- Không có con chó nào ở đây hết! – Bà ta cố chặn nỗi tức giận của dòng người. Nhưng nỗi tức giận đã bị dồn nén lại tự bao giờ, bao nhiêu cuộc ẩu đả với bà, bao nhiêu lần thua kiện, bây giờ biến thành dòng suối, biến thành ngọn núi còn cao hơn cả ngọn Swietokrzyskie.
- Đưa chó ra đây! Chó, đưa chó ra đây!
- Không có mà! – Bà ta gần như khóc.
- Yêu cầu bà đưa chó đến. Stasiuk nói, không nhìn vào mắt người đàn bà. Giọng của ông ta thiếu phần chắc chắn khi bà Jehowka tiến tới cổng với chiếc xẻng trong tay – Chúng tôi phải tiêm lũ chó, bà biết cho, để bệnh điên không lan tràn.
- Đã bảo là không có! – Bà ta thét lên.
Mọi người yên lặng chỉ chốc lát.
- Bà ta có chó đấy! – Szymonski tách đám đông bước lên.
Trên nét mặt của Jehowka chỉ còn lại nỗi tuyệt vọng.
- Không có.
- Gâu! Gâu! Gâu!- Ông ta sủa toáng lên.
Từ nhà rơm tiếng chó sủa đáp lại. Điều đó chứng tỏ Szymonski đã từng buộc phải tranh nhau với lũ chó miếng ăn, thậm chí chỗ nằm.
- Gâu! Gâu! – Mọi người cùng sủa – Gâu! Gâu!
- Mày... – Jehowka bỗng mở toang cổng để tóm lão Szymonski- Đáng lẽ sáng này tao phải nện cho mày một trận, đồ ăn bám! Mày...
Nhưng Szymonski lẩn vào đám đông. Viên thú y, khi định bước vào nhà rơm thì bị bà ta ngáng lại.
- Ông hãy để yên cho những con chó nhà tôi... – Nét mặt bà nhăn nhó, đưa đẩy – Tôi cần lũ chúng nó!
Bà ta trông tựa con chó nhỏ, bị chó to tấn công, làm bộ như bị thua, và với niềm hy vọng được tồn tại, nó co bốn vó lên trời.
Nhưng ở thế giới loài người, phải chấp hành những luật lệ khác.
- Tao không đem ra đâu! – Bất lực, bà ta kéo tay áo của viên thú y, một tiếng xé toạc vang lên khô khan. Bà ta đẩy viên thú y ra khỏi sân và định đóng cổng lại.
Điều đó chỉ làm cho đám đông thêm bực tức. Họ xô lên chiếc cổng, làm cho ổ khóa rơi ra. Họ xô bà Jehowka và tiến gần đến nhà rơm, nơi có tiếng chó sủa vọng tới. Chiếc khăn trên đầu rơi xuống mặt bà Jehowka, nên tôi không thấy nét mặt của bà. Từ nhà rơm vọng lại tiếng sủa chát chúa của chó lẫn của người. Tôi cất bước.
CUỘC PHIÊU LƯU CỦA NHỮNG CHÚ CHUỘT LANG THANG
Tôi trao cho cô thư ký khoản tiền mà mỗi một người tham gia phải nộp. Tôi thích thú ngắm chiếc danh thiếp nhận được từ nhân viên của nhà văn hóa của thành phố nhỏ nhưng rất nổi tiếng vì có nhiều nhà thờ của các đạo phái khác nhau. Trên tấm danh thiếp này, có hai dòng chữ: Diego Armando Goethe, và bên dưới Câu lạc bộ thơ A.C. Napoli – Weimar. Tôi bước tới tận cùng hành lang, và từ đây theo các bậc cầu thang lên trên. Ở đây có những phòng nhỏ có thể ngắm xuống phòng bên dưới. Ở các phòng nhỏ này có bàn ghế, có vài chục người đang ngồi, được đánh dấu giống như tôi tấm danh thiếp cùng với bút danh và câu lạc bộ tham gia. Chỉ có những nhà thơ nổi tiếng, mà số này không nhiều, thì dũng cảm không tham gia bất cứ một câu lạc bộ nào, và trên danh thiếp chỉ có bút danh.
