Ở hàng cơm ra, Chí muốn xin từ giã để đi mua hàng và hẹn khi mua xong lại đến, nhưng Kim không nghe.

- Thì để tôi đánh xe đưa anh đi.

- Thế thì phiền cô quá.

- Ô, sao anh cứ nói đến chữ phiền, anh kiểu cách với tôi nhiều quá.

Chí không sao được phải bằng lòng. Hai người đi đến đâu cũng bị nhà hàng gọi là ông bà. Ở những hàng đầu tiên, Chí còn cải chính những sau vì vào nhiều hàng quá và thấy cải chính mãi như thế nó lố bịch thế nào, Chí mặc kệ.

Cái câu: “Cô này là bạn tôi” mặc dầu nói bằng một giọng trang nghiêm, cũng chỉ làm nảy ra ở nhà hàng một cái nhìn hoài nghi và một nụ cười chúm chím nó có nghĩa “thế thì là nhân tình, tôi hiểu”. Chí thấy ngượng và ngượng cả cho Kim.

Chàng bắt đầu không cải chính khi đến nhà hàng bán tơ lụa, Chí mua xong những hàng hóa cần thiết, thì nhà hàng giở ra một tấm alben.

- Hay cô cho phép tôi mua cái này để làm kỷ niệm cho cô, màu gạch này cũng hợp với màu cô. Thế nào? Cô cho phép tôi chứ?

- Tôi mặc màu này trông được à, nếu thế xin vâng.

Đến khi vào hàng bán bát đĩa, sau khi bán xong, vì nhà hàng thấy Chí mặc cả nhiều và rất sành, nhà hàng nói một câu:

- Gớm, ông khôn ngoan ăn cướp cả phần bà, tôi thật chưa thấy mấy người đàn ông sành sỏi và kỹ càng như ông. Thật hơn cả đàn bà.

Câu ấy làm cho Kim ngượng, nàng phải cải chính:

- Ông ấy là bạn của tôi. Tôi không có quyền can thiệp vào công việc của ông ấy.

- Thế à, nếu thế tôi xin lỗi bà.

- Tôi chưa là bà, tôi mới là cô.

Chí tủm tỉm cười, rồi khi ra cửa, Chí bảo nàng:

- Cô đã thấy lắm sự phiền chưa?

- Tôi chả thấy phiền tí nào.

- Nào bây giờ anh còn đi những đâu nữa?

- Thôi thế là đủ. Bây giờ cô cho tôi về nhà trọ để tôi thu xếp đồ đạc cho chúng nó mai mang đi.

- Xong rồi anh đến tôi nhé. Chiều nay tôi mời anh ăn cơm ở nhà.

- Thế thì để đến giờ ăn tôi đến.

- Không.

- Tôi còn cần phải…

- Chẳng cần gì cả. Anh muốn làm gì thì nào tôi có làm vướng bận cho anh.

- Cô độc đoán quá. Thì vâng, tôi xin chiều.

***

Vừa đến phòng khách, Kim đã bảo ngay:

- Từ nay cho đến buổi mai anh đi, anh nên coi cái nhà này như nhà của anh. Tôi nhường cái buồng của tôi cho anh đấy.

- Ờ, nếu tôi có ngủ lại đây, hà tất phải nhường. Cô không rõ tôi hay sao. Một cái đầu hè kia cũng là đủ cho tôi rồi. Hay tôi nằm ở cái đi văng kia được rồi.

Kim không nghe, cứ đi lên gác. Chí phải theo lên.

- Cái nhà này cô thuê mát mẻ quá. Giá bao nhiêu?

- Bốn chục.

Ở trong đầu Chí, xếp đặt vài con tính, rồi Chí nói:

- Đi học như cô dễ mới có là một. Mỗi tháng chi tiêu tất cả hai trăm đồng.

