18. Chà chà, bố vô cùng vui mừng, thế là ba cậu con trai của bố đã có mặt ở đây. Nào, lại đây, Fisch, đưa em Izzy cho bố nào. Đây rồi, cậu con trai út bé bỏng. Hãy nằm xuống đây. Lúc nào cũng ngủ, mà ngủ nhanh thế. Cậu con trai may mắn đâu... Dovid, con có thể chơi với chiếc tàu hỏa ở trong góc nhà nếu con muốn. Hai cậu con trai bé bỏng sẽ chẳng hiểu gì hơn là được yêu, còn con, Fischel à, con phải ghi lại và giải thích điều đó cho các em khi chúng lớn, và đến lúc nào đó, cho các con của riêng con nữa. À, thế bố đã ở đâu? Bố không sao nhớ nổi. Ồ, đúng rồi, ở Sretensk. Khi bố nằm trên giường bệnh ở Sretensk, bố chưa bao giờ cách xa Lotte và chưa bao giờ gần với cái chết đến thế. Những xác chết chồng chất bên ngoài cửa sổ, có những người đang nằm chờ chết trên sàn nhà ngay cạnh giường bố, thậm chí nằm ngay dưới giường của bố, đợi cho bố được ném vào đống xác để họ có thể có được cảm giác cuối cùng về giường đệm trước khi cùng gia nhập với bố. Chiến tranh vẫn gầm rú, dường như kéo dài vô tận. Có rất nhiều người đã nghĩ đến hết đời họ, chiến tranh vẫn chưa kết thúc và họ sẽ ở lại Siberia cả phần đời còn lại. Bố nhìn chằm chằm vào con đường hầm của tử thần, trông nó cũng không phải là không hấp dẫn. Vết đau của bố nặng đến mức thà chết đi để khỏi đau còn hơn. Bố trôi vào tình trạng ngất xỉu kì lạ, không phải là hôn mê mà cũng không phải là ngủ. Bố thấy như mình trôi trong không gian, cơn đau đớn biến mất và thấy mình như đang nằm lơ lửng trên giường. Phía trước là ánh sáng chói lòa, sáng đến mức không thể nhìn vào được. Bố thấy cứ như mình đang tăng tốc về hướng đó, để thân xác lại phía sau.
Lúc này bố nghe có tiếng người tiến sát tử thần đến mức họ đã nhìn thấy toàn bộ cuộc đời của họ trôi qua phía trước, nhưng đối với bố, điều đó lại khác. Bố nhìn thấy trẻ con, có đến hàng chục đứa. Chúng trần truồng, hai mắt của chúng trong xanh như nước hồ trên núi và vẻ đẹp của chúng thì không thể tả nổi. Lúc đầu bố nghĩ chúng là những thiên thần và tiểu thiên sứ trên thiên đường, nhưng khi chúng cất tiếng gọi bố “Bố ơi, Ông ơi, Cụ ơi” thì bố hiểu rằng những đứa trẻ đó là con, là cháu và là chắt của bố. Chúng trông không giống như con bây giờ, nhưng đã có một Fischel, một Dovid và một Issac trong số đó. Những đứa trẻ này, con ạ, là tương lai của bố và bố biết con cần bố. Bố cố gắng giơ tay ra đón con và ôm con, nhưng dẫu cho bố có vươn về phía trước thì con vẫn đứng ì ra đó khiến bố không thể chạm vào được. Bố nhận ra rằng bố sẽ không bao giờ tiếp cận được với con theo cách đó. Bố phải trở về. Bố phải sống.
Đôi lúc tương lai lại đến thăm chúng ta và nói với chúng ta những điều cần phải là như thế. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta làm chủ được số phận, rằng chúng ta đang đi về phía nó. Chúng ta nghĩ rằng chúng ta đang theo đuổi tham vọng, nhưng có lẽ theo cái vòng luẩn quẩn, tương lai của chúng ta đang kéo lê chúng ta vào giống như con cá ở cuối cần câu. Rõ ràng đó là điều mà bố cảm thấy và bố cảm ơn con về điều đó. Khi tỉnh lại thì rõ ràng trong đầu bố đã biết là mình còn sống. Bố đã rẽ ngoặt và trong bụng bố có lửa. Bố sẽ không chờ cho đến khi chiến tranh kết thúc; bố phải tẩu thoát và tìm đường về nhà. Bố sẽ đi ngay khi có đủ sức khỏe.
Khi mùa xuân đến, ở trong trại có một sức sống mới trỗi dậy. Mọi người đã chịu cảnh giam cầm quá lâu. Tin từ mặt trận có nói đến sự trì trệ. Ở phía tây, người ta đào chiến hào và quân Pháp, quân Anh đang tham gia những trận đánh lớn chống lại quân Đức chỉ để chiếm một vài mét lãnh thổ. Ở phía đông, quân Nga đã bị đẩy lùi khỏi Ba Lan nhưng quân Đức lại không có đủ nguồn lực để tiến.
