Sau khi ở ruộng về, Chí tạt vào thăm Quý để hỏi Quý xem có thật định đi mua bò với mình không. Chàng mới gọi cổng thì Kim, buồng nàng ở gần cổng, nghe tiếng đã chạy ra:
- Thầy Hai có nhà không cô Ba?
- Dạ có.
Lúc ấy, vợ chồng Quý nghe tiếng cũng vừa ra đến, và nghe hỏi việc Quý định đi mua bò với Chí, vợ Quý tỏ ra rất e ngại:
- Đi như thế có gì trở ngại nhiều không thầy Hai?
- Thím cứ yên lòng, tôi cam đoan vô sự. Thật ra tôi không muốn cho thầy Hai đi, vì tôi biết một người xưa nay sung sướng quen, chưa từng vất vả đi như thế thì cũng lo ngại thật. Nhưng cái gì rồi cũng quen cả. Vả thầy Hai có lòng hăng hái muốn đi thì tấm lòng hăng hái ấy đủ là một sức chống đỡ mầu nhiệm. Rồi thím xem, khi đi về, thầy Hai mạnh khỏe rắn rỏi hơn bây giờ.
- Thế tôi giao nhà tôi cho thầy đó.
- Nếu không bề nào, thì thím phải thưởng gì cho tôi.
Vợ Quý nhìn Kim:
- Tôi, tôi sẽ… Tôi chả nói nữa. Nhưng thầy cứ về đây đi đã.
- Tôi chắc chắn là về rồi. Cứ tưởng tượng và cứ nghe người ta nói những chuyện ghê gớm thì lo, chứ thật ra thì có cái quái gì đâu. Trộm cướp nó cũng là người, chứ ba đầu sáu tay gì mà bảo sợ. Còn như nước độc, thì mình đã có cách phòng bị. Người ta ở được, mình cũng ở được. Tôi chỉ lo những vai công tử như thầy Hai.
Quý ngắt lời:
- Thì phải luyện cho nó mất công tử đi chớ. Tôi nói thiệt, từ khi thầy đến ở đấy, thấy sự làm việc và những cách thức hùng dũng của thầy, tôi mới thấy thẹn. Tôi thấy ghét những sự ủy mị, những sự nhát sợ nó không làm vinh cho đời sống của người ta. Tài trai phải như thầy, không sợ một tí gì cả.
Rồi thì trong khi hăng hái, Quý nói sốt sắng:
- Nếu tôi mà là con gái, tôi quyết lấy thầy, chứ không bao giờ tôi chịu lấy một người đàn ông sống một cuộc đời hèn nhát. Thì đấy, xem cuộc đi bắn hôm nọ, nghe cọp rống, mặt ai cũng xanh lại, duy mình thầy dám đàng hoàng đi đến bắn. Chỉ lúc ấy ai nhìn thế nào, chứ tôi thấy thầy đẹp lắm, đáng yêu lắm.
Quý nói xong giơ tay ra, Chí nắm lấy:
- Tôi cũng không hơn gì ai, chẳng qua là một thói quen đấy thôi. Thầy cứ chơi lâu với tôi, đi săn mãi với tôi, rồi thầy cũng như tôi đấy thôi.
Khi dùng độ nước, bà Huyện hàm nói một câu làm cho Kim cau mặt:
- Tôi tiếc thầy Hai là người Bắc, chứ không tôi sẽ làm mối cho thầy một đám này tốt lắm.
Quý càu nhàu:
- Từ giờ má đừng có phân biệt người Bắc người Nam nữa. Bắc Nam thì cũng là người một giống, một nước mà!
Kim thêm vào:
- Và thầy Hai cần gì đến má làm mối, thầy ấy đã có rồi. Người yêu của thầy ấy đẹp như tiên.
Chí vội vàng nói:
- Ấy, cô đừng nghi oan. Người ta đã có chồng. Chồng người ta là bạn của tôi…
***
Bò mua gần xong, trên đường về vì Quý chưa quen chịu sương gió, liên tiếp mấy đêm mất ngủ nên bị cảm; trong những đêm thao thức Chí xét thấy Quý mến mình, đem tâm sự của mình nói cho Quý rõ. Chàng nói đến cái mộng tư tưởng vĩ đại mà chàng hy vọng một ngày kia, nhờ sự cố gắng của mình, nó sẽ biến thành sự thực.