- Xấp xỉ số ấy. Tôi muốn đến ở trọ một nơi cho nó đỡ tốn tiền, nhưng ba má tôi và anh chị tôi nhất định không nghe. Tôi phải chiều, bởi vì ba má tôi và anh chị tôi cũng đã chiều tôi nhiều lắm. Chứ chính thật ra, tôi cũng muốn sống một cuộc đời xuề xòa như anh. Nhưng cảnh ngộ không cho phép tôi. Tưởng chừng tôi ở đây không có kẻ hầu người hạ, ba má và anh chị tôi không chịu được. Những cái mà tôi có thể chiều được tại làm sao tôi không chiều?

Chí nhìn gian buồng bày biện một cách rất trang nhã trong đó phảng phất mùi nước hoa và một mùi da thịt:

- Có lẽ đời tôi mới được nằm cái buồng sang trọng như thế này là lần đầu. Không khéo cô làm hại tôi, ở đây về, tôi thấy nản cái đời doanh thương đầy vất vả của tôi.

Một vui mừng chớm mọc trong lòng Kim:

- Thế ai cấm anh thôi?

Chí nhếch mép:

- Lòng tôi cấm tôi. Cô đã quên những lời tôi nói với cô rồi à?

- Tôi không quên. Nhưng tôi nghĩ: anh vừa có thể ngủ những cái buồng như thế này, vừa có thể làm việc giúp mọi người.

- Cô nhầm, một khi đã thích, hay tôi nói đã cần có những cái buồng như thế này, thì người ta phải tìm hết cách để bảo toàn lấy nó. Mà đã bảo toàn thì lẽ tự nhiên lòng tư lợi sẽ phải mạnh hơn lòng bác ái. Cô không rõ chứ những điều kiện vật chất trói buộc người ta một cách ghê gớm lắm. Xưa nay, tôi chỉ lo tôi bị nó sai khiến, cho nên cố tránh những cảnh êm đềm nó làm cho nhụt chí tiến thủ của con người ta đi. Chính mắt tôi đã mục kích nhiều người, lúc nghèo thì trong đầu còn có năm ba tư tưởng đẹp, nhưng đến khi ở nhà lầu và đi ô tô thì năm ba tư tưởng đẹp ấy bỗng tiêu đi đâu mất.

- Thế anh cho là bọn nhà giàu đều là một bọn…

Chí cãi ngay:

- Cô đã xét câu nói tôi bằng một cái nghĩa hẹp hòi rồi. Tôi nói thế là để cô hiểu vì lẽ gì tôi từ chối bao nhiêu cảnh sung túc để theo đuổi cái sự nghiệp của mình. Vì chính tôi, nhiều khi tôi thấy tôi cũng không tin được tôi, nên luôn luôn tôi chỉ phải đề phòng lòng cám dỗ…

- Thế tôi hỏi thật anh, đã có bao giờ anh bị cám dỗ chưa?

Chí thấy câu chuyện sắp đưa đến một khoảng đất nguy hiểm, liền bẻ nó sang một chiều khác.

- Cũng có chứ nhưng bao giờ tôi cũng thắng. Nếu đã bị thua thì khi nào tôi còn là tôi nữa.

Rồi Chí nhổm sang phòng làm việc:

- Chà, cô thật là có khiếu thẩm mỹ. Sơ sài thế, trông thật có vẻ. Cô xứng đáng được… tôn thờ… bởi một người đại tài.

- Được tôn thờ bởi một người đại tài.

Rồi Kim cười:

- Cái tài tôi nói thật, tôi cũng quý. Nhưng tôi quý những người có lòng hơn. Cái đó mới là khó. Chung quanh chúng ta, thiếu chi những người có tài, nhưng anh thử nghĩ coi, người có bụng nào có bao nhiêu. Ở đời này chỉ những người có bụng mới làm nên những sự nghiệp to tát. Tôi biết cái điều ấy từ khi gần anh.

Chí đứng dậy đi vào nhìn những gáy sách vàng bày ở trong tủ.

- Cô mua được nhiều sách nhỉ?