Bọn bố có quá nhiều thời gian trong tay đến mức có một loại trường đại học đã nảy sinh tại Sretensk. Thật ra ở đó người ta dạy mọi thứ, từ lịch sử đến kĩ thuật. Bố dạy tiếng Nga cho quân Đức, quân Đức dạy tiếng Đức cho quân Hungary, nhưng không ai muốn học tiếng Hung cả. Bố học nghề trạm trổ và làm tủ từ một nghệ nhân ở thành Viên. Đó là cái ghế mà con đang ngồi đấy, Fischel à và cả cái tủ ở đằng kia kìa. Thực ra mọi thứ mà bố làm ra trong phân xưởng là đều học ở Sretensk. Sách tràn ngập vào các khu trại từ các tổ chức Hồng Thập Tự và bọn bố có thể tổ chức được một thư viện nhỏ. Vào những buổi tối, bọn bố ngồi nghe ban đồng ca của trại hoặc xem những buổi diễn kịch, đó là những thứ mà trước đó bố chưa từng được xem. Bọn bố có những buổi tranh luận chính trị, chơi bài, và đánh cờ.
Bố vẫn còn yếu nên không làm việc nặng, nhưng rồi khi băng tan vào tháng năm, Kiraly và nhiều những người khác được đưa ra làm đường hoặc lao động trong trang trại. Những người đó đã duy trì được nền kinh tế ở Siberia do thiếu công nhân người Nga, là những người còn ở mặt trận. Họ cũng làm cho đám đàn bà ở đó vui sướng. Kiraly thường trở về từ trang trại với những câu chuyện ướt át về những cô gái nông dân mà hắn đã phá trinh trong những đống rơm... Chà, con thấy chuyện đó buồn cười lắm hả, Fischel? Chẳng bao lâu nữa, cả con rồi cũng sẽ hiểu được những lạc thú đó, mặc dù con sẽ phải đi đến một vài cây số từ Berlin để tìm kiếm một đống rơm. Kiraly nói rằng có ai đó phải làm điều đó trong khi bọn con trai người Nga đang tham gia chiến tranh. Rõ ràng là đàn bà Siberia đoan trang hơn nhiều so với đàn bà châu Âu, đó là lời nhận xét mà nhiều người đều tán thành, đặc biệt có một số đàn ông Hungary chính gốc đã tự hào cho là mình thuần phục phụ nữ giỏi. Kiraly khăng khăng rằng không có thằng đàn ông nào đáng mặt đàn ông nếu như hắn ta không thi hành được bổn phận tình dục. Bố thấy chuyện hắn kể nghe cũng vui tai và cũng có tính giáo dục, vì bố chưa bao giờ đi cám dỗ một người đàn bà, còn Kiraly thì thấy tiết lộ chuyện đó một cách chi tiết là một điều vui thú.
Tiếng Đức của Kiraly đã được cải thiện rất nhiều ở Sretensk; thật kì lạ là nông dân Hungary đi nói tiếng Đức, mà lại nói trôi chảy thì thật hiếm có. Thoạt đầu bố rất ngạc nhiên không hiểu hắn học ở đâu, rồi sau mới phát hiện ra rằng mẹ hắn là người Áo, chính vì thế mà hắn có tên là Frantz. Cha hắn là người tàn ác. Khi hắn còn bé, ông ta đã đánh hắn bất tỉnh, trước khi bỏ mẹ hắn và đi theo người đàn bà khác khi hắn mới mười hai tuổi. Mẹ hắn trở thành người nghiện rượu và hai mẹ con mắc nợ; ngôi nhà của họ bỏ hoang. Hắn đã gia nhập quân đội ngay khi có thể.
Bố chờ thời cơ, mỗi ngày một khỏe ra. Bố làm việc ở nhà ăn, nấu món kasha là món ăn chính của bọn bố. Đó là món cháo kiều mạch có thêm mỡ lợn. Con đừng nhìn với vẻ ngỡ ngàng thế, Fischel, vì tất cả người Do Thái đều ăn thứ đó mà. Người Hung phải ăn thứ đó. Thậm chí bố đã ăn tóp mỡ bởi vì bố muốn mình khỏe mạnh. Bố làm điều đó vì Lotte. Bố làm mọi thứ vì Lotte. Bố không khỏe nhưng ăn món đó giúp bố sống sót. Bố vẫn còn viết hàng tá thư nhưng không bao giờ gửi đi. Bố tiết kiệm tiền để tẩu thoát, vả lại dịch vụ bưu chính của Nga thật ra đã sụp đổ rồi và bố cũng không có địa chỉ gửi cho nàng sau khi nhà của nàng bị thiêu trụi. Những lá thư đó mang nỗi nhớ nhà nhiều hơn, và tha thiết vì bố biết nàng chẳng bao giờ đọc cả.
Lotte thân yêu,
Suốt một tuần anh chỉ nghĩ đến đường cong nơi gò má của em và đôi môi mọng của em...
Lotte thân yêu,
Em có nhớ lúc tuyết rơi dày đến mức gia đình nhà Kaminsky không sao mở được cửa trước và chúng mình chơi trò lăn trượt xuống đồi không?
