Chả biết có phải không khi người ta gọi Hội Nhà văn là ngôi Đền thiêng Văn chương? Ngôi đền với cánh cửa vốn vẫn hẹp ấy, ngày áp Tết ông Táo (5-2-2010) vừa hé ra cho 40 tín đồ bước vào với thủ tục kết nạp hội viên mới.

Trong số tín đồ đa phần là đầu xanh tuổi trẻ, có một người năm nay tuổi 82, với mỗi tập thơ suốt từ năm 1970, tập Cửa mở.

Một người bạn của tác giả Cửa mở có kể lại một cán bộ chính trị quân đội đã trình bày với Đại tướng Võ Nguyên Giáp hẳn cả một phương án phê bình Cửa mở đã làm rối hậu phương quân đội ra sao nhưng Đại tướng nghe xong đã lẳng lặng gạt đi!

Đồng chí Trường Chinh -nhà thơ Sóng Hồng, thi thoảng có tặng thơ Việt Phương và Việt Phương cũng tặng lại Cửa mở- khi đó là Ủy viên Bộ Chính trị phụ trách công tác tư tưởng, một bữa có gặp Việt Phương chỉ cười mủm mỉm “Mình đọc rồì... Có hơi hướng neo-sur alisme (siêu thực mới)’’ rồi thôi!

Nhà thơ Tố Hữu (có thói quen bài thơ gì tâm đắc thường đưa Việt Phương đọc rồi mới “dám’’ đưa Bác Hồ) khi đó là Ủy viên Bộ chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, nhắn Việt Phương tới rồi thân tình đập đập tay lên cuốn Cửa mở và nói bằng tiếng Pháp “Việt Phương nên hạ xuống mặt đất và đi vào cái hằng ngày’’.

Nhưng nói gì thì nói, khó mà quên được cách ứng xử rành rọt thẳng thắn của cố Tổng Bí thư Lê Duẩn.

Dạo đó Tổng Bí thư sang thăm Liên Xô. Con gái của Tổng Bí thư học ở Liên Xô cùng em vợ nhà thơ Việt Phương. Cái tin tập Cửa mở có vấn đề không hiểu sao bay sang tận trời Âu.

Em vợ Việt Phương nhân gặp Tổng Bí thư đã không ngần ngại hỏi. Tổng Bí thư Lê Duẩn cười, nói đại ý : Việt Phương là người tốt  Cửa mở không có vấn đề gì!

Cao hơn thế, Tổng Bí thư biết được có một cuộc họp ở cấp chẳng phải là thấp để bàn về cuốn Cửa mở. Không hiểu sao ông biết được, than vãn “Thế không còn việc gì để bàn nữa à’’ rồi bất ngờ xuất hiện trong cuộc họp ấy.

Hai tiếng đồng hồ không hơn không kém, Tổng Bí thư trong cuộc họp ấy chẳng nói gì đến Cửa mở, mà hào sảng về những vấn đề của văn học nghệ thuật về thơ ca (tôi nhớ khi hỏi nhà thơ Việt Phương là có bản ghi cuộc nói chuyện ấy không thì ông cũng có ý tiếc, chắc là có nhưng chưa tìm được)!

Người ta ít khi nhắc đến ông với các chức danh, nguyên Bí thư của Thủ tướng Phạm Văn Đồng một thời gian dài rồi cũng là người giúp việc cho các yếu nhân, cố Tổng Bí thư Lê Duẩn, các phó Thủ tướng Lê Thanh Nghị, Nguyễn Duy Trinh, rồi các Thủ tướng Phạm Hùng, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải. Người ta thường gọi ông là nhà thơ Việt Phương.

Sắc hoa mừng chiều áp Tết trong buổi kết nạp Hội viên này dẫu vắng Việt Phương nhưng chả thể nào khác được như một định mệnh? Trước sau, sau trước, ngôi Đền thơ nào cũng có chỗ cho ông?

Được biết, cách thức, trình tự, thủ tục việc ông vào Hội nhà văn là đầy đủ là bắt buộc nhưng cũng đơn giản chóng vánh...

