SÁU- Họ trở về nhà từ lúc mặt trời mọc. Anh thổ lộ với cô tên thật của mình và kể cho cô nghe tất cả về mình. Họ thường xuyên cảm thấy sự có mặt của Điki Najaccar, mặc dù anh ta không có ở bên cạnh. Một hoặc hai lần Nkôzi im lặng nửa chừng, chồm người về phía Đi, tay giơ trong không trung, và anh nhìn quanh, chờ đợi sẽ nhìn thấy Điki. Trong khi Đi ăn sáng có vẻ như Điki Najaccar hoàn toàn không lo lắng gì và sự có mặt kín đáo của anh ta làm cho Nkôzi có phần bực mình.

Đoán được tâm trạng của anh, Đi chìa tay qua bàn.

- Cứ để cho anh ta tự lo liệu mọi chuyện, như thế sẽ tốt hơn đối với anh ta.

- Nhưng dù sao thì… - anh không nói hết ý nghĩ của mình - anh ta còn quá trẻ, mà tuổi trẻ thì dễ bị thương tổn.

“Thế nhưng những vết thương của họ lại rất chóng lành” - cô thầm bổ sung, nhưng chưa nói ra điều này bởi nhìn nét mặt anh, cô biết rằng anh hiểu hết mọi chuyện.

- Anh ta sẽ ăn chứ?

- Sẽ ăn và làm tất cả mọi chuyện, điều mà con người làm một cách bình thường. Chớ nên lo lắng cho anh ta. Đêm nay khi anh ta lái xe đưa em đi, em sẽ tạo điều kiện cho anh ta nói cho đã…

Ban ngày họ phát hiện ra một nơi khuất ánh mặt trời dưới vách đá treo lơ lửng, và trong khi Đi đọc sách, Nkôzi thực hiện cho cô rất nhiều bức phác thảo. Anh vẽ cô toàn thân, thực hiện những phác thảo chi tiết, chẳng hạn như đôi tay hoặc bàn chân, tai và thậm chí cả nét môi. Một vài lần anh đã vẽ mắt, nhưng thường thường là toàn bộ khuôn mặt; anh đi vòng khi thì từ hướng này khi từ hướng khác, cho đến khi thực hiện được hết mọi phác thảo có thể có được. Anh lấy làm hài lòng với việc làm của mình và khi anh hoàn tất công việc, mặt trời đã lặn về hướng tây.

Điki, con người tách biệt và thu mình lại đã xuất hiện - lần đầu tiên kể từ buổi tối hôm Đi nói to với anh: “Chúc ngủ ngon!” - anh ta mang trà và bánh bích quy, đặt cái khay chỗ chân Đi và chẳng nói chẳng rằng, lỉnh đi thậm chí cũng không hề ngước mắt lên.

Dùng trà xong, trước lúc mặt trời lặn một chút, họ đi xuống thung lũng rộng, ngồi bên bờ con suối cạn nước chảy vòng quanh núi tìm đường ra phía biển và ngắm nghía dãy núi nhô cao ở phía bên kia thung lũng rộng.

- Trước đây, biết bao nhiêu lần em đã nhìn ngắm tất cả những thứ này - cô nói - nhưng chỉ đến bây giờ em mới thực sự là nhìn thấy. Chắc là nhờ có những bức phác thảo của anh đấy. Hình như mắt em đã sáng ra. Vẻ đẹp của chốn này, hơn nữa của cả xứ sở này như đột ngột mở ra trước mắt em.

- Cứ học gì đó ở các nước phương Bắc rồi biết cách nhìn thôi. Anh chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của cỏ xanh và lá non sau khi sống qua một mùa đông ở châu Âu. Gần ba tháng mặt đất bị phủ kín tuyết và cây cối đứng trơ trụi, không có một chiếc lá. Rồi đến một hôm những mầm xanh nhú lên trên các thân cây và vạn vật có vẻ như sống lại. Bên dưới cửa sổ căn phòng của anh có một thân cây cao và cứ khi nào mùa đông ảm đạm của nước Anh chấm dứt là những chiếc lá xanh non lại nảy nở trên thân nó khiến anh cảm thấy như là chúng đầy ắp sinh lực không gì có thể dập tắt được.