Lotte thân yêu,
Em ơi, hãy đợi anh về nhé, ôi lạy Chúa, em ơi hãy đợi anh nhé. Không có em anh ốm mất. Đừng có đi với ai khác nhé. Em mà thế thì anh chết mất.
Lotte thân yêu,
Đêm qua anh đã gí mũi vào chiếc áo lông mềm mại của em, vì thân em đã nằm trên đó, và hít thở hơi em...
Bố dạy Kiraly chơi cờ và bọn bố chơi hàng mấy giờ đồng hồ liền, rồi cãi nhau. Bố luôn thắng, nhưng luôn thua trong khi tranh cãi. Bố không bao giờ hiểu được điều gì khiến Kiraly phải làm như vậy, vì thế bố thường thách hắn trên bàn cờ.
Có lần bố hỏi hắn:
- Mày nghĩ gì về giây phút yên ắng nhất vào lúc nửa đêm? Giây phút trước khi mày ngủ ấy?
- Cái gì cơ? Mày nói gì cơ? - hắn chuẩn bị mưu đồ tiếp theo.
- Mày biết không, đó là ý nghĩ đã ngăn chặn tất cả những ý nghĩ khác, ý nghĩ mà không bao giờ thoát thân được, đó là chính mày. - bố thăm dò.
Kiraly ngước mắt khỏi bàn cờ, nhìn một lát và suy tư:
- Tao nghĩ về cái chết. Tao nhìn thấy cái chết trên mặt mọi người. Tao nhìn thấy nó trong tuyết và tao nhìn thấy nó trong chiến trường máu đổ ở châu Âu. Thậm chí tao là tử thần rồi. Tao sống nhưng tao đã chết, cuộc sống của tao là vô tích sự, là lãng phí. Con mã ăn con tốt.
- Vậy tại sao lại sống... vì mục đích gì? - bố hỏi.
- Ôi dào, đó là thói quen xấu mà tao mắc phải. - hắn nói - Chơi đi. Mày thua rồi.
Thế cờ của hắn yếu hơn nhiều so với hắn nghĩ và bố đã chặn đứng hắn lại.
- Hừm, tao lỡ mất rồi. - hắn nói, tỏ vẻ suy nghĩ. Rồi hắn ngoảnh lại nhìn bố, đúng như bố biết là hắn thường thế - Còn mày, thậm chí mày không phải kể cho tao thì toàn trại đều biết về cái con người yêu Lotte của mày. Viết thư cho ma nó xem à. Thật chỉ phí thời gian. Mà nếu mày có về đến nhà, điều gì làm mày nghĩ là nó đã không lấy người khác rồi? Có lẽ giờ này nó đã ăn nằm với thằng khác rồi, chẳng khác gì những con bé người Nga ở đây đâu.
Bố xin lỗi vì cách ăn nói, Fischel. Lúc đó bố cũng thấy ngỡ ngàng chẳng khác gì con lúc này. Bố không sao giấu nổi sự tức giận của mình.
- Trời ơi, Frantz, mày đúng là một con lợn. - bố hét lên - Đúng là tao sống bằng hi vọng. Tại sao lại không? Hằng ngày tao nhìn thấy nhan sắc của nàng, còn mày thì chết rũ ở trong địa ngục. Mày sẽ cho là tao bị đánh lừa, nhưng tất cả chúng ta đều bị đánh lừa, không cách này thì cách khác. Vấn đề là ở chỗ sự lừa dối nào là tốt nhất.
- Ôi chao, Moritz mơ mộng hão huyền rồi. - Kiraly mỉa mai - Đến một ngày gió thôi không thổi cánh buồm của mày, thì mày sẽ thấy thiên hạ theo đúng bản chất của nó.
- Có thể thế, nhưng tao sẽ không ở đây khi điều đó xảy đến. Tao phải về với Lotte trước khi trái tim tao tan vỡ.
Bố chưa bao giờ nói như thế trước mặt Kiraly cả. Làm như thế chẳng khác gì đổ thêm dầu vào lửa. Ấy thế mà hắn lại cười phá lên.
- Vậy mày định làm gì? Tẩu thoát ư? Tẩu thoát khỏi Siberia ư? Mày điên rồi. Mày sẽ chết vùi trong bão tuyết mà thôi, chẳng khác gì những tên mơ mộng trước đó. Thế mày không thấy sao? Bọn lính gác thậm chí còn không thèm săn đuổi mày. Thừa hơi mà đi bắt một thằng như mày, Moritz ạ, mày không làm được điều đó đâu, vì không thể được, không khả thi.
Hắn nhìn xuống bàn cờ và nhận ra thế cờ của mình đã bị mất nhưng hắn đã thắng trong tranh luận. Hắn nói đúng: không khả thi.
Có hai cách để tẩu thoát, đi về phía nam vào Trung Quốc, hoặc đi về phía tây xuyên qua nước Nga. Bọn bố được chính phủ cảnh báo là đừng có ý định đi vào Trung Quốc bởi sẽ bị bắt và bị đối xử còn tồi tệ hơn cả bọn người Nga. Có tin đồn rằng người Buryat ở Mông Cổ tàn bạo đến mức chúng sẽ giết người chỉ để đổi lấy một cái cúc bạc thôi. Bọn bố không sao biết được điều đó có đúng không, nhưng có một điều chắc chắn là một người da trắng mà ở Trung Quốc thì dễ săn lùng lắm. Hầu hết những ý đồ tẩu thoát từ trước đến giờ đều nhằm về hướng tây và đến mùa hè năm 1916, chẳng ai thành công cả. Những ai chạy trốn vào mùa đông đều được tìm thấy nằm chết cứng sau một vài ngày đi bộ trốn khỏi trại. Những người chạy trốn sau khi băng tan thì hoặc không bị bọn Côdắc cướp bóc và mang nộp thì cũng bị cảnh sát bắt do dân làng người Nga lót tay, những người vốn căm ghét chính quyền trung ương. Bố chỉ có một thuận lợi duy nhất so với tất cả những người đã thất bại kia ở chỗ bố nói được tiếng Nga. Bố phải chờ cơ hội và đợi giây phút chín muồi.
Khi mùa đông đến gần người ta cảm thấy có biến động trong đám lính gác tù. Lạm phát tăng cao nên đồng lương của họ trở nên không xứng đáng. Những nhà sản xuất lúa ở Siberia liền đầu cơ tích trữ thóc bởi vì có mang ra bán cũng không còn lãi nữa. Kết quả nước Nga ở châu Âu, là miền phụ thuộc vào lúa mì, bắt đầu thấy đói kém. Khi tình hình trở nên tồi tệ ở Matxcơva và Petrograd, Nga hoàng liền bị đổ lỗi vì việc đó. Thậm chí quân đội cũng mất lòng tin ở ông ta. Con hãy tưởng tượng mà xem, Firsch à, có nhiều người trong bọn chúng đã đi chân trần, không giày dép gì cả, đánh nhau.
Lúc này bọn bố nhận được tuyên truyền của Bônsêvich viết bằng tiếng Đức và tiếng Hung, và cụ thể nhằm vào tù nhân chiến tranh. Họ coi bọn bố như những đồng minh tự nhiên trong cuộc đấu tranh chống lại giới quý tộc châu Âu. Những cuộc tranh luận chính trị của bọn bố trong suốt những tháng mùa đông dài dằng dặc trở nên đặc biệt hừng hực nóng. Nhiều tù binh và lính gác đã có cảm tình với Cộng sản Bônsêvich. Họ bắt đầu tự đứng ra tổ chức và nói chuyện về cách mạng. Về phần bố mà nói, đó chỉ là chuyện vớ vẩn, sẽ chẳng bao giờ xảy ra. Cuộc sống tẻ nhạt nhàm chán trong trại giam thường dẫn những cuộc tranh luận đến thái quá. Bố chia sẻ lòng tin của người Bônsêvich rằng người lao động đã trở thành trò chơi của giới quý tộc điền chủ. Nhưng bố cảm thấy nhân dân châu Âu đã chán chiến tranh đến tận cổ rồi, nên cũng chẳng còn bụng dạ nào mà tiến hành một cuộc nội chiến nữa.
Bố thật sai lầm. Tháng 3 năm 1917, bọn bố đang ở trong nhà tập thể, ăn kasha, thì có một tù chính trị người Áo nhảy bổ vào. Anh ta vừa từ thành phố về và thở không ra hơi vì hồi hộp.
- Các đồng chí ơi, - anh ta tuyên bố - Cách mạng đã xuất hiện. Tôi vừa nghe tin Sa hoàng đã tuyên bố thoái vị. - Cả căn phòng rào rào những tiếng hoan hô vui sướng. Càng lúc càng có nhiều người chạy bổ vào từ những khu nhà khác cho đến khi khu nhà của bọn bố chật ních lên đến tận kèo nhà. Mọi người đều muốn biết có phải như vậy là chiến tranh đã kết thúc không. Anh chàng người Áo giơ tay ra hiệu mọi người trật tự - Không đâu. Người ta đã tuyên bố một chính phủ lâm thời, nhưng những ai sẽ là bộ trưởng mới: Hoàng thân Lvov, Milyukov, Guchkov và Kerensky, ai đây! Tất cả thành viên của viện Duma Nga hoàng đều tham quyền. Nhưng họ thật sự là ai nếu như không phải là những tên bù nhìn của giai cấp cai trị? Đây không phải là một cuộc cách mạng, mà chỉ là một cuộc lật đổ hoàng cung tư sản mà thôi. Sẽ không có cải cách ruộng đất gì đâu. Có thể Kerensky sẽ tự tôn mình là lãnh tụ của đảng cách mạng xã hội chủ nghĩa, nhưng thật ra ông ta có tốt hơn gì Nga hoàng, bởi vì ông ta cũng tuyên thệ tiếp tục cuộc chiến tranh phi lí này và ông ta cũng hứa sử dụng công nhân làm bia đỡ đạn mà thôi. Chiến tranh vẫn còn gầm thét. Hàng triệu người đã chết. Niềm hi vọng duy nhất của chúng ta là những người Bônsêvich. Lúc này chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi họ giành quyền kiểm soát. Càng ngày những người Bônsêvich càng được sự ủng hộ. Họ kêu gọi tất cả binh lính Nga hãy ngừng đánh nhau và tham gia cùng công nhân trong cuộc đấu tranh vĩ đại. Những địa chủ và sĩ quan là kẻ thù giai cấp, không tuân theo lệnh của bọn chúng. Khi những người Bônsêvich giành chính quyền, họ hứa sẽ phóng thích tất cả tù binh chiến tranh với mục đích cả bọn bố cũng có thể tham gia cách mạng. Chỉ có những người Bônsêvich mới chấm dứt được cuộc chiến tranh vô ích này. Đã đến lúc phải tiêu diệt các giai cấp thống trị ở châu Âu, những kẻ đã làm cho cuộc sống của chúng ta vô cùng thảm hại trong một thời gian quá dài.
Một tù nhân ở tận phía sau phòng hét vang: “Những người Bônsêvich muôn năm, cách mạng muôn năm!” Và những tiếng hô đồng thanh vang lên đáp lại lời kêu gọi đó. Lúc này bọn lính gác đã được cảnh báo và đứng nấp ở lối đi.
Frantz Kiraly đứng vụt dậy. Tuyên truyền. Thật nhảm nhí. - hắn hét lên - Những người Bônsêvich thật may mắn lấy được Matxcơva, nhưng bọn họ mà đến được Siberia thì có còn hằng năm nữa. Và chúng ta sẽ phải ở đây vĩnh viễn.
- Đừng có nghe thằng cha ngốc nghếch đó. Chúng ta hãy đi Matxcơva. Ai đi với tôi nào? - anh chàng người Áo nói lại. Mọi người tranh luận ầm ầm.
Một người Đức đứng lên phát biểu.
- Tại sao chúng ta lại gia nhập với người lao động Nga khi anh ta là kẻ thù của chúng ta? Không được. Việc chúng ta phải làm bây giờ là chiếm lấy trại giam. Chế độ Nga đã yếu ớt, vậy hãy tưởng tượng khi các trại giam ở Siberia bị lật đổ: chúng ta làm vì tổ quốc. Chúng ta sẽ có quân đội hàng triệu người. Nó sẽ làm cho chiến tranh kết thúc nhanh chóng.
Có tiếng tán thành rầm rầm. Những tên lính gác không hiểu bọn bố, nhưng bầu không khí đang trở nên nóng bỏng đối với chúng. Chúng liền gạt mọi người ra và xông vào, và một tên bắn chỉ thiên. Căn phòng trở nên im ắng. Tên lính gác nói bằng giọng khẽ khàng và quả quyết. Không ai hiểu hắn, nhưng cử chỉ đe dọa thì thật rõ.
Anh chàng người Áo hỏi liệu ai có thể dịch được tiếng Nga, thế là Kiraly đẩy bố lên phía trước.
- Anh ta nói hãy cố tẩu thoát nếu muốn, và nếu không bị bắn bỏ thì cũng chết tàn lụi trong tuyết mà thôi. Không ai sống sót được ở ngoài đó.
Khi ngày đã tàn thì bọn bố lại chứng kiến cuộc tranh cãi giữa đám lính gác. Có một số nhiều tuần chưa được trả lương và đơn giản là đi về nhà. Tin đồn lan rộng ra và viên đại tá, cũng là một tên theo Nga hoàng tận tụy đã tập trung binh lính và ra lệnh cho họ phải trung thành với chế độ cũ. Chuyện càng trở nên lộn xộn khi không có tên lính nào thực hiện nhiệm vụ bình thường của mình. Đây là cơ hội bố chờ đợi bấy lâu. Đêm hôm đó, trong lúc các tù nhân khác ngủ thì bố gói ghém balô. Bố mua được một bộ quần áo dân thường của Hội Hồng Thập Tự, ăn trộm hai miếng xúc xích to và một ít kasha của nhà bếp.
Kiraly nhìn thấy bố và thì thầm:
- Mày làm gì thế?
- Tao đi đây. Tao sẽ đi thẳng ra cổng trước. Ở đó không có ai. - bố nói, tỏ ra hồi hộp.
- Đừng có ngu thế, Moritz. Thế mày định đi đến chỗ quái nào hả? Bây giờ là tháng ba. Trời vẫn còn lạnh cóng người, mà chỗ nào cũng cách xa ngàn trùng thế này. Chỉ có thằng điên mới mơ tẩu thoát. Mày đã nghe bọn lính gác nói rồi đấy. Mày sẽ chết ở ngoài đó thôi. Ở đây ít ra mày có cái mái che đầu chứ.
- Tao thà chết ở ngoài đó để cố gắng trở về nhà còn hơn chết thành dòi bọ ở nơi này, ngồi đợi những người Bônsêvich đến giải thoát, vì có thể điều đó sẽ không bao giờ xảy ra. Giờ đã đến lúc ra đi, nơi này đã trở nên hỗn loạn, không ai biết được điều gì sẽ xảy ra hay phải trung thành với ai. Bọn chúng chẳng hơi đâu mà quan tâm đến việc tẩu thoát trong vài ba ngày tới. - bố lí lẽ như thế.
