Sách dày 196 trang, khổ 13 x 21. Nếu chỉ tính trang nôi dung thì có 190 trang. Số đăng ký KHXB: 867-2007/CXB/53-179/VH. Quyết định số 719/QĐ-VH do NXB Văn học cấp ngày 19-12-2007. In xong và nộp lưu chiểu tháng 2-2008. Tháng 01-2009, Công ty Văn hóa Phương Nam, đơn vị liên kết xuất bản tác phẩm này, đã lấy Giấy phép tái bản, sách in xong đầu tháng 2-2009. Bìa 4 của sách đã cắt bỏ mấy câu văn mà trong lần in đầu tiên, Công ty Văn hóa Phương Nam tự ý đưa vào, không thông qua NXB Văn học. Từ ngày 17 đến hết tháng 2-2009, trên một số Blog và Website cá nhân, xuất hiện những bài viết lên án việc xuất bản Ma chiến hữu!
Nội dung tư tưởng chủ yếu của Ma chiến hữu là thuyết âm dương, nói về các mối quan hệ người ở trần gian với thế giới siêu hình, thông qua những hồn ma của người lính Trung Quốc chết trận khi qua xâm lược Việt Nam. Những hồn ma này không có nơi ở, phải leo lên cây mà tá túc! Hình tượng hồn ma ở đây là thái độ phản chiến nói chung mà cụ thể là chống cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.
Bối cảnh của Ma chiến hữu là 13 năm sau cuộc chiến tranh do Trung Quốc phát động chống Việt Nam. Truyện kể về hai người bạn thân: Triệu Kim đang sống, và Tiền Anh Hào đã chết trận. Những tình tiết diễn ra từ thuở ấu thơ, nhập ngũ, trên thao trường luyện tập và đến khi ra trận, một người chết trận, người còn lại trở về sống thời hậu chiến. Tác phẩm không trực tiếp viết về chiến tranh. Tác giả phản ánh xã hội sau cuộc chiến tranh, đời sống gia đình những người lính, không khí trong quân đội Trung Quốc. Có cảnh tác giả miêu tả binh lính luyện tập đâm lê vào hình nộm, hô “Giết, giết…”. Đây là hiện thực của phía Trung Quốc. Quân đội Hoa Kỳ ngày nay luyện tập thì hẳn cũng sẽ có cảnh tương tự. Không thể vì cảnh này mà bảo tác giả hô hào tiếp tục chiến tranh chống Việt Nam. Mượn cớ quan hệ của hai người bạn, Mạc Ngôn dễ dàng phát ngôn về thế giới trong thao trường của quân đội và thế giới cõi âm. Với mảng đời sống tại thao trường, Mạc Ngôn dùng thủ pháp hài hước (kín đáo) để vẽ ra một đời sống tập luyện giáo điều, nhồi sọ tư tưởng phải giết chóc mới thành anh hùng. Đối tượng của những chương trình tập luyện này là những thanh niên nông thôn nghèo khó, hy vọng vào quân ngũ sẽ kiếm được miếng cơm cho gia đình. Họ đã bị nhồi sọ để đến lúc sang thế giới bên kia vẫn còn những kẻ u mê. Với mảng sống ở cõi âm, Mạc Ngôn lại dùng thủ pháp kể chuyện chân thực và đầm ấm. Cõi âm chỉ là một hình thức diễn đạt để ông bày tỏ sự thương yêu giữa con người với con người. Trong bối cảnh chính trị của mình, Mạc Ngôn phải dùng hình ảnh cõi âm để diễn tả người Việt Nam hiền lành, người Việt Nam dễ gần, không hề gây thù oán với người Trung Quốc.
Mạc Ngôn căm ghét chiến tranh, cho rằng cuộc chiến này là phi nghĩa, là không phải từ ước muốn của người dân. Rõ ràng, đây là một tác phẩm phản chiến, tố cáo cuộc chiến đã đẩy những người nông dân nghèo khổ từ cuộc sống đói rách ở quê nhà đến cái chết phi nghĩa ở chiến trường. Còn gia đình họ, thậm chí là chính bản thân họ sau khi xuất ngũ, rơi vào cảnh bơ vơ đói khổ, rách rưới.
Thủ pháp hài hước châm biếm của Mạc Ngôn lôi cuốn người đọc vì làm nhẹ bớt sự nặng nề của chiến tranh, khi mô tả những chàng lính trẻ với những trò yêu đương nhăng nhít, những trò đùa tinh nghịch trong lúc tập dợt; cũng có khi là tiếng cười ra nước mắt mỗi lần họ kể về hoàn cảnh vợ con, cha mẹ ở nhà. Tác phẩm không dấy lên niềm căm hận, oán thù nào; không nhắc gì đến nguyên nhân xảy ra cuộc chiến, nhưng là một bằng chứng của việc lính Trung Quốc đã từng tràn qua Việt Nam. Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta gác lại quá khứ để hướng tới tương lai, không nói đến chứ không bao giờ quên cuộc chiến tranh biên giới tháng 2-1979 do Trung Quốc phát động. Việc xuất bản một tác phẩm do một nhà văn nổi tiếng ở Trung Quốc nói về chuyện Trung Quốc xâm lược Việt Nam là chuyện chỉ có lợi đối với chúng ta. Một nhà văn lớn như Mạc Ngôn tự nhắc tới (với thái độ có lợi cho ta), thì chúng ta rất nên xuất bản. Đó là một thứ bằng chứng từ phía bên kia!
Không thể chụp mũ rằng “đây là việc ca ngợi cuộc chiến tranh xâm lược của Trung Quốc”! Có một số người chống chính sách ngoại giao của Việt Nam với Trung Quốc, (họ biểu tình chống Trung Quốc chiếm Hoàng Sa và Trường Sa, họ muốn kích động niềm thù hận…), nay họ cố tình chụp mũ cho NXB Văn học là đầy ác ý.
Thành phố Hồ Chí Minh, 25-2-2009
Những người biên tập
www.trieuxuan.info |
