26. Leo trèo lên gác vào phòng ngủ ở Leeds, cảm thấy hoàn toàn thất bại. Anh hầu như không nói được một lời kể từ khi mẹ Eve và bố Frank đến đón anh ở nhà ga. Frank vô cùng áy náy vì có lỗi bởi ông biết Leo đã học được cách im lặng từ chính ông. Ông quyết định nói sự thật với con trai chỉ một lần và một lần mà thôi. Trong vài ba tháng kể từ khi Leo bỏ đi, ông đã làm việc mỗi tối tại phòng làm việc của mình cùng với cái vali cũ kĩ mở ra bên cạnh, chuẩn bị mọi thứ mà ông muốn dành cho con trai, và cuối cùng việc đó đã sẵn sàng.

Khi Leo mở cửa phòng, anh ngạc nhiên thấy trên sàn chất đầy những gói nhỏ giấy tờ đặt ngay ngắn. Bàn làm việc của anh được dọn dẹp sạch trừ cái vali da nâu vẫn còn khóa nằm ở giữa bàn. Anh chưa bao giờ nhìn thấy cái vali ấy - trông nó quá cũ kĩ, các góc đã rách tơi tả và da đã bong tróc hết - và anh ngạc nhiên liệu có gì bên trong. Anh thả balô xuống giường và đi thật nhanh qua đống giấy đến bên bàn. Khi ngồi xuống anh mới nhìn thấy một con kiến bò ra khỏi vali.

- Eleni, - anh thì thầm - Em có thật sự nhìn thấy không?

Anh mở chiếc khóa sắt đến tách một cái và từ từ mở nắp ra. Mùi mốc phả đầy mũi. Anh đoán già đoán non, chắc hẳn đây là của thừa kế mà bố anh đã nói đến... Anh nửa mong nó sẽ đầy tiền bạc hay châu báu và đồ trang sức rẻ tiền của quá khứ. Nhưng thay cho những gì anh mường tượng, anh thấy có đến hàng trăm lá thư mà phong bì đã vàng ố. Khi anh giở qua thì mới nhận ra gần như tất cả những lá thư đó đều gửi đến Lotte Steinberg. Có một vài lá mang tên Moritz Daniecki. Leo bị lừa. Anh ngẫu nhiên cầm một lá thư lên, mở ra và lại ném vào vali. Trông như nó được viết bằng thứ tiếng Đông Âu, có lẽ là tiếng Ba Lan. Leo nhìn xuống tập giấy trên sàn nhà và nhặt lên một xấp. Đó là một xấp giấy. Dường như là bản dịch những lá thư ở trong vali bởi mỗi lá thư bắt đầu bằng ngày tháng và những từ “Em Lotte thân yêu”.

- Bố, thế này là sao?

Cánh cửa mở ngay lập tức. Frank sốt ruột lảng vảng ở bên ngoài.

- Tất cả những thứ này là thế nào hả bố? - Leo hỏi.

Frank ngồi xuống giường.

- Đây là những lá thư do ông con là Moritz Daniecki viết. Deakin bắt nguồn từ Daniecki.

- Thế ông từ đâu tới?

- Ông sinh năm 1896 ở Ulanow, nay là miền nam Ba Lan. Nhưng ông mất ở Berlin vào năm 1938.

- Nhưng bố luôn kể cho con nghe là bố còn quá trẻ không nhớ nổi cha mẹ đẻ của mình cơ mà?

- Bố nói dối con, Leo ạ. Bố nhớ ông bà rất rõ. Lúc ông nội lâm chung, bố ở ngay cạnh giường ông mà.

- Thậm chí con còn không biết bố đến từ Ba Lan.

- Không phải thế. Bố sinh ra ở Berlin vào năm 1927, nhưng bố nói tiếng Ba Lan ở nhà. Thậm chí bố còn biết chút ít tiếng Do Thái.

- Tiếng Do Thái ư?

- Bố là người Do Thái, Leo ạ.

Leo có thể cảm thấy như vỏ trái đất đang chuyển động dưới chân mình.

- Vậy làm thế nào mà bố đến đây được.

- Trên một con tàu từ Hamburg.

- Cùng với mẹ của bố à?

- Không, bố đi một mình. Đó là vào ngày 29 tháng 8 năm 1939, chính xác là... chỉ một vài ngày trước khi cuộc chiến tranh bắt đầu. Con tàu chở bố chật ních trẻ con Do Thái như bố. Mẹ và các em trai của bố thì...

Leo ngước mắt lên không tin.

