Tại sao Tuấn chưa lấy vợ? Trả lời câu hỏi của Hồng Liên, Tuấn kể như một cách bộc bạch tâm sự. Anh không dụng ý qua câu chuyện này hé lộ cho Hồng Liên biết anh đã yêu nàng và đã đau khổ tuyệt vọng đến chừng nào:
- Đúng như vậy, mình đã yêu và đã thất vọng trong mối tình đầu ấy, từ hồi còn học đệ nhất cấp kia. Hồi đó mình còn quá nhỏ để có thể tỏ tình với người mình yêu, giờ thì muộn mất rồi.
- Giờ ván đóng thuyền rồi hả?
- Chồng con đề huề rồi.
- Tuấn vẫn còn yêu cô ấy?
- Ừ, và sau cô ấy mình chẳng còn yêu ai.
- Tại sao vậy? Tuấn nên hiểu người đàn bà ấy hiện giờ không còn là cô gái ngày xưa nữa. Đó là hai con người đôi khi hoàn toàn xa lạ với nhau, từ suy nghĩ đến nếp sống, đối lập nhau nữa là đằng khác. Tuấn cứ lẫn lộn người đàn bà bây giờ với cô gái ngày xưa. Chẳng qua người này chỉ làm gợi nhớ đến người kia thôi. Chẳng tin Tuấn thử nghiệm xem.
Hình như Hồng Liên đang đụng đến vấn đề mà Tuấn không muốn, anh hỏi tránh:
- Hồng Liên biết trong bữa ăn này thiếu món gì không?
- Giờ khắc này mà ăn vậy còn đòi gì nữa?
- Thiếu một trái ớt, đòi hỏi vậy không quá đáng chứ?
- Tất nhiên là không, nhưng thiếu nó cũng chẳng sao, nhất là lúc mình đang đói như thế này. Ăn ớt cũng là thói quen, mà cái gì đã quen khi thiếu đi đều làm mình thấy khó chịu.
Nàng bắt anh phải trở lại câu chuyện:
- Trong tình yêu đôi khi cũng vậy Tuấn à. Vắng bóng người mình từng yêu làm mình nhớ nhung đau khổ, bởi mình từng quen với giọng nói tiếng cười, từng ánh nhìn, từng cử chỉ của người mình yêu. Nhưng sau một thời gian dài xa cách, liệu người đó có còn giữ được tất cả những gì mình đã yêu không?- Nàng hỏi.
- Có phải mỗi lần gặp lại người đàn bà đó bao giờ Tuấn cũng ôn lại những kỷ niệm mình đã có với cô gái xưa kia để tự nhủ rằng người đang ngồi trước mặt mình chính là người mình yêu! Nếu không nhờ vào những hình ảnh thân thương của một thời thì liệu Tuấn có yêu được người ấy nữa không? Thật ra người đàn bà mà Tuấn gặp lại đó đôi khi cũng tự thấy xa lạ với tuổi trẻ của chính mình nữa. Nếu có hoàn cảnh nào xui khiến hai người trở lại với nhau biết đâu họ lại thất vọng vì thấy không đẹp như mình nghĩ?
Hồng Liên chợt nhìn Tuấn nàng bắt gặp ánh mắt anh đang chăm chú nhìn mình. Hồng Liên bối rối không đọc được điều gì trong đôi mắt ấy. Nàng nhắc Tuấn:
- Kìa chú Tuấn vừa nói chuyện vừa ăn đi chứ, tôi gần xong bữa rồi mà chú chưa hết một chén.
Tuấn uống nốt phần rượu còn lại, anh không muốn nghe Hồng Liên phân tích thêm, chủ động bắt sang chuyện khác:
- Hồi sáng cô Hạnh có nhắc chuyện hôm di tản không?
- Có, mà sao hồi đó anh hung thế, nếu chị Hoa không cho anh Hải lên xe, anh nã vào đầu chị ấy chắc?- Tuấn cười hiền lành:
- Hồng Liên tưởng tôi hiếu sát lắm hả?- Anh bỏ đũa, nhìn nàng như muốn tiết lộ một bí mật gì. Sau đó anh nói một câu lấp lửng mà Hồng Liên nghĩ là anh chống chế:
- Súng tôi không phải bắn ai cũng chết đâu, nó chỉ giết chết những kẻ yếu bóng vía thôi. Nhưng khi thấy Tuấn xòe bàn tay phải lên mặt bàn và nói:- Hồng Liên thấy không, tay tôi thế này mà bắn ai được?- Hồng Liên nhìn ngón trỏ bị cụt mất hai lóng, nàng hiểu phần nào câu nói của anh.