Những ánh mắt kinh ngạc hướng về tôi vì bộ dres thể thao, mà cũng có thể là do tên của cái câu lạc bộ mà tôi là người sáng lập và là hội viên duy nhất. Các nhà thơ trẻ ngắm tôi như thể các cầu thủ của phe đối địch khi tôi xuất hiện trong một giải bóng đá nào đó, họ định dọa tôi bằng ánh mắt. Còn tôi, chịu đựng được tất cả, không một nỗi sợ hãi.
Tôi nhìn quanh, có một chiếc bàn ít người. Bên bàn này có hai người đang ngồi, một người gầy nhẳng, râu rậm, tóc xoăn; người thứ hai mạnh khỏe, cường tráng, đầu trọc, nhẵn thín. Người thứ nhất có tấm danh thiếp cài vào chiếc áo len carô với biệt danh là Szczur Wedrowny – Con chuột lang thang. Anh ta đang đọc sách, hay giả vờ đọc để tránh không nói chuyện với người thứ hai. Tuy vậy tôi vẫn có cảm tưởng anh ta mới thực chất là nhà thơ; còn vị thứ hai, mặc dù trên danh thiếp không ghi câu lạc bộ nào, tôi hình dung như một nhân vật trong phim về cuộc trốn ngục Alcartraz. Rốt cuộc bút danh trên danh thiếp dường như xác nhận điều đó: Bandzior – tên cướp. Trong bộ áo quần dres, tôi khá hợp với họ.
- Tôi có thể ngồi cùng được không?
- Ngồi xuống – Szczur trả lời như trút được gánh nặng.
- Nhưng anh hãy nói cho tôi biết, anh cảm nhận thế nào về bài thơ này của tôi – Bandzior càng tỏ ra sàm sỡ – Tôi viết bài thơ này khi đang ngồi tù. Anh có biết không, lúc con trai tôi chào đời, tôi đã viết bài thơ này cho nó. Ông hãy nghe lại một lần nữa và anh ta đọc lại bài thơ đẫm nước mắt của mình cho Szczur nghe.
Anh này lắc lư đôi bàn tay:
- Thì tôi đã nói rồi, thậm chí những ý định cao thượng nhất cũng chưa đủ để viết nên bài thơ hay. Từ đâu anh có bút danh phức tạp thế này? – Anh chuyển ánh mắt sang tấm danh thiếp của tôi.
- Anh chẳng hiểu gì hết! – Bandzior nổi cáu và cẩn thận nhét bài thơ vào túi áo.
- Diego Armando – tôi trình bày – là tên của người tôi tôn thờ thời tôi còn đá bóng. Còn Goethe thì…
- Anh cũng đã từng đá bóng? – Szczur tỏ vẻ quan tâm – Tôi cũng đã từng đá bóng nhưng sức khỏe không cho phép – anh gầy nhẳng thở dài – Còn Goethe chắc là bậc thầy của anh về thi ca?
- Rất tiếc tôi không thể viết được như ông ta. Tôi viết rất ít, đúng hơn mới có một bài.
- Thế thì anh không thể xuất bản thành sách được! – Bandzior chen vào câu chuyện, như ghen tỵ vì Szczur quan tâm đến tôi – Còn tôi, tôi sẽ xuất bản sách! Tôi viết hai bài, thậm chí ba bài trong một ngày!
Trong khi đó tại phòng biễu diễn, giám đốc Nhà văn hóa đang chào đón các nhà thơ. Bản thân ông cũng viết thơ. Ông đặc biệt chào mừng các hội viên Hội Nhà văn Ba Lan.
- Ông ta muốn được kết nạp vào Hội…- Bandzior lên tiếng, thít chặt chiếc cằm hình vuông.