Dường như cái chỗ cho Việt Phương hằng bao năm nay cứ để trống trong khi nhiều trăm dự ứng viên khác về mảng thơ cứ sắp hàng hết năm nay qua năm khác. 

Ngó qua những xếp hàng dài dặc cùng không ít những lỉnh kỉnh nhiêu khê ấy mới bừng ra cái giá của thương hiệu Việt Phương?

Cái kẹt của 'Cửa mở'

Lần đầu tôi gặp ông khi ông đã 75. Tuổi ấy mà vẫn sải trên bể bơi nhiều giờ, như ông vẫn nói vui là mệt mà phải bơi chứ chẳng phải bơi mà mệt! Nụ cuời dịu dàng thường trực cộng với những sải bước  mềm mại khoan thai...

Phố Charron (nay là Mai Hắc Đế) Hà Nội,  những năm bốn mươi của thế kỷ trước, quãng phố yên ả chỉ non hai trăm mét này,  năm mươi số nhà, sáu nhà có người làm nghề dạy học.

Nhà số 4, nơi ở của ông giáo Hải, một giáo viên tiểu học nghèo có hai cậu con trai. Hàng phố có mấy bận xôn xao cậu con trai út có tên là Thiện (còn có tên khác là Trần Huy Quang) học giỏi lắm.

Không biết cậu học vào lúc nào, chỉ thấy mùa hè suốt ngày cậu  tha thẩn với bộ sort. Đùng cái đỗ cao tú tài phần I trường Lycée de Protectorat (Trường Bưởi) khi chưa đầy mười sáu tuổi.

Rồi đùng cái, người ta thấy mật thám Pháp đến tận nhà điệu cậu đi vì tội theo Việt Minh... Đùng cái nữa, mới được tha một thời gian lại bị Nhật bắt tiếp!

Sau Cách mạng Tháng Tám, dân hàng phố không thấy hai con trai của ông giáo nữa, bởi người con đầu Trần Hồng đã đi theo kháng chiến rồi sau này trở thành nhà văn quân đội Từ Bích Hoàng (nhà văn đàn anh Từ Bích Hoàng ở Văn Nghệ Quân đội được lớp văn bút nhiều thế hệ  rất mến mộ. Ngoài văn chương, tính tình khoan hòa độ lượng của ông khiến nhiều người gọi là Cụ Từ. Cụ Từ Bích Hoàng mới mất cách đây ít ngày).

Người con trai út Trần Quang Huy xung phong  Nam tiến đợt đầu tiên, trở thành chính ủy trung đoàn năm 1947, khi mới 18 tuổi.

Cũng năm đó, tại Khu Năm, tiến hành Đại hội Thành lập Đoàn thanh niên Cứu quốc Nam Trung Bộ. Đồng chí Phạm Văn Đồng khi đó là đại diện Chính phủ tại Trung Bộ kiêm Bí thư Đảng Khu Năm đã đến dự Đại hội.

Tại cuộc gặp trước với những đại biểu có tham luận trong đại hội, đồng chí Phạm Văn Đồng để ý đại biểu quân đội là một thanh niên trẻ măng không có bản báo cáo sẵn như nhiều đại biểu khác theo qui định của đại hội.

Đồng chí bao nhiêu tuổi?

Báo cáo tôi mười tám tuổi ạ.

Tại sao đồng chí không chuẩn bị bản báo cáo như các đồng chí khác?

Báo cáo tôi quen nói miệng rồi ạ.

Đồng chí học lớp mấy?.

Báo cáo, tôi tốt nghiệp tú tài phần thứ nhất.

Đồng chí nói được tiếng Pháp, tiếng Anh?.

Thưa, được ạ.

Cựu học sinh trường Bưởi Phạm Văn Đồng1 gặp tân học sinh trường Bưởi Trần Quang Huy hay lý do gì không biết nữa... Nhưng đó cũng là thời điểm Đảng ủy viên kiêm Chính ủy Trung đoàn 95 Trần Quang Huy trở thành người giúp việc của đồng chí Phạm Văn Đồng với tên gọi Việt Phương!