Quý nhìn khu rừng, nhìn đàn bò. Vẻ lo ngại hiện lên ở hai bên mắt mà cơn sốt đã làm cho đỏ ngầu.
Chí ngồi xuống cạnh:
- Thầy đừng lo cho tôi, thầy chỉ nên nghỉ ngơi cho khỏe để mai đi. Tôi đã tìm đủ cách để đề phòng rồi. Chúng ta có bốn khẩu súng trường và hai khẩu súng lục, đứa nào đến cướp là đứa ấy chết.
- Tôi bảo chúng nó thay chão bò buộc chập đôi, dù có động, bò cũng khó giật mà lồng ra được. Kia, thầy trông phía trên, tôi bắt chúng nó đẵn cây nhỏ buộc vào những cây to làm gióng, bò khó mà ra. Chập tối, ta xua cả bò vào đấy. Cướp chẳng qua chỉ có súng hỏa mai, địch thế nào với súng của ta. Mấy thằng người nhà của tôi lại giỏi lắm. Thầy cứ yên tâm, lát nữa tôi bảo chúng nó làm sơ qua một cái giường bằng những cành cây và che một ít lá lên cho thầy nằm. Thầy cứ việc ngủ kỹ. Đêm nay tôi không thể ngủ cạnh thầy được.
Thầy giữ lấy khẩu súng lục của thầy, ta để hai tên người nhà với một khẩu súng dài ở đây. Cướp có đến thì thế nào chúng nó cũng ở phía rừng kia lại, chứ các mặt này đồng lầy và hồ ao, chúng nó không có đường đến. Nếu quả đúng như tin báo, đêm nay nó đến cướp thì tôi sẽ đánh chúng nó trước khi chúng nó đến được đây. Thầy cứ việc ngủ kỹ, tôi đã dặn người nhà thay canh nhau gác rồi lâu lâu tôi lại về. Tôi thì đêm nay không thể ngủ được.
- Thầy để cho tôi lại đàng ấy với thầy.
- Không được, cũng phải có một người ở đây chứ. Lỡ bọn người mình thua dắt trâu bò trốn đi thì sao. Ta cũng còn cần phải phòng bị hổ báo lỡ đêm nó đến bắt trâu bò. Chỗ nằm của thầy, tôi đã sai làm lên một chạc cây cao. Nếu hổ báo có đến, cứ ở trên ấy bắn xuống, chẳng còn nghi ngại gì.
- Thế còn thầy lỡ ngồi chờ ở xó rừng?
- Ồ, ngồi chờ cướp có súng ống hẳn hòi còn chả ngại, ngại chi cái vật ấy. Tôi đã bảo nó nấu ít cháo cho thầy kia, thầy ăn đi.
***
Chập tối, sau khi lùa trâu bò vào chuồng và buộc kỹ càng rồi, Chí đem người nhà ra phục ở góc rừng. Cứ hai giờ một, chàng lại đảo lại phía chuồng bò. Lúc ấy mười giờ, Quý vì bịnh kiết nó bắt trở dậy luôn nên cũng không ngủ. Chí trèo lên hút một điếu thuốc lá với Quý.
- Thầy cứ thức thế này thì mệt lắm nhỉ? Hay thầy ngủ đi để tôi canh cho, chứ tôi đau bụng quá không ngủ được.
- Thầy có biết địa thế đâu. Với mệt như thế, ra sương thì khốn. Mai về Samrong tôi ngủ bù.
Thầy nhớ lời tôi dặn, hễ nghe ở phía tôi có tiếng súng nổ, thì thầy đừng ở trên lều này nữa. Thầy xuống dưới gốc cây này, rồi cứ ngồi yên đó, mặc tôi. Cấm bọn đi đuổi không được xáo xác. Nếu đánh đuổi được bọn cướp đi thì càng hay, nhược bằng kém thế thì tôi sẽ lùi dần về, tôi sẽ cho người về bảo thầy. Thầy sai chúng nó cắt chão bò rồi mở chuồng đánh cho trâu bò lồng tung lên. Mai ta sẽ lại cho người đi thu dần. Thế tuy có mất mát, nhưng mất ít còn hơn mất nhiều. Nhưng nói phòng xa thế thôi, đâu đến nông nỗi ấy.