Sau đó người ta chia các nhà thơ thành từng nhóm và các nhóm này sẽ đến các trường học ở địa phương, để cùng với học sinh tìm hiểu về thơ và đọc những sáng tác của mình. Trong nhóm của tôi có hai nữ thi sĩmột bà già hơn, có bút danh là Auksztota, một cô trẻ hơn là Kaliope. Giám đốc của trường phổ thông cơ sở cùng đi với chúng tôi, một vị thấp chủn, béo phì và sực nức mùi nước hoa Brutal rẻ tiền. Ông giám đốc rất muốn gây ấn tượng tốt cho chúng tôi, mặc dù suốt chặng đường về trường ông chở chúng tôi trên chiếc xe Nysa cũ kỹ có dán biển Gimbus. Từ Auksztota, tôi biết là bà đến từ Litwa và bà đại diện cho những người Ba Lan đang sinh sống tại Wilno. Tôi thích giọng nói có nhạc điệu của bà. Kaliope trả lời nhát gừng những câu hỏi của giám đốc và chăm chút những mớ đuôi sam của mình: những chiếc đuôi sam cô ta có khoảng vài chục. Tôi im lặng. Tôi đang suy nghĩ, mình sẽ làm gì nếu đêm về Kaliope cho tôi cởi đôi chiếc đuôi sam của cô ta.
Giám đốc đưa chúng tôi đến một lớp lớn, giới thiệu với cô giáo môn văn và học sinh. Cả cô giáo lẫn học sinh không ai tỏ ra hồ hởi.
Người đầu tiên được giới thiệu là Auksztota, tụi học sinh xì xào khi bà ta bắt đầu lên tiếng. Cô giáo tỏ vẻ nghiêm khắc, nhắc nhở chúng, nhưng bản thân cô ta không nén được nụ cười. Cô ta hỏi Auksztota, bút danh của bà có nghĩa gì. Khi bà ta trả lời, hồi xưa người ta đã gọi Litwa như vậy, thì một cậu nhãi đọc ngay câu mở đầu của Mickiewicz trong áng thơ bất hủ Chàng Tadeusz:
- Litwa, em ơi, Tổ quốc của tôi!
- Ciesielski, cô sẽ nhớ em đấy!- Cô giáo nhắc nhở cậu học sinh, đồng thời vẫn không giấu được nụ cười.
Kaliope tỏ ra như không có mặt, nhưng cô lại làm cho học sinh chăm chú vào mớ tóc đuôi sam của mình.
- Cô ơi, tết như thế nào để có đuôi sam như thế này? – Một nữ sinh nào đó lên tiếng.
- Không được gội mà suốt ngày phải chải – Kaliope phấn chấn hẳn lên.
- Đến lượt anh – Cô giáo ngắt quãng và chỉ về phía tôi.
Tôi ấp úng về những thành tựu của mình trong lĩnh vực thơ- vì tôi còn biết nói về gì? – và tôi nhấn mạnh về việc tôi đã trở thành nhà thơ như thế nào. Học sinh chăm chú lắng nghe, mặc dù tôi biết chúng nó thích nghe về những chiếc đuôi sam hơn. Cuối cùng, chúng tôi nhận hoa và đích thân giám đốc tới nhận chúng tôi. Khi chúng tôi cùng đi với ông ta về chiếc Nysa cũ thì ông ca thán về những khó khăn tài chính mà trường ông đang phải gánh chịu và như thể biện minh, ông chỉ những bức tường vữa đã vỡ toang hoác. Ông nói xa xôi rằng, nếu như chúng tôi đề cập vấn đề này với Phòng Giáo dục thì ông sẽ rất biết ơn. Tôi không muốn nghe ông ta nữa. Tôi trao bông hoa cho Kaliope, còn cô ta nói với tôi Carpe diem[1]. Khi chúng tôi trở lại nhà văn hóa thì tất cả đã có mặt. Chính giữa sàn biểu diễn có một cây đèn cổ. Người ta dự kiến rằng, các nhà thơ sẽ tự lột trần trong hội thơ này bằng chính một bài thơ của mình.
- Anh có tham gia trò này không? – Kể từ khi nhận được bông hoa, Kaliope tỏ ra quan tâm đến tôi hơn.
