- Tôi làm điều đó vì chúng ta là người Nam Phi, và vì tôi tin vào sự hòa giải giữa dân tộc ngài và dân tộc chúng tôi.

- Và nhân danh niềm tin này mà ngài đề nghị tôi phản bội niềm tin của mình ư?

- Nhưng chính ngài cũng tin vào sự cần thiết phải tuân thủ pháp luật kia mà?

- Thôi im đi, mister Van Ax! Ngài chớ nên làm hư hỏng thanh danh của mình. Vào sự cần thiết của việc tuân thủ pháp luật nào? Nói toạc ra là kẻ mạnh bao giờ cũng đúng phải không?

- Đấy là sự thường tình. Vì sao chúng ta phải từ chối tất cả những gì do bàn tay của chúng ta tạo nên.

- Thế nhưng ai là người yêu cầu ngài từ chối?

- Chính ngài. Tổ chức hoạt động bí mật của ngài đang cố giành lấy chính quyền. Nó hoàn toàn không muốn nhượng bộ một chút nào và quay lưng lại với tất cả mọi vấn đề của chúng tôi. Tôi đã nói với ngài rằng nhiều người trong số chúng tôi không tán thành với tất cả những gì đang diễn ra.

- Nhưng chính cái đội ngũ đang dựa vào ngài, nói đúng ra, ngài, là linh hồn của nó. Thiếu những người như ngài, thiếu trí tuệ và khả năng của ngài thì những người cuồng tín độc ác của chính sách phân biệt chủng tộc đã không có khả năng giữ chính quyền được lâu dài. Tôi với ngài, cả hai chúng ta đều biết rằng, người ủng hộ chân thành của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc là kẻ ngu ngốc và cả tin đến mức kỳ quặc. Chính những người như ngài, mister Van Ax ạ, đang nâng đỡ và củng cố đội ngũ này. Tội lỗi trước hết là thuộc về ngài và ngài hiểu rõ điều đó. Ngài đang cố gắng làm dịu bớt mặc cảm tội lỗi trong bản thân mình. Một số người trong đám các ngài đã tán tỉnh những người phụ nữ da màu hoặc là lợi dụng sự giúp đỡ nhân từ của những người được mệnh danh là đàn bà bản xứ, nhưng ngài biết rõ tội lỗi của mình, và chúng tôi cũng biết rằng ngài hiểu điều đó. Ngài hiểu sự khác nhau giữa cái tốt và cái xấu, giữa cái thiện và cái ác và hoàn toàn không có những kết luận lôgic nào làm cho ngài giảm bớt sự nhận thức về những tội lỗi của mình…

- Ngài nói đến những người phụ nữ da màu? - Van Ax cướp lời anh.

- Phải. Chẳng lẽ ngài lại nghĩ rằng chúng tôi không biết?

- Tôi chỉ muốn xác định cho rõ thêm.

“Phải thận trọng, Xêmmi ạ, con người này không phải là thằng ngốc đâu. Hắn ta sẽ không lặp lại điều sai lầm của mình đâu”.

- Giờ thì ngài lại đang lo sợ không biết chúng tôi có sử dụng sự am hiểu của mình hay không? - Xêmmi nói.

- Ngài tính không sử dụng nó hay sao?

- Tôi thì không thể, nhưng bạn bè tôi thì có thể. Và nhất định là họ sẽ làm điều đó.

Karl Van Ax đứng dậy, mỉm cười.

- Vậy thì có lẽ tôi sẽ trao ngài cho ngài thanh tra Gianxen. Sau khi ngài rơi vào tay bọn người của ông ta, ngài sẽ vui lòng khai hết cho tôi tất cả những gì mà ngài biết. - Van Ax bước lại gần bàn và nhấc ống nghe của chiếc máy điện thoại. - Xin cảm phiền đưa mister Naiđu trở về lại cơ quan Điều tra hình sự!