Chí nói xong, trèo xuống, rón rén lại phía bọn người đi đuổi thuê. Thấy cả bọn ngủ kỹ cả, chàng yên trí bụng bảo dạ:
- Có thế nào bọn này cũng không có đứa nội công.
Chàng tạt lại phía trâu bò. Cầm đèn nhìn kỹ một lượt, không thấy sai suyển gì, lại quay đi.
Quý ngồi trên chòi sẽ gọi, Chí lại:
- Cái gì đấy thầy Hai?
- Thầy đem ít thuốc lá đi hút chứ?
- Không thể được. Ngồi đón cướp mà hút thuốc thì nguy to. Thôi để chốc nữa, lúc nào thèm tôi sẽ lại. Thầy ngủ đi, và nếu có nghe tiếng súng thì thầy cũng cứ yên tâm. Đánh cái miếng bất thình lình như thế, thế nào chúng nó cũng phải tan.
***
Chí đi được chừng một giờ, Quý đang nằm chập chờn thì nghe tiếng súng nổ liên tiếp ở phía Chí chờ.
Tuy Quý tự bảo mình phải can đảm, và thật tình ra thì lòng chàng không sợ, nhưng vì chưa hề bao giờ sống những phút như thế, nên xác thịt chưa quen, vẫn yếu hơn tâm hồn. Trái tim chàng đập như trống ngũ liên, mà chân tay chàng thấy luống cuống. Vất vả và khó khăn lắm, chàng mới xuống được tới đất. Xuống đến đất thì đầu gối run bắn. Nhưng run không lâu, cái hình ảnh của Chí lúc này đang bắn nhau với bọn cướp làm cho chàng phải tự thẹn, và chàng tìm ngay thấy ở trong lòng thẹn ấy một khích lệ, một cái gì trấn định ngay được sự sợ hãi nó đang tung hoành ở trong gân cốt chàng. Chàng rút súng quát bọn phu lúc ấy đang nhớn nhác:
- Nằm ép cả xuống và nằm im, đứa nào chạy, tao bắn chết. Không sao cả, thầy Hai sẽ giết hết chúng nó.
Chàng lắng tai nghe thì thấy tiếng súng hai nòng hòa với tiếng súng hỏa mai. Rồi tiếng súng hỏa mai im hẳn, rồi chỉ còn nghe độc có tiếng súng hai nòng.
Chàng tự nhủ: “chắc bọn cướp bị đánh bất thình lình đã rút đi rồi, và lúc này thầy Hai đang dõi theo để bắn cho chúng sợ không còn dám quay lại nữa”.
Lúc ấy, chàng thấy nổi lên một tấm lòng kính phục vô ngần cái can trường của Chí. Đã sống những phút nguy nan mà tâm hồn và xác thịt đều sôi lên, chàng càng hiểu ra cái tâm hồn của Chí. Và hiểu rằng khi đến được như thế, phải đã mất công mà luyện đến thế nào.
Một giờ sau, Chí quay về thấy Quý đang đi đi lại lại ở cạnh đống lửa, cười bảo:
- Đấy, tôi đoán không sai mà, chơi cái vố đất thình lình như thế, chúng nó phải tán loạn mà. Chúng nó đến rình mình mà thành ra bị chúng mình rình, nghe có tiếng động, tôi và bọn người nhà lần đến, thấy lố nhố bóng đen là bắn. Chúng nó chạy chí tử, tôi dõi theo, bắn mãi. Bây giờ thì ta đi ngủ, chắc không còn đứa nào dám đến nữa.
- Nhưng có đưa nào bị đạn không?
- Cái đó thì làm sao mà biết được. Thì giờ đâu. Để sớm mai ra xem có vết máu hay không thì mới có thể biết được. Và dù có thế nào thì chúng nó cũng dìu nhau đi, việc gì đến mình. Mai ta về đồn Samrong trình một cái là xong.