Tất nhiên, tôi đã đăng ký đọc bài thơ duy nhất của tôi, sau đó đèn ở các phòng phụt tắt. Cây đèn cổ bật sáng, và nhà thơ đầu tiên bắt đầu lột trần. Rất tiếc, đó chỉ là sự lột trần về tâm hồn. Nó làm cho tôi nhớ lại đoạn đầu Những khúc ca các nghệ sĩcủa Goethe: “Và tôi nghĩ, để có thể khám phá hoặc sáng tạo điều gì, người nghệ sĩchỉ nên đơn
phương, nhưng muốn đem khoe khoang tác phẩm của mình, bạn hãy tìm trái tim đồng điệu! Và khi bạn yên nghĩ trong sa mạc của chính mình, người đồng hành sẽ sẻ chia điều đó”.
Bởi vì người đồng hành của tôi là Kaliope, ngoài ra chúng tôi lại ngồi ở hàng cuối, nơi ánh sáng của ngọn đèn cổ không rọi tới, tôi quyết định chấp nhận sự thách thức. Tôi hơi ngạc nhiên vì cô ta quá dễ bị chinh phục, ngay đến những cô hâm mộ tài nghệ bóng đá cũng phải chuốc cho mềm môi, rồi mới tính chuyện được hôn. Trong khi đó Kaliope ngay lập tức đã thở dài carpe diem và tôi ôm choàng lấy cô.
- Bây giờ xin mời Szczur Wedrowny – Con chuột lang thang! – Vị giám đốc Nhà văn hóa thông báo.
Dưới cây đèn cổ xuất hiện nhà thơ tôi đã quen biết. Anh ta đọc bài thơ về nền thơ của nước Mỹ và nhận được những tràng vỗ tay. Nhưng khi anh bước khỏi sân khấu thì một giọng ai đó thầm thì đầy miệt thị: “Trông chẳng khác gì loài chuột…”.
Sau đó Bandzior đọc một bài thơ viết trong thời gian ngồi tù. Cử tọa xôn xao tiếng thầm thì:
- Vui đáo để.
- Thằng cha này điên.
- Hắn còn ngạc nhiên là không ai in thơ hắn.
- Hắn sẽ tự in lấy. Hắn sẽ mua xe Mercedes và sẽ lập nhà xuất bản tư.
Cuối cùng đến lượt Diego Armando Goethe. Tôi bước lên sân khấu, tập trung như thể tôi sắp đá phạt đền. Tôi chỉnh lại micro như chỉnh lại quả bóng trước chấm mười một mét. Tôi nhìn về những hàng ghế ẩn náu trong bóng tối, trên hàng ghế cuối cùng thiên thần của tôi đang nắm chắc ngón tay phải, cầu may cho tôi. Tôi quyết định sẽ quyết liệt:
- Về sự xuất bản tập thơ…- Tôi bắt đầu. Nhưng có thể tôi đã tung bài thơ lên quá cao xà ngang công chúng, nên có nhiều tiếng huýt sáo chói tai vang lên. Tôi cúi đầu trở về với Kaliope.
Bắt đầu bỏ phiếu: mỗi thành viên có quyền bỏ một phiếu. Tôi tự bỏ phiếu cho mình. Tôi cũng có thể tin ở lòng trung thành của Kaliope. Khi thông báo kết quả, thì bài thơ của tôi được ba phiếu. Szczur Wedrowny thắng cuộc. Tôi ghen tỵ nhìn anh ta nhận bằng khen và phong bì tiền thưởng.
- Đểu cáng! – Ai đó kêu thất thanh – Tôi mới là nhà thơ xứng đáng nhất! – Bandzior, thì chính hắn la toáng lên, nắm nắm đấm, bước tới Szczur. Yêu cầu phải bầu lại!
Nhưng không một ai ủng hộ hắn. Giống như Al Capone bị thua kiện về vụ trốn thuế, hắn ta trốn vào bóng tối của một kẻ tử tù, bị những tiếng huýt sáo xua đuổi.
(còn tiếp)
Nguồn: Tự do muôn năm, tiểu thuyết của Zbigniew Masternak (Ba Lan). Nhị Hồng dịch. NXB Văn học sắp xuất bản.
www.trieuxuan.info
| 