Chuyện thoắt trở lại với việc in thơ bặt đi suốt ba chục năm sau Cửa mở... Với Cửa mở và sau đó, cho tới hồi  mở cửa, ông chẳng in gì thêm là thế nào? Những câu thơ vẫn mồn một trong trí nhớ từ  Cửa mở:

Đến từng giờ trọn đời là cộng sản/ Trong nỗi đau ta cũng sáng búa liềm và Đời bật đèn xanh cho sự sống/ Ta hồi sinh trong mỗi cái hôn đầu rồi Chẳng đợi riêng ai ta đợi cả / Nhân cuộc đời ta lên tình yêu hoặc Yêu biết mấy những đêm dài thức trắng/ Làm kỳ xong việc nặng sẵn sức bền/ Bình minh đuổi lá vàng trên đường vắng/ Như vì ta mà đời cũng ửng hồng lên hay Cuộc đời yêu như vợ của ta ơi vv.. và vv...

Nghe tôi chắp nối một cách rời rạc nhớ câu trúng câu trật, thi sĩ Việt Phương rủ rỉ: Chả phải ai nói cả nhưng mình có cảm giác mình biết nhiều nhưng sống ít quá, không sống giả nhưng phải thực hơn.

Mình còn tây quá, lý ra cái phần phương đông của mình phải áp đảo cái phần tây ấy... Nhưng quĩ thời gian còn lại chẳng có là bao! Tiếc lắm... Nào ai trách cứ phương pháp tư duy lẫn thi pháp phương tây nhưng tự dưng mình thấy không có hứng nữa!

Với lại cần thẳng thắn một điều là phải có tài thơ. Tài của mình không có bao nhiêu. Mình đã từng chơi rồi thân với Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên và nhiều người làm thơ khác...

Ban nãy cậu có nhắc đến phần duy lý của  Cửa mở  và Muôn vàn tình thân yêu trùm lên khắp quê hương  viết về Bác có chấp chới hơi hướng Chế Lan Viên.

Đúng, mình có ảnh hưởng Chế. Nhưng mình biết tài mình đến đâu chứ! Cửa mở ra mình có tặng các vị ấy. Sợ nhất là ngộ nhận và ảo tưởng!

Mình dự không biết bao nhiêu những cuộc rượu nồng rượu nhạt  với không ít nhà thơ. Lần thì được mời, bận thì tình cờ. Mình có cái dở là không đụng được giọt nào...

Nếu tính những chén nước lọc mình nhấp theo cho phải phép thì mỗi một cuộc phải đong đầy mấy bát ô tô. Mình có cảm giác như ngoài cuộc bởi hơi xa lạ với những cơn ảo tưởng ấy.

Dạo ấy  Cửa mở không bị đánh cũng chẳng bị khiền nhưng đã khá là ồn ào, đã ầm lên!  Nhà thơ Hoàng Trung Thông vốn là bạn ông hơi bị sốt ruột bởi những lời xầm xì  ở đâu đó là Cửa mở có vấn đề đã hăng hái có ngay một bài trên một tờ báo lớn.

Nhưng oái oăm, cái phần thi sĩ họ Hoàng tâm đắc lại bị xén, chỉ trơ lại cái phần cho phải phép theo kết cấu của  những bài viết được coi là có hơi hướng phê bình trong thời điểm ấy! Thế là lại vô tình thêm rối...  Người ta có cái cớ để mà bàn ra tán vào.

Được ông cho phép, tôi xin trích ra biên bản một cuộc họp.

Biên bản ghi lời phát biểu của nhà thơ Chế Lan Viên về tập thơ Cửa mở

Ở cuộc họp khác không nhắc đến con người tác giả. Ở đây nhắc đến tác giả là cần thiết. Chính sự cần thiết ấy để khẳng định  không  nhắc Nhân Văn hay Nôbel gì ở đây.

Nên hiểu một người để đọc sách họ. Nên hiểu cả một tập thơ chứ không phải một vài câu. Nếu đọc riêng một vế “mong cho chóng lớn mà ăn  cướp” thì oan cho người viết quá! 

Có lần tôi đã nói đến thơ Tố Hữu mà đọc tách từng câu cũng sẽ bị hiểu lầm! Tại sao không chú ý cả bài thơ của người ta?