Thật ra Hồng Liên đã thấy điều ấy lúc Tuấn kẹp nhiệt cho cu Lâm, nhưng hồi đó tâm trạng đang hoang mang Hồng Liên không để ý.
- Vợ sĩ quan mà không biết à? Bắn súng mà không có ngón trỏ thì làm sao néo cò?
Hồng Liên biết vậy rồi nhưng thế thì sự việc xảy ra sáng hôm đó là sao?
Thấy Hồng Liên vẫn thắc mắc, anh giải thích:
- Súng của tôi cầm lúc ấy là súng nhựa đấy.
- Súng nhựa?- Hồng Liên nhìn Tuấn như đứa trẻ nhìn con khủng long trong phim giả tưởng.
- Súng nhựa?
Nghĩ Hồng Liên chưa dễ gì tin, Tuấn giải thích:
- Hồng Liên vẫn không tin chứ gì? Đầu đuôi là thế này: thấy tình hình căng quá tôi lôi Hải ra ngoài đường định bàn cách gì để lên xe chợt thấy trong gian hàng bán đồ chơi trẻ con có khẩu súng nhựa giống súng thật nên mới nảy ý định đó.
Ra vậy, Hồng Liên lại nhìn Tuấn, đúng là nàng không tưởng tượng nổi.
- Cùng đường mới làm vậy- Tuấn nói- Dọa nạt đàn bà trẻ con thì hay hớm gì- Anh cười ra chiều xấu hổ:
- Thực ra tôi chẳng qua mắt được Hạnh đâu. Hồng Liên tưởng khi đó Hạnh sợ hả?
- Hồn lên mây, ở đó mà không sợ.
- Không đâu- Tuấn lại nhếch mép cười- Có điều tôi thắc mắc là tại sao cô ấy biết mà vẫn để hai người tôi lên xe?
- Thôi đi, tôi thấy mặt chị Hoa không còn chút máu.
- Nhưng Hạnh thì không, tôi biết- Tuấn khẳng định.
- Vì sao Tuấn biết Hạnh không sợ?
- Tôi đọc được trong ánh mắt cô ấy- Tuấn lại nhìn Hồng Liên:
- Lúc nào tiện Hồng Liên gặp Hạnh cho tôi gửi lời xin lỗi.
- Chú Tuấn bận tâm làm gì. Tôi nghĩ Hạnh không trách đâu, trong loạn lạc lấy đâu ra phép lịch sự!- Hồng Liên cười trước việc làm của Tuấn rồi hỏi anh:
- Chú Tuấn thấy Hạnh thế nào, mặt mày được quá phải không? Tính nết thì hết chê. Thôi được tôi sẽ lên gặp Hạnh để nhắn lời xin lỗi của Tuấn, lấy đó làm lý do để giới thiệu hai người với nhau. Nhưng nhớ giờ Hạnh là trưởng phòng tổ chức đấy, nói chuyện với cô ấy là phải một tiếng kính thưa đồng chí, hai tiếng kính thưa đồng chí, không bỡn đâu- Hồng Liên nghiêng mặt cười. Tuấn không hề để ý Hạnh và anh cũng chưa từng nghĩ đến ai. Câu đùa gán ghép của Hồng Liên chứng tỏ nàng không hiểu tí gì về anh, Tuấn cũng yên tâm. Tâm sự mình anh không muốn Hồng Liên biết. Đây là lần đầu anh được ăn chung một mâm và cùng nàng ôn lại những kỷ niệm xưa điều mà khi rời xa tuổi học trò anh tưởng chẳng bao giờ có được. Anh không ngờ trong một ngõ ngách nào đó của trái tim Hồng Liên còn lưu lại hình bóng một vệ sĩ Tuấn còm nhom, nàng còn đọc nguyên bài thơ Chú sẻ ngốc anh gửi nàng hồi học đệ tứ không sót một chữ. Hồng Liên đâu biết Tuấn đã yêu, đã hờn ghen từ thuở ấy. Giờ nghe Hồng Liên đọc lại Tuấn thấy trong lòng mình như đang ngân lên những nốt nhạc thật êm đềm âm hưởng không buồn réo rắt nhưng man mác. Thuở đó anh đã viết với tất cả nỗi đau của trái tim non dại lần đầu rung động. Có thể Hồng Liên bây giờ không còn là Hồng Liên ngày xưa, nhưng Hồng Liên trong tình yêu của anh thì vĩnh cửu. Đến chết anh cũng chỉ có một Hồng Liên. Tuấn thấy ngồi lâu bên Hồng Liên anh sẽ bị chìm sâu vào vùng ký ức dễ khiến anh mềm lòng, Tuấn đứng bật dậy làm ra vẻ khô khan như người trong đầu luôn chỉ biết nghĩ đến trách nhiệm:- Hồng Liên nghỉ một lát, chiều còn đi làm.