Xêmmi Naiđu chìa tay lấy chiếc bánh sandwich thứ hai và bất ngờ đụng vào chiếc ấm pha cà phê. Chân của anh vướng phải chân bàn, chiếc bàn bị xê dịch đi. Anh cảm thấy một cơn xao động nhẹ nhàng ẩn núp ở đâu đó bên trong cơ thể. Anh nhớ đến Đi Nankhu, một làn sóng buồn rầu xâm chiếm cả người anh.

Cố thoát khỏi cảm giác ấy, anh nói:

- Sự khác nhau giữa ngài và Gianxen, mister Van Ax ạ, đấy là sự khác nhau giữa con dao cong và con dao thẳng. Ông ta thì giáng ngay cho tôi những đòn chí mạng, còn ngài thì lại muốn tước nhuệ khí của tôi trước đã. Ngài còn đê tiện và đểu cáng hơn ông ta.

- Chúng ta sẽ còn nói với nhau về chuyện này, - Van Ax nói. - nhưng để sau đã.

Nghe có tiếng gõ cửa, hắn hét:

- Vào đi!

“Ngay lúc này hoặc là không bao giờ! - Ý nghĩ này vụt hiện ra trong óc Naiđu - Ngay lúc này hoặc là không bao giờ!”.

Một người bước vào. Bằng động tác nhanh như một tia chớp, Naiđu chụp lấy chiếc ấm pha cà phê và đập vào đầu Van Ax. Hắn không kịp tránh và cú đập hất hắn ngã về phía sau. Người vừa vào thọc tay vào túi và hét lên: “Đứng lại!”. Naiđu nhấc chiếc bàn lên khỏi đầu và nhào về phía Van Ax. Tiếng súng vang lên. Naiđu lảo đảo, nhưng rồi lại lao về phía trước.

- Không được bắn! - Van Ax thét lên.

Nhưng viên đạn đã bay ra trước tiếng thét của hắn.

Naiđu ngã sấp xuống. Van Ax lật ngửa anh ra. Anh đang hấp hối.

- Nó muốn tấn công ngài - Gã bắn súng giải thích, rõ ràng xúc động vì chuyện vừa xảy ra.

- Anh đã làm đúng cái việc mà hắn mong muốn.

- Có lẽ cho kêu bác sĩ chăng?

- Muộn rồi. Kêu họ mang hắn đi.

Còn lại một mình, Van Ax quỳ xuống. Một tia máu chảy ra từ đôi môi tím ngắt của Naiđu. Van Ax cúi thấp xuống người anh.

- Naiđu! Naiđu! Tôi rất lấy làm tiếc là cơ sự đã xảy ra như vậy!

Naiđu đã mở mắt. Thoạt tiên anh nhìn bằng cái nhìn vô thần, ngơ ngẩn, nhưng sau đó đột nhiên anh nhận ra Van Ax. Và cùng với sự tĩnh trí, lòng căm thù đã trở lại với anh, Van Ax đã cảm nhận được ngay. Naiđu mấp máy đôi môi, dường như không kiềm chế được và dữ dội đến mức muốn nhổ nước miếng, nhưng đúng vào lúc đó thì cái chết đã đến với anh.

Van Ax quỳ bên cạnh xác người Ấn Độ. Đây không phải là lần đầu hắn chứng kiến cái chết. Hắn đã từng trông thấy cái chết ở khoảng cách cực gần, hệt như là giây phút này. Nhưng cái chết bao giờ cũng làm cho hắn bị chấn động, đặc biệt là cái chết của con người này. Naiđu không tỏ ra là đã chết, thậm chí cũng không tỏ ra là bị đau đớn. Nếu chỉ có…

Van Ax vuốt mắt cho người chết. Khi chạm vào cái xác còn nóng hổi, người hắn thoáng run lên.

Hắn vội đứng dậy, bước về phía cửa sổ. Ngoài phố vẫn còn bóng tối nhập nhoạng. Có lẽ chừng một giờ nữa trong phòng mới bắt đầu hiện lên những tia sáng mờ mờ đầu tiên từ phương Đông. Van Ax chán nản và rầu rĩ rất muốn ra khỏi căn phòng mà chỉ mới đây thôi còn ấm cúng biết bao đối với hắn.

