Quay trở lại phòng làm việc của mình, Karl Van Ax nhấn chuông gọi người nữ thư ký và bảo cô ta mời khách vào. Bên cạnh con người gầy gò, trán gồ, xanh xao đeo cặp kính dày cộp với bộ gọng đồ sộ thì Anna đê Vet với màu da vàng sẫm lại có vẻ như là một cô gái Amazôn thực thụ. Anh ta có dáng dấp là loại nhân viên văn phòng bé nhỏ, thấp kém. Hơn nữa, lúc anh ta đứng cạnh cô gái, thậm chí khó có thể gọi anh là một con người. Nói đúng hơn, anh ta hệt như một con sán lãi nhăn nheo nhợt nhạt thế nào ấy.
Sự tương phản này đã làm Karl Van Ax tức giận.
- Cám ơn cô, miss Anna đê Vet. Cô được tự do. - Hắn nói bằng thứ giọng nghe giống như tiếng kim loại chạm vào nhau.
Bất cứ lần nào, khi hắn gọi cô ta là miss Anna đê Vet, cô ta đều giật mình hệt như bị một cú đấm. Trong đôi mắt cô ta lộ rõ vẻ bất bình, còn sau đó là cơn phẫn nộ. Cô ta đột ngột quay người và chạy vụt ra khỏi phòng.
Hắn chìa tay ra cho gã và tỏ điệu bộ mời ngồi.
- Thế nào? - Karl Van Ax hỏi.
- Ồ, cái anh chàng người Caphr Nkôzi của các ngài đã trút lên đầu tôi ngần ấy công việc! - Gã có giọng nói yếu ớt, the thé, song trong con người ấy thấy rõ là có uy quyền.
Gã mở một chiếc cặp và rút ra tập hồ sơ. Gã cẩn thận đặt tập hồ sơ ấy lên bàn về phía bên trái mình. Sau đó gã mở chiếc cặp thứ hai và rút ra một xấp nữa, đặt về phía bên phải.
- Ở đây tôi có có đủ - Gã nói, hết nhìn tập hồ sơ này đến nhìn tập hồ sơ khác. Sau đó gã rút từ chiếc túi ở bên trong áo vét ra một chiếc phong bì có dán tem và lôi từ đó ra tờ giấy phép với tên tuổi của thổ dân Risarđ Nkôzi. Bằng những cử động khéo léo của các ngón tay, gã mở tờ giấy phép ở trang đã có dán ảnh và các dẫn liệu chủ yếu thông báo về thổ dân Risarđ Nkôzi. Gã đặt tấm giấy phép ấy trên bàn, giữa hai tập hồ sơ. - Ở đây tôi có đủ - Gã nhắc lại.
- Giả mạo phải không? - Van Ax hỏi.
- Không, thưa ngài! - Gã nhe hàm răng sâu ám vàng của mình, biểu thị một sự thán phục vô tình. - Tài liệu thật đấy, trong đó chỉ có sửa đổi khác đi một vài chỗ, nhưng ngay cả chuyên viên cũng chẳng phát hiện ra chỗ nào là chỗ đáng nghi ngờ cả.
- Nhưng anh thì đã phát hiện ra…?
- Ngài làm cho tôi rất khoái, thưa ngài Van Ax. Tôi cũng chẳng nhận thấy tí nào cả. Tôi đọc lướt qua tài liệu, đối chiếu nó với phiếu ghi cá nhân và tin chắc rằng mọi việc đều ổn cả.
- Nhưng…
- Tôi hiểu, thưa ngài. Những chỗ sửa chữa đã được thực hiện không chỉ ở giấy phép mà cả trong phiếu ghi cá nhân, nghĩa là tất cả đều khớp nhau cho đến tận dấu phẩy và dấu chấm.
- Lúc bấy giơ, tất nhiên là anh đã phát hiện ra đồ giả mạo rồi?
- Là nhờ có tập hồ sơ này đây, thưa ngài. Những tài liệu ban đầu được bảo quản ở đây. Căn cứ vào những tài liệu ban đầu này mà phiếu cá nhân của mỗi người dân bản xứ được gom góp lại. Ngài quen với hình thức này chưa, thưa ngài?