Thấy Tuấn không hào hứng khi nàng đùa anh với Hạnh, Hồng Liên hỏi:
- Chú Tuấn còn ở lại Thùy Dương lâu mau nữa?
- Chắc hết tuần này.
- Những ngày đến Tuấn có dự định gì cho mình chưa?
- Cũng như phần đông, tất cả phải bắt đầu làm lại, còn làm gì thì chưa quyết định được.
Cu Lâm đang ăn nghe nói chú Tuấn sắp đi, nó dặn:
- Khi nào chú Tuấn về nhớ mua đồ chơi điện tử cho cháu nhé, cháu không thích loại chạy bằng dây cót nữa.
- Tất nhiên rồi khi nào chú về sẽ có quà xịn cho cháu nhưng phải học giỏi nghe.
- Lâu mau chú về?
- Khi nào xong việc chú về, chưa biết trước được nhưng nhớ là cháu phải gắng học thật giỏi, ở nhà phải ngoan đừng làm má phật lòng đấy, nhớ chưa?
Trả lời với mẹ con Hồng Liên vậy nhưng chính anh cũng chưa xác định được ngày nào mình rời Thùy Dương, anh nghĩ nên ra đi sớm càng tốt, một phần anh cũng muốn tìm cho mình một công việc gì đó hợp khả năng, một phần anh thấy không nên nấn ná ở lại Thùy Dương lâu hơn nữa. Giờ này thì Hồng Liên có thể tự xoay xở được rồi. Anh muốn đi thật xa đến một nơi nào mà tâm hồn anh được thanh thản và quên hết mọi chuyện. Nhưng rồi nghĩ lại ngày nào chưa tìm ra tin tức Nghi, anh không thể bỏ mẹ con Hồng Liên bơ vơ được, chuyến đi sắp tới anh làm sao rời bỏ ý nghĩ đó? Nghĩ đến ngày gia đình Hồng Liên đoàn tụ anh không khỏi se thắt, nhưng điều đó thì ăn thua gì trước nỗi mòn mỏi mong ngóng chồng của nàng? Anh không phải chiếc bóng nhưng định mệnh cứ bắt anh song song mãi bên đời nàng như đôi bờ ôm bọc lấy dòng sông, dù cuối cùng thì dòng sông cũng đổ về biển cả. Riết rồi không phải đôi bờ định hình cho dòng chảy mà chính dòng chảy đã tạo nên hình dạng của đôi bờ. Anh thấy mình chẳng khác gì thế.
Ngày mai đã nên ra đi chưa? Sẽ sống như thế nào? Đó là quyền quyết định của anh thế mà anh cũng không tự trả lời được.
13 - Lên Pleiku được mấy hôm, nghe thầy Đính bị công an bắt, Tuấn đến nhà thăm gia đình thầy gặp lúc cô Xuân đang ngồi chẻ củi trước sân. Thấy Tuấn vào cô mừng lắm vội bỏ đống củi mời anh vào nhà.