“Anh ta không có vẻ là đã chết, nhưng anh ta đã chết, lòng đầy căm hận đối vơi ta - không phải đối với Giaxen hay Giepi, mà là đối với ta”.

Hắn lại bước đến gần cái xác và chăm chú nhìn nó. Sau đó, hắn từ từ bước ra và trở về phòng làm việc của mình ngồi viết báo cáo và gọi điện thoại tới hết người này đến người khác. Một trong những cú điện thoại của hắn đã đánh thức viên thanh tra Gianxen đang ngủ say như chết dậy.

Khi Van Ax thu xếp xong mọi công việc của mình thì đã bốn giờ sáng và cả thế gian đang ngập trong ánh sáng ban mai rực rỡ.

Hắn hiểu rằng cái chết của Naiđu sẽ không giữ kín được lâu.

Đám dân Ấn mà thấy cái xác của anh ta, mà chuyện này thì cũng chẳng lâu la gì đâu, lập tức họ sẽ loan truyền tin tức đi khắp mọi nơi. Hắn gọi điện cho trực ban yêu cầu báo cho ban biên tập tất cả các báo không được đăng bất cứ tin tức gì về Naiđu.

Vào đúng lúc hắn bước ra khỏi cơ quan An ninh thì chiếc xe tang vừa đến. Tất cả các nhân viên nhà đòn đều là người Ấn cả. Van Ax biết ngay, trong khi hắn còn đang trên đường là tất cả những người Ấn có vai vế đều đã kịp biết về cái chết của Naiđu và thậm chí còn biết anh ta chết trong tình trạng như thế nào. Giờ thì cứ đành liều, phó mặc cho thằng anh hắn ở cơ quan cảnh sát và cần phải thỏa thuận với Giepi về điều này.

Các đường phố không một bóng người. Những hàng cây mọc giăng dài dọc theo các vỉa hè và mặt đường sáng bóng lên dưới những tia nắng đầu tiên. Van Ax cho xe chạy trên các phố và cảm thấy cuối cùng thì cũng có thể dịu đi được: không cần thiết phải thận trọng và căng thẳng thần kinh đến thế. Nhưng sự buồn chán thường lệ lại dần dần bắt đầu xâm chiếm người hắn. Khi hắn bước vào căn hộ của mình thì nó lại trở nên tăm tối và đáng ghét. Hắn lại bị nỗi đau khổ về Minđret Xcott hành hạ. Hình ảnh Xêmmi Naiđu lúc chết - đó, anh ta lại mấp máy môi như muốn nhổ nước miếng - cứ bám rễ trong ý thức của hắn. Dường như có một cái móc ranh ma nào đó cứ móc chặt lấy cơn tuyệt vọng trong đầu hắn, nó ẩn giữa cái phần tối trong tâm hồn hắn và chỉ rình đúng vào khoảnh khắc yếu đuối đầu tiên là nó nhào vào hắn… Giá mà có Minđret ở bên hắn...! Giá mà không có những lời đồn đại đáng nguyền rủa với những luật lệ ngu xuẩn của chúng đã dập tắt niềm vui của hắn, cái niềm vui mà hắn được hưởng khi ở bên nàng!

Hắn lại tự rót rượu và mang vào phòng ngủ. Hắn mặc đồ ngủ, chui vào trong mền rồi nốc một hơi cạn ly rượu. Sau đó hắn tắt đèn, nhắm mắt. Nhưng mặc dù cơ thể mệt đừ, rất lâu sau hắn mới ngủ được. Trong lúc hắn còn chập chờn nửa tỉnh nửa mê thì từ trong cái phần tối tăm của tâm hồn hắn hiện rõ mồn một khuôn mặt của Xêmmi Naiđu.

Vào đúng cái giờ mà Van Ax đã thiếp đi trong giấc ngủ mong đợi, bác sĩ Đavut Nankhu đánh thức cô em gái của mình dậy.