Theo kinh nghiệm của tôi khi mình viết phải nghĩ trước mắt mình có môi trường  độc giả và cả những người không thích mình đọc trong phòng khác.

Tôi từng bảo anh Việt Phương nên đăng báo để độc giả tập làm quen với thơ mình... Cho nên khi in thành sách thì vội. Nhìn vào tập thơ trước  khi đưa in, tôi thấy có nhiều người khen có người chờ, có người chưa hiểu...

Riêng tôi khẳng định tập thơ là tốt vì sao vì nó chống CNĐQ chống xét lại. Một trong những bài hay là bài Khóc Bác. Nhưng chỗ yếu của thơ Việt Phương là thiếu thực tế.

Bảo Việt Phương  không có sự sống là không đúng chỉ là thiếu cụ thể trong sự sống. Nỗi đau gì nên nói rõ trong môi trường  không gian thời gian cụ thể hơn...

Thơ có quyền và cần đi vào suy tưởng. Việt Phương đã đến một dạng và phải trả giá bằng suy tưởng của mình do đó tập thơ có sức nặng do đó đọc xong tập thơ thì người ta muốn đọc lại...

Có sự dũng cảm nhưng vì thiếu thực tế thiếu vốn sống nên có bài rơi vào duy lý không khéo sa vào duy tâm...  Ví như bây giờ đã cần thiết nói nỗi đau trái đất làm gì !?

Đếm tỷ lệ số câu số bài chưa đạt ít. Phải nhìn vào cơ bản tốt... Cũng  như Thái Bình 7-8 tấn  nhưng có những thửa còn bỏ hoang... Trong văn học hiện nay, tính bảo thủ còn nặng hơn sáng tạo. Người  nào muốn tiến lên thì phải trả giá. Mời anh Việt Phương  cứ tiếp tục....

(Cuộc họp tại NXB Văn học ngày12 tháng 11 năm 1970 gồm Huy Cận, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Hoàng Trinh, Vũ Đức Phúc, Hoàng Xuân Nhị, Nông Quốc Chấn, Huyền Kiêu,  Lưu Trọng Lư, Thanh Tịnh, Nguyễn Văn Hạnh, Hoàng Trung Thông, Xuân Tửu, Tế Hanh, Bùi Hiển, Vũ Khiêu, Phan Cự Đệ, Phạm Hổ, Khái Vinh, Trần Dũng Tiến (Văn Giáo), Phan Hiền và  Việt Phương. Cuộc họp do  Như Phong, Giám đốc NXB Văn Học chủ trì).

Nghệ thuật sống là biết chết cho đúng lúc! Câu cách ngôn ông nhắc tới na ná như biết dừng đúng lúc của minh triết  Á Đông. Phải thế chăng mà sau sự kiện đó, ông xin Thủ tướng Phạm Văn Đồng cho chuyển công tác khác...

“Phương làm gì?”. “Báo cáo Anh, xin được làm quản lý kinh tế”.
Cửa vẫn mở hàng bao năm nay!

Thủ tướng Phạm Văn Đồng chấp thuận nguyện vọng đó của nhà thơ Việt Phương. Đến khi gặp Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Tố Hữu thì nhận được lời khuyên “hay Việt Phương về chỗ mình hoặc đi thực tế một thời gian...”. Chỗ quen thân nên Việt Phương cả cười: “Thưa anh, nếu đi thực tế thì thiên hạ nghĩ tôi bị khuyết điểm này khác nên phải đi cải tạo. Anh cứ cho tôi đi làm quản lý kinh tế...”.

Trước khi chuyển, Việt Phương còn cẩn thận gặp Cụ Đồng và thưa rằng, tạm thời sau 5 năm, Việt Phương sẽ không “phát biểu” không “lập ngôn” gì, vì sẽ có người nghĩ những kiến thức kinh nghiệm quản lý kinh tế Việt Phương bê từ Văn phòng Phủ Thủ tướng ra... Thủ tướng cười xoà “Việt Phương chả nên cẩn trọng đến như thế...”.

