XII. Y sĩ ở một tòa nhà cạnh bệnh viện. Khi được tin đày tớ lên báo có bà Vĩnh đến mời lại thăm bệnh cho con thì cứ quần áo ngủ hấp tấp chạy xuống.

- Cậu em làm sao thưa bà?

- Cháu ngất đi!

- Ồ! Thế bà chờ tôi một chút tôi lấy thuốc rồi tôi đi ngay với bà.

Năm phút sau, xe hơi đã đến cửa nhà Vân.

Y sĩ và Vân lên buồng Hà thì đã thấy thằng Vũ, thằng Điện ở đấy. Hai đứa thấy mẹ về ôm chầm lấy.

- Các con không ngủ à, để yên mẹ xem anh thế nào.

Y sĩ bắt mạch Hà. Ba mẹ con đứng trố mắt nhìn.

- Không việc gì đâu bà ạ, mạch vẫn đều, có lẽ cậu ấy nóng quá nên mê đi đấy.

- Nhưng lúc nãy cháu nó kêu đau bụng dữ quá.

- Thế à...? Nhưng bây giờ không ai bán nước đá thì làm thế nào...? À thôi, để tôi đi vào trong nhà thương lấy túi cao su và nước đá. Trong nhà thương bao giờ cũng có trữ sẵn...

Thiếu phụ vội gạt:

- Thôi quan khỏi phải đi, quan viết giấy để tôi cho người đi lấy. Thế phiền quan quá!

Y sĩ cũng không dám cưỡng, vừa toan viết giấy thì con sen vội nói:

- Con sợ lắm...

Y sĩ ngừng tay, ngửng đầu nhìn... cái ngửng đầu và cái nhìn ấy họp thành một cái dấu hỏi.

- Lúc nãy, con đi với mợ con, có hai người Cao-mên đuổi theo, con sợ quá.

- Thì tôi đã bảo tôi đi, vừa chóng...

Rồi y sĩ hấp tấp xuống thang.

Vân nghe y sĩ nói Hà không việc gì mới an lòng, bèn giục thằng Điện, thằng Vũ đi ngủ. Thằng Vũ không muốn đi ngủ, mà không đi ngủ lại sợ mẹ giận, liền nắm tay Vân hôn rồi cầu khẩn:

- Mẹ cho em ở đây với anh Hà một tí nữa... mẹ đừng giận em.

Giọng khẩn cầu dễ thương quá, Vân liền xoa đầu bảo dịu:

- Thế khi nào ông đốc tờ lại khám xong thì các con phải đi ngủ nhé. Thế các con không sợ mẹ giận lắm à?

Hai đứa chỉ sà vào lòng mẹ mà không trả lời. Vân ngồi dưới cuối giường ôm thằng Điện. Còn thằng Vũ thì nắm tay anh Hà như có vẻ thương xót lắm.

Vân thấy thế liền hỏi:

- Con thương anh con lắm à?

Thằng Vũ chẩu mỏ:

- Có! Thương lắm!

Rồi nó lắm bàn tay anh nó để lên miệng hôn. Thằng Điện ngồi lòng mẹ được một lúc bỗng lùa tay vào áo, sờ vú.

Vân vừa hôn đầu, vừa khẽ bấu tay lôi ra:

- Lớn rồi còn sờ người ta cười.

Thằng bé rút tay ra rồi nép vào ngực.

- Thế con có thương anh con như anh Vũ không?

Thằng bé quay đầu ra không trả lời câu hỏi của mẹ, chỉ tay vào giường mà khe khẽ nói:

- Anh Hà ốm đấy!

Mười lăm phút sau, y sĩ lại, lấy nước đá bỏ vào túi cao su, chườm bụng cho thằng Hà. Rồi dùng khăn mặt khô, xát khắp người cho nó. Được một lúc, thằng Hà mở mắt gọi mẹ.

- Mẹ đây, mẹ vẫn ngồi cạnh con đây. Con thiếp đi mẹ lo quá. Con có nhìn thấy em Vũ, em Điện nó đứng cạnh con không?

Thằng Hà sẽ ngóc đầu nhìn hai em, giơ tay ra hiệu rồi lại nhắm mắt.