- Tôi sợ rằng không.
- Tôi thật ngạc nhiên. Tôi biết rằng phần đông người ta không có một chút xíu hiểu biết về công việc của chúng ta, nhưng tôi nghĩ rằng tất cả những viên chức cơ quan An ninh đều đã khá am hiểu về nó. Trong các tủ hồ sơ của chúng ta chứa đựng các bản sao giấy khai sinh, chứng chỉ trường học, các giấy thông hành cũ, giấy phép xuất cảnh, giấy thu nhận công tác, các tấm thẻ cư trú, biên lai thuế má v…v… Vì thế chúng tôi có thể nói cho ngài không chỉ thời gian và nơi sinh của một tên người bản xứ mà nhiều thứ khác nữa: hắn ta đã học đến lớp mấy, lần đầu tiên hắn vào làm việc là khi nào và lĩnh lương ra làm sao. Đồng thời, chúng tôi cũng có thể thông báo cho ngài, với độ chính xác đến từng giờ khi hắn ta rời khỏi làng của mình hay là locatcio(1), khi hắn đã đi đến đúng nơi quy định của mình và hắn lưu lại có lâu hay không…? Thế là, trong những tập hồ sơ này đã phản ánh hầu như toàn bộ những gì xảy ra với đám dân bản xứ, kể từ thời điểm hắn bắt đầu sinh ra cho đến khi hắn bị lấp xuống đất. Tất cả những sự kiện quan trọng trong cuộc đời của hắn nhất thiết phải được ghi vào các tập hồ sơ này.
- Anh chỉ chuyên về đám dân bản xứ? - Van Ax thản nhiên hỏi.
Gã lại ngoác miệng cười.
- Không đâu, thưa ngài. Sắp đến lúc chúng tôi có thể giao trọn vẹn tài liệu về mỗi công dân của đất nước này. Tất nhiên là chúng tôi phải chuẩn bị sẵn một hệ thống kiểm tra đối với đám dân bản xứ ở mức độ hoàn chỉnh nhất. Chính chúng tôi đã chuẩn bị việc này từ lâu. Tuy nhiên, hãy dành cho chúng tôi một ít thời gian, hai năm chẳng hạn, và chúng tôi sẽ mở rộng hệ thống của chúng tôi đối với tất cả mọi người: căn cứ vào hồ sơ của chúng, tôi có theo dõi cuộc sống của mỗi con người đúng theo từng ngày. Đáng tiếc là sự thiếu hụt về ngân sách đầu tư đã ngăn cản chúng tôi. Chúng tôi chiếm được tòa nhà Chính phủ lớn nhất nhưng vẫn chưa đủ: chúng tôi thiếu điều chết ngạt vì chật chội. Nhưng đấy là việc nội bộ của chúng tôi.
- Tôi tin rằng anh có thể tính toán để bành trướng ra.
- À vâng. Cố nhiên là chúng tôi sẽ được thêm diện tích phụ. Họ cần chúng tôi quá mức để khước từ lời yêu cầu của chúng tôi. Nhưng tôi xin cảm ơn ngài nếu như ngài không kể lại với bất cứ người nào về việc chúng tôi thành lập một hệ thống hoàn chỉnh như vậy để kiểm tra không chỉ đối với đám dân bản xứ mà còn đối với tất cả những người còn lại. Tôi không hiểu tại sao, nhưng phần đông người ta đề phòng việc Chính phủ thu thập đầy đủ số liệu về đời sống của họ. Riêng tôi không hề nhìn thấy có gì đáng chê trách ở đó cả.
- Vâng. Cho đến khi nào anh chưa vi phạm luật pháp - Van Ax lẩm bẩm.
- Nhưng mà có những người tuân theo pháp luật một cách nghiêm chỉnh…
- Vâng, - Van Ax vội vàng cắt lời gã - có những người như thế.
Đột nhiên, gã thu mình lại và Van Ax cảm thấy sự việc có liên quan đến một bộ óc thông minh và sắc sảo.
- Xin lỗi, tôi đã làm cho ngài phải chán ngấy vì cuộc nói chuyện của mình - Gã nói.
- Hoàn toàn không phải như thế đâu. Có thể là anh chỉ làm phiền muộn chút ít thôi.
Giờ thì hắn hầu như cảm thấy một cách hết sức cụ thể bộ óc của cái gã người không ra người ngợm chẳng phải ngợm này đã làm việc căng thẳng như thế nào. Điều này thì Anna đê Vet hoàn toàn không bao giờ đạt tới được, và đấy chính là điều mà họ thường xuyên đánh giá không đúng mức.
- Ngài cũng ở trong số những người thận trọng phải không? - Gã hỏi.
- Có thể là như vậy, - Van Ax trả lời một cách tránh né.
Nghe thấy có tiếng cười khẽ và khô khốc rung lên.
- Hồi đó ngài có những người cùng chí hướng ở cấp trên. Chỉ mới cách đây hai ngày, sếp của tôi đã bị chửi mắng một trận thậm tệ của một trong số những thành viên có thế lực nhất của Chính phủ ông này được biết là chính ông ta cũng có hồ sơ theo dõi riêng.
- Thế rồi sao nữa? - Van Ax thích thú hỏi.
- Nhưng không sao cả, - gã mỉm cười. - ông ấy muốn chúng tôi hủy bỏ hồ sơ của ông ấy, nhưng chúng tôi không bao giờ chịu làm điều đó. Tôi biết điều mà ngài đang nghĩ, mister Van Ax ạ. Ngài lo ngại có kẻ nào đó đã không bỏ qua việc sử dụng nội dung của những tập hồ sơ này để nhận được những quyền lực ghê gớm. Về vấn đề này thì chỉ có một câu trả lời: chính kẻ đó cũng đã có hồ sơ theo dõi.
- Nhưng mà hồ sơ ấy có thể hủy bỏ hoặc làm giả không?
- Ngài nhớ đến sự giả mạo của tấm phiếu cá nhân?
- Phải.
- Lẽ nào ngài lại không thấy chuyện ấy mới phi thường làm sao! Công việc mà các ngài đang làm đã bắt buộc chúng tôi rà soát lại toàn bộ những tờ phiếu cá nhân. Những máy tính của chúng tôi làm việc suốt ngày suốt đêm. Một vài năm trước đây, việc kiểm tra như vậy là không thể nào thực hiện được, còn bây giờ thì việc ấy có thể hoàn thành trong một thời gian ngắn, từ ba đến sáu tháng. Trong thời gian đó, chúng tôi kịp chuẩn bị sẵn các biện pháp, loại trừ khả năng của mọi sự giả mạo tương tự. Và chúng tôi có thể quyết định một cách khá chính xác, cụ thể là đến lúc nào thì tiến hành việc sửa đổi ô phiếu cá nhân.
- Nhân tiện xin cho biết luôn, cụ thể là ai đã làm ở bộ phận đó và khi nào tiến hành việc điều chỉnh?
- Ngài đã hỏi đúng điều cần thiết.
Sau một thoáng phân vân, Karl Van Ax nhìn thẳng vào mắt gã.
- Đừng có hiểu tôi một cách sai lệch… Nhưng ai sẽ là người quản lý số hồ sơ của những người như… anh hoặc là sếp của anh?
Gã người ngợm gục đầu thấp đến đỗi chiếc cằm khó khăn lắm mới không bị chạm vào ngực. Độ nửa phút sau gã ngẩng đầu lên, tháo kính ra và bắt đầu cẩn thận lau chùi đôi tròng mắt bằng chiếc khăn, không giảm bớt vẻ nhạt nhẽo của mình với Van Ax, giống như cặp mắt cận thị đã bị phai màu. Anh ta trông có vẻ như là một người hết sức yếu đuối.
- Ngài đã đụng đến chỗ đau của chúng tôi, mister Van Ax, - Gã trầm ngâm nói. - Trong số chúng tôi có một nhóm người mà đối với những người ấy không một người nào có quyền quản lý hồ sơ cả. Chúng tôi cất giữ các tài liệu, nhưng chúng tôi cao hơn chúng, bởi vì dòng họ của chúng tôi không phải ghi vào hộp phiếu lưu trữ. - Một nụ cười kỳ quặc bắt đầu lộ ra trên bộ mặt bối rối của gã - Điều này khiến tôi lo lắng đến nỗi đêm nào cũng giật mình thức giấc.
Gã người ngợm lại đeo kính và đầu óc của gã lại bắt đầu nghĩ đến công việc căng thẳng của mình. Van Ax cảm thấy dường như trong lòng hắn thoáng hiện một nỗi sợ hãi nhức buốt - nỗi sợ hãi có vẻ xuẩn ngốc và hoàn toàn vô căn cứ khi có mặt gã người ngợm trí thức có hai hàm răng mục nát thối rữa này.
Gã người ngợm nhìn đồng hồ.
- Một giờ nữa máy bay của tôi sẽ cất cánh. Đã đến lúc bắt tay vào việc!
- Như vậy chúng ta tập trung vào vấn đề giả mạo.
- Đấy là một mưu đồ cực kỳ đơn giản và thông minh, - Gã người ngợm nói. - Người ta đánh lộn sòng không chỉ giấy phép mà cả chủ nhân của nó nữa. Cái người mà ngài đang tìm kiếm, cái người mà bức ảnh của hắn được dán trong giấy phép ấy, hoàn toàn không phải là Risarđ Nkôzi. Căn cứ vào những tài liệu hiện có trong hồ sơ thì Risarđ Nkôzi đích thực đã chết cách đây năm năm. Giấy phép của hắn sử dụng ít nhất cũng đến hai lần, và mỗi lần các tấm ảnh đã được nhận thực ở phòng lưu trữ. Người ta đã nhận thực bức ảnh cuối cùng của Risarđ Nkôzi cách đây hai tháng và điều đó chỉ có một người trong số chúng tôi có thể làm được mà thôi. Người này không hề bảo quản hồ sơ đối với kẻ… Ngài hãy nhìn đây! - Gã mở một chiếc cặp giấy và đẩy nó về phía Van Ax. Đợi cho đến lúc Van Ax đọc lướt xong các giấy tờ trong đó, gã lại đưa cho hắn một chiếc cặp giấy nữa. Van Ax nghiên cứu hết hồ sơ này cho đến hồ sơ khác và dần dần hình thành cho mình ý niệm càng lúc càng rõ ràng về việc dường như tổ chức bí mật đã sử dụng tên tuổi và giấy phép của một người đã chết.
Chủ nhân đầu tiên của tờ giấy phép giả mạo biến mất, không lưu lại bất kỳ một dấu vết nào. Tuy nhiên, người ta đã giữ gìn bản ghi tên họ của anh ta, các tài liệu về cha mẹ của anh ta và về chính bản thân anh ta. Bằng nét chữ đẹp, gọn gàng, bản báo cáo đã dẫn đến ý nghĩ, rằng anh ta đã vượt biên, và, chắc là đến một nước cộng sản nào đó để nghiên cứu các phương pháp chiến tranh du kích. Mệnh lệnh có đóng dấu nêu rõ rằng đấy là một người nguy hiểm mà sự trở về chứa đựng mối đe dọa nghiêm trọng. Bởi thế cho nên ảnh của anh ta đã được gửi đến tất cả các trạm nhập cảnh cùng với lệnh nổ súng ngay khi nhìn thấy anh ta. Trên bức ảnh miêu tả vẻ ngoài tương đối hiền lành và dường như là một người còn trẻ và không lấy gì làm thông minh với cặp mắt ngái ngủ và bộ mặt húp híp, chắc là anh ta vừa đúng 30 tuổi. Như các bản ghi chép đã chứng nhận, tổ tiên anh ta thuộc bộ lạc Côsa. Tuy nhiên, do một vài thế hệ của họ đã sống ở thành phố nên dung mạo của anh đã mất đi tất cả những đường nét đặc thù của bộ lạc này. Giờ thì ngoại hình đáng lưu ý của anh cũng chẳng có gì khác so với hàng triệu con người đang sống tại các vũng hồ của thành phố. Con người nguy hiểm, kẻ thù của quốc gia - như vậy là Risarđ Nkôzi Giả thứ nhất thực ra là người mà như đã được xác định bằng cách phát hiện có phương pháp của Phòng lưu trữ - người ta gọi là Walter McLangy.