- Ấy may thầy nghĩ ra cách phục để đánh trước chúng nó. Giá để chúng nó đến gần đây thì thế nào bọn mình cũng có người bị thương và trâu bò lồng chạy mất mát ít nhiều. Chúng nó có nhiều súng không? Dò biết chúng mình có súng, hẳn là chúng nó phải đem súng đi nhiều.
- Tôi chẳng trông thấy gì, chẳng rõ chúng nó có bao nhiêu. Nhưng cứ nghe tiếng súng nổ, tôi độ chừng chúng nó cũng xấp xỉ độ mười khẩu.
- Thầy đuổi chúng nó có xa không?
- Độ nửa cây. Gọi là để cho chúng nó sợ, mai sau ta có đi buôn bò qua con đường này thì chúng nó chừa chúng ta ra, chứ mình theo làm gì. Mình thù gì, oán gì với chúng nó.
***
Đêm hôm ấy, Chí đánh một giấc thật say, nhưng Quý thì sốt ầm ĩ không tài nào ngủ được.
Sáng dậy, thấy mặt Quý hóp lại. Chí giật mình:
- Trời ơi, thầy sốt nhiều thế cơ à?
- Sốt vừa thôi, nhưng tôi đi kiết dữ quá. Cả đêm phải dậy luôn.
Chí ngẫm nghĩ một lát:
- Hay thầy đi ngựa về trước đi. Từ đây về nhà chỉ hai ngày là đến nơi.
Quý phản đối ngay:
- Sao lại có thể thế. Tôi phải cùng đuổi bò về với thầy.
- Đuổi bò thì ít ra mười ngày nữa mới đến nơi. Vừa đi vừa chăn nó ăn, một ngày đi được mấy đường đất. Đánh nhanh thì về đến nhà chỉ còn bộ xương thôi. Thầy ốm, phải cần về nhà tĩnh dưỡng, chứ ở đây lỡ nặng thì nguy to. Cái bệnh kiết là ghê gớm lắm.
- Không sao.
- Bây giờ công việc cũng đã xong, tôi chỉ việc từ từ đánh bò về nhà thôi.
Quý cứ một niềm:
- Cùng đi thì cùng về, tôi không thể về trước.
Biết Quý cương quyết không thể ép được, Chí thôi.
- Thế bây giờ ta thử ra xem có thằng nào bị thương không?
Ra tới chỗ đánh nhau có nhiều vết máu rỏ xuống đất và dính vào lá cây, Quý rú lên:
- Chà, có nhiều đứa bị thương.
- Thì tôi cũng độ chừng là thế.
- Thấy người lố nhố, tôi tống luôn vào cái đám đông liền hai phát thì thầy bảo làm sao không có đứa bị đạn. Làm thế nào, mình ở vào cái thế không giết thì bị giết.
Hai anh em lần theo vết máu mà đi, nhưng không thấy có xác người chỉ nhặt được hai khẩu súng trong khi hoảng hốt, bọn cướp ném lại để chạy lấy thân.
Quý nhìn những vết chân rồi bảo Chí:
- Chúng nó đông lắm. Chắc là chúng nó đông lắm. Chắc là chúng nó xúm lại cõng kẻ bị thương rồi đi. Nhưng thầy đồ chừng xem có đứa nào chết không?
- Hơi đâu mà đoán. Nhưng có một điều tôi biết là sau khi đuổi chúng nó, tôi chỉ bắn lia lên trời, chứ cái tài bắn của tôi, cứ nghe tiếng người là tôi bắn phải chết.
- Tôi xem máu ra nhiều lắm, chắc là thế nào cũng có đứa chết. Phát đầu thầy bắn đạn một hay là đạn chevrotine?
- Hình như đạn chevrotine.
- Chúng nó cách độ bao nhiêu thước?
- Sáu bảy mươi thước.
- Thế thì có nhiều đứa trúng đạn lắm.
Rồi không hiểu Quý ngẫm nghĩ làm sao, Quý bảo Chí:
- Hễ về nhà, mọi người có hỏi thì bảo không bắn trúng ai cả nhé.
- Tại làm sao phải thế?
- Tôi không muốn người nhà tôi biết những chuyện ghê mình.