- Đúng, bố có hai người em trai, Dovid năm tuổi và Isaac... Isaac mới chỉ có ba tuổi... nghe nói mọi người sẽ đi chuyến sau, nhưng không bao giờ có chuyến tàu kế tiếp vì chiến tranh bùng nổ...

Tiếng của Frank nghe kéo dài và ông lấy tay ôm mặt. Bỗng ông đã đang đứng trên bến cảng Hamburg. Mẹ ông đang ôm chặt lấy ông. Ông không thể nhớ được khuôn mặt của bà nhưng ông nhớ cái ôm chặt đó. Thằng em Isaac trông hoang mang, không hiểu điều gì đang xảy ra, còn Dovid thì khóc vì muốn được đi tiếp cùng với anh trai mình, nhưng mẹ nói nó hãy còn nhỏ. Frank nhớ đã nói với bà rằng mình rất sợ.

- Không việc gì phải sợ cả con ạ. - bà nói nhưng nhíu mày và hai mắt ướt đầm để lộ ra rằng bà lo sợ lắm. - Mẹ hứa chúng ta sẽ cùng đến và trong vòng một tuần nữa là ở bên con rồi.

Leo đặt bàn tay tỏ lòng tin tưởng lên vai Frank.

- Bố kể tiếp đi. - anh nói nhẹ nhàng.

- Khi bố đến Anh thì được một gia đình ở Leeds nuôi... bố nói là gia đình, nhưng thật ra là ba chị em gái người Do Thái tuổi trung niên, tất cả đều không chồng. Họ thuộc thế hệ đã mất những người đàn ông của mình trong cuộc Chiến tranh Thế giới I. Họ vui sướng vì có một cậu bé để chăm sóc nhưng bố đã là một gánh nặng cho họ. Hằng ngày bố mong mẹ của bố đến như bà đã hứa. Rồi bố liên tục nhìn ngóng bà trên góc phố.

- Chắc hẳn bố buồn lắm. - Leo mường tượng.

Frank thở dài và đi về phía cửa sổ.

- Đúng là có buồn, nhưng sau vài tuần lễ bố cảm thấy tức giận bà. Sao bà lại không đến? Bố nghĩ có lẽ bố làm điều gì đó sai nên mẹ bố cố từ bỏ bố. Những bà cô nói với bố rằng do chiến tranh và cuộc chiến sẽ sớm kết thúc, nhưng bố không nhận được một lá thư hay bất cứ dấu hiệu nào của mẹ cả. Leo ạ, con phải nhớ rằng vào thời đó bọn bố không có một suy nghĩ gì về những việc bọn Đức Quốc xã sắp gây ra cho người Do Thái. Bố chỉ cảm thấy mình bị bỏ rơi một cách khủng khiếp. Và rồi sự việc trở nên tồi tệ bởi vì lúc đó bố được gửi đến trường, nhưng bố không biết một tí tiếng Anh nào. Những đứa trẻ khác bắt nạt bố bởi vì bố là người Đức - theo bọn chúng, bố là kẻ thù.

- Thế bố đã làm gì?

- Bố dành tất cả thời gian để học tiếng Anh và hoàn thiện phát âm để không một ai biết bố là người Đức. Sự việc đó tiếp tục trong suốt cả thời kì chiến tranh, rồi đến năm 1946, bố nhận được một lá thư của Hội Hồng Thập Tự nói rằng mẹ và các em trai của bố đã chết ở trại tập trung Auschwitz.

Leo sửng sốt.

- Thế sao bố không kể cho con nghe? Sao bố lại đổi tên thành Deakin?

Frank gục đầu xuống vì ngượng.

- Đó không phải là họ của bố đâu, Leo ạ, ngày xưa bố được gọi là Fischel Daniecki. Khi bố nhận được lá thư báo tin về mẹ bố, bố đã trở nên điên khùng một thời gian, rồi bố tự bịa ra mình là người Anh. Cứ cho là bố hèn đi, nhưng tất cả những gì bố biết về việc bố là người Do Thái là nó sẽ mang lại sự nghèo khổ cho gia đình bố. Bố nghĩ điều đó có thể lại xảy ra và bố đã không tin một ai. Bố xin lỗi, Leo ạ, bố biết nhẽ ra bố phải kể cho con nghe tất cả từ lâu rồi, nhưng theo như bố còn nhớ được thì bố vẫn có thói quen hay giấu giếm quá khứ của mình. Trước hết nhằm để tránh không bị dọa nạt, nhưng rồi còn để tránh sự đau đớn. Khi thời gian trôi qua, bố thấy ngày càng khó mà có thể từ bỏ thói quen được. Nếu như không vì mẹ con, chắc có lẽ bố sẽ chẳng bao giờ kể cho con nghe câu chuyện này.