Risarđ Nkôzi Giả thứ hai là một người thuộc vào số thay đổi chủng tộc. Để đưa những người như thế này sang một chủng tộc nào đó, da đen hoặc da màu khác, đôi khi phải đút tiền cho những người đăng ký. Người ta đã làm cho gã này thành người da màu khác, và, trong mức độ nào đó, gã được quyền tự do đi lại một số nơi mà tổ chức bí mật đã tập trung lựa chọn và quy định người liên lạc với gã. Gã đã bị tóm cổ, bị kết án tử hình và đã bị xử tù dưới cái tên là Giôn Phôtxtơ, một tên biệt kích và là kẻ khủng bố. Và mãi cho đến bây giờ, hai năm sau cuộc hành hình, người ta đã chứng minh được rằng gã đã sử dụng các giấy tờ của Risarđ Nkôzi.
Gã người ngợm đẩy đến chỗ Van Ax chiếc cặp giấy cuối cùng.
- Đây là người mà các ngài đang săn tìm. Đáng tiếc là, các tài liệu về hắn quá ít ỏi. Ngày sinh tháng đẻ, tên, họ… Cha hắn là Inđuna, tù trưởng của bộ lạc. Người ta gọi người tù trưởng này là Đup, còn con trai của ông ta là Risarđ, đấy là hầu như tất cả những gì chúng tôi được biết về ông ta. Hồi ấy, khi họ quay trở lại Natan, người ta không lập phiếu lưu trữ, vì thế chúng tôi hoàn toàn không có một chút tài liệu nào về ông ta, cũng như là về hàng ngàn người khác. Người chuyên môn làm hồ sơ theo dõi của dân bản xứ ở tỉnh này đã chết. Do đó mà về Risarđ Nkôzi mới đây nhất chúng tôi chỉ được biết rằng họ và tên thật của hắn ta là Risarđ Đup…
“Bình tĩnh! Bình tĩnh nào!" - Karl Van Ax tự nhủ, nhìn chằm chằm vào tờ giấy và cố gắng làm chủ bản thân mình.
- Anh không có, thậm chí đến bức ảnh của gã ư? - Hắn hỏi một cách thận trọng.
- Chỉ có bản sao ở phiếu cá nhân.
Van Ax chìa tay và gã người ngợm chuyển cho hắn tờ giấy phép.
Trước khi nhìn bức ảnh, Van Ax đã cố gắng trấn tĩnh. Hắn đã biết từ trước là hắn sẽ nhìn thấy cái gì, nhưng để phòng khi bất trắc, hắn nhấn chuông gọi người nữ thư ký. Và chỉ sau khi nghe thấy tiếng bước chân của cô và tin chắc rằng sự chú ý của gã người ngợm đã bị đánh lạc hướng do việc cô thư ký vừa vào, Van Ax mới nhìn xuống phía dưới. Điều dự đoán của hắn đã thành sự thật, tuy nhiên dù sao thì sự xúc động cũng đã làm hắn phải run lên. Nếu như gã người ngợm không nhìn Anna đê Vet, chắc chắn gã đã nhận thấy sự xao động của hắn. Đúng, hắn có biết anh chàng Risarđ Nkôzi gần nhất này…
(còn tiếp)
Nguồn: Quyền lực của đêm tối (The night of their own). Tiểu thuyết của PETER ABRAHAMS. Thái Thành Đức Phổ dịch từ tạp chí Văn học nước ngoài, Matxcơva, số 6 & 7 năm 1986. Nhà xuất bản Văn học, 2006.
| 
