Bà Sáu hình như không yên tâm về sức khỏe của thằng con rể, bà hỏi:

- Sốt rét thôi chứ nó có đau ốm gì khác không? Bụng nó có chướng không? Bảo nó bắt cóc lột da, lấy hết tim gan nội tạng ra cho hết rồi nướng mà ăn. Thuốc đấy con ạ. Để ở nhà tao bắt, làm sạch sẽ rồi phơi khô, tháng sau mầy lên tao gởi cho nó.

- Ba má già rồi đừng có lo lắng quá, để con lo cho anh ấy, không sao đâu.

- Khi nào con định lên thăm nó lại?

- Dạ chắc hai tuần nữa.

- Khi lên nói để tao gởi cho nó ít tiền

- Má gởi tiền làm gì? Trong rừng xanh ai bán gì mà mua?

- Thỉnh thoảng cũng có người về Pleiku chứ, cần gì nó gửi người ta.

- Ba má đã già, có đồng nào cất mà dưỡng già. Con cái như tụi con chẳng giúp gì được còn làm khổ ba má nữa.

 Ông Sáu nói:

- Thằng Bật không báo hại thì tao đâu có khổ như vầy.

Nhắc đến đứa con trai, bà Sáu lại càng giận, bà không biết trút cái giận đó lên cho ai ngoài ông Sáu:

- Cũng tại ông cả còn kêu ca nỗi gì?

- Sao lại tại tôi? Khi cho nó không phải bà cũng đặt bút ký thỏa thuận rồi hay sao?

- Ông đã nói với nó vậy, bảo tôi làm sao nữa?

 Mọi khi, ông bà thế nào cũng có lời qua tiếng lại, nhưng lần này có con gái về thăm, nó lại đang buồn vì chuyện con rể nên ông Sáu nhịn. Ông hỏi Hồng Liên:

- Con có nghe tin tức gì về ông nội cháu Lâm không?

Hồng Liên kể lại chuyện ba mẹ Nghi đã vượt biên, ông Sáu thở ra:

- Già cả rồi, chết cũng mong nắm xương được chôn nơi quê cha đất tổ. Đi đâu nữa không biết.

Bà Sáu cũng mau nguôi ngoai cơn giận, nghe ông Sáu nói vậy, bà nhìn ông giọng thông cảm:

- Ông bà nội thằng Lâm có con là sĩ quan ngụy quân nên ông bà sợ.

- Bà nói vậy, chớ ai có con là sĩ quan ngụy ở lại đều chết cả sao?

Bà Sáu gắp thức ăn vào chén cháu rồi nhìn con gái:

- Thôi mầy để thằng Lâm lại đây ông bà ngoại nuôi cho.

Hồng Liên nhìn mẹ, cười:

- Không có anh Nghi con buồn muốn chết được đây. Bây giờ má bảo bỏ thằng Lâm lại cho má thì con cắt tóc đi tu cho rồi, sống làm gì nữa?

Bà Sáu chửi yêu con:

- Tổ cha mầy, tao sợ hai má con mầy khổ.

Ông Sáu dặn con:

- Nói vậy chứ tao cũng có ít tiền đây, khi nào thiếu, lên nói má mầy đưa cho một ít về mua đồ ăn cho cháu. Đừng để cháu thiếu đói tội.

 Chiều hôm đó, Hồng Liên từ giã ông bà ngoại cu Lâm lên Thùy Dương, để sáng mai còn kịp làm ca sáng.

18 - Đời sống kinh tế khó khăn, một số nhân viên cửa hàng dược nhà nước đã tìm cách bán thuốc chui ra ngoài để kiếm lợi. Do vậy ở các chợ, đôi khi mặt thuốc lại phong phú hơn cả ở bệnh viện. Một phần thuốc từ cửa hàng tuồn ra, một phần từ trước ngày giải phóng còn lại. Những hiệu thuốc tây trước đây, chưa được nhà nước cấp giấy phép kinh doanh tiếp tục, họ đem bán cho đám con buôn ra chợ bán lẻ. Nói thì nhiều, nhưng trong đó thuốc hết hạn sử dụng cũng có, thuốc phơi nắng phơi mưa hết chất lượng cũng có, lại còn thuốc giả thuốc nhái… Mua thuốc ở chợ trời chẳng cần đơn toa của bác sĩ, ai cần thì bỏ tiền ra, loại gì cũng có, bao nhiêu cũng được. Nhờ vậy đám y tá tư tha hồ cắt cổ bệnh nhân. Tiền mất tật mang, chẳng gì lạ.