- Tôi bây giờ thu hết cả lý trí để gây một cái tủ sách cho thật vĩ đại. Thôi, bây giờ tôi để anh… tôi xuống làm những món ăn cho nó xứng đáng với cái dạ dày tiêu thụ khỏe như dạ dày anh.

Nàng vừa bước đi thì Chí giơ tay nắm lấy tà áo nàng. Cái cử chỉ này của Chí là lần đầu tiên.

- Thôi tôi ăn gì cũng được. Trời nóng lắm, cô vào bếp làm gì. Tôi tưởng tượng cô phải nực nội vì tôi, tôi ăn hết thấy ngon rồi.

Kim quay lại:

- Thế thì thôi vậy. Nhưng nếu ăn không ngon thì anh đừng có chê chủ nhà không phải là tay nội trợ nhé.

- Không, tôi sẽ không chê. Và tôi còn nghĩ rằng chủ nhà cảm lòng cho giảm thanh thế mình vì chiều tôi. Bây giờ tôi xin cô một cốc nước chanh.

- À, thế mà tôi quên đấy. Thôi anh đi tắm một cái cho nó mát. Tắm xong sẽ có nước chanh cho anh. Anh thật là dễ chiều. Nước chanh, chỉ lo nước chanh là anh vừa ý rồi.

Chí đã đứng dậy quay vào. Kim còn nói với:

- Nhưng vừa ý cho cái dạ dày anh thì dễ mà vừa ý cho tâm hồn anh thì tôi thấy khó quá.

Đèn điện thành phố bật thì người nhà dọn cơm.

- Tôi cứ bảy rưỡi tôi mới ăn, nhưng hôm nay cơm sớm vì tôi sợ anh đói. Bởi cái lệ anh ăn sáu giờ có phải không?

- Vâng, tôi quen ăn sớm là vì tôi muốn để cho người ta được ngủ nhiều. Đêm hôm lịch kịch lắm.

- Anh chỉ nghĩ đến họ, mà không bao giờ anh nghĩ đến anh.

- Có, tôi cũng có nghĩ. Nhưng tôi ích kỷ một lối khác.

- Lối nào, tôi không thấy đấy?

- Rồi sau này cô sẽ thấy.

Món nào, Kim cũng chê là không ngon, nhưng món nào Chí cũng gắp nhiều.

- Tôi cho là ngon lắm. Tôi rất dễ nuốt.

- Nhưng anh rất khó làm cho bằng lòng.

- Cô tưởng tôi đến đây thôi, chứ thật ra tôi không đòi hỏi nhiều lắm đâu.

- Nhưng anh đòi hỏi ở anh nhiều, thành ra vì lẽ đó mà khó làm cho anh bằng lòng. Hôm nay, cơm xong, tôi đưa anh lên Hồ Tây chơi, gần 9 giờ ta đi xem ciné, nghe không?

Chí chưa trả lời thì Kim đã lại nói ngay:

- Có phải anh đã hứa, anh sẽ chiều tất cả ý muốn của tôi phải không?

- Thì tôi đã hứa.

- Vậy thế thì cứ việc thực hành theo ý muốn. Cao-mên cũng nóng, nhưng về đêm lại mát. Nhưng ở đây nóng cả ngày, đêm, nóng một cái nóng rất khó chịu hơn Cao-mên. Con đường Cổ Ngư mát lắm.

Hai người lên đến đường Cổ Ngư thì đã đông kịt những người. Những cặp trai gái khoác tay nhau đi thủng thẳng ở đường, hoặc thuê chiếu ngồi ngay trên vệ nước.

Kim hãm ô tô trước cửa chùa Trấn Quốc.

- Ta xuống đi bộ chứ anh?

- Thì tôi đã bảo tùy cô, sao cô cứ phải hỏi mãi. Chà, thiên hạ vui vẻ nhỉ?

Kim nhìn Chí:

- Anh chớ nên xét ở cái bề ngoài. Miệng cười mà có khi não lòng ra đấy.