- Đừng có để hi vọng làm cho mày mù quáng. - Kiraly van nài bố, nhưng bố không muốn nghe thêm những điều đó nữa. Bố cầm balô và đi khỏi. Frantz chạy vội theo và nắm lấy cánh tay bố.
- Hượm cái đã, Moritz... Mày không thể đi mà không có tao. - hắn van xin.
Bố ngạc nhiên.
- Mày định nói gì thế?
- Tao sẽ đi với mày. - hắn nói.
- Tao có yêu cầu mày đi cùng đâu hả Frantz. Vả lại mày cho đó là ý nghĩ ngu xuẩn cơ mà.
- Thôi mà Moritz, hãy để tao đi cùng. - hắn giật gấu áo khoác của bố.
Thật là lạ thường khi thấy một thằng cha thô lỗ to lớn lại đi van xin như trẻ con. Hắn có làm thế bao giờ đâu kể từ khi ông bố bỏ nhà, bỏ hắn lại khi còn bé. Hai mắt hắn trở nên hiền từ, những tiếng rít trong giọng nói của hắn cũng biến mất.
- Tao sẽ điên mất nếu không có mày ở đây. - hắn nói một cách tuyệt vọng - Tao không có bạn, Moritz ạ, mày là người bạn duy nhất của tao. Không có mày tao chết mất. Để tao mang bàn cờ đi theo, ít nhất tao cũng phải đánh bại mày một lần trong đời chứ.
Bố nghĩ đến mọi lí do tại sao Kiraly lại có trách nhiệm ghê gớm đến thế. Hắn không nói được tiếng Nga, hung hăng và luôn mồm kêu ca. Nhưng bố sợ và không muốn đi một mình vì thế bố đành nhượng bộ.
- Thôi được. Chuẩn bị đồ đạc của mày đi. - bố nói.
Hắn sướng quá, liền ôm choàng lấy bố và ghì thật chặt. Chẳng khác gì đứa trẻ. Sau đó hắn chạy vội vào chỗ ngủ, lấy đi những gì có thể mang theo được của những người còn đang ngủ, nhét đầy balô và trở lại chỗ bố, cười nhăn nhở. Chưa bao giờ bố thấy hắn sung sướng đến thế.
Bọn bố đi thẳng ra cổng trại giam không có lính gác và lủi vào đêm trắng Siberia. Từ đó, mỗi bước đi sẽ đưa bố đến gần với Lotte. Trái tim bố nhảy múa.
Những con chim cánh cụt hoàng đế cùng nhau đi vào đất liền qua hàng dặm đường hoang vu ở Nam cực băng giá. Rồi đến những chỗ hoang vắng, chúng làm tình với nhau và những con chim đực ở lại có nhiệm vụ kẹp những quả trứng quý giá vào giữa chân, trong khi những con cái đi tìm thức ăn. Khi nhiệt độ đột ngột hạ xuống, những con chim đực tụ tập túm tụm lại để chia sẻ hơi ấm cùng nhau, rồi lần lượt thay nhau đứng ra đối mặt với những cơn gió lạnh buốt và đêm đông dài vô tận.
19
N
ào, con trai, hãy tìm cho bố cái bản đồ nước Nga nào. Đúng rồi. Bây giờ con tìm hồ Baikal trên bản đồ, thấy ngay ấy mà... đó là hình bán nguyệt xanh nhỏ bé ở phía trên Mông Cổ. Kế hoạch của bố là đi đến thành phố Irkutsk ở phía tây và cách nhanh nhất là vượt hồ Baikal trong khi hồ vẫn còn đóng băng, kẻo không lại phải đi thêm ba trăm cây số nữa vòng quanh hồ. Con có tin không, mãi cho đến tháng năm băng mới tan, vì thế bọn bố vẫn còn đến vài ba tháng nữa để đi đến đó. Tháng ba khi bọn bố lên đường, thời tiết vẫn còn ở âm 20 độ, mặc dù người Siberia có thể nói là trời đang ấm lên, bởi vì vào tháng giêng thì nhiệt độ là âm 40 độ. Vậy là thời tiết tồi tệ nhất đã qua, nhưng cái lạnh vẫn còn là mối đe dọa lớn. Nhìn lại, bố thường hay nói thời điểm để tẩu thoát là may mắn bởi vì vào những ngày bọn bố tẩu thoát thì chính phủ lâm thời đã ra lệnh đàn áp dã man đối với an ninh trại giam tù chiến tranh và bắt đầu chiến dịch chống người Đức một cách tàn bạo. Có tin đồn rằng những người chạy trốn khi bị bắt lại sẽ bị giết hoặc ít nhất cũng bị tra tấn. Nếu như người ta mà nghe thấy bọn bố nói tiếng Đức thì như vậy là bọn bố hết đời ngay.