Leo nhìn chằm chằm vào người cha của mình. Thật khó mà thẩm thấu ngay được. Cứ như anh đang rơi vào vũ trụ song song nơi mà mọi thứ trông y hệt nhau, nhưng thật ra hoàn toàn khác nhau. Và người cha của anh, người mà anh luôn cho là tẻ nhạt và hơi khó chịu đã chuyển biến thành một người có một lịch sử phi thường. Những đặc tính của Frank, mềm yếu và hay lo lắng, lảng tránh và im lặng, đột nhiên trở nên có ý nghĩa. Theo bản năng, Leo đứng dậy và quàng cánh tay ôm lấy cha của mình. Chỉ cần một cái ôm của con trai đã giúp vứt bỏ đi một nửa thể kỉ đau khổ, giận dữ, tuyệt vọng và cự tuyệt ra khỏi con người Frank. Ông bật khóc và khóc nức nở không sao ngừng lại được, cứ như ông đã từng khóc khi còn bé lúc ông ngoảnh nhìn mẹ mình lần cuối và bước lên tàu. Cuối cùng người cha và con trai đã đi đến những năm tháng cùng nhau. Frank và Fischel đã đoàn tụ.

Frank lôi khăn tay ra lau mắt.

- Bố xin lỗi con, Leo ạ, nhẽ ra bố đừng khóc.

- Tại sao lại không?

Frank không sao nghĩ ra được một lí do tốt khác.

- Bố đã muốn kể cho con nghe về ông của con. Thực ra ông đã yêu cầu bố kể cho con nghe câu chuyện của ông. Thế con muốn bố kể tiếp hay gói ghém các thứ lại và ta kiếm cái gì ăn đã?

- Không, bố kể tiếp đi. Bố đã bắt đầu rồi, con muốn bố kết thúc trước khi bố thay đổi ý định và quyết giữ im lặng thêm hai mươi lăm năm nữa.

Fank cười phá lên.

- Thôi được, nào thế này nhé... Bố không biết bắt đầu từ đâu.

- Bố đã nói rằng bố ở bên khi ông mất.

- Ừ, ông mất trên giường tại nhà ở Đông Berlin, vào ngày 13 tháng 11. Ba tuần sau cái đêm Kristallnacht, cửa hàng đồ gỗ của ông bị thiêu trụi và ông đã bị bắt cùng với những người đàn ông Do Thái khác. Đôi lúc bố không nói chuyện... bố bị chấn động. Mười hai ngày sau, ông trở về trông tàn tạ và bị đánh, bị cạo trọc đầu. Ông đã bị đưa vào một trại cải tạo lao động - đó là trước khi có những trại tử thần, nhưng như thế lại cảnh báo về những gì sắp đến. Sức khỏe của ông ngày một tồi tệ đến sợ, nhưng thậm chí như vậy bố vẫn nhớ ông con trở về nhà với tinh thần cứng rắn. Bản chất của ông là không bao giờ ta thán. Có thể bố lí tưởng hóa ông con, nhưng dù cho có việc gì xảy ra, ông luôn luôn cố nở một nụ cười với các con của mình. Khi ông đi vào nhà, luôn cứ như là ông trở về từ một ngày làm việc bình thường; ông nhấc mũ ra để chỉ cho bố thấy “kiểu tóc mới” và nếu ông không cười thì mấy anh em bố chắc lúc đó sửng sốt lắm. Bộ tóc xoăn vàng nhạt của ông đã bị cạo thành một mớ lổn nhổn như rạ. Đó là vào thời kì khủng khiếp, nhưng ông lại cố động viên anh em bố yên tâm, “Các con à, không việc gì phải lo cả, các con hãy nhớ, trên những đám mây, mặt trời vẫn chiếu sáng”. Ông thường nói như vậy nhưng bố không tin; vào thời gian đó bố đã không chắc ông lại tự tin đến thế. Chắc hẳn hôm đó ông đã phải trải qua quá nhiều đau đớn khổ sở dẫu cho ông không tỏ rõ, bởi vì ngày hôm sau ông không thể ra khỏi giường được nữa. Bố không hiểu có điều gì xảy ra. Bố có quá nhiều thắc mắc những vẫn không muốn nói ra, vì thế những thắc mắc đó cứ quanh quẩn trong đầu như những con dơi bị mắc kẹt trong kho thóc. Tại sao mọi người lại căm ghét những người như chúng ta? Tại sao bố của bố lại phải bỏ đi? Tại sao ông lại đau ốm? Tại sao ông phải nằm trên giường suốt cả ngày? Tại sao mẹ của bố không cho phép bố gặp ông khi bố muốn? Bố tức giận với bố mẹ và chỉ nghĩ về bản thân. Cho nên để trả thù, bố giữ im lặng. Bố vô cùng thất vọng với mọi người.

