NỮ NHẠC TRƯỞNG
“Mắt ta lệ cũng tuôn tràn
Mong rằng bất hạnh không trầm trọng thêm”
JASON
Nàng, vợ ta! Ta tán thành sự đổi thay
thái độ
Và không trách nàng về việc đã qua.
Au cũng chuyện thường tình thôi trong
giới đàn bà
Khi giận chồng bỏ mình theo vợ khác.
Nhưng nàng đã trở về với tình cảm xưa
tốt đẹp
Nàng nhận cách làm này có lợi
cho nàng hơn.
Tuy kéo dài nhưng dù sao cũng đã được
chu toàn
1.130- Nàng hành động đúng lương tri
người phụ nữ. (với con)
Về phần các con, cha không quên suy nghĩ
Đến quyền lợi các con những
năm tháng sau này.
Nhờ sự giúp đỡ của thần linh, cha đã
bảo đảm cho ngày mai
Không phải chỉ riêng phần tính mạng
Ta tin chắc với các em con thương yêu
hoà thuận.
Địa vị các con sẽ nhất nhì ở
đất nước Côranh.
Chỉ cần lớn khôn, còn về sau
chuyện đó đã đành
Là việc của cha mẹ và của các
thần linh định đoạt.
Cha mong được thấy các con
kiên cường, đủ sức
1.140- Đạt tới sự vẹn toàn của tuổi hoa niên,
Hơn hẳn kẻ thù mình! (với Mêđê)
Còn nàng, vì sao vẫn cứ mi tràn ngấn lệ
Vì sao vẫn ngoảnh mặt đi như thế?
Phải chăng khi nghe những lời ta
Nàng không thấy lương tâm vui sướng
chan hoà?
MÉDÉE
Không sao cả! Tôi đang nghĩ tới các
con tôi đó.
JASON
Nàng yên tâm! Tôi sẽ chăm lo chúng nió.
MÉDÉE
Tôi sẽ tự mình lo cho các con tôi.
Không phải tôi không tin anh, nhưng
đàn bà chúng tôi vốn dĩ thế rồi
1.150- Bản tính yếu mềm và mau rơi lệ.
JASON
Khốn nạn! Sao nói chuyện các con mà
nước mắt nàng chan chứa ?
MÉDÉE
Chúng là con tôi, tôi đẻ ra chúng nó
làm người.
Khi anh cần cho sau này chúng
hạnh phúc tươi vui,
Lòng tôi bổng tràn ngập tình thương
sâu sắc
Liệu rồi có được như lời anh thề thốt?
(trấn tỉnh) Nhưng trong những lời tôi
muốn nói cùng anh
Có những điều nói ra, có những câu
chưa thành,
Cần phải nói rõ. Bởi những kẻ cầm quyền
đất nước này đã muốn
Đuổi tôi đi. Và đối với tôi, cái điều
cần chấp nhận
-Tôi rất biết – là thôi đừng ở lại nơi đây
1.160- Để khỏi phiền anh và phiền ông
chủ nước này.
Bởi người ta coi tôi thuộc hạng người
thù địch
Thì tôi sẽ đi lưu đày, biệt tích.
Nhưng những đứa trẻ con để nó được
bàn tay săn sóc của người cha
Anh hãy xin Créông miễn cho chúng
khỏi xa nha.
JASON
Không rõ ông ta có chịu lời ta cảm hoá
Ít ra ta cũng cố hết sức mình, đó là
nhiệm vụ
MÉDÉE
Vậy ư? Thế thì anh nên thuyết phục
vợ anh ngay
Xin với Créông miễn cho các con khỏi
phải lưu đày.
JASON
Ta sẽ bảo, và hy vọng nàng sẽ
vui lòng nhận.
MÉDÉE
1.170- Được lắm chứ! Nếu nàng cũng là
một kẻ phụ nhân giàu tình cảm.
Về phía tôi, tôi sẽ giúp anh một tay cho
việc chóng thành.
Tôi sẽ tặng nàng một món quà xinh đẹp,
dễ thương
Và quý vô ngẩn, không có gì sánh nổi.
Một tấm khăn mỏng và một mũ miện
bằng vàng chạm nổi,
Bọn trẻ sẽ mang quà này đến tặng tận tay
(với người đầy tơ)
Nào, hãy bảo đứa nào mang trang sức
ấy ra- đây!
Nhanh lên!
(với Jason) Nàng sẽ sung sướng, không phải
một lần mà một nghìn lần, mãi mãi
Vì đã tìm thấy ở anh một bạn đời chăn gối,
Tuyệt nhất trần gian,
Và có trong tay một món trang sức đẹp
mê hồn
1.180- Chính thần Thái Dương, cha của tôi
đã tặng
Cho con cháu.
(một nữ tì mang vật trang sức tới, Médée cầm lấy đưa cho hai đứa trẻ)
Hỡi các con! Hãy cầm lấy, trong
đôi tay trân trọng
Món quà cưới này, dâng tận tay cho
nàng Công chúa cao sang,
Người vợ mới hôm nay, hạnh phúc
nhất trần,
Chắc chắn không phải là những món quà
tầm thường nhỏ mọn
JASON
Điên rồ! Sao nàng tự lột mình tay trắng?