Hai người đi được một quãng thì gặp mấy người trai trẻ bạn học của Kim. Họ thấy Kim đi với một người đàn ông, họ đã lưỡng lự toan không chào, nhưng đường chật, thành ra không thể bảo là không trông thấy nhau.

- Kim cũng đi chơi mát đấy à?

Kim cúi đầu chào trả:

- Vâng, hôm nay nóng lắm.

Kim níu áo, Chí đứng lại. Họ đến gần Kim giới thiệu. Và hình như nàng thích giới thiệu Chí với mọi người. Trong bọn chàng trai trẻ ấy, có hai người xưa nay, vẫn ngấp nghé Kim nay thấy Kim đi với Chí, vì thất vọng họ mới muốn biết rõ Chí đối với Kim thế nào:

- Ngài ở trong Cao-mên?

- Vâng, tôi ở trước cửa nhà cô Kim. Tôi là bạn thân của anh cô.

Kim thêm vào:

- Và là bạn thân của tôi nữa.

- Thế bao giờ ngài lại vào?

- Ngày kia.

- Sao ngài không ở đây với chị Kim ít ngày nữa.

Kim vội vàng trả lời cho Chí:

- Anh tôi không muốn, nhưng công việc của anh tôi không cho phép, anh tôi là hạng người không nỡ bỏ phí một phút của đời mình, chứ không như chúng ta.

***

Ở nhà chớp bóng ra, Kim chỉ lo Chí thoái thác xin về nhà trọ mà không ngủ tại nhà mình, vừa ở trong nhà hát đi ra, nàng đã nói chặn:

- Bây giờ về ngủ còn sớm quá.

- Đối với dân Hà Nội ăn chơi thì có lẽ còn sớm, nhưng ở Cao-mên thì lúc này đã ngủ say lắm rồi.

- Vị tất, có khi anh đi bắn.

- À, những khi bận đi bắn chẳng kể.

Kim vặn ô tô ra Hàng Buồm đỗ lại ở một cửa hiệu cao lâu.

- Ta ăn cái gì?

- Cô có đói thì ăn. Tôi thì chỉ uống thôi.

Kim nắm ngay cơ hội ấy, trỏ một nhà nhảy lòe những ngọn đèn xanh đỏ.

- Thế thì ta vào kia uống. Ta vào uống, vừa xem họ nhảy cũng hay. Anh chắc chưa bao giờ đi nhảy?

- Ở Hà Nội và Saigon thì không. Nhưng khi còn là bồi tàu, ở Marseille, ở Thượng Hải, tôi có đi nhiều.

- Thế chắc là anh có biết nhảy?

- Thì đã hẳn. Đã có một lần, tôi nghĩ kiếm ăn về nghề nhảy đầm. Anh Quý nói cô cũng biết nhảy?

- Tôi cũng hơi biết.

- Ở đây cô có đi bar bao giờ không?

- Chưa bao giờ tôi vào cả. Nhưng có đôi ba lần đi ăn tiệc cưới tôi có nhảy. Ý kiến anh đối với việc nhảy đầm thế nào?

- Tôi ấy à? Thì đó là một sự tiêu khiển. Bất cứ tiêu khiển bằng cách nào, tôi cho cũng là giống nhau, vì thế tôi chẳng để ý.

Vào đến nhà nhảy, Kim đã gặp ngay bọn bạn bè buổi sáng đã đến chơi nhà mình, rủ mình đi nghe đàn. Muốn vào trong để có chỗ ngồi, hai người phải đi qua bàn họ. Họ thấy hai người liền đứng cả dậy mời hai người cùng ngồi. Kim từ chối ngay:

- Thôi, xin cám ơn các anh chị. Thế hôm nay không có cuộc hòa đàn à?

- Có, xong từ lúc mười giờ. Chúng tôi rủ nhau đi nhảy.

Ngồi xuống bàn, Kim nói ngay:

- Hôm nay anh phải uống rượu và anh đưa em đi vài bài.