Lúc ấy y sĩ mới biết rằng mình chỉ mặc quần áo ngủ, vội xin lỗi:

- Lúc nãy vì bà gọi gấp nên tôi bối rối quá, quên mặc quần áo tề chỉnh, xin bà tha lỗi cho.

Giọng nói chân thành làm cho thiếu phụ cảm kích:

- Có gì gọi là lỗi. Chính chúng tôi phải cảm ơn ngài vì tấm lòng bối rối của ngài đối với chúng tôi.

- Tôi nghe con sen nó nói mà tôi lo cho bà quá. Khuya thế này, không còn xe, mà đàn bà đi một mình ở xứ Cao-mên này thì sợ thật. Thế chúng nó không có đuổi kịp bà chứ?

- Chúng đuổi kịp, nhưng tôi quay lại hỏi thì bọn chúng lảng đi ngay.

- Thôi để tôi thuê cho bà một người khán hộ đến ngủ đây trông cậu giúp bà, để lỡ đêm khuya có làm sao, cô ấy đi gọi tôi cho tiện. Nhà không có một người đàn ông, đêm khuya lỡ động dụng, khó lắm.

- Cám ơn quan, tôi không dám phiền.

- Có gì là phiền. Tôi trông bà cũng xanh lắm, cần phải tĩnh dưỡng, vất vả quá lỡ đau thì các cậu ấy...

Y sĩ vừa nói vừa chỉ ba đứa con.

Câu nói ấy, cái chỉ tay ấy làm cho Vân nhìn thấy một cái vực thẳm... Nàng bỗng tái mặt đi, rồi nhắm mắt lại...

Y sĩ thấy thế đem lòng ái ngại sẽ bế thằng Vũ vào lòng rồi vừa xoa đầu vừa nói:

- Trong nhà không có một người đàn ông thì... khó lắm. Con không cha...

Y sĩ vừa nói đến đấy thì Vân vùng đứng dậy. Câu nói ái ngại ấy như quật vào lòng tự ái của nàng, như mỉa mai cái danh dự gia đình nàng. Nàng không cần ai phải ái ngại giùm gia đình nàng, nàng không cần ai phải ái ngại con nàng. Nàng nhìn y sĩ một cách kiêu hãnh rồi nói một giọng cương quyết:

- Bây giờ, tôi là cha chúng nó!

Hạnh phúc? Người mẹ chỉ có một hạnh phúc! Cái hạnh phúc của đứa con.

Từ khi Hà ốm thì Vân cũng hình như ốm theo nó.

Thằng Hà nóng, Vân thấy nóng, thằng Hà mê, Vân thấy mê, thằng Hà đau bụng, Vân cũng hình như thấy mình đau bụng mà thằng Hà có tỉnh táo thì Vân cũng thấy mình tỉnh táo.

Đời sống của nàng lúc ấy như ăn nhịp theo sự lên xuống của cái hàn thử biểu, buộc liền vào với những cơn nóng, cơn lạnh, cơn mê, cơn sảng của con.

Bệnh thằng Hà mỗi ngày một tăng. Mặc dầu y sĩ đã bảo thương hàn cũng như lên đậu, tăng giảm bất thường. Vân lúc nào cũng cứ như "chín" cả người.

Y sĩ mỗi ngày đến bốn lần: sáng, trưa, chiều, khuya.

Từ khi Vân trả lời một cách nghiêm nghị khi y sĩ tỏ lòng thương mấy đứa con không cha, thì y sĩ không còn dám đả động đến chuyện nhà của Vân nữa. Nhưng sự chữa bệnh vẫn sốt sắng như thường. Mà ta nghiệm ra rằng từ đấy y sĩ ít nói đến chuyện nhà của Vân, chỉ nói toàn những chuyện thuốc thang của thằng bé thôi.

Chưa được mười hai hôm, Vân đưa y sĩ một trăm bạc. Y sĩ muốn từ chối nhưng không dám từ chối, mà cầm cũng không muốn cầm, ngập ngừng mãi mới bảo Vân (giọng nói hổn hển như có vẻ vừa lo ngại, vừa bực tức):

- Bà cho tôi nhiều quá!