- Đấy là bởi vì anh là một họa sĩ, - cô nói - chứ các nước ở phương Bắc đâu có dính dáng gì vào đấy.

- Không, vấn đề là ở chỗ cần phải học cách nhìn. Mà học nhìn và học nghe ở nơi diễn ra sự thay đổi rõ rệt về các mùa trong năm sẽ dễ dàng hơn. Nếu như cây cối mọc xanh tốt quanh năm, em sẽ quen với điều đó và dần dần thôi không để ý đến chúng nữa. Nhưng khi em không nhìn thấy màu xanh liên tiếp vài ba tháng, sau đó lại thấy bất thình lình xuất hiện những chiếc lá xanh, điều đó tạo nên một ấn tượng hết sức mãnh liệt. Nhưng còn để có thể so sánh màu xanh của cây cối với sự trần trụi thì quả thật là em phải học nhìn.

- Nghĩa là, tình yêu cũng chỉ là thói quen cho đến khi anh thôi không yêu nữa… Em không tin.

- Nhưng nó lại thường xảy ra như vậy. Tuy nhiên, em suy luận một cách quá ư đơn giản, bởi câu chuyện đang nói về việc học nhìn.

- Hay là yêu - Cô cúi xuống và bắt đầu xới xới đám cát khô mịn. Sau đó cô khẽ nói bằng giọng dịu dàng - Từ đêm hôm qua cảm giác không rời khỏi em, cái cảm giác mà anh từng trải qua, khi lần đầu tiên nhìn thấy những chiếc lá non sau mùa đông đầu tiên đến thăm nước Anh. Và đấy cũng là cái cảm giác sẽ không thành thói quen cho đến tận những ngày cuối đời của em. Và em không muốn tin rằng em yêu anh chỉ bởi vì bạo lực đang thống trị trong xã hội chúng ta!

- Đừng nói nữa, không nên! - Anh vội vàng nói và trìu mến kéo sát cô vào mình. Thoạt đầu cô cự tuyệt nhưng sau đó nhượng bộ và nép sát vào người anh, mặc dù cô vẫn như trước, không chịu ngẩng đầu lên. Anh kiên nhẫn chờ đợi. Cuối cùng cô đã ngẩng đầu lên nhìn anh và cố mỉm cười.

- Giữa nhìn và yêu là một lằn ranh sâu xa, - Anh nói.

Nụ cười ngây thơ rụt rè xuất hiện trên gương mặt cô.

- Em biết. Tự em không hiểu được vì sao bỗng dưng em sợ hãi và đâm ra mất bình tĩnh.

Họ ngồi im lặng nép sát vào nhau mãi cho đến khi quầng sáng màu vàng quanh đỉnh núi đã biến mất vào thung lũng tràn ngập bóng tối và khí lạnh. Sau đó họ nắm tay nhau và nương theo sườn dốc đi lên phía trên.

Đèn sáng ở phòng ngoài và mùi thơm từ nhà bếp bay đến chứng tỏ Điki Najaccar có ở nhà. Họ đi thẳng vào phòng ngủ, Đi buồn rầu nghĩ đến cảnh chia ly sắp đến và sự gần gũi của họ lần này đầy ắp những xúc cảm đau xót. Anh thì thầm rất lâu với cô những lời dịu dàng. Cuối cùng, cô đã bình tâm trở lại và ngự trị trong lòng cả hai người là sự thanh thản êm đềm; họ cứ thế mà thiếp đi không rời vòng ôm.

Đang khi ngủ đột nhiên nỗi lo lắng xâm chiếm lòng anh. Anh cảm thấy dường như không có cô bên cạnh. Nỗi lo lắng càng lúc càng tăng lên, và cuối cùng anh đã tỉnh dậy. Anh mở mắt và hốt hoảng tìm kiếm nhưng quả thật là cô đã biến mất. Bao trùm lên anh là cơn luống cuống mà chính cô vừa trải qua ít phút trước đây. Anh vội vã mặc quần áo và vùng chạy ra khỏi phòng ngủ.