***
Quý cố được đến Samrong là kiệt sức. Vào nhà trọ, Quý nằm vật ra rên khừ khứ.
Chí nghỉ lại ở Samrong một ngày để thuốc thang cho Quý, nhưng bệnh tình không thuyên giảm mà lại có phần tăng. Chí biết nếu không ép Quý về thì có thể nguy khốn đến tính mệnh liền tự tiện đi thuê một chiếc xe bò có mui, mua chăn gối xếp lên rồi bảo Quý:
- Thầy phải về, chứ không theo tôi được nữa.
Quý vừa phác một cử chỉ từ chối thì Chí đã hỏi:
- Thầy có quý tôi không đã nào?
Quý gật đầu:
- Thế thì thầy phải nghe tôi. Thầy bây giờ phải cần có thuốc thang. Để thầy đi với tôi nữa là một điều dại dột mà không bao giờ tôi có thể tha thứ cho tôi.
- Nhưng…
- Lúc này không phải là lúc có thể nghĩ tới những cái nhỏ nhen. Người ta cứ nhứt định làm những việc mà mình không thể làm được là một điều ngu. Và chỉ nên liều mạng khi nào cần phải liều. Như thế không gọi là nhát, mà là biết lui tới. Vả lại đã bè bạn thân tình, tôi nói thật, bây giờ thầy có đi theo tôi, thầy chỉ làm phiền cho tôi, chứ chẳng giúp ích gì được tôi cả.
Quý lặng thinh không nói, giơ tay phác một cử chỉ ưng thuận. Muốn an ủi bạn, Chí nói thêm:
- Như thế này, thầy đã là khá lắm rồi, chứ tôi tưởng thầy quỵ ngay từ mấy hôm đầu cơ. Thầy cứ an lòng về thuốc thang cho lành mạnh. Hết mùa gặt, sang Xiêm mua thuốc xỉa, anh em ta lại cùng đi. Chúng ta còn trẻ, còn nhiều cơ hội để mạo hiểm. Bây giờ thầy mệt, nếu cứ đi nữa lỡ có thế nào thì khốn to. Và như thế là tự hủy hoại mình đi một cách vô ích và vô ý thức.
- Thì tôi bằng lòng về nhà.
- Sáng mai, thầy đi sớm. Thầy nên nhớ bây giờ thầy không thể đi ngựa được nữa nhé. Dãi nắng thì có khi chết ở giữa đường. Tôi đã thuê xe bò, một ngày từ đây đến Swaichek, một ngày từ Swaichek về đến Sisophon. Từ Sisophon thì thầy đi ô tô về nhà. Tôi cho người nhà đem một khẩu súng đưa thầy đi.
Quý từ chối:
- Người thì tôi xin vâng. Nhưng súng thì thầy phải cần đến, tôi để lại đây cho thầy. Khẩu súng lục của tôi đủ rồi.
- Không được. Đi một xe bò trong rừng thẳm nguy lắm. Tôi ba khẩu đủ rồi. Mà một khi bọn cướp đã bị tôi đánh, tiếng tăm đồn ầm lên, chắc chả có đứa nào dám đến cướp của tôi đâu. Để thầy đi không có súng phòng bị, tôi không tài nào yên lòng được. Nếu thầy có mến tôi, thầy phải nghe lời tôi.
- Sao tôi không mến thầy. Đây này, một tang chứng, tôi xin thầy từ giờ đừng xưng hô với tôi như thế nữa. Chúng ta cứ coi nhau như anh em.
Rồi nắm tay Chí:
- Anh cứ gọi tôi bằng anh thì nó thân mật hơn.
- Tôi xin vâng. Và tôi rất lấy làm sung sướng. Anh về nếu khỏi thì cho người đi ngựa lên nói cho tôi biết để tôi mừng. Tôi còn nhặt nhạnh những bò mua ở dọc đường, ít gì cũng gần nửa tháng tôi mới về đến nhà. Anh bảo thằng Samreth phải trông coi đồng áng tử tế hộ tôi.
- Điều ấy anh đừng ngại.
- Và anh cứ nghĩ sao cho chóng khỏi. Anh đừng lo cho tôi. Tôi tin thế nào cũng trót lọt chẳng có sự gì xảy ra đâu.
