Sinh ngày 16-11-1949, tại Bắc Giang. Quê quán: Hậu Lộc, Thanh Hóa. Làm việc tại Đài Phát thanh & Truyền hình tỉnh Tây Ninh. Đã nghỉ hưu. Hội viên Hội Nhà văn từ năm 2003.

1968: Công nhân nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ (Thái Nguyên). 1969, học lớp báo chí của Tuyên huấn Trung ương. 1972 vào bộ đội, phóng viên báo Quân đoàn II. 1976, làm việc tại Khu gang thép Thái Nguyên. 1986, làm việc tại Đài Phát thanh & Truyền hình tỉnh Tây Ninh.

Xuất thân trong một gia đình ba đời làm công nhân nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ (Thái Nguyên). Trước khi làm nghề viết báo, Nguyễn Đức Thiện làm công nhân nghiền bột giấy ở nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ. Viết đôi ba bài cộng tác với Báo Bắc Thái, Lao Động, Việt Nam Độc lập (của Khu tự trị Việt bắc lúc đó), được báo Lao Động cho đi học ở khoa Báo chí, Trường Tuyên huấn Trung ương. Học chưa xong, xung phong đi bộ đội và vào chiến trường Quảng Trị (1972), với công việc viết báo. Sau 1972, làm phóng viên Phát thanh Quân đội Nhân dân, rồi bổ sung vào chiến trường phía Nam trong đội hình của Quân đoàn 2 cho đến ngày giải phóng Miền Nam.

1976, về Khu Gang thép Thái Nguyên và làm việc ở đây gần 9 năm. Từ năm 1997-1998, sức viết của ông mạnh mẽ hơn. Ông nhận liên tiếp ba giải thưởng Văn học trong các năm 2000, 2001 và 2003.

2003, khi vào hội Nhà Văn, mới chỉ có hai đầu sách xuất bản. Nhưng từ năm 2003 đến nay, ông cho ra mắt bạn đọc: 7 tiểu thuyết, 7 tập truyện ngắn, một tập thơ.

Tác phẩm chính:

-          BẠN BÈ MỘT THƯỞ, tập truyện ngắn, 2000.

-          PHÍA SAU GƯƠNG MẶT NGƯỜI, tập truyện ngắn, 2003.

-          ĐÀN ÔNG VÀ ĐÀN BÀ, tiểu thuyết

-          KHÔNG THỂ ĐÙA, tập truyện ngắn. NXB Văn học, 2003.

-          DẮN VẶT, tiểu thuyết. NXB Văn học, 2004.

-          TRƯỚC LÚC LÀNG CHÌM, Tiểu thuyết. NXB Văn học, 2005.

-          LỬA TRẮNG, tiểu thuyết. NXB Văn học, 2006.

-          NGÔI NHÀ QUỶ ÁM, tiểu thuyết

-          BẨY TRẺ LÀNG CẦU, tiểu thuyết cho thiếu nhi

-          DÒNG SÔNG VẪN TRÔI, tập truyện ngắn

-          NGƯỜI MANG MẬT DANH TB3, tập truyện ngắn

-          THẰNG NHỎ, truyện thiếu nhi

-          CỎ ĐÊM, tập truyện ngắn, 2006.

-          LANG THANG, tập thơ.

Từ năm 2010, lâm trọng bệnh đến 01-2014, trước khi mất, đã xuất bản:

-       TÔI & BẠN, BẠN & TÔI (phê bình tiểu luận). NXB THANH NIÊN

-         KIẾP NGƯỜI XUỐNG XUỐNG, LÊN LÊN (tiểu thuyết ). NXB QĐND

-         SÉT TRẮNG ( tiểu thuyết). NXB CÔNG AN

-         CÕI ÂM (tiểu thuyết). NXB QĐND

-         TIẾNG QUÊ (Tập truyện vừa). NXB QĐND

-         CÕI RIÊNG (Tập thơ). NXB HỘI NHÀ VĂN

-         ĐẦY VƠI (tập thơ). NXB VĂN HỌC

-         MỘT VÙNG NON NƯỚC TÂY NINH (tập bút ký). NXB HỘI NHÀ VĂN

-          ĐẦY VƠI (tập thơ). NXB VĂN HỌC, 01-2014.