Rồi đến trước lúc ông con mất, ông cho gọi bố vào phòng. Bố rất hồi hộp, vì thấy ông lại muốn nói chuyện với mình, nhưng bố tỏ ra không quan tâm, lo lắng. Đầu của ông kê cao trên gối, hai trán ông đầm đìa mồ hôi. Bên cạnh giường là một bát nước lạnh to và một chiếc khăn bông. Những thứ đó đặt trên cái bàn mà ông tự tay làm; ông đã làm tất cả đồ đạc trong nhà chúng ta đấy con ạ. Đó là tài năng của ông. Ông có thể làm được những thứ rất đẹp từ những mẩu đồ vứt đi, đó là kĩ năng mà ông học được trong chuyến hành trình của mình. Mọi người nghe thấy ông ho suốt cả đêm, tồi tệ hơn bao giờ hết. Bà nội nói rằng lưng ông đã gục hẳn xuống rồi và xương của ông rất yếu nên không đỡ ông được nữa.

Ông nhìn bố cười nhăn nhó và ra hiệu cho bố đến gần. Ông cầm bàn tay của bố và nắm chặt. Lòng bàn tay của ông ẩm ướt khó chịu. Rồi ông chỉ tay về cái ghế gỗ to ở giữa phòng - đó là một sáng tạo khác của ông. Bố nhảy lên và thả thõng chân xuống. Ông nói rằng thời gian đối với ông chẳng còn mấy và ông muốn kể cho bố nghe câu chuyện cuộc đời ông. Bố cứ nghĩ là bố biết ông đang hấp hối, nhưng điều cuối cùng bố muốn là để ông phải chấp nhận điều đó.

Ông thở phì phò và ho liên tục trong khi nói. Ông thường xuyên phun nước dãi không sao kiểm soát được và đưa khăn lên lau miệng hoặc bảo bố giữ ống nhổ cho ông khạc đờm từ trong cái bụng thối rữa của ông. Đó là đờm xanh lẫn máu đỏ và khi nó rơi xuống ống nhổ thì sắc mùi chua khiến bố phải quay mặt đi vì ghê sợ. Điều đó gây sửng sốt cho một cậu bé như bố khiến cho bố nhận ra sự tàn tạ của người cha. Bố ích kỉ; thoạt đầu bố chẳng có cảm giác thương cảm gì ông cả, nhưng khi chiều đến, sức khỏe của ông đã trở nên tồi tệ trước mắt bố và bố bắt đầu lo cho ông.

Ông đúng là người kể chuyện giỏi, nhưng điều gây ấn tượng đối với bố là cung cách ông nói chuyện với bố cứ như bố đã là người lớn ấy. Ngay cả những chuyện đổ máu ông cũng không né tránh và thậm chí ngay cả những chuyện bố chẳng hiểu gì cả, nhưng ông biết một ngày nào đó, những gì ông kể cho bố nghe sẽ có ý nghĩa với bố. Bố nghĩ ông kể lại câu chuyện cho chính ông chứ không phải chỉ cho bố. Cứ như ông cần hợp pháp hóa cuộc đời của mình trước khi nói lời tạm biệt với nó.

Chẳng mấy chốc bố bị cuốn hút vào câu chuyện của ông và bố đã quên khuấy mất lí do mình nổi giận. Bố biết ông đang rất mệt, nhưng ông càng kể thì bố lại càng muốn nghe. Giọng nói của ông yếu dần và ông phải ngừng lại liên tục để lấy hơi. Ông ho mỗi lúc một tồi tệ hơn và nhổ cả ra máu. Vào khoảng giây phút cuối, bố nghĩ ông muốn dừng lại và nghỉ, nhưng bố không bỏ đi, vì bố muốn ông kết thúc câu chuyện.

Bố không biết ông đã nói trong bao lâu; hẳn phải mất đến gần một ngày. Ông cũng làm cho chân tay bố bận rộn hơn, sai bố đi làm những việc vặt vãnh chỗ này chỗ nọ, nào là lấy nước cho ông hoặc đi đổ ống nhổ. Đến chiều, ông bảo bố dẫn vào hai cậu em là Dovid và Isaac. Dĩ nhiên chúng còn quá nhỏ để hiểu được câu chuyện của ông, nhưng bố nghĩ ông chỉ muốn gặp mặt chúng một lần nữa mà thôi. Isaac như buồn ngủ nên nằm trên giường bên cạnh ông. Nó nằm ở đó cho đến lúc ông nhắm mắt xuôi tay.