Bọn bố đi chưa được mười phút thì Kiraly gợi ý nên nghỉ đêm tại Sretensk. Hắn có mấy việc chưa giải quyết xong với người vợ trẻ của một kulak mà hắn đã gặp trong lúc chồng cô ta vắng nhà. Bố đã ngán sự có mặt của hắn rồi. Bọn bố đi chưa xa khỏi trại giam là mấy mà đã gân cổ lên cãi nhau.
- Đó có phải là lí do để mày muốn đến không? Đến với một nông dân Nga theo cách của mày phải không? Nếu đến được thành phố thì đến sáng quay trở lại đó cũng được. Nơi này nhung nhúc toàn lính thôi. - bố hét lên.
- Mày không hiểu sao hả thằng Ba Lan, Do Thái, con lão đóng giày ngu ngốc kia? Cô ta sẽ cho chúng ta thức ăn. Để có được hai cái xúc xích và một phích cháo kasha còn có bao xa hả?
- Mày đâu có cần thức ăn, đồ nói dối như cuội. Mày đến với vẻ đẹp mặn mà của cô ta, mày muốn hại đời tao để có được những thứ đó, vì mày nào quan tâm tới ai khác ngoài bản thân mày. Nhẽ ra tao phải biết rằng mày đã chứng kiến tao giết chết Jerzy Ingwer. Không hiểu tao nghĩ gì mà lại để mày chạy trốn cùng tao cơ chứ? Mày có thể sẽ giết chết tao vì chiếc áo khoác của tao. Mày còn tồi tệ hơn cả kẻ thù của tao. - bố nguyền rủa hắn.
- Tao công nhận điều đó, Moritz ạ. Tao muốn cho cô ấy chiếc áo đó, cũng chẳng khác gì mày muốn cho Lotte ấy. Dĩ nhiên tao là thế. Vậy có gì sai? Cái khác nhau chỉ ở chỗ mày sẽ phải đi 10.000 cây số để có được gạo mà ăn, còn tao thì có ngay ở đây. Mà lạy Chúa tôi, tao sẽ yêu cho cô ta nhớ đời và kỉ niệm đó còn làm cho tao về được tận Hungary. - hắn chế nhạo.
- Hungary cơ à? Đừng có pha trò cho tao cười. Thậm chí mày còn không thể vượt qua sông Amur. Mày chẳng là gì khác ngoài một kẻ ngáng đường và tao từ biệt mày ở đây. Hãy đi đến Sretensk nếu mày muốn, nhưng mà đi một mình nhé. Chúng ta chia tay nhau ở đây. Tạm biệt, Frantz. - nói xong, bố lao đi.
Kiraly chạy theo bố.
- Ôi, sao đi nhanh thế, Moritz. Hãy nghỉ một chút đi nào. Chúng mình không phải đi qua thành phố mới đến được chỗ cô ấy. Cô ấy có một mảnh đất khá rộng ở bên bìa rừng. Ở địa phương này, cô ấy là người giàu có và có nguồn thức ăn dồi dào. Nếu chúng ta đi từ nhà cô ấy bằng xe trượt tuyết và tích thức ăn trong một tháng, chúng ta có thể đi đến Irkutsk. Chúng ta đi thế quái nào khác được nếu như không dừng lại từng làng mà xin ăn hả? Cũng đáng có dịp may đó đấy. Thôi nào, Moritz.
Bố do dự. Lúc đó hắn nói có lí. Nhưng hắn lại hiểu lầm sự im lặng của bố.
- Mày ghen à? Thôi được, chúng ta cùng chia sẻ cô ấy nhé, nếu như mày muốn. Cô ấy không quan tâm đâu. Nào nói đi, như vậy không phải là lời chào mời tốt sao. Được làm tình này, được cho ăn và cho ở này, thế không hay sao!
- Mày là một con vật, Kiraly ạ, hãy nhớ đến điều đó. Mày là một con vật, còn tao là con người. Đừng có bao giờ nhầm lẫn hai thứ đó. Tao không muốn con “phò” của mày đâu, nhưng tao đồng ý là nếu chúng ta có thể có được thức ăn thì sẽ có cơ hội sống sót tốt hơn. Thôi nào, đi thôi.
Kiraly lại thắng một lần nữa.
Người đàn bà nghe có tiếng đá ném vào cửa sổ nhà mình, nhìn thấy Kiraly và chạy ra cửa, vẫn mặc nguyên quần áo ngủ, vô cùng hứng thú. Chị ta là một phụ nữ đẹp, vai rộng và có bộ tóc hung thưa dài. Chị ta đón bọn bố vào nhà và huyên thuyên bằng tiếng Nga với Kiraly. Chị ta luôn nghĩ đến hắn và muốn cảm ơn hắn đã cứu cả vụ mùa của nhà chị ta. Hắn giỏi bằng cả mười người Nga cộng lại, hắn to khỏe và còn nói nhiều nhiều lắm, bố cũng không hơi đâu mà dịch lại hết. Bọn họ không hiểu nhau nên có lẽ như thế lại tốt hơn. Những gì chị ta biết về hắn là hắn đã làm việc chăm chỉ cho chị ta và đã cứu chị ta khỏi cảnh đói kém. Hằng ngày chị ta đều nhìn thấy bàn tay của hắn trên mảnh đất của mình và ngửi thấy mùi mồ hôi trên lưng hắn, và chị ta biết là không có người đàn ông nào làm việc chăm chỉ cho chị ta hơn hắn được. Kiraly là một nông dân chính cống, chứ không phải là anh chàng nhà giáo - tù chính trị hay một kẻ ngồi lê đôi mắt rong chơi trên cánh đồng giống như một con lợn chửa. Dĩ nhiên, nếu chị ta là một bà cô già chắc hắn chẳng hơi đâu mà mó tay vào.