- Xin quan cứ cầm lấy, cháu nó còn chưa khỏi, chúng tôi còn quấy quả quan nhiều.

Y sĩ lại thăm bệnh đã được mười lăm hôm, không đến chậm một lần nào, bỗng năm hôm vào buổi chiều đến chậm hơn một giờ. Đáng lẽ đến sáu giờ thì mãi bảy giờ mới đến.

Vừa đến cửa đã xin lỗi:

- Tôi vì dở tí việc cần, xin bà tha lỗi cho tôi.

Nửa giờ sau y sĩ về rồi, Vân đang ngồi trên gác thay nước đá vào túi cao su cho con thì bỗng nghe thấy tiếng chân người ầm ầm ở cửa. Rồi nghe rõ có tiếng người gọi tên mình ra chửi rủa.

Vân vội vàng chạy xuống thì đã thấy một bọn đàn bà xúm đông đặc ở trước cửa hàng nhà mình, mà giữa đám đông ấy, một người đàn bà Saigon trạc ngoài đôi mươi đang xỉa xói vào nhà Vân. Tay xỉa miệng chửi:

- Mày quyến rũ chồng bà... mày bùa thuốc chồng bà... để mày bòn rút... để cho nó hất hủi bà, để nó ngớ ngẩn... để cho nó đi cả đêm với mày...

Rồi người ấy lại dọa:

- Mày ra đây, bà xé xác mày ra, con trâu xanh ngựa đỏ kia. Mày chọc ai chớ chọc con Năm này thì không xong...

Vân chẳng hiểu ra làm sao, vừa giận vừa tủi. Nàng cũng chẳng biết người đàn bà ấy là ai. Vân còn do dự chưa biết xử trí ra làm sao, thì người đàn bà ấy lại nhiếc, lại chửi:

- Mày bỏ thuốc thằng đốc tờ Tùng để nó ngơ ngẩn bỏ cả ăn cả uống, mày xui xiểm nó để nó hành hạ bà...

Vân hiểu ngay. Nàng giận sôi lên. Nàng vừa toan bước ra cửa thì có hai người thợ ở gần đấy chạy ra can:

- Bà ra làm gì. Nó là đồ chó dại cắn càn, chấp chi! Để rồi bảo ông ấy.

- Thế người này là vợ ông đấy à?

- Trước kia, ông ấy mới đến thì không có vợ, không biết người này ở đâu lại ở chung với ông ấy được năm tháng nay.

- Thế bác ở đây giúp tôi, tôi phải làm cho ra lẽ, chứ không mang tiếng.

- Thôi bà. Tiếng với tăm.

Vân thấy họ hình như nghi ngờ mình, bèn gạt họ ra mà bảo:

- Nếu mình tôi không thì tôi không cần, nhưng còn các cháu. Tôi không để cho ai làm nhục gia đình tôi được.

Trong giọng nói, có một vẻ quả quyết, trong cái nhìn hiện lên một vẻ ngay thẳng. Toàn thân nàng lúc ấy đầy một nghị lực. Mấy người thợ Bắc không dám can nữa.

Trong đời những người hiền, có những lúc hăng - hay cộc - trong đời những người yếu, có những lúc mạnh. Lại càng hăng, càng mạnh khi nào bị người khác làm nhục một cách vô lý, bất công.

Khi nào sự nhục nhã gây ra bởi sự bất công ấy lại có thể có ảnh hưởng xấu đến cả những người thân yêu của họ, thì họ chống cự một cách bội phần quyết liệt.

Cái ý nghĩ: "Từ nay, anh ấy đã không còn để bênh vực, để che chở, thì đứa khốn nạn nào cũng có thể dám ăn hiếp ta, làm nhục con cái ta", làm cho nàng có một sức mạnh phi thường. Trong cơ thể nàng bỗng thấy như lưu thông một thứ máu ngang tàng và dũng cảm của người chết. Nàng tưởng chừng như người chết đã đem trái tim kiêu dũng, đã đem cánh tay không run, không sợ, đã đem cái khí khái hiên ngang của kẻ làm người không chịu khuất, không chịu nhục đến cho nàng.