Nhưng chủ định của ông đã không thành hiện thực vì, chưa được một năm, Tổng Bí thư Lê Duẩn rút ông lên, vừa giúp việc cho Tổng Bí thư, vừa giúp việc cho anh Tô, anh Lê Thanh Nghị... Rồi sau này là các Thủ tướng Phạm Hùng, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt.

Mùa hè năm 2002 ấy tôi gặp thì ông là thành viên trong tổ công tác chính phủ giúp việc Thủ tướng  Phan Văn Khải. Ông còn dành thời gian làm việc ở Viện Kinh tế Trung ương, chỗ Tiến sĩ Lê Đăng Doanh. Một người bạn từ thuở thiếu thời cười “Chắc mả tổ phát thế nào thì cậu mới suốt đời được hầu cấp trên như thế...”.

Kể cũng lạ, cứ như ông nói là chưa ngày nào được ngồi trên ghế một trường đại học nào?

Tôi chợt gẫm ra, một trong bí quyết  trời cho ấy là ông biết cách khi làm việc với giới trí thức! Có một chuyện  hơn 30 năm trước, đồng chí Nguyễn Duy Trinh thay mặt Ban Bí thư ký giấy cho ông được quyền triệu những chuyên gia kinh tế để phục vụ cho chuyên đề Đổi mới quản lý kinh tế của Đảng. Ông lựa được 20 người (những vị này về sau hầu hết là bộ trưởng, viện trưởng, trung ương ủy viên... nhưng khi đó họ còn rất trẻ).

Ông có cách làm sáng tạo của riêng mình là cho mỗi thành viên trong tổ tự đặt mình vào vị trí chủ trì đề tài đổi mới quản lý kinh tế trình trực tiếp cho Ban Bí thư chứ không qua việc báo cáo cho người khác tổng hợp!

Với cách làm phát huy sự sáng tạo của mỗi cá nhân, ông đã có trong tay cái cần có... Ông xếp hai mươi bản đề án trước đồng chí Nguyễn Duy Trinh, xuýt xoa “Về ngạch bậc, về lương họ kém tôi ba bốn bậc, nhưng cỡ tôi làm sao “với’’ được kiến thức, sự hiểu biết như họ”.

Đồng chí Nguyễn Duy Trinh đọc hết 20 đề án ấy và công nhận Việt Phương có lý.

Tôi có cảm giác ông là người lạc quan. Cảm giác đó không chỉ dừng ở một vóc dáng khoẻ mạnh lanh lẹ và lối tư duy mạch lạc, đơn giản trong lý giải vấn đề nhưng hữu hiệu...

Những năm sáu mươi tuổi, ông đã bỏ công gặp gỡ chuyện trò với hơn một trăm người thuộc độ tuổi của ông nhưng ở các vị trí công tác công việc nghề nghiệp khác nhau để xem họ nhìn nhận lớp người ba mươi đến bốn mươi tuổi thế nào?

Theo ông đó là cuộc điều tra mini. Câu trả lời có tần số xuất hiện cao nhất đều cho rằng lớp người này có đặc điểm là thực dụng. Thực dụng, không nên hiểu theo nghĩa xấu mà là thiết thực, thực tế, không quan liêu, giáo điều...

Nền kinh tế đất nước đã và đang nằm trong tay họ, đó là một điều hợp với qui luật và còn là sự may mắn nữa.Tin vào thế hệ trẻ, đặt niềm tin vào thế hệ kế tiếp nhưng làm thế nào để phát huy được nội lực này để trở thành sức mạnh vật chất để trở thành lực lượng sản xuất đây?

Ba mươi, hai mươi, rồi mươi năm trước đã thấy đã nhìn đã “sờ’’ thấy nội lực ấy rồi, mà hình như đã để chuội đi, tuột đi những cơ hội vàng ấy? Tôi tin  một mình chuyên gia kinh tế Việt Phương chưa thể trả lời những câu hỏi đại loại như vậy...

Câu chuyện chúng tôi trở lại với Muôn vàn tình thân yêu trùm lên khắp quê hương...  Một trong những bài thơ hay về Bác. Một phá lệ so với những bài thơ đầu đề chỉ có một, hai từ của Việt Phương.