Tuấn đảo mắt một lượt khắp căn phòng, không có vật dụng gì đáng giá, bàn học của hai con cô cũng chỉ dùng tấm ván ép kê lên hai chiếc ghế đẩu xộc xệch. Tuấn ái ngại cho hoàn cảnh cô. Anh hỏi thăm sức khỏe và tình cảnh hiện nay của thầy. Cô Xuân kể:
- Có người tố cáo thầy là sĩ quan biệt phái. Giờ công an đòi thầy phải có bằng chứng để chứng minh rằng từ ngày ra trường cho đến nay thầy không gián đoạn công tác giảng dạy, nghĩa là không có thời gian nào thầy nằm ở quân trường.- Cô Xuân rót nước mời Tuấn, cô than thở- Bây giờ mọi thứ giấy tờ đều bị tiêu hủy cả hỏi em lấy đâu cho ra bằng chứng?
- Sao mình không nhờ mấy thầy trên trường xác nhận?
- Biết vậy, nhưng mấy thầy trên trường hầu hết mới đến nhận công tác sau giải phóng. Những người cùng trang lứa thầy còn ai đâu. Cũng có mấy thầy trước đây còn lại như thầy Chính, thầy Ban… nhưng họ cũng thuộc lớp sau. Cô Xuân không muốn nói cho Tuấn biết có những bạn cũ biết thầy được hoãn dịch gia cảnh nhưng ai cũng né tránh họ sợ liên lụy. Không biết họ sợ liên lụy về điều chi nữa. Như thầy Chính hôm nọ, rõ ràng là thầy không dám nán lại vài phút để cô hỏi thăm. Bạn bè với nhau mà họ tệ thật.
- Xui thật- Tuấn kể- Cách đây không lâu em có gặp thằng Thao, mới giải phóng nó làm ở công an phường giờ thì nó đã ra học ở Hà Nội. Cô còn nhớ thằng Thao không? Hồi trước nó có học toán tại nhà thầy, có nó ở nhà chắc giúp được thầy.
- Ừ cô nhớ, em uống nước đi, học trò cũ của thầy hồi trước thoát li nhiều lắm, giờ chắc cũng có người làm lớn, nhưng biết đâu mà nhờ!
- Để em tìm hỏi xem coi có đứa nào giúp được thầy không. Nghe nói cô không được đi dạy lại, lương tiền không có lấy gì cô lo cho hai em?
- Ừ tội nghiệp, mấy em học sinh của thầy chúng đi quyên góp gạo mang đến cho, có mấy em nữ gần đây chiều chiều thay nhau đến tắm gội cho hai đứa nhỏ. Cô cảm động trước chân tình của các em lắm.
- Khổ quá phải không cô?
- Tất nhiên rồi, khổ mấy cô cũng chịu được chỉ sợ thầy sức yếu ở trại cải tạo không biết có chịu nổi không?
Nói chuyện với cô Xuân nhưng óc Tuấn cứ nghĩ coi có cách gì gỡ oan cho thầy. Chợt Tuấn gõ tay xuống bàn, anh đã tìm ra nước cờ gỡ bí cho cô.
- Em có cách rồi.
Cô Xuân tròn mắt vui mừng:
- Có cách gì em?
- Em sẽ chứng minh được thầy dạy liên tục không gián đoạn năm nào- Tuấn nhìn cô Xuân- Khi nãy cô nói bên công an họ chỉ yêu cầu vậy thôi phải không?
- Đúng vậy, nhưng cô đã nghĩ hết cách. Tức quá cái giấy hoãn dịch gia cảnh của thầy để đâu thất lạc trong mấy ngày di tản. Còn nó thì hay biết mấy.
- Dễ thôi cô- Tuấn cười, anh giải thích suy nghĩ của mình- Hồi mới ra trường thầy hướng dẫn lớp em ba năm liên tục, sau đó thầy hướng dẫn đứa em gái con dì em hiện nay ở Buôn Mê Thuột, em mới lại thăm nó hôm kia- Tuấn không nói tiếp kế hoạch của mình, anh cười và hỏi cô Xuân giọng đầy phấn chấn:
- Cô đã biết em muốn nói gì rồi phải không cô?
Cô Xuân đứng dậy vỗ vai Tuấn:
- Em thông minh thật, cô là giáo viên mà cũng không nghĩ ra, học sinh cả huyện này không có năm nào là không có lớp hướng dẫn (chủ nhiệm) của thầy, và thế là năm nào thầy cũng ký và phê học bạ phải không em?
- Dạ đúng vậy. Chữ ký của thầy trong các học bạ sẽ chứng minh thầy liên tục công tác. Để em về tìm mượn học bạ của các bạn. Từ lúc thầy ra trường đến nay chỉ cần ba quyển là đủ, em mang đến cho cô.