 Sáng thứ hai, trước khi đến bệnh viện, Hồng Liên ghé ra chợ trời mua vài loại thuốc dạ dày để gởi lên cho thầy Đính. Nàng mua của một người bạn trước đây là dược sĩ nên biết cách bảo quản. Ở bệnh viện thuốc này hiếm, hơn nữa thủ tục xin cấp cũng khó, bệnh nhân phải nằm viện mới được phát. Mua xong Hồng Liên bỏ vào xách tay mang đi làm luôn cho kịp giờ.

 Sắp tan giờ làm, chợt có người ở phòng tổ chức xuống gọi Hồng Liên lên gặp bác sĩ giám đốc. Hồng Liên trong lòng cũng hơi lo, không biết mình bị gọi vì việc gì đây.

 Lâu lắm Hồng Liên mới trở lại phòng này, trước kia là phòng của bác sĩ Mãnh giám đốc cũ. Từ ngày đi làm lại, đây là lần thứ hai nàng lên gặp lãnh đạo. Bác sĩ giám đốc chỉ ghế cho nàng ngồi. Hồng Liên bây giờ mới nhận ra Thắm người cùng phố với nàng và cũng là người đầu tiên nàng gặp khi trở lại Thùy Dương sau mấy ngày di tản. Trong đầu Hồng Liên bỗng vang lên câu nói xăng xẳng của Thắm vào buổi tối hôm đó khi gọi nàng đi họp:- Gia đình ngụy quân ngụy quyền phải có mặt để nghe chính sách- Bây giờ Thắm đang làm y công tại bệnh viện và nghe nói Thắm sắp được đi học lớp y tá do bệnh viện đào tạo.

Thắm ngồi ở chiếc ghế vuông đặt sát vách, Hồng Liên quay lui mới nhận ra. Nàng có linh cảm mình đang bị gọi lên để thẩm vấn, và nhân chứng là Thắm, còn thẩm vấn về vấn đề gì thì nàng không rõ. Hồng Liên tự trấn tĩnh bằng ý nghĩ rằng mình chưa hề có sai phạm nào ngoài việc chữa bệnh tại nhà, nhưng kể từ hôm bị kiểm điểm trước tập thể thì nàng không còn làm tư nữa. Sự linh cảm của Hồng Liên có lẽ không sai khi bác sĩ giám đốc quay qua nói với Thắm:

- Cô Thắm đưa cái xách ra đây.

Thắm cúi xuống, kéo cái xách tay đặt ngay dưới chân mình ra. Hồng Liên nhìn thấy, nàng tái mặt. Đúng là cái xách tay của nàng. Tại sao nó lại có ở đây?

- Cái xách này có phải của cô không?- Bác sĩ giám đốc hỏi Hồng Liên.

- Dạ, đúng là của tôi.

- Cô có nhớ trong đó cô bỏ gì không?

- Dạ mấy lọ cavet…Dạ balo… và một chai manhê.

- Ở đâu cô có hai loại thuốc đó?

- Dạ tôi mua ngoài chợ trời.

- Là nhân viên bệnh viện, nếu đau, cô được khám bệnh và được phát thuốc theo tiêu chuẩn, vậy cô mua hai thứ thuốc đó để làm gì? Mà số lượng cũng lớn.

Bác sĩ giám đốc nhìn Hồng Liên nghi ngờ:

- Cô giải thích cho tôi sự việc đó thế nào?

 Hồng Liên đã hiểu. Người ta đang nghi nàng ăn cắp thuốc bệnh viện ra chợ bán.

- Dạ thưa giám đốc, tôi có môt người bạn gái có chồng đang cải tạo, thầy ấy bị bệnh dạ dày nên nhờ tôi mua giúp…

- Sao lại thầy ấy? Người bị cải tạo trước đây là giáo viên à.

- Dạ đúng vậy, thầy ấy trước giải phóng là giáo viên.

- Thôi được rồi, sẵn có giấy bút, cô trình bày hết mọi việc lại cho tôi.

 Bác sĩ giám đốc quay sang nói với Thắm:

- Cô Hồng Liên đã nhận chiếc xách đó là của cô ấy, cô Thắm có thể về nghỉ.

 Hồng Liên ngồi viết bản tự thuật mà trong đầu cứ thắc mắc tại sao Thắm lại có chiếc xách tay của nàng. Cuối cùng Hồng Liên đã nhớ ra, đầu buổi, chưa tới giờ làm việc nàng sang phòng của Hiền, lúc đó Thắm đang lau chùi hành lang phía ngoài. Vậy là khi vào quét dọn bên trong, không có nàng, Thắm đã lấy chiếc xách.

 Từ phòng giám đốc ra, Hồng Liên đến gặp Hạnh, nàng kể hết. Nghe xong, Hạnh cười:

- Không sao đâu, để lên gặp bác sĩ giám đốc em nói cho.