Tôi lặng phắc nghe nhà thơ Việt Phương ôn lại những kỷ niệm  mà ông suốt từ năm 1954 đến năm 1969 được cơ may gần gũi bên Bác.

Vị trí làm việc của Thủ tướng Phạm văn Đồng cùng khu vực làm việc và sinh hoạt của Bác. Những câu Quả cà xứ Nghệ. Cái gạt tàn thôi không ấm trên bàn, vv... như ông nói là có “duyên do’’ bắt nguồn từ những câu chuyện cụ thể mà ông được chứng kiến trong đời sống thường nhật của Bác Hồ.

Cả  chuyện lần đầu tôi được nghe như  những lần ông được gọi lên cùng với Lưu Văn Lợi (sau này làm ở Bộ Ngoại giao) chuẩn bị tài liệu bằng tiếng nước ngoài cho Bác.  Lần nào họ cũng lo ngay ngáy vì Ông Cụ rành những thứ tiếng này lắm.

Càng thấy thương Ông Cụ bởi phải chứng kiến nhiều tài liệu văn kiện (không thuộc phạm vi của ông) đã chuẩn bị sẵn cho Bác mà được chữa chu đáo tỉ mỉ quá, mất nhiều công sức quá, có khi Người trực tiếp gõ máy chữ còn... nhanh hơn.

Có cái lạ là văn bản nào bị chữa nhiều nhất, Bác không bỏ cả câu mà bao giờ cũng giữ lại một vài từ hoặc ý của người viết. Bác của chúng ta như vậy đấy, nghiêm cẩn nhưng nhân ái bao dung.

Một lần ông đọc Bác nghe một tài liệu, có câu Đế quốc Mỹ lại lao đầu vào cuộc phiêu lưu mới, Bác bảo dừng. “Chú Phương và các chú có thấy điều gì không ổn?”. Vắt óc hồi lâu chẳng ai phát hiện ra điều không ổn nào thì Bác ôn tồn: “Lao cả đầu thì phải lẫn cả đít!”. Nên viết lao vào cuộc phiêu lưu mới thì hơn”.

...Chủ tịch hội nhà văn Việt Nam Hữu Thỉnh, trước Lễ trao giải thưởng HNV và Lễ kết nạp hội viên mới đã lộ ra cái tin hơi buồn là nhà thơ Việt Phương bị cảm đột ngột nên không đến được.

Mới đây thôi, khi cái tin nhà thơ Việt Phương được kết nạp vào Hội Nhà văn, một lần ngồi giữa đám ký giả, trước những sự gặng này khác tỷ như sao bây giờ ông mới vào Hội? Cũng cái cười hiền lành ấy của ông lão đã 82 nhưng thoáng ngay cái cay của vị gừng già rằng, không phải ngôi Đền thiêng cụ thể nào mà thơ mới là vĩnh cửu.

Lại chợt nhớ lần ông bộc bạch với vài người trong nhóm thân hữu: Đời tôi nếu có phần nào hữu ích thì 80 phần trăm nhờ Thơ, còn 20 phần trăm là những gì còn lại.

Vài năm gần đây, bạn đọc hơi ngỡ ngàng rồi nhiệt thành đón nhận thơ Việt Phương thi thoảng xuất hiện trên vài tờ báo. Nhưng tôi biết, từ bao năm, ông vẫn tiếp tục nối dài nối dai sự đam mê máu thịt...

Lại chợt nhớ thêm lần gặp những năm xa ấy, thoáng trên bàn làm việc của ông mấy tập giấy A4 dày đóng bìa màu xanh, gáy lò xo đang ngỏ ra một cách trễ nải...  Chắc đây là thứ tài liệu gì quan trọng?

Thấy tôi tò mò... ông cười “chả có gì, chỉ là thứ ghi chép nhì nhằng...”. “ Hồi ký?” - Tôi thoáng nhanh ý nghĩ... Việt Phương mà có một cuốn hồi ký tày tặn như thế này thì phải biết! Nhưng ông  cười lắc đầu và “vần” tập giấy ấy ra đẩy nhẹ về phía tôi.