Đến những phút cuối, ông ho và nhổ liên tục, bố không sao nghe ông nói được nữa và đôi lúc ông nói nghe ồm ộp cứ như tử thần nói chuyện thông qua ông. Chốc chốc ông lại thở nghe thật to và bố nghĩ là ông đang chiến đấu với quả thận đang lên cơn đau đớn. Hai mắt ông lồi ra và đỏ rực nhưng ông không bao giờ nói về sự khó chịu, ông không bao giờ than vãn. Ông chỉ ngồi đợi cho từng cơn đau trôi qua và rồi ông lại tiếp tục với một quyết tâm không chịu lùi bước. Thật khó mà chịu đựng nổi, con à. Trong người bố có cái gì đó báo rằng tử thần đã mất lòng kiên nhẫn với ông và không thể bỏ đi với hai bàn tay không được. Bố đã mất đi người cha của mình, anh hùng của mình. Bố lúc đó vẫn còn ở độ tuổi là một cậu con trai tôn thờ cha mình. Bố thấy sợ dù đã cố gắng hết sức để không lộ rõ điều đó. Nhưng thậm chí ngay cả bố biết ông đang vô cùng đau đớn và thậm chí ông đã kể cho bố nghe nhiều lần rằng ông muốn chết đi cho rồi, bố vẫn cứ thế đẩy ông đi đến tận cùng. Tất cả những gì bố muốn là điều xảy ra tiếp theo đó.

- Thế ông có kết thúc được câu chuyện không? - Leo hỏi.

- Gần như kết thúc được. - Frank thì thầm.

- Vậy ông nói gì hả bố?

Nhẽ ra bố đừng bao giờ phải nhớ những chi tiết đó, nhưng cũng thật may ông đã đưa cho bố những thứ này, nói xong Frank chỉ tay vào tệp thư.

- Thế sao con không đọc, Leo? Tất cả để ở đấy, bố đã sắp xếp thứ tự theo năm tháng. Mỗi một tệp là một tháng. Con không phải đọc tất cả làm gì nếu không muốn, nhưng con nên đọc bởi vì con và ông con có nhiều điểm chung lắm. Đã bao năm nay bố cũng đâu đụng đến những lá thư đó, nhưng khi bố bắt đầu dịch chúng là bố lại bị lôi cuốn không rời ra được. Người cha của bố là một con người tuyệt vời. Nào, con đọc đi nhé. - Frank bóp chặt cánh tay Leo và rời khỏi phòng.

Trong suốt mấy ngày tiếp theo, Leo đọc những lá thư một cách ám ảnh. Chúng được viết thật sinh động và chân thành đến mức cứ như anh được ưu tiên tiếp cận tâm hồn của ông nội và anh có thể bước thẳng vào và xem xét ông một cách chi tiết. Anh có thể bơi xuôi theo những dòng sông của khao khát chờ mong, đắm mình vào những nỗi đau đớn vô hạn và tắm mình trong những tia hi vọng đã giúp thôi thúc Moritz đi suốt cả nước Nga. Leo đã cảm thấy muốn là dấu chấm nhỏ một chiều thật đúng lúc, không một quá khứ, không một tương lai, mà lúc này anh có cả nội dung và lịch sử. Anh đã có cội nguồn và nó đã giúp anh đứng vững chống trả mọi bất hạnh đang đe dọa thổi bay anh đi.

Những con chim hải âu lớn Royal có thể sống đến trên sáu mươi năm, nhưng nó đã bắt đầu ve vãn ngay khi còn rất non và chưa trưởng thành về mặt sinh dục. Sự ve vãn đó thật dịu dàng và tao nhã, có lẽ đến bốn năm. Khi những con chim đã chọn được nhau, chúng sẽ không bao giờ chọn lại nữa. Tuy nhiên, cuộc sống lại sai khiến chúng không thể lúc nào cũng ở bên nhau. Đôi lúc chúng phải xa nhau đến hằng năm trời nhưng luôn trở về bên nhau tại hòn núi đá lởm chởm, nơi mà lần đầu tiên chúng gặp nhau để làm tình. Mối dây tình ái đó không gì có thể phá vỡ nổi trong suốt cuộc đời chúng sống bên nhau và dù cho có đi đâu chăng nữa thì chúng vẫn luôn tìm thấy nhau.

(còn tiếp)

Nguồn: Tình yêu chân chính. Tiểu thuyết của Danny Scheinmann. Nguyễn Mạnh Chương dịch. NXB Văn học, Quý 1-2011.

www.trieuxuan.info