Vân xông ra hăng hái như một con hổ cái bị người ta đi săn tìm cách giết con. Mắt nàng chiếu ra những tia sáng dữ dội khiến ai trông thấy cũng phải sợ hãi. Sự ngay thẳng, sự trong sạch, cái tình mẫu tử bị thương tổn, sự uất ức của con người vô tội bị ngờ oan, chói lòe trên trán, trên mắt, trên môi, trên má, trên mặt, trên khắp cơ thể, ngần ấy thứ hiện ra một cách rõ rệt ở trong cái dáng đi mạnh bạo khiến cho đám người tò mò đứng xem phải đem lòng kính trọng mà không còn dám ngờ rằng, một người đi đứng đàng hoàng như thế, có cái khổ mặt kiêu hãnh như thế lại là một con người trăng gió, quyến rũ chồng người.

Nàng bước ra cửa, bình tĩnh, bình tĩnh như hòn núi đá, bình tĩnh trong phong ba bão táp, tự tin ở sức mình...

Cái thím Năm đang chửi rủa ầm ĩ thoạt thấy nàng ra, thoạt nhìn thấy điệu bộ "bà chúa" của nàng, thốt nhiên giật mình, lùi lại một bước rồi im.

Nàng tiến lại một cách ngang nhiên, như tin ở lòng ngay thẳng của mình, như tin ở sự thiêng liêng bất khả xâm phạm của ngay thẳng và lẽ phải, như tin ở cái danh dự trong sạch của mình.

Thím Năm lùi rồi đứng. Rồi hình như tự nhủ: "Ta đến đây gây chuyện với nó, nay thấy nó ra lại lùi thì người ta cười ta". Thím Năm tự nhủ mình thế nên vội xông lại toan túm áo Vân. Vân gạt tay thím Năm một cách khinh bỉ, khinh bỉ đến nỗi thím Năm tưởng chừng như mình bị nhổ vào mặt.

Rồi nàng giơ tay, cái tay oai nghiêm của một bà hoàng hậu, chỉ vào mặt thím Năm, nói cái giọng run run cảm động vì uất ức, vì bị người ta khinh một cách vô lý:

- Mày là vợ một ông đốc tờ mà mày cư xử ra một con người hàm hồ, hèn hạ. Ông Tùng xem ra người có giáo dục, sao mày lại vô giáo dục đến như thế! Mày lấy tang chứng gì... mà mày dám đến cửa nhà tao làm rộn như thế?

Rồi hình như không cầm được lòng giận, nàng tiến lên nửa bước, nghiến răng hỏi:

- Tang chứng mày đâu? Tang chứng mày đâu?

Ý hẳn con mắt nàng lúc ấy có chứa một sự gì trong sạch quá, phát lộ ra một cái gì uy nghi quá, hay vì lòng căm phẫn chính đáng làm cho dữ dội quá, nên thím Năm bỗng sợ hãi - cái sợ hãi tự nhiên của con người quấy đứng trước con người phải - liền lùi lại ba bước.

Vân không tiến theo, chỉ nhìn những người đứng xem một cách buồn rầu mà bảo thím Năm:

- Tao có quyền đem mày ra cò bót, nhưng thôi tao tha cho mày để mày về mà ăn năn sám hối tội lỗi của mày.

Nàng nói xong, khoan thai bước vào.

Không biết trong cái dáng đi ấy có cái gì cảm khích lòng người, những người đứng xem bỗng vỗ tay... Rồi ê ầm lên:

- Đi về, đi về nhà, ê bêu, ghen xằng, ghen bậy!

Thím Năm ấp úng được mấy câu, vội lủi mất.

Vân vào trong nhà bỗng ngồi phịch xuống ghế ôm mặt khóc nức nở. Nàng hồi tưởng khi người anh cương dũng của nàng còn sống thì bất cứ ở đâu, nàng cũng chỉ nhìn thấy những con mắt kính trọng nàng. Ngày nay chẳng may một định mệnh khốc liệt đã đánh gãy cây cột cái chống nhà ấy, đã làm rơi cánh tay quả cảm thường ngày che chở cho nàng, nên nàng mới bị người ta làm nhục một cách vô lý thế này! Rồi ngẩng đầu lên nhìn cái ảnh phóng đại của Vĩnh, nàng rên rỉ:

- Nếu anh còn sống, nếu anh còn sống!