Nàng tưởng trong cung thiếu khăn, thiếu
cả vàng sao?
Hãy giữ lấy cho mình! Đừng cho! Dù có
thế nào
Thì vợ ta yêu ta không phải vì của cải
Mà chính vì bản thân ta; ta tin như vậy.
MÉDÉE
1.190- Đừng nói lên câu ấy với tôi
Quà tặng có khả năng thuyết phục cả
thần trời
Như người ta nói – và bạc vàng có nhiều
sức mạnh và khả năng quyến rũ
Hơn mọi lời hay đối với người trần thế.
Số phận giờ đây đang ủng hộ nàng ta
Chính là nàng ta, mà các thần linh,
ngay bây giờ
Đang chú ý lắng nghe lời khẩn nguyện.
Nàng trẻ đẹp, nàng đang trị vì trong
danh tiếng.
Và sự trục xuất con tôi, tôi đổi bằng
tính mạng chứ đâu phải bằng vàng.
(với các con)
Nào các con! Hãy vào đi, nhẹ bước,
ung dung,
1.200- Hãy vào đi, trong lâu đài lổng lẫy
Đến trước mặt nàng, trước mặt người
vợ mới
Của cha con, người chủ mới của mẹ,
dâng lời…
Đưa tặng nàng món quà trang sức tận tay
Và cầu khẩn xin được miễn lưu đày biệt xứ
Cần trước hết là tự tay nàng vui vẻ
Nhận của các con tặng phẩm các con dâng
Các con hãy khẩn trương! Mang về ngay
cho mẹ tin mừng,
Mẹ mong đợi. Chúc các con thành
công tốt đẹp!
ĐỘI ĐỒNG CA
Khúc ca I
Thế là hết, tuyệt nguồn hy vọng
1.210- Còn mong gì cứu sống hai em!
Giơi đây chân đã bước lên
Đường sang cõi chết đàng hoàng em đi!
Người vợ mới, trăm bề bất hạnh
Sẽ nhận vành mũ miện tai ương
Tóc hung óng ánh một vầng
Vòng hoa – Chết, tự tay nàng điểm tô.(1)
Đối ca I-
Nàng sẽ bị sức mê thuyết phục
Trước hào quang ánh đẹp thiên niên,
Khăn kia khoác vội lên mình,
1.220- Mũ vàng chạm trỗ đặt lên đỉnh đầu.
Mặc áo cưới về chầu âm phủ,
Đây lưới trời nàng sẽ sa chân,
Phận nàng: cái chết tai ương,
Mà thân bất hạnh khôn đường thoát ra!
Khúc ca II
Còn anh đó, gian phu, khốn nạn,
Rể nhà vua, anh chẳng biết chi
Bao nhiêu tang tóc ê chề
Đầu con anh đó nặng đè, vì anh!
Vợ anh thân xac tan tành,
1.230- Vì anh! Số phận tính nhầm, hại thay!
Đối ca II
Ta cũng khóc kiếp đời đau khổ
Bản thân nàng, người mẹ đáng thương,
Vì con quằn quại tâm can,
Bàn tay sẽ đẫm máu tràn con yêu,
Vì một nỗi trái điều luật định
Người chồng cam phụ tấm duyên xưa,
Giường loan bỏ lạnh hửng hờ
Nguồn ân ái mới mặn mà trao ai!
(hai đứa trẻ đến cùng với người sư phó)
Sư phó
Thưa bà, người ta đã miễn lưu đầy cho
các cháu
1.240- Còn tặng vật thì người vợ mới, con Vua
Đã đón nhận, với niềm vui sung sướng
thực thà
Thế là các cháu yên tâm về phía đó.
Kìa, sao bà vẫn ngồi yên, nét mặt
đầy đau khổ?
Khi số phận kia đang chuyển biến tốt lành
Sao không đón tin vui mà ngoảnh
mặt làm thinh?
MÉDÉE
Than ôi!
SƯ PHÓ
Thái độ không ăn khớp với tin vừa
mang đến!
MÉDÉE
Than ôi!
SƯ PHÓ
Hay tôi đã báo một điều bất hạnh
Mà tôi không được biết trước khi làm?
MÉDÉE
1.250- Tin báo này sau trước vẫn y nguyên
Đối với ông, ta không có ý định mảy may chê trách
SƯ PHÓ
Thế sao bà lại đưa mắt nhìn lắng sâu rồi khóc?
MÉDÉE
Phải vậy, ông già ơi! Đó là điều mà các vị thần linh
Và bản thân ta đã mưu tính ngọn ngành
Trong một phút điên rồ không
kiềm chế nổi.
SƯ PHÓ
Bà can đảm lên! Một ngày kia sẽ tới
Bà được khỏi lưu đầy và nhờ các con
lại được về xứ sở quê hương.
MÉDÉE
Và trước đó, đã có người trở về trong
lòng đất phũ phàng!
SƯ PHÓ
Bà không phải người đàn bà duy nhất
1.260- Bị lưu đày, các con đều cách biệt
Phải vui lòng chịu đựng rