tập nhiều sách văn học Hương Thanh: “Nhà văn Triệu Xuân với tác phẩm Sống & Viết”, tôi rất thú vị. Xin trích một phần bài này:

“…Mở đầu là bài Đừng quên những bài học trong quá khứ, Lời tựa cho tiểu thuyết Giấy trắng do Nhà xuất bản Văn học tái bản lần thứ 10, năm 2007. Từ đó đến nay, Giấy trắng đã được các NXB in lại nhiều lần. Kế đó là những tiểu luận về các nhà văn Vũ Bằng, Lê Văn Trương, Ưng Bình Thúc Giạ Thị, Hoài Anh, Lê Văn Thảo, Viễn Phương, Phạm Tường Hạnh, Trần Hoài Dương… Những Tiểu luận này được viết bằng cả tấm lòng hướng về những tài năng văn chương, gắn với một thời hiện thực điêu linh của đất nước. Tất cả những Tiểu luận ấy đều đã in thành Lời tựa cho các bộ sách toàn tập, tuyển tập của các nhà văn vừa kể; như: Nhà văn Vũ Bằng – Người lữ hành đơn côi [Riêng về Vũ Bằng, Triệu Xuân là nhà văn có đóng góp không nhỏ, từ đó Nhà nước khôi phục Danh dự, truy tặng Huân chương cho cố nhà văn Vũ Bằng]; Lê Văn Trương – 59 năm sống và viết; Ưng Bình Thúc Giạ Thị - Đời người đời thơ chan chứa ân tình; Nhà văn Hoài Anh đa tài và lặng lẽ; Lê Văn Thảo với những tác phẩm giàu lòng nhân ái; Viễn Phương, một trong những nhà văn nổi bật nhất Nam Bộ; Phạm Tường Hạnh – nhân chứng của một thời oanh liệt… Những bài viết về các tiểu thuyết gai góc như “Sông Cạn, son sắt niềm tin yêu”, viết về tiểu thuyết “Sông Cạn” của nhà văn Dũng Hà; “Nỗi cô đơn còn lại, nỗi đau muôn thuở”, viết về cuốn tiểu thuyết phản ánh trực diện những bi kịch thời cải cách ruộng đất của Hoàng Tuấn… Những bài như “Gerald Gordon và tiểu thuyết Hãy để ngày ấy lụi tàn” cho thấy sự kỳ công của nhà văn Triệu Xuân khi tái dựng chân dung văn học. Đây là lần đầu tiên, người đọc Việt Nam mê tiểu thuyết Hãy để ngày ấy lụi tàn  viết về phân biệt chủng tộc biết được tác giả của nó một cách tường tận. Bài Trò chuyện với Thúy Kiều, bài thơ hay nhất của Lý Phương Liên lý giải rốt ráo vì sao một tài thơ trưởng thành từ công nhân đang được mọi người say mê đọc thì… vụt tắt trên văn đàn… Những chân dung văn học về Nguyễn Khải, Trần Hoài Dương, Phan Quang, Nguyễn Hữu Dũng, Nguyễn Hồng Cẩn, Thu Bồn, Hoài Anh… cho thấy sự quảng giao của nhà văn Triệu Xuân và tấm lòng của nhà văn với các bạn đồng nghiệp.

Bạn đọc tác phẩm này sẽ vô cùng lý thú khi đọc bài “Vì sao tôi viết VN. Mafia – Sóng lừng”? Đây là lần đầu tiên Triệu Xuân nói một cách chi tiết về quá trình sáng tác tiểu thuyết “Sóng lừng” (tên gốc là “VN. Mafia”), cuốn tiểu thuyết nổi đình đám những năm Chín mươi thế kỷ XX. Ngay từ năm 1988-1989, Triệu Xuân là nhà văn Việt Nam đầu tiên viết cả một tiểu thuyết về tham nhũng, gọi đích danh là Mafia, và dự báo sự tồn vong của chế độ nếu không phanh phui các thế lực sâu dân mọt nước. Cho đến nay, hiện trạng tham nhũng, mafia gấp rất nhiều lần cách nay ba chục năm, nhưng “Sóng lừng – VN. Mafia” vẫn nguyên giá trị văn chương. Chỉ tiếc là cho đến nay, sách vẫn chưa được phép tái bản! 