Không hiểu tại sao lúc ấy, nàng sực nhớ đến câu nói của y sĩ:

- Con không cha... con không cha...

Nàng thấy chua xót trong lòng.

Nhưng khi nhìn kỹ cái ảnh phóng đại, thấy cái vẻ mặt gân guốc đầy nghị lực lồ lộ trên giấy, thấy cái mỉm cười lúc nào cũng như khinh đời, mỉa đời, lúc nào cũng như khiêu khích với số mạng, nàng thấy như mình hèn nhát quá, không đáng sánh với con người quả cảm thế kia. Nàng nhìn đến mắt người chết, thì con mắt hình như trách móc.

Rồi liền lúc ấy, cả hai cảnh tượng Vĩnh dặn dò mình trước khi đi, trong khi hấp hối bỗng hiện ra trong trí nhớ. Những lời dặn dò ấy xô nhau kéo đến:

- Em phải xử sự cho xứng đáng vợ một người suốt đời phấn đấu như anh... Em phải can đảm, vì em là mẹ chúng nó... Khóc là hèn... Em phải nghĩ đến tương lai chúng nó... Em phải noi gương anh...

Nàng bỗng bất giác nắm tay giơ lên:

- Em xin lỗi anh, em hèn nhát thật. Nhưng bắt chước một người như anh, thì bắt chước làm sao được.

Rồi lau nước mắt, nàng đưa tay lên như thề với cái ảnh, thề với vong hồn người chết:

- Em xin cố, em xin cố!

Nàng lên gác, thằng Vũ, thằng Điện đang chơi cạnh giường Hà, thấy nàng lên bỗng xúm đến. Vũ hỏi trước:

- Cái gì ở dưới nhà thế mẹ?

Rồi trông thấy ngấn nước mắt còn nhem nhếch trên má Vân, thằng bé lấy tay lau cho mẹ mà hỏi một cách trìu mến lo ngại:

- Ai làm gì mẹ mà mẹ khóc thế hở mẹ?

Thấy vẻ mặt buồn rầu của con, Vân vội mỉm cười:

- Đâu, mẹ có khóc đâu!

Thằng bé chỉ tay:

- Thế ngấn nước mắt kia là gì?

- À, à.

Rồi Vân rút mùi soa lau mặt:

- Mẹ xuống bếp khói vào cay mắt đấy. À, anh Hà từ lúc mẹ xuống có ngủ không đấy? Các con đùa giỡn không cho anh ngủ phải không?

Thằng Điện láu táu:

- Không... đùa giỡn đâu!

Vân lại giường con thấy con gầy như cái que, mặt mũi hốc hác, nằm lép xuống nệm, nàng không cầm được nước mắt.

Thằng Vũ lúc ấy trông thấy rõ ràng liền lại cầm tay nàng khoác vào cổ mình mà hỏi:

- Mẹ chẳng khóc là gì đấy!

- Mẹ thương anh mà khóc đấy!

- Anh sắp khỏi rồi cơ mà, ông Tùng bảo thế!

Câu nói của thằng bé bỗng làm cho Vân phải nghĩ ngợi. Cái việc này xảy ra thì nàng không thể để ông Tùng chữa cho con nàng được nữa. Nhưng biết gọi y sĩ nào, vì Battambang chỉ có hai y sĩ: một Tây, một Việt. Y sĩ Tây thì đi nghỉ mát một tháng nữa mới về. Mà gọi y sĩ ở tận Pursat cách Battambang một trăm cây số thì diệu vợi lắm, tốn tiền lắm. Mà chỉ một hay hai ngày mới có thể đến thăm một lần! Nếu cứ để cho y sĩ Tùng ra vào trong nhà sau chuyện này, thì người ta dị nghị! Người ta sẽ buộc tiếng xấu cho mình. Người ta sẽ bảo: nếu không có tình ý, sao thế còn cho ra vào.

Thôi đành là tránh sự hiềm nghi. Đành phải mời bác sĩ ở Pursat.

Sự quyết định ấy vừa đến thì lại có những ý nghĩ khác đến theo.

Lỡ có sự cần kíp thì làm thế nào?

Lỡ vì sự y sĩ Pursat không thể đi lại thăm nom luôn luôn được, không thể theo liền ngay sự tăng giảm của bệnh mà chữa thì làm thế nào?

Lỡ vì sự trông nom chểnh mảng mà...

Nghĩ đến đấy nàng rùng mình toát mồ hôi. Nàng sẽ nhắm mắt... Rồi nàng mở mắt. Một ý định cương quyết đã nổi lên. Hình như khi nàng nhắm mắt thì người chết đã hiện về nhắc lại cho nàng những câu mà khi sinh thời vẫn nói với nàng:

- "Cái đời chúng ta bây giờ không nên kể đến nữa. Chỉ kể đến cái đời chúng nó. Chúng ta bây giờ chỉ còn sống cho chúng nó".

Nàng đã thề bắt chước người chết thì nàng phải cư xử theo lời dặn của người chết. Nàng không thể vì sợ những lời dị nghị của loài người mà để nguy đến tính mạng của con nàng được.

Rồi nàng thấp thỏm chờ... Nàng chỉ sợ y sĩ vì việc này thẹn mà không dám đến nữa. Không lần nào nàng hồi hộp, ngồi chờ y sĩ bằng lần này.

Nàng quyết định nếu y sĩ đến, nàng sẽ nói rõ hết ý nghĩ của lòng mình cho y sĩ biết mà chỉ cầu xin y sĩ chữa khỏi bệnh cho con mình thôi. Nàng khắc khoải nhìn đồng hồ tính từng phút.

Đồng hồ đánh mười tiếng, mà chưa nghe thấy tiếng xe hơi! Nàng rủn cả người, nhìn con đang rên rỉ trong giường. Nàng thấy tim gan nàng cũng như rên lên theo tiếng rên của đứa con.

Buom bi buom... Nàng mừng quýnh, tất tả chạy xuống. Không hôm nào, y sĩ được nàng đón tiếp một cách vui mừng như hôm ấy.

Y sĩ thấy mặt nàng vui vẻ, cũng tươi ra. Vừa lên thang, vừa rút đồng hồ:

- Tôi lại chậm năm phút, chắc bà mong lắm. Xe hết "xăng" thành ra phải ngừng để lấy nên chậm.

Thì ra y sĩ cũng tính từng phút!

Y sĩ nói thản nhiên như không có một việc gì xảy ra. Hình như y sĩ chưa biết.

Mà chưa biết thật, nếu biết thì tất nhiên khi đến phải xin lỗi ngay.

Vân nghĩ thế nên nàng định bụng khi khám bệnh cho con mình xong, thì biết hay không biết nàng cũng nói.

Y sĩ xem mạch, tiêm thuốc, rồi xuống nhà. Vân định bụng khi nào đi qua nhà khách thì nàng sẽ nói. Nhưng y sĩ xuống thang mau quá thành thử khi nàng đến nhà khách thì y sĩ đã ra đến cửa hàng, nàng chạy mau toan gọi thì y sĩ đã ra khỏi cửa. Nàng toan ra cửa gọi lại, nhưng trông trong nhà tối tăm, vắng vẻ, nàng lại ngường ngượng thế nào rồi thôi.

Đến lúc xe hơi chạy, thì một nỗi lo sợ trong lòng nàng mới bắt đầu nổi lên. Rồi liền một ý nghĩ đến.

"Nếu y sĩ biết chuyện xấu hổ mà không đến?". Nghĩ đến đấy, nàng thấy cái thân hình xanh ngắt, gầy như cái que của con hiện đến trước mặt. Nàng hình như nghe tiếng rên khừ khừ ở khắp nhà nổi lên. Nàng sợ hãi... Nàng chạy lại nép đầu vào cái ảnh phóng đại của chồng mà cầu khẩn:

-          Anh phù hộ cho con. Anh làm thế nào cho em đỡ hèn mạt tí anh ơi!

(còn tiếp)

Nguồn: Lê Văn Trương - Tác phẩm chọn lọc. Triệu Xuân sưu tầm, tuyển chọn, giới thiệu. NXB Văn học, 1-2006.

www.trieuxuan.info