- Cảm ơn em, nhớ giúp cô càng sớm càng tốt nghe Tuấn.
- Dạ em hiểu.
Việc tìm bằng chứng xác minh thầy Đính không thụ huấn ở quân trường thật quá đơn giản thế mà nó làm cô Xuân điên đầu mất ăn mất ngủ suốt thời gian qua. Sau một hồi nói chuyện khá lâu với Tuấn cô Xuân nhớ ra điều gì vội chạy vào buồng lấy ra mảnh giấy nhỏ, Tuấn nhận ra đó là vỏ bao thuốc lá Mai. Cô hỏi:
- Tuấn ở Thùy Dương lâu, coi thử có quen biết ai có cái tên này không?
Cô Xuân vuốt cho thẳng vỏ bao thuốc lá rồi đưa Tuấn xem.
Mấy dòng chữ ghi vội bằng bút chì đã nhòa nhạt: Hồng Liên số nhà 25 đường Lê Văn Duyệt… Anh đang ở trại cải tạo K15… Ký tên: Đam.
Tuấn giật mình:
- Dạ em quen người đàn bà này.
- Nhưng coi có đúng địa chỉ vậy không? Cô đã đến tìm ở đường Lê Văn Duyệt rồi nhưng ở địa chỉ đó không có ai tên Hồng Liên, hỏi ra cách đó một đoạn cũng có một cô tên Hồng Liên nhưng người chồng lại tên Nghi còn trong mảnh giấy này người chồng đang cải tạo tên Đảm hay Đam gì đó nên cô không tới.
- Mảnh giấy này ở đâu cô có vậy?
- Bữa trước lên thăm thầy, có người bạn tù của thầy gửi ra nhờ cô khi có điều kiện về Thùy Dương tìm giúp vợ con anh ấy.
- Lạ nhỉ- Tuấn nói một mình- Cùng họ tên người vợ, cùng đường phố nhưng khác số nhà và tên người chồng. Liệu có sự nhầm lẫn nào ở đây không?
- Cái tên Hồng Liên cô nghe cũng quen quen- Cô Xuân nói với Tuấn- nhưng nghĩ mãi không ra.
- Dạ đúng rồi, Hồng Liên là tên người bạn của em có đứa con trai là cháu Lâm, mấy ngày di tản hai mẹ con họ ở cạnh chỗ của gia đình cô trong khu lấy nước ở sân trường Nguyễn Công Trứ đấy.
- À nhớ ra rồi, sau đó cô ấy ngã bệnh nên chuyển vào nhà thầy hiệu trưởng, gia đình tôi thì được người bạn cho đến ở trọ tận dưới Chụt. Lúc đi thầy có xuống từ giã nhưng Tuấn đi đâu vắng mà cô ấy thì đang lên cơn sốt. Đi rồi thầy cô lại ân hận, lỡ Tuấn đi đâu không về kịp mà cô ấy lên cơn sốt cao thì sao! Nên khi đến Chụt rồi thầy có trở lại nhưng đoạn đường qua cơ quan gì đó đã bị giăng kẽm gai nên không đi được. Từ đó không gặp cô ấy…
Tuấn kể lại những ngày Hồng Liên ở căn nhà bếp của thầy hiệu trưởng cho cô Xuân nghe.
- Vậy tên chồng cô ấy là Nghi chứ không phải là Đam trong mảnh giấy này?- Cô Xuân hỏi.
- Dạ đúng vậy. Để em trở lại Thùy Dương tìm hiểu xem sao, mà lần sau vào thăm thầy cô hỏi lại người đàn ông kia coi địa chỉ anh ta ghi trong mảnh giấy có chính xác không.
Trước khi về Tuấn thấy đống củi cô Xuân đang chẻ dở, anh ra chẻ tiếp giúp cô.
- Thôi, để đó cho cô.
- Không sao, tay em khỏe em chẻ nhanh thôi.
Cô Xuân ngồi bên sắp và bó lại. Tuấn hỏi thăm trường hợp không được tuyển dụng lại của cô. (còn tiếp)
Nguồn: Một ngày cho trăm năm. Tiểu thuyết của Nguyễn Bá Trình. NXB Văn học. 8-2010.
www.trieuxuan.info
| 