Khi từ giã, Quý nắm chặt lấy tay Chí rơm rớm nước mắt rồi căn dặn:
- Anh nhớ về có ai hỏi thì đừng có nói rằng bắn trúng ai cả nhé.
Chí chẳng hiểu Quý dặn thế là ý nghĩa gì, nhưng chiều bạn, chàng cũng gật đầu.
Quý về nhà được năm hôm thì bệnh dần dần bớt. Chàng kể cho mọi người nghe những nông nỗi kham khổ và nguy hiểm ở dọc đường. Chàng nhắc nhở đến sự tử tế thứ nhất cái cử chỉ hy sinh của Chí đối với mình. Những chuyện xảy ra cái hôm bị cướp đến đánh được mọi người để hết tai nghe. Sau khi nghe Quý kể đến chỗ Chí thuê xe bò và bắt ép mình phải về, vợ Quý bảo chồng:
- Thế thì cái thầy Bắc ấy tốt lắm chớ.
Quý cau mày:
- Sao mình cứ còn cái lối nói như thế. Thầy Bắc, thầy Nam, tôi nghe nói nó ghẻ lạnh lắm.
Vợ Quý vội vàng xin lỗi:
- Thì em quen gọi đi.
- Mình nhớ phải bỏ cái lối xưng hô ấy đi. Tôi với người ta bây giờ không còn là thầy nọ thầy kia nữa rồi mà là anh em. Tôi muốn rằng bây giờ mình và em Ba phải kêu bằng anh Hai Chí. Mà ba má cũng nên thương người ta như thương tôi, đừng có những sự phân biệt về xứ sở nữa. Người ta mà biết được thì người ta khinh mình tiểu mọn đến bực nào. Ai có thể khinh tôi, ghét tôi, tôi không cần, nhưng anh Hai Chí mà khinh ghét tôi thì tôi khổ lắm.
Ông bà Huyện hàm thấy Quý nói to, sợ Quý mệt liền vội nói ngọt:
- Ủa, thì ba má bao giờ không nghe con, cớ chi phải lớn tiếng làm vậy.
Rồi bà Huyện hàm cười:
- Thì má cũng kêu nó bằng con chứ sao?
Quý nhìn mẹ rồi nhìn Kim:
- Nếu mà má được người con như thế thì thật là phúc lớn cho nhà ta. Con đối với người ta, thật là một người giấy đứng cạnh một người sắt. Cái chí của người ta lớn và cái lòng người ta rộng không sao dò được.
Bà Huyện hàm nhả cái bã trầu vào ống phóng rồi quẹt môi.
- Giá bây giờ má có một đứa con gái nữa gả cho người ta, hẳn là con bằng lòng lắm.
Quý nhìn Kim rồi trả lời:
- Người ta bây giờ có nghĩ đâu đến sự lấy vợ. Người ta thường bảo với con: lấy vợ vướng cẳng lắm.
- Nhưng nếu là con vợ vừa ngộ, vừa giàu bạc muôn thì sẽ chẳng vướng cẳng tí nào.
Quý đang nằm, chống tay ngồi dậy:
- Sắc đẹp thì con không biết thế nào, chứ bạc muôn thì không lay chuyển được lòng người ta đâu. Người ta không màng đâu.
- Ủa, thế không cần tiền, cớ chi lại phải đi mần ăn cực khổ như vậy?
Quý cau mày:
- Má xét người ta như những… “công tử” lục tỉnh, theo một quan niệm trưởng giả như thế không đúng đâu. Người ta mần ăn cực khổ bởi vì sống ở đời, ai chẳng phải mần ăn. Người ta có là cần đến đồng tiền tự tay người ta kiếm ra, chứ người ta không cần đến đồng tiền của nhà vợ. Người ta có phải mong lấy được vợ giàu để tha hồ tiêu cái đồng tiền mà mình không phải mất công kiếm đâu. Con biết. Giá bây giờ mà có chỗ nào có con gái thiệt giàu đánh tiếng cho người ta, người ta từ chối liền.