Đi đang ở trong nhà bếp. Cô lúi húi bên cạnh ba chiếc bếp dầu nho nhỏ, còn Điki Najaccar thì đứng bên cạnh và thái thịt thành những lát mỏng. Cả hai cùng đưa mắt nhìn lên khi thấy anh chạy vào bếp. Và chỉ trong một phần giây nào đó, trước khi anh kịp thở phào nhẹ nhõm, Đi đã đọc thấy nỗi thất vọng trên nét mặt anh. “Quả thật là anh ấy yêu mình!” - Cô nghĩ - Và sự yên tĩnh, nhờ nó mà cô đã hiểu được cái ý nghĩ ấy đã tạo cho cô có được nụ cười ngỡ ngàng khó nhận ra.

- Mọi việc đều ổn cả, anh thân yêu ạ! - Cô vội vàng nói và nỗi sợ hãi lập tức bay biến. “Chúng ta sẽ luôn ở bên nhau” - Cô định nói, nhưng đúng vào lúc ấy cô cảm thấy nhanh hơn là nhìn thấy, sự lúng túng của Điki đang cố gồng mình để không nhìn về phía họ. Nkôzi đi chân đất, mình không áo xống và sự tương phản giữa màu sắc tự nhiên của cơ thể với đôi cánh tay và khuôn mặt đã được hóa trang càng thêm rõ rệt. Thậm chí anh không cài quần lại cho đến nơi đến chốn. Bởi thế chàng trai luống cuống là điều chẳng có gì đáng ngạc nhiên.

- Trong khi em sửa soạn bữa ăn, anh có thể đi rửa ráy và mặc áo vào - Cô nháy mắt và mỉm cười với anh.

Khi Nkôzi đã khuất sau cánh cửa, cô làm bộ như tiện thể nói thêm với Điki:

- Tôi rất yêu anh ấy và hy vọng có dịp nào đấy chúng tôi sẽ làm đám cưới. - Sau đó coi như chẳng có chuyện gì xảy ra, cô lại bắt tay vào việc, khe khẽ hát một bài gì đấy. Điki Najaccar vẫn cứ đứng, đầu cúi gằm như cũ và không tài nào có thể tập trung được tư tưởng.

Anh rất muốn rời khỏi căn nhà, và vừa làm xong công việc, anh đã vội vội vàng vàng bỏ đi vào trong núi. Điki tuyệt vọng trèo lên phía trên dọc theo vách đá dựng đứng, dường như có ai đó đang rượt đuổi anh. Một hoặc hai lần gì đó anh trượt chân bị lăn tròn xuống phía dưới và đến lúc ấy anh đành phải bò bằng cả hai tay lẫn hai chân. Cuối cùng, đến lúc kiệt sức rồi anh ta mới lên được đến đỉnh và ngồi nghỉ để lấy lại sức.

Không đủ sức tìm ra lối thoát cho những tình cảm của mình, anh vớ lấy một hòn đá rất nặng và ném nó vào vách đá. Sau đó anh bắt đầu quăng đến các mảnh nham thạch lớn, cảm thấy nỗi đau đớn ê chề mỗi lần cục đá đập vào vách đá. Anh cứ thế quăng mãi cho đến khi đôi tay đau ê ẩm. Sự mệt mỏi quá sức đã làm giảm bớt cơn thịnh nộ của anh và những ý nghĩ mà anh đã cố nén vào trong lại bắt đầu bật ra những dáng hình bắt đầu nhảy múa trước cái nhìn tưởng tượng của anh… Người em gái yêu của bác sĩ, người phụ nữ xuất thân từ tầng lớp thượng lưu, mặc dù thọt chân, đang cố bám vào anh chàng da đen để gây cảm tình… Nhục nhã cho tất cả chúng ta… Cô ấy đã lao tới để ngủ với hắn… Mà tại sao không phải với Xêmmi? Tại sao không phải là Xêmmi? Và đột nhiên trong đầu anh nảy ra một ý nghĩ man dại… Tại sao không phải là tôi?... Tôi không phải là người da đen kia mà. Rồi anh bật khóc, hệt như một đứa con nít, khóc mãi không thôi.

Dứt cơn khóc rồi mà anh còn nằm rất lâu trên mặt đất, không đủ sức động đậy thân mình, cơn tuyệt vọng quá mạnh mà anh không thể bày tỏ lẫn kìm giữ. Anh muốn lãng quên, nghĩ về một điều gì khác nhưng lý trí của anh bị nỗi buồn phiền làm cho tê liệt, đã đi ngược lại điều đó. Nỗi buồn phiền mỗi lúc một đè nặng khiến anh cảm thấy dường như mình bị rơi xuống nước và đã chìm đến tận đáy. Anh cảm nhận được mặt đất dưới chân, cảm thấy như đụng phải trái tim cô và bắt đầu vuốt ve đôi tay cô một cách vô ý thức. Anh cố ôm choàng lấy mặt đất, nhưng nó quá lớn. Và cố gắng này, mặc dù là kỳ lạ, đã đem lại cho anh sự yên tĩnh. Anh nhổm lên khỏi mặt đất và bắt đầu đi xuống phía dưới. Trước khi bước vào nhà, anh rửa ráy dưới vòi nước ở ngoài phố, rút từ trong túi ra chiếc lược lấm lem dầu mỡ và chải đầu. Sau đó cố ép mình, và dường như đã vượt qua được chướng ngại, anh bước vào nhà bếp.

Hóa ra họ đã không còn ở đấy. Căn cứ theo giọng nói vẳng đến, họ đang ngồi ở ngoài phòng lớn. Điki hé mắt vừa đủ để nhìn thấy Đi đang nhìn anh ta… Đúng là người ấy hôn anh ta bằng mắt… đúng là người ấy hôn… Và làn sóng những ý nghĩ cảm xúc ngổn ngang lại đổ ập vào anh. Anh vội vàng bước đến chỗ bàn làm thức ăn. Một chiếc bếp dầu vẫn còn lửa, trên đó trong chiếc xoong đựng nước đun sôi, thức ăn đã nấu xong.

- Điki! - Đi gọi.

Điki đứng tần ngần một lúc, sau đó bước đến cửa và liếc mắt vào trong phòng. Họ ngồi bên chiếc bàn con kê sát cửa sổ, thay vào chỗ ngọn đèn sáng rực là một cây bạch lạp cháy chập chờn hắt ánh sáng dịu dàng trên bàn và những chiếc dĩa ở trên đó. Láng máng, dường như tiếng vọng ở căn phòng cách xa, trong đầu của Điki Najaccar xuất hiện một ý nghĩ: Chà, cứ hệt như trong phim ấy.

- Anh ở đâu thế? - Đi hỏi. - Chúng tôi đã tìm anh khắp mọi nơi… - Nkôzi đặt tay lên tay cô, cô liền im lặng.

- Tôi đi làm nhiệm vụ tuần phòng, - Điki đáp.

- Thôi, được rồi. Thức ăn trên bếp dầu ấy, một giờ sau chúng ta sẽ lên đường.

Anh khép cửa sau lưng mình. Trong khi ăn, anh cố làm át âm thanh đi nhưng giọng nói của họ cứ ngân vang trong tai anh.

Lặng lẽ và ủ rũ, Điki Najaccar đứng bên cạnh Đi và chờ đợi, trong khi cô chia tay với tình nhân của mình. Rồi anh đưa cô đi trên những con đường núi, sau đó là đường qua thung lũng và băng qua đồn điền trong bóng tối.

Khi họ về đến ấp, nơi giấu chiếc xe hơi của Đi, lần đầu tiên cô mở miệng nói chuyện sau hai tiếng đồng hồ đi đường. Điki Najaccar lại nhận ra giọng nói trước đây của miss Đi, cương quyết, oai vệ với sắc thái lạnh lùng mà mọi thành viên trong tổ chức đều đã biết rõ và làm cho một vài người nào đó phải e sợ.

- Nếu có điều gì đó làm cho anh đau lòng thì anh hãy nói với tôi một cách thẳng thắn. Tất cả chúng ta đều là đồng chí, vì vậy anh hãy nói đi. Hay anh là một kẻ hèn nhát, không có gan nói ra những ý nghĩ của mình?

- Chị là em gái của bác sĩ, miss Đi - Điki Najaccar, khó khăn lắm mới thốt ra lời.

- Thế thì sao?

- Và Xêmmi… và tất cả chúng tôi… yêu chị, miss Đi..

- Cái gì thế?

- Có gì đâu!