Trang đầu tiên đã hút vào mắt. Thơ. Thơ, trời ạ! Thơ Việt Phương và Việt Phương vẫn làm thơ! Dễ cả ngàn bài chứ không ít, bởi mỗi trang hầu như là một tứ tuyệt, có một số bài tràn ra hai ba trang nhưng nhiều hơn vẫn là tứ tuyệt.

Lạ cái là tất tật tên bài thơ chỉ có một chữ, một từ. Trải. Nhắc. Sao. Trăng. Đổi. Giàu. Đức. Nhờ. Nửa. Ngẫu vv... và vv... (sau này tôi mới hay đó là chủ định của ông mong sao viết bài thơ âm thanh hàm mọi chuyện). 

Phần cuối mỗi bài đều không có “date’’ ngày tháng địa danh gì cả... (đó cũng là chủ đích của tác giả bởi Câu thơ nào mà chả viết cho hôm nay - (trong bài thơ Nay) Có cảm giác hơi lộn xộn như một thứ ghi chép như nhật ký mặc dù rành rẽ trên mỗi trang là nhiều loại chữ vi tính rất sắc nét.

Như một sự tiếp tục của Cửa mở, lại như không bởi tầm cấp cao hơn của sự cảm, cả sự minh triết và duy lý, và đâu đó cả sự tinh tế...

Tôi thử lật vài trang...

Lời của Bác vẫn cầm canh vận nước (vọng) Thềm trước ngơ ngác quả/Hiên sau phờ phạc hoa/Ngõ ngoài xơ xác lá/ Nhà trong nhàn nhạt trà (Ngẫu). Lất phất gió/ Lưa thưa mưa/ Bùi ngùi cỏ/ ngõ giao thừa/ Mơ hồ mới/ Phân vân xuân/ vu vơ hỏi/ cõi nhân quần (Hỏi) Ra thế mùa xuân lại đến rồi/ Trời như một thoáng giận xa xôi/ đang đi vô cớ dừng chân lại/ mới biết lòng ta chỉ nhớ người. (Thoảng) Bàn tay ta bỗng nhiên thân quí thế/ Còn vương thầm dịu nhẹ một làn hương/Ta xoa lên da mình, ô lạ nhỉ/ Nghe tình yêu thủ thỉ tự trong hồn.(Tự) Bảy mươi tuổi đời oai vệ gớm/ Chỉ là đang sắm vai hề thôi/ Sắp ra đi mà như chưa vào/ Vừa mới thích cuộc đời đã hết/ Duy chỉ có một điều từng được biết/ Lòng người bao hào hiệp tình thương. ( Cảm).

Và nữa, có thứ tứ tuyệt như thế này chắc là dễ đọc, dễ nhớ?

Nửa chừng xuân lại nửa chừng đông/ con đường tưởng thẳng hoá ra vòng/ Mưa phùn bụi quá không thành giọt/ Có có không không không có không ( Nửa) Hãy nới cao hơn một chút trời/ Trải thêm đau khổ để xa xôi/ thấm qua cay đắng vào nhân thế/ Rót xuống mùa xuân một bóng người (Bóng)

Rồi loáng thoáng có những “ghi chép’’ hơi bị lạ thế này: Có người trọng mình đến mức coi mình như chó/ Và tôi thấy mình cao lên khá nhiều/ anh và tôi cùng vui vẻ thấy mình cao lên/ cũng là nhờ ở chó ( Chó).

Bữa gặp vội ấy, tôi nhặt nhanh trong tập A4 dày cộp kia và thử “dọn” đại ra như vậy, bởi có lẽ hàng chục năm rồi, bạn đọc đã bặt vắng  cái “vị” Việt Phương.  Theo thiển ý, bởi thử rút tỉa nhanh thì từ mấy cái chồng A4 kia đã là tày tặn của mấy tập thơ cỡ như Cửa Mở chứ chả bỡn?

Mặc dù gần đây ông đã cho xuất bản hai cuốn thơ Bơ vơ đông đảo và cuốn Cửa đã mở. Nhưng tôi chưa có cơ may rờ đến…  Hoá ra Cửa vẫn Mở suốt từ bấy đến giờ, thậm chí còn rộng hơn là khác!

Cận Tết năm Canh Dần

Xuân Ba