Trên đường về nhà, Hồng Liên thấy lòng nặng trĩu. Dù Hạnh hứa can thiệp giúp, nhưng Hồng Liên cũng thấy mình bị xúc phạm. Nàng tự nhủ sẽ không kể cho ai, sau đó lại nghĩ, biết đâu trên bệnh viện mọi người đều biết và nghĩ mình ăn cắp thuốc bệnh viện! Tốt nhất nên nói cho Hiền rõ, ai nghĩ sao thì nghĩ. Còn Thắm? Có phải Thắm có ác ý với mình không, hay chỉ vô tình? Mình và Thắm có va chạm gì đâu? Chẳng qua trách nhiệm cô ấy thôi. Thời gian gần đây tình hình mua trong bán ngoài thường xảy ra ở một số cửa hàng dược, và nhân viên một số bệnh viện cũng lấy thuốc ra ngoài bán. Không biết ở bệnh viện Thùy Dương đã xảy ra tệ nạn đó chưa, nhưng Hồng Liên biết lãnh đạo bệnh viện đang kiểm tra gắt gao vấn đề này. Mình thật là vô ý.

19 - Kể từ hôm giảm biên, cô Xuân không lên lớp, ở nhà cô thấy thiếu vắng. Cô đã quen với nghề dạy học, bữa nay tự dưng bỏ ngang, cô thấy trống trải và nhớ đám học trò. Nhưng chỉ được vài ba hôm, các em lại tập trung đến nhà nhờ cô chỉ toán, bày văn cho chúng. Số học sinh đến mỗi lúc một đông. Cuối cùng cả lớp năm B, sáng chủ nhật có mặt gần như đầy đủ tại nhà cô.

 Trong nhà có tiếng nô đùa của đám trẻ làm không khí bớt vắng vẻ u buồn hơn. Ngày thường, sáng sớm cô ra ngồi ngoài đường cái gặp người đi chợ bán gì cô cũng mua. Từ củ khoai, củ sắn, đến con gà, con vịt. Mua xong hơn tám giờ cô mang ra chợ bán lại, kiếm cũng đủ tiền gạo tiền mắm muối cho ba mẹ con trong ngày. Như mọi bữa, sáng nay cô Xuân lại xách rổ ra ngồi trước quán bà Năm Kẹo đợi hàng từ các miền quê lên. Còn sớm chưa ai lên chợ, ngồi nghĩ đến tình cảnh của chồng trong tù, cô rất hoang mang nhất là sau khi nghe tin Nghi bị chuyển trại biệt giam. Cô không biết kêu cứu ai bây giờ. Đã làm hết cách, van xin, đơn trường khiếu nại, nộp học bạ… Nhưng cũng chẳng thấy kết quả gì. Thầy Đính còn nằm trong tù ngày nào thì sự nguy hiểm còn rình rập thầy ngày ấy. Biết bao nhiêu điều phức tạp trong đó. Vô tình vướng vào là không có cách gì gỡ được. Mấy hôm nay, cứ cách hai buổi cô lại lên trại K15 một lần để dò ngóng tin tức.

 Cô nhớ lại cách đây năm hôm, buổi sáng lên thăm chồng, thầy Đính đã cho cô biết một cái tin động trời! Thừa lúc không ai để ý, thầy Đính nói nhỏ với cô:

- Về nhắn cho chị vợ anh Nghi biết anh ấy đã bị chuyển đến giam một chỗ khác rồi.

- Giam chỗ nào vậy anh?- Cô Xuân sửng sốt hỏi chồng.

- Làm sao biết- Thầy Đính thì thầm đủ cho vợ nghe.

Nhìn lui nhìn tới không có ai, cô Xuân hỏi:

- Anh có biết vì sao không?

- Nghe nói Nghi dùng điện đài, đang liên lạc với ai đó thì bị phát hiện.

- Trời đất! Làm sao mà Nghi có có cái điện đài ấy?

 Thầy Đính lắc đầu- Lát sau thầy nói- Điều đó mới đáng sợ. Làm vậy cấp trên người ta nghi ngờ hết. Kiểu này thì chết cả đám.

Cô Xuân thấy mấy đầu ngón tay mình run run khi nghe thầy Đính nói vậy.

- Giờ làm sao anh?

- Biết làm sao bây giờ? Chỉ còn cách mong trên họ điều tra sớm cho ra ai trắng ai đen. Không thì chết cả lũ.

- Anh đừng nói vậy làm em sợ quá. Anh có nghĩ làm cách nào anh Nghi kia lại có cái điện đài ấy không? Chẳng lẽ bên ngoài lén lút đưa vào được sao?

- Sao mình biết được.

- Có nên báo chuyện đó với Hồng Liên sớm không? Em sợ… Hay để từ từ?