- Rõ rồi… Anh đã nói hết chưa. Tôi cũng sẽ nói với anh đôi điều. Tôi không phải là một đứa hèn nhát. Thế đấy, anh là một trong những người trẻ tuổi có năng lực nhất, một lãnh tụ trong nay mai, anh là trợ thủ gần gũi nhất của Xêmmi và anh đứng ngồi không yên chỉ vì người phụ nữ Ấn Độ không chịu hiến thân… Không, chúng ta sẽ nói cho dễ hiểu hơn đối với cái đầu ngu xuẩn của anh, bởi vì người phụ nữ Ấn Độ ngủ với người đàn ông da đen. Tôi thấy xấu hổ vì anh; tôi thấy xấu hổ vì tôi và anh lại ở cùng một tổ chức. Anh đã làm nhục tôi trước mắt người mà tôi yêu và kính trọng hơn tất cả mọi người trên thế gian này, bởi vì anh ấy không bị khối u ung thư của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc đánh bại. Đáng lẽ phải đấu tranh chống lại thiên kiến, thì chính anh lại đút đầu vào trong đó. Tất cả chúng ta đều mắc phải chứng bệnh xấu xa này. Nó không chỉ đánh bại những người da trắng mà còn đánh bại cả chúng ta nữa. Nó truyền bệnh cho cả người da đen lẫn người Ấn Độ, cả anh cả tôi lẫn tất cả tổ chức của chúng ta. Trời ơi! Tôi đã hình dung ra được những ý nghĩ bỉ ổi của anh là như thế nào, khi anh nghĩ đến chuyện tôi ăn nằm với tình nhân của tôi.

Lần thứ hai trong buổi tối này, Điki Najaccar đã không chịu đựng nổi và khóc như một đứa trẻ, khóc nấc lên hồi lâu.

Đi chạm vào vai con người trẻ tuổi, anh ta ngước bộ mặt đầm đìa nước mắt lên.

- Đủ rồi, đi thôi! - Cô mệt mỏi nói.

Anh ta đưa tay quệt nước mắt và nhìn vào mặt cô nhưng nó đã bị bóng tối trùm lên. Trăng đã lên nhưng đêm nay ánh sáng của nó tỏa ra yếu ớt.

- Miss… Đi! - Anh ta mở đầu bằng giọng cầu khẩn.

- Hả?

- Chị không giận nữa chứ?

- Không, tôi không giận.

- Nhưng chị phiền muộn quá, mà điều đó còn tệ hại hơn.

- Tôi mệt, tôi lại phải trải qua một chặng đường dài.

- Miss Đi.

- Hả?

- Tôi rất lấy làm tiếc…

- Tôi cũng thế.

- Chị nói đúng. Chị đã nói đúng sự thật một trăm phần trăm. Quả thật là tôi nghĩ như vậy. Nhưng tôi đâu có muốn thế. Chẳng nhẽ tôi lại đi tán thành những thiên kiến, miss Đi? Tôi xin thề là không. Tất cả chúng ta đã bị chúng truyền bệnh, điều đó chị nói đúng, nhưng thực tình thì tôi muốn thoát khỏi những thiên kiến ấy, miss Đi ạ. Tôi không muốn nghĩ đến chuyện đó. Tôi chỉ muốn trở thành những người như chị và như anh ấy. Nhưng nó đã tràn lan như một chứng bệnh, chị nói đúng. Khắc phục nó như thế nào hả miss Đi? Quả thực tôi muốn biết điều đó.

- Con đường duy nhất chấm dứt mọi thiên kiến - đấy là sự thay đổi thế giới.

- Nhưng lúc này làm thế nào để tránh được những ý nghĩ như vậy?

- Tôi không biết, Điki ạ. Tôi không biết đâu. Tôi không nghĩ là có thể đạt tới điều đó mà lại không thay đổi xã hội và không chuyển giao quyền lực sang những bàn tay khác.

- Anh ấy nói rằng đến lúc đó có thể là hoàn cảnh của chúng ta sẽ không khá hơn lên đâu. Anh ấy còn nói rằng không phải bất cứ thay đổi nào cũng là tốt đẹp đâu.

- Tôi mệt quá rồi!

Điki mở máy xe và chiếc Lenđrôvơ vọt lên phía trước.

(còn tiếp)

Nguồn: Quyền lực của đêm tối (The night of their own). Tiểu thuyết của PETER ABRAHAMS. Thái Thành Đức Phổ dịch từ tạp chí Văn học nước ngoài, Matxcơva, số 6 & 7 năm 1986. Nhà xuất bản Văn học, 2006.