Cô gái mở mắt, ngáp rồi hỏi:

- Có chuyện gì thế?

- Xêmmi bị giết rồi.

Cô nhìn anh chằm chằm bằng cái nhìn hoài nghi, ngỡ ngàng.

- Xêmmi bị giết rồi - Ông anh nhắc lại.

Bỗng nhiên, Đi Nankhu nhìn thấy Xêmmi Naiđu rõ ràng hệt như anh đã từng có mặt trong căn phòng này. Cô nhìn thấy khuôn mặt tròn đen của anh, đôi mắt nhỏ cương nghị với những đường gân nhỏ li ti ở hai bên khóe, đôi môi màu tím bóng nhẫy đặc biệt dễ nhận thấy là vào những giờ hết sức mỏi mệt hoặc đói bụng; thân thể rắn chắc, cao lớn của anh và đôi tay gân guốc: vẻ ngoài của một con người mà nhìn vào người ta có thể hoàn toàn tin cậy được. Họ sẽ làm thế nào nếu thiếu Xêmmi? Quả thật anh như là một khối đá chống đỡ cho tất cả tổ chức của họ. Vậy mà anh ta không còn sống nữa.

- Ôi! Không, không, không…! - Đi cứ rên rỉ không dứt và càng lúc càng tăng thêm mức tuyệt vọng. Sau đó, cô bật khóc nức nở. Người anh ôm lấy cô, ghì chặt vào người cho đến khi cô thôi không còn khóc nữa.

Kixxi, một người đàn bà vóc cao, gầy gò đem trà đến. Cặp mắt cô đỏ mọng lên, nhưng cô đã kịp lau khô những giọt nước mắt của mình. Gương mặt cô có vẻ như lãnh đạm và lạnh lùng một cách khắc khổ. Biểu hiện đầu tiên của nỗi đau thương đã đi qua nhưng cô sẽ còn khóc thầm khá lâu, chừng nào mà thời gian chưa làm giảm đi mức độ sâu sắc của nỗi nhớ thương về con người này, về lòng nhân hậu của anh đối với cô và với tất cả những ai mà cô đã từng quen biết và yêu mến, tưởng nhớ về những hy vọng mà anh đã khơi dậy trong cô và dân tộc cô. Nhưng lúc này, khi mà cô còn chưa quên tất cả những thứ đó, chưa quên khuôn mặt của anh, giọng nói và đôi bàn tay ấm áp của anh thì cô sẽ còn chưa thôi than khóc cho cái chết của mister Naiđu của cô, dù không có một ai trông thấy được những giọt nước mắt ấy.

- Chúng ta phải làm gì đây? - Đi Nankhu hỏi.

- Cứ tiếp tục mọi việc! - Anh cô dịu dàng đáp.

- Ông ấy cũng thường nói như thế, - Kixxi thốt lên một cách buồn rầu - nhưng bây giờ thì chẳng có ai dạy dỗ chúng tôi nữa.

- Có nhiều người, - Nankhu nói. - và trong số họ có nhiều người còn thuộc hạng cự phách nữa kia.

- Có thể có những người cự phách, thưa bác sĩ, - Kixxi lạnh lùng kêu lên - nhưng không có ai như ông ấy đâu. Thậm chí có người giỏi hơn ông ấy nhưng vẫn không giống như ông ấy.

- Kixxi, chị nói đúng đấy! - Nankhu thở dài. - Không có ai giống như Xêmmi.

- Anh ấy hy sinh như thế nào? - Đi hỏi sau khi Kixxi đã đi ra.

- Chúng ta chưa hề biết được điều này, nhưng những người chở xác phỏng đoán rằng, chính anh ấy đã tự gây ra cái chết cho mình. Các nhân viên của cơ quan hình sự bắt anh ấy khoảng gần mười giờ tối. Anh ấy ngồi tại cơ quan của họ cho tới sáng sớm, khi xuất hiện mister Van Ax độc ác và lỗi lạc này…

- Đấy là một tên đê tiện! - Đi cướp lời.