- Em sợ cũng phải nhưng anh nghĩ không sao đâu, bảo cô ấy khi lên trại cứ xem như vô tình không biết chồng mình bị đưa đi nơi khác, thế nào lãnh đạo trại người ta cũng cho cô ấy biết thôi.

- Ngoài anh Nghi ra, anh có nghe ai dính vào đó nữa không?

- Trước mắt thì chưa nghe gì. Thôi em về đi cho sớm, nhớ coi sóc hai con cho cẩn thận. Ở trong này anh sợ thằng Hà nhà mình ra chơi ngoài hồ một mình không ai thấy, nhỡ …

- Không sao đâu, em dặn hai đứa kỹ lắm.

- Ngoài vợ anh Nghi ra em đừng nói gì với ai chuyện này nghe chưa?

- Anh nghĩ em điên sao?

- Ừ, dặn phòng vậy. Bà con có ai đến thăm thì bảo trên này anh vẫn khỏe.

 Cô Xuân đã gửi thư cho Hồng Liên mấy hôm rồi không biết cô ấy đã nhận được chưa mà sao không thấy lên. Hay cô ấy lên rồi và đi thẳng vào trại mà không ghé nhà mình? Người ta đưa chồng cô ấy đi đâu, liệu Nghi có còn sống không? Nếu có gì thì tội cho Hồng Liên quá. Cô Xuân ân hận giá hôm đó mình xuống thẳng Thùy Dương thì chắc giờ này Hồng Liên đã biết tin chồng rồi.

- Cô có mua gà không cô?

 Mải nghĩ ngợi chợt có người hỏi, cô Xuân quay sang nhìn.

- Em chào cô. Có mấy con gà ở nhà nó phá quá em bắt đi bán cô mua không?

Người đàn bà trẻ bưng cái thúng có mấy con gà nhô đầu lên kêu tục tục, chị ta nhìn cô Xuân mời mua đon đả:

- Gà nhà đây cô, không có bệnh đâu.

Cô Xuân nhìn người đàn bà trẻ thấy quen quen.

- Em là mẹ của cháu Lan đây. Đầu năm học em có đi họp phụ huynh cô quên em rồi à. Nghe con Lan nói cô bị giảm biên tội ghê, vợ chồng em tính đến thăm cô mà chưa đến được.

- Vậy a, tôi nhớ rồi, cảm ơn em, giở thúng tôi xem thử.

 Người đàn bà trẻ cất tấm lá chuối đậy trên thúng: ba con gà mái, một con trống ngoi đầu lên.

- Ở nhà em trồng đám dưa mà nó phá quá cô à.

- Bao nhiêu cả bốn con đây em?

- Ai xa lạ, còn cô cho em..

Sau khi người bán gà nói giá, cô Xuân hỏi:

- Có bớt được không em?

- Em bán rẻ cho cô đấy, cô muốn bớt thì bớt không sao đâu.

- Em nói vậy thì thôi.

 Cô Xuân móc ví lấy tiền.

- Cô ơi!

Cô Xuân ngươc lên hỏi:

- Gì vậy em.

- Vợ chồng em định đến thưa với cô.

- Gì cứ nói đi.

- Cô cho em gởi cháu Lan sang nhờ cô kèm cho cháu với. Mấy hôm nay học toán với thầy Lãm, cháu nó bảo thầy giảng nhanh quá theo không kịp.

- Cháu chưa quen với cách dạy mới của thầy, dần rồi quen thôi. Nói vậy, nếu cháu muốn, chủ nhật hàng tuần bảo cháu sang có gì không hiểu tôi chỉ cho.

- Dạ, mấy hôm nay cháu cũng có học bên cô.

- Vậy thì được rồi.

- Nhưng tụi em chưa qua xin cô.

- Thôi, nói vậy là được.

Mẹ bé Lan tìm tiền lẻ đưa lại cho cô Xuân mấy tờ.

Cô Xuân hỏi:

- Gì vậy?

- Em bớt thêm cho cô.

- Thôi rẻ rồi- Cô Xuân từ chối.

Cô nghĩ giá mua bán lúc nãy là giá sòng phẳng. Bây giờ là tiền ơn huệ, cô không nhận.

 Cô Xuân định đem mấy con gà ra chợ bán thì Ngân con gái cô chạy ra tìm:

- Mẹ! Có chú công an muốn gặp mẹ.

Nghe nói công an đến tìm, cô Xuân bủn rủn tay chân. Nhưng nghĩ lại, biết đâu công an đến báo tin gì vui không chừng, cô vội mắc giỏ gà vào ghi đông xe, đèo con gái vội vã đạp mau về nhà.

(còn tiếp)

Nguồn: Một ngày cho trăm năm. Tiểu thuyết của Nguyễn Bá Trình. NXB Văn học. 8-2010.

www.trieuxuan.info