Ngay từ những năm 1980, Triệu Xuân từng được đi công tác ở nước ngoài nhiều lần, thường là đi một mình, cả tháng trời. Ông đã tới hầu hết các nước lớn, và khi về nước đã cho in hàng loạt bút ký văn học ngồn ngộn vốn sống, hiện thực xứ người… Triệu Xuân đi khảo sát nước người để suy ngẫm về hiện tình đất nước mình… Hàng loạt bút ký như thế đã in trong Tuyển tập Truyện ngắn và ký Lấp lánh tình đời, 623 trang, NXB Văn học, 2007. Trong tập Sống & Viết, có một tiểu luận từng được in trên báo Văn nghệ với tựa đề: “Đừng xúi trẻ con ăn cứt gà – Từ chuyện đời ở Myanmar, nghĩ về giáo dục lớp trẻ Việt Nam”, được viết với những lý lẽ sắc sảo, xuất phát từ tấm lòng chân tình, tha thiết với sự nghiệp giáo dục giới trẻ… Là người tâm huyết với văn học, với mong muốn khích lệ niềm đam mê học văn và đọc sách văn học, từ năm 2006, nhà văn Triệu Xuân đã sáng lập Quỹ Phát triển tài năng Văn học Việt Nam, bằng khoản tiền nhuận bút của mình, được cả xã hội ũng hộ, trợ lực. Trong sách này có chùm mấy bài về việc thành lập và vận hành quỹ, thành tựu của Quỹ đã đạt được và vì sao Quỹ phải ngưng hoạt động..

Là nhà văn, đam mê văn học, Triệu Xuân dũng cảm phanh phui những mảng tối trong đời sống xã hội. Ông luôn luôn đứng về phía nhân dân lao động, những người nghèo khó có số phận thiệt thòi. Tinh thần dũng cảm và trách nhiệm công dân của Triệu Xuân thể hiện rõ trong những cuốn tiểu thuyết như Những người mở đất, Giấy trắng, Đâu là lời phán xét cuối cùng, Nổi chìm trong dòng xoáy, Trả giá, Sóng lừng – VN. Mafia, Cõi mê… Hầu hết tiểu thuyết của ông đều được các NXB tái bản nhiều lần. Ngoài tiểu thuyết, ông viết truyện ngắn, ký. Tập Truyện, ký chọn lọc “Lấp lánh tình đời” NXB Văn học xuất bản năm 2007 cho thấy nhà văn rất sắc sảo trong các thể loại. Trong “Sống & Viết” có một chùm ký gồm ba bài: Iran huyền bí và thân thiện, Ba lần về Thái Mỹ, Yêu rừng như yêu đời và Về miền an lành, cho thấy nội lực của nhà văn Triệu Xuân rất sung sức trên những nẻo đường Sống & Viết cùng nhân dân, đất nước. 

Cuốn sách Triệu Xuân Sống & Viết là cả tấm lòng của một nhà văn không ngại chông gai, nguy hiểm, luôn luôn sát cánh cùng nhân dân vì mục tiêu cao đẹp: Dân giàu nước mạnh, toàn vẹn lãnh thổ, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh…

Tôi viết bài báo này tha thiết gửi tấm lòng kính phục, yêu quý nhà văn Triệu Xuân. Ông là tấm gương sống và lao động sáng tạo của những người trẻ như tôi. Tôi tin chắc rằng một người Hiền như ông thì chắc chắn sẽ có phép nhiệm màu để nhà văn vượt qua giai đoạn gian nan nhất, chiến thắng bệnh tật, tiếp tục Sống & Viết vì nhân dân, đất nước!

Hà Nội, ngày 12-03-2020.

Phùng Hoàng Anh

www.trieuxuan.info