Bà Huyện hàm mủm mỉm cười:
- Chà, người ngộ nhỉ. Má chưa từng thấy đấy. Như ý má thì lấy vợ giàu, có sẵn tiền còn hơn là phải đi mần ăn cực khổ như thế.
Quý nói một cách tin tưởng:
- Con cũng mới thấy đấy. Con thấy người ta không giống những người mà con thường gặp.
Kim tự lúc nãy ngồi lặng thinh nghe chuyện mọi người, bây giờ mới nói:
- Thôi cãi lẽ những chuyện ấy làm chi. Anh không tính cho người đi báo cho thầy Hai biết rằng anh đã gần mạnh rồi sao? Thầy Hai đã dặn anh như thế cơ mà.
- Có, qua nhớ lắm. Nhưng qua còn muốn cho chị Hai đi Battambang mua ít bánh trái, hoa quả, và ít thuốc gửi luôn một thể.
- Anh còn đau, chị Hai phải ở nhà chớ? Thôi để em đi mua cho. Nhưng thầy ấy thích những thứ gì chớ?
- Nào biết. Thầy ấy thì thứ gì cũng ăn. Qua chưa nghe thầy ấy thích cái chi cả. Thôi em liệu mua thứ gì cho hợp với một người đi đường như thế thì mua. À, và nhớ mua một ít thuốc lá chưa quấn nhé. Thầy ấy hút thuốc lá suốt ngày đêm.
- Em đã biết rồi. Lúc nào cũng nhồi “pip”, khói khét lẹt.
Vợ Quý cười:
- Tôi thì tôi không chịu được những người chồng hút “pip”, khói nhức đầu lắm.
Quý nhìn vợ:
- Ấy thế mà qua định hút “pip” đấy. Hút “pip” đi đường xa tiện lắm. Mưa cũng hút đặng. Mình không chịu được thiệt sao?
Vợ Quý phải nói xuôi:
- Nếu mình định hút thì tôi cũng phải chịu dần dần nó quen đi chứ.
- Có thế chứ. Anh Hai Chí nói đúng. Việc đời là một vấn đề thói quen tất cả. Còn em Ba sao?
- Tôi ấy à? Tôi thì tôi bắt người chồng theo ý thích của tôi.
Quý quắc mắt:
- Thiệt à? Nếu vậy thì còn là chồng em đâu nữa. Đó chỉ là tôi mọi của em thôi!
Kim cười ngặt nghẹo:
- Em nói dối đấy. Biết người chồng của em sau này có hút “pip” không?
***
Chí về đến Swaichek thì gặp tên người nhà của Quý lên báo tin cho biết rằng bịnh tình đã thuyên giảm.
Bức thư giục Chí mau mau về thật là đầy những tình thân ái. Lại kèm hai túi dết bánh trái và hoa quả do Kim mua ở Battambang về.
Chí đang trong lúc mệt nhọc ăn luôn một lúc hết chục trái cam, rồi bảo tên người nhà:
- Chà, cam ngọt quá. Ăn vào thấy mát cả ruột.
Tên người nhà cười:
- Thế mà cô còn cứ băn khoăn không biết thầy có thích cam không? Nếu cô con biết thầy thích thì cô con mua nhiều nữa.
- Thế à? Giá như hộp bích quy này mà biến thành những trái cam thì sung sướng biết mấy.
- Thế thầy không thích bích quy ư?
- Cũng thích. Nhưng trời nắng thế này, cam thì tốt hơn. À, thế nào, lúa ruộng tốt chứ? Đủ nước chứ?
- Vâng, năm nay thì được mùa to.
- Ruộng tôi có bị hươu nai phá không?
- Chút đỉnh thôi. Có mấy đàn voi về, nhưng cai Samreth kéo người ra đuổi, chúng lại đi ngay.
- Ô, thế thì may nhỉ? Chả lo gì đấy?
Chí nói xong, lôi ở túi dết ra một cái lọ nút rất kỹ càng:
- Lọ duốc đấy. Cô Ba con nghe thầy Hai con nói thầy đi đường ăn toàn cá khô nướng, nên làm lọ duốc này lên để thầy dùng. Cô con làm lịch kịch suốt cả một buổi chiều.
Chí thò hai ngón tay kéo ra những sợi duốc trắng tinh và thơm phức:
- Trời ơi, nhiều thế này, ăn đến bao giờ cho hết.
- Ấy thế mà cô con còn định bắt đem hết tất cả các đồ hộp nữa đấy, sau thấy con nói nặng lắm không thể đem được cô con mới để bớt lại.
- Chắc cô chú tưởng tôi ở trên này chết đói!
- Không, cô con biết thầy thương người nhà, không bắt chúng nó nấu nướng. Cô con dặn con khi nào thầy về tới Mongkolbony thì cho người xe hơi về trước bảo cho cô con biết.
- Để làm gì?
- Con không biết. Cả nhà bây giờ chỉ ngong ngóng mong thầy về.
Con Dick lúc ấy ở phía trâu bò chạy lại quấn lấy chân Chí, tên người nhà lúc ấy mới sực nhớ ra:
- Ồ, nếu không trông thấy nó, con quên mất.
Rồi y móc ở túi áo ra một gói xúc xích:
- Đây, cô con bảo để cho con Dick.
Chí cầm lấy thỏi xúc xích đưa lên mũi ngửi:
- Chà, thơm thế này thì người ăn cũng được.
Chàng lấy dao cắt một miếng thịt ném cho con Dick. Con Dick vồ lấy, ngấu nghiến hết ngay.
Chí cười:
- Chú về nói với cô rằng tôi cám ơn cô nhé. Con Dick nó cũng sắp chết đói như chủ nó đấy. Và chú nhớ về tả rõ với cô cái cảnh tượng thầy trò tôi tiếp đón những thực phẩm của cô một cách sốt sắng đến thế nào.
Chí mở nút chai Amer Picon, rót một chén đầy, uống hết, rồi rót một chén đưa cho tên người nhà. Tên người nhà từ chối:
- Con đâu dám thế. Cô con dặn thầy nhớ bữa nào cũng uống vì cô con bảo rượu này trừ được bệnh sốt rét.
- Chú uống đi, tôi đãi chú cơ mà. Cô chú biết đâu.
- Cô con không biết. Nhưng cô con đã dặn thế.
- Thì thôi.
Chí cuống cạn, rồi xé một tờ giấy ở trong quyển sổ tay, viết một bức thư đưa cho tên người nhà đem về.
Anh Quý,
“Cái tin anh bình phục làm cho tôi sung sướng. Càng sung sướng hơn là cái tin ấy kèm theo với biết bao nhiêu hoa quả, đồ hộp.
“Và lọ duốc nó làm cho dạ dầy tôi phải máy.
“Và gói xúc xích nó làm cho con Dick phải rít lên vì thỏa thích.
“Và những lời dặn của cô Ba làm cho tôi tưởng chừng như tôi… sắp ngã nước.
“Anh nói với chị Hai và cô Ba hộ tôi rằng tôi đã tiếp đón những thứ gởi cho tôi bằng một cái mồm chẳng ngã nước chút nào. Tôi vẫn khỏe mạnh và trâu bò ngựa nghẽo cũng vẫn khỏe mạnh như tôi.
“Độ tuần lễ nữa thì tôi về tới nhà. Anh bảo với người nhà tôi sửa soạn chỗ sẵn để nhốt trâu bò.
“Tôi không dám đánh mau, vì sợ trâu bò gầy đi.
“Mỗi ngày bây giờ tôi chỉ cho đi độ mười cây số thôi.
“Anh thưa với ông bà rằng tôi có lời cung kính cầu chúc ông bà mạnh khỏe.
Bạn anh.
CHÍ
“T.B. Lý trưởng Swaichek mới đem bán cho tôi một con ngựa. Con này thì không nhanh như những con anh đã mua, nhưng có thể rèn cho đi kiệu êm lắm. Nếu cô Ba thích thì khi về, tôi sẽ luyện nó cho cô ấy để đền lại cái công giã duốc cho tôi”.
(còn tiếp)
Nguồn: Lê Văn Trương - Tác phẩm chọn lọc. Triệu Xuân sưu tầm, tuyển chọn, giới thiệu. NXB Văn học, 1-2006.
www.trieuxuan.info | 