Kiraly được thưởng công thỏa đáng và nằn nì bố ở lại thêm một ngày nữa. Bố phải thừa nhận rằng dẫu cho có phải chịu đựng tiếng kêu rên rỉ vào đêm thứ hai trong khi bố được nằm trong một căn phòng sang trọng trên cái giường êm như ru thì bố thấy đã là hạnh phúc lắm rồi. Vải trải giường mới thơm phức và một bếp lửa trong phòng. Bố tắm nước nóng từ bếp lò và được ngủ một giấc ngon lành mà trong suốt ba năm qua không được hưởng. Nhiều khi thiên đường chỉ là một niềm vui sướng giản dị mà thôi.
Bố mà đồng ý thì chắc Kiraly đã ở lại đêm thứ ba. Nhưng cuối cùng hắn đồng ý lên đường. Người đàn bà kulak, cũng như mọi nông dân khác, đều dự trữ lương thực mùa màng với hi vọng giá cả sẽ tăng. Chị ta có những nhà kho đầy thóc lúa, nên bọn bố chất đầy xe trượt tuyết nào là gạo, khoai tây, cà rốt, táo và những ổ bánh mì tươi ngon mà chị ta mới nướng dành cho bọn bố để ăn đường trong hai ngày. Chị ta cho Kiraly chiếc áo khoác của chồng chị ta, một vài chai rượu vodka và một cái rìu.
Bọn bố bước lê mười lăm cây số một ngày theo con đường sắt xuyên Siberia đến hồ Baikal. Bọn bố không dám đi sát đường tàu vì sợ bị nhìn thấy, nhưng vẫn đảm bảo nghe được tiếng tàu hỏa khi chúng chạy qua. Địa hình là cả một vùng rừng taiga mênh mông: đồi núi, rừng rậm với duy nhất những cây tùng bách bạt ngàn. Bất cứ lúc nào để mắt đến thì cũng chỉ thấy y nguyên như vậy chạy dài đến tận chân trời. Điều duy nhất có thể làm cho khung cảnh bớt đơn điệu là thi thoảng nhìn thấy một ngôi làng, trông như một ốc đảo trên sa mạc. Ước gì bọn bố được đi qua những ngôi làng đó! Hai mắt bọn bố trố lên trong ánh sáng trắng lóa của tuyết và bầu trời. Đơn thuần thật dễ chịu biết bao nếu như được nhìn vào những bộ mặt và những ngôi nhà, được nghe tiếng trẻ thơ và được bước trên con đường sỏi đá. Nhưng bọn bố phải tránh xa tất cả những thứ đó. Bố được biết từ những lái buôn du mục trong gia đình cách để có thể làm tạm một chỗ sơ sài ngả lưng từ những cành cây và lá cây tùng bách. Ông chú Josef đã dạy bố cách nhóm lửa để có thể cháy được cả đêm và đặt nó ở đâu để giữ cho chỗ ngủ tạm được ấm, và ông cũng đã chỉ cho bố cách di chuyển theo ngôi sao Bắc Đẩu sau khi trời tối và khi bình minh ló rạng thì tìm chỗ nào trên cây có rêu mọc dày nhất.
Trong bốn mươi ngày, bọn bố lặn lội qua cả một miền tuyết trắng mênh mông, thật đến khổ, phải đi từng bước một. Bọn bố cãi nhau về từng việc nhỏ nhặt để được hưởng một chút sống hào hoa: đó là đến lượt ai phải kéo xe trượt tuyết vào buổi sáng, phải dừng ở đâu, khi nào dừng, phải nhặt bao nhiêu củi cho đống lửa, hộp thức ăn của ai phải mang ra nấu, phải đun chảy bao nhiêu tuyết cho món súp, khi nào thì được ăn những quả táo quý giá. Có những lúc bọn bố thường cãi nhau về việc vô ích của lần cãi nhau trước đó, và có lần bọn bố như điên với nhau đến mức không nói chuyện đến ba ngày liền. Nhưng dù cho bọn bố có căm ghét nhau đến thế nào đi nữa thì rồi cuối cùng vẫn nằm gối đầu lên cánh tay nhau mà ngủ bởi vì sự sống còn của bọn bố phụ thuộc vào điều đó.
(còn tiếp)
Nguồn: Tình yêu chân chính. Tiểu thuyết của Danny Scheinmann. Nguyễn Mạnh Chương dịch. NXB Văn học, Quý 1-2011.
www.trieuxuan.info
| 