- Và hắn sai dẫn anh ấy về cơ quan An ninh. Ở đấy, trong căn phòng khét tiếng ấy, nơi mà Van Ax hỏi cung những người bị bắt giữ, gần một giờ sau thì Xêmmi bị giết chết.

- Đavut…! - Sau một lúc ấp úng, nàng vụt hỏi - Thế là họ đã tra khảo anh ấy?

- Không, em thân yêu ạ. Anh cam đoan với em là không. Hai phát súng kế tiếp nhau. Anh không dám cả gan đi đến đấy và không nhìn thấy xác. Nhưng người anh của anh ấy biết tất cả các cách thức tra tấn, đã không thấy lưu lại trên thân thể bất cứ dấu vết nào cả, và anh ta đã khám nghiệm toàn bộ thân thể của người em một cách kỹ lưỡng.

- Anh của anh ấy ư? Thật đáng thương!

- Nỗi bất hạnh ấy đã tác động mạnh đến người anh và anh ta đã sẵn sàng tham gia vào phong trào của chúng ta, nhưng anh sợ rằng Van Ax sẽ đoán trước được khả năng này.

Đi chợt nhớ đến Nkôzi và trên nét mặt cô hiện lên những dấu hiệu lo lắng.

- Đừng sợ - Nankhu thì thào - đừng sợ, em gái của anh! Xêmmi không hề hé răng nói cho chúng một lời nào.

Đi nhắm mắt, khẽ lắc lư và lại mở mắt ra cùng với tiếng thở phào rất sâu. Trên nét mặt cô không còn lưu lại chút dấu vết nào của sự sợ hãi và lo lắng.

- Rồi sẽ ra sao đây? - Cô hỏi.

- Anh cần phải rút vào bí mật. Tất cả những người lãnh đạo của chúng ta đã giấu mình sau khi Naiđu bị bắt giữ. Chỉ còn mỗi mình anh là vẫn giữ nguyên vị trí công khai để tìm hiểu thêm số phận của anh ấy. Xêmmi sẽ không tự gây ra cái chết của mình, nếu như không biết chắc rằng chúng đã lần đến quá gần sự thực, để có thể làm cho chúng rối trí. Cho đến lúc ấy chúng cũng chỉ mới lần mò những vấn đề ở ngoài rìa sự việc. Giản đơn là Xêmmi có thể im lặng. Trong trường hợp xấu nhất họ đã ra lệnh bắt giữ anh ấy. Điều xảy ra chứng tỏ Van Ax đã biết được những điều đủ để cho Xêmmi lựa chọn lối thoát như vậy. Điều đó đồng thời cũng có nghĩa là chúng đã tìm thấy dấu vết đích xác. Vì vậy anh có thể nhận ra được ai sẽ là người kế tiếp rơi vào căn phòng của mister Van Ax.

Như vậy là anh cần phải ẩn núp, và sự biến mất của anh sẽ là dấu hiệu đối với những cuộc săn đuổi quy mô lớn. Từ nay về sau anh hoàn toàn không còn mang lại một chút ích lợi nào nữa.

- Đúng thế, nếu như anh ở trong hoàn cảnh hợp pháp.

- Xin lỗi anh, Đavut. - Đi nói một cách kiên quyết. - Cách giải quyết thông thường bắt buộc tất cả những ai không đem lại một chút ích lợi nào phải đi ra nước ngoài và hoạt động ở đấy. Nếu như anh trốn tránh ở đây, ở trong nước, thì anh sẽ trở thành gánh nặng đối với phong trào và đối với tất cả chúng ta. Chính anh cũng đã hiểu rất rõ điều đó.

(còn tiếp)

Nguồn: Quyền lực của đêm tối (The night of their own). Tiểu thuyết của PETER ABRAHAMS. Thái Thành Đức Phổ dịch từ tạp chí Văn học nước ngoài, Matxcơva, số 6 & 7 năm 1986. Nhà xuất bản Văn học, 2006.