***

Chàng bâng khuâng nhìn ra tứ phía… đang ôn lại cái công việc mình thì thấy xã đoàn Chôi và bốn người tuần từ ngay trước tề chỉnh đi qua. Chí quay mặt đi, để cho họ không nhận được mình.

Chàng nghe rõ tiếng xã đoàn Chôi dặn anh em:

- Bây giờ tôi vào đình xem chèo, các chú phải đi rảo khắp nhé. Nhớ có gặp bọn Cao-mên nào đánh nhau thì liệu can họ đi và nhớ đừng có bắt nạt họ, ông chủ không muốn thế. Ông chủ đã thương chúng mình, thì chúng mình cũng đừng làm điều trái ý. Đi rảo khắp một lượt quanh làng thì về đây mà xem, để tôi cắt tốp khác. Đừng có không đi mà lỡ xảy ra điều gì đêm nay thì ông chủ không bằng lòng đâu đấy. Chịu khó đêm nay, đêm mai đốt cây bông tôi lại sẽ cắt tốp khác. Mai còn đông bằng mấy đêm nay, còn vất vả bằng mười.

Một người tuần nói:

- Thì chúng tôi đã hiểu rồi. Ông cứ dặn mãi. Mình được thế này là nhờ “người ta” có cái canh gác ai còn trốn để cho có chuyện lôi thôi khó chịu đến “ông chủ”.

- Ờ, thế thì các chú cũng biết điều. Thôi đi nhé.

Chí chờ cho xã đoàn đi khỏi đứng dậy đi lại phía đình thì bỗng thấy im tiếng trống, rồi tiếng ông Chánh hội Quý nói choang choang:

- Quái ông chủ chưa thấy lại. Xã đoàn cắt mấy tên tuần đi đón ông chủ, ông bà Huyện hàm và cô Ba đi chứ.

Chí nghe thấy thế vội vàng lộn ra đàng sau đình đi tắt đường ruộng quay vào trong làng, đi xem các xóm. Tưởng tượng trong mỗi mái nhà kia đều có một sự sung túc bởi tay mình gây ra, chàng thấy lòng tràn ngập một hoan lạc.

Thủng thẳng đi đến giữa làng thì nghe thấy tiếng tù và inh ỏi. Chàng nhìn lên trời thấy pháo thăng thiên tiếp nhau vẽ những đường lửa, chàng bụng bảo dạ:

- Chắc bà Huyện hàm, vợ chồng Quý và cô Ba đến xem chèo.

Chàng quay lại, đến sân đình thì thấy Kim đang ngẩn ngơ đứng trước sân, Kim thấy chàng liền hỏi ngay:

- Anh đi đâu mà để người ta tìm mãi?

Bọn tuần biết là Chí lại rúc tù và, rồi lý trưởng và cả bọn hương hội ở trong đám chèo kéo cả nhau ra:

- Chúng con chờ ông mãi.

- Thì anh em cứ vui đi. Mở hội là để cho anh em vui, chứ có phải là để cho tôi đâu.

- Chúng con muốn cùng ông vui chung. Bẩm anh Quân, anh Khá đóng giỏi lắm ạ. Con gái anh ta cũng hát hay lắm. Họ đang chờ ông để đóng tích “Lữ Bố hí Điêu Thuyền”.

Chí vào đến trong đình thì mọi người đứng cả dậy. Chí giơ tay cho mọi người ngồi xuống rồi bảo:

- Từ sau các anh em thấy tôi thì cứ tự nhiên, hễ còn đón rước kiểu cách như thế này thì lần sau tôi không đến nữa đâu. Tôi đến làm rộn cuộc vui của anh em thì tôi không muốn đến.

Chí lại ngồi bên cạnh ông bà Huyện hàm:

- Họ hát thì ra cái quái gì, nhưng nhà quê thì cho thế là khá lắm rồi đấy.

Ông Huyện hàm cười:

- Họ chỉ nói độc là hay. Buồn cười lắm. Tôi ôm bụng mà cười.

Quay sang vợ chồng Quý:

- Kém cải lương, nhưng đêm mai anh chị sẽ được xem hát trống quân là một lối chơi đặc biệt ngoài Bắc.

Cô “Sa Phăm” chỏ vào:

- Phải rồi, thứ đó tôi rất thích.

Chí cười:

- Cô đã được nghe bao giờ đâu mà cô đã nói rằng thích?

- Tôi thích trước những cái gì là của người Bắc.

- Thế thì cô là một người kỳ khôi.

- Ừ tôi vậy đó.

Vẻ lả lơi của Huệ đối với Chí làm cho Kim không bằng lòng.

Nàng ngồi im lặng nhìn ra sân trò. Vợ Quý thấy thế liền hiểu ý, sẽ bảo Chí:

- Lúc nãy anh chưa lại, cô Ba cô ấy đi tìm anh mãi. Cô ấy tưởng anh đi săn bắn để lấy thịt nai cho họ ăn.

- Sáng trăng bắn làm sao được. Mà ai lại đi bắn hôm nay?

Quay sang Kim:

- Cô có nghe hiểu họ hát không?

- Tôi ra Bắc ở mấy năm thì phải hiểu chứ. Có phải những người mà người ta mới đến xem thì phải thưởng cho phường chèo thế mới là lịch sự không?

- Chà, cô hiểu phong tục ngoài ấy quá.

- Ấy, tôi đã hiểu ba má tôi rồi đó.

Huệ nghe hai người nói liền xen vào:

- Thế thì thưởng bao nhiêu hả cô Ba?

Kim quay lại:

- Cái đó tùy lòng cô.

Huệ vội vàng mở ví lấy ra năm đồng đưa cho Chí:

- Đây tôi thưởng cho họ.

Chí cầm lấy rồi giơ tay ra hiệu cho bọn phường chèo bảo lại gần:

- Đây, cô “Sa Phăm” thưởng công cho anh em năm đồng đây.

Bọn phường chèo chắp tay vái Huệ. Huệ mặt hớn hở cười cười nói nói rồi vỗ lên vai Chí:

- Người Bắc của thầy là lễ phép lắm.

Kim thấy cái cử chỉ suồng sã ấy lại càng khó chịu. Vốn có lòng nhân từ, nhưng lúc ấy, không hiểu sao, nàng thấy ghét Huệ một cách độc địa. Chí thì không để ý đến những cử chỉ ấy. Chàng cho Huệ vốn là tính trẻ con, và lòng chàng lúc ấy còn đầy hoan lạc, không còn thì giờ đâu mà để ý đến những chuyện nhỏ mọn.

Vì Kim khó chịu nên nửa giờ sau, nàng đòi về, Huệ đã định tâm ở lại xem, nhưng sau thấy Chí cũng đứng dậy về, liền theo ra:

- Cô không xem nữa à? Sao hôm nay cô nói với tôi cô xem đến suốt sáng cơ mà?

Câu chuyện ấy càng làm cho Kim bực. Hôm qua? Hôm qua. Chí nói chuyện với Huệ lúc nào?

Dầu là người có đức tính và có học, nhưng Kim cũng vẫn là người đàn bà, Kim mau mau đi trước. Đến con đường nhựa, Kim đứng lại nói ngay:

- Thôi cô về chứ.

Rồi chỉ tay về phía nhà thương:

- Trăng sáng và cũng gần, không chúng tôi đưa cô về.

Huệ vô tình:

- Tôi còn định lại cô nói chuyện chơi cơ đấy.

- Thôi để mai, hôm nay tôi mệt cần ngủ sớm.

Chí bảo Huệ:

- Nếu thế thì đã có tuần đây đưa cô về. Nhưng ngày mai rước sớm, thế nào cũng mời cô ra xem nhé.

- Được rồi, thầy đừng lo. Tôi sẽ dậy từ bốn giờ. Thầy cũng về ngủ hay còn lại xem nữa?

- Tôi cũng về ngủ đây.

Huệ đi rồi, vợ Quý bảo Chí:

- Cô Huệ tính dễ dãi, nhưng phải cái suồng sã quá.

Chí cười:

- Tính cô ấy trẻ con, ai chấp làm gì.

Câu nói ấy làm tan hết bực tức đang cuồn cuộn ở trong lòng Kim.

***

Chí đã vay được tiền nhà băng, đi Saigon hai mươi hôm mới về. Chàng về thì Quý dần dần nói cho chàng biết Kim nhất định đòi sang Pháp du học, mà ông bà Huyện hàm nhất định không cho đi. Không khí trong gia đình trở nên gay go lắm.

- Ba má tôi thì suốt ngày khóc, mà nó thì lầm lầm lì lì chẳng nói với ai nửa lời. Nó dọa nếu không bằng lòng thì nó cũng cứ đi. Nếu thế thì ba má tôi ốm mất. Hà Nội còn gần, chứ từ đây sang Pháp mỗi chốc mà về được ư? Anh có tính thế nào, chứ không thì gia đình tôi nguy khốn lắm.

Chí nhăn mặt:

- Tôi biết tính thế nào bây giờ?

Quý lưỡng lự:

- Hay anh sang khuyên bảo nó hộ tôi, may ra nó nghe anh.

- Nhưng tôi biết nói thế nào?

- Anh muốn nói thế nào thì nói. Nói làm sao cho nó không đi thì anh nói.

- Thế để tôi về rồi chốc nữa tôi sang. Nhưng nếu tôi không khuyên can cô ấy được thì anh đừng trách tôi đấy nhé.

Hai giờ sau, Chí sang thì vợ chồng Quý đã biết từ trước, rủ nhau đi chơi cả. Người nhà vào buồng gọi Kim ra.

- Chí, anh đi đâu mà lâu thế, một suýt nữa, tôi lại tưởng tôi đi mà không được từ giã anh.

Chí giả bộ như không biết:

- Cô sắp đi đâu? Tôi tưởng cô ở mãi mãi đây với chúng tôi chứ.

- Ở đây làm gì? Tôi phải sang Pháp để theo học cho đến nơi đến chốn chứ.

- À, cô muốn lấy cho được cái bằng Tiến sĩ?

- Có lẽ và cũng vì nhiều lẽ khác nữa. Anh ở đây thì anh tìm được cái lẽ sống cho đời anh, chứ tôi thì… không tìm được cái lẽ sống cho đời tôi ở đây.

- Tôi tưởng cái lẽ sống của cô bây giờ là làm sao cho ba má cô vui lòng chứ. Cô đi thì ba má cô buồn chết. Đến cô ra Hà Nội mà má cô đã khóc lóc rồi. Cô mà sang Tây thì cụ sống làm sao?

Kim lắc đầu một cách ngao ngán:

- Biết làm thế nào? Tôi ở đây tôi buồn lắm.

- Cô buồn. Ba má yêu quý, anh chị yêu quý, cả nhà đều chiều chuộng mà cô buồn. Nếu thế thì trơ trọi như tôi buồn đến đâu?

- Anh đã có công việc nó làm vui cho anh.

- Thế cô thì dễ thiếu công việc nó làm vui cho cô. Tôi không nói đến công việc, cô còn có bổn phận đối với ba má cô ngày nay đã già rồi.

Kim nói bằng một giọng không tin tưởng:

- Biết làm thế nào, khi người ta phải nghĩ đến sự lập thân và theo đuổi lý tưởng.

Nhìn Chí một cái nhìn nặng những đòi hỏi.

- Tôi tưởng điều đó thì anh hiểu biết hơn ai hết.

- Cảnh cô khác, cảnh tôi khác.

Kim bực tức cau lông mày:

- Anh, thế là anh không thành thực, không có cái cảnh nào là cái cảnh có thể ngăn trở không cho người ta đi với lý tưởng của mình.

Trước cái lòng phẫn nộ chẳng đáng ấy, Chí lặng lẽ im một lát lâu:

- Nếu cô trách tôi không thành thực thì tôi xin hỏi cô đã thành thực với mình chưa. Nếu cô vì cái lẽ theo đòi lý tưởng thiêng liêng thì vâng, cô đi, tôi không ngăn cản gì cô cả. Nhưng cô vì lẽ khác, hoặc giả để cô… quên một việc gì nó làm cho cô đau đớn, thì tôi tưởng cô có thể quên cái đau đớn ấy trong sự làm đầy đủ bổn phận. Cô sẽ quên cái đau đớn của mình ở trong sự làm vui vẻ những người chung quanh như ba má cô và như anh chị cô chẳng hạn.

Những giọt lệ không biết từ đâu kéo đến mắt Kim. Nàng ngập ngừng một lúc:

- Có phải anh Hai tôi nhờ anh khuyên tôi không?

- Không.

Kim khóc nấc lên:

- Anh lại nói dối tôi rồi. Rõ ràng tôi thấy anh Hai tôi đón xe anh nói chuyện với anh. Tưởng tượng anh nói dối tôi thì tôi không chịu được.

Chí lúng túng không còn biết cãi thế nào, Kim lau nước mắt rồi bảo Chí:

- Anh nói thế nào mặc anh, nhưng tôi thấy cần phải đi thì tôi cứ đi. Không ai can tôi được. Tôi ở đây tôi buồn lắm.

Trước cái đau đớn ấy, Chí não ruột, chàng lại gần nắm tay Kim:

- Nhưng nếu tôi vịn vào cái tình bạn của chúng ta mà xin cô ở lại thì cô nghĩ thế nào? Nếu tôi muốn rằng cô hãy nán ở lại đây trong vài năm nữa để xem kết quả cái công việc kinh doanh của tôi, thì cô nghĩ thế nào? Tôi vừa vay được mười vạn đồng, cộng với số tiền bán thóc tôi sẽ có gần hai chục vạn. Tôi đã mua hai mươi chiếc máy cày, tôi sẽ mộ một nghìn phu. Nếu trời giúp tôi thì ba năm nữa tôi sẽ thành công. Lúc ấy là lúc tôi sẽ có thể nghĩ đến nhiều cái mà tôi không dám nghĩ. Tôi sẽ, tôi sẽ… theo cô sang Tây để khảo cứu sự trồng trọt của các nước văn minh, để thâu thập lấy các tài liệu đem về giúp ích cho nghề nông ở nước nhà chẳng hạn, thì cô bảo sao, xin cô ở lại đây ba năm thì cô bảo sao?

Kim sẽ cúi đầu về phía trước để tránh cái nhìn của Chí:

- Thì anh xin tôi điều gì mà tôi chẳng nghe. Anh đã thừa biết sao anh còn phải hỏi.

Chí đặt tay kia lên bàn tay Kim:

- Thế cô vui đi, cô vui vẻ đi để cho mọi người xung quanh cùng được vui vẻ với cô. Tôi mong lắm.

Kim ngửng đầu dậy, mặt chan chứa những hy vọng:

- Thế anh làm cho em vui đi. Anh cho em đi săn lưới chẳng hạn. Anh cứ cả ngày ở ngoài đồng, từ ngày em về đây, anh chẳng cho em đi một lần nào cả.

Lòng Chí thấy mềm đi trước cái giọng êm dịu đầy tình ái ấy.

- Được rồi. Mai anh em ta đi. Nhưng bây giờ cô phải cho tôi về để xem cho nó giỡ đồ để sang camion theo tôi lên. Cô không thấy sao?

- Em thấy rồi. Anh cho em sang với. Em sẽ không làm rộn để mất thì giờ của anh đâu.

(còn tiếp)

Nguồn: Lê Văn Trương - Tác phẩm chọn lọc. Triệu Xuân sưu tầm, tuyển chọn, giới thiệu. NXB Văn học, 1-2006.

www.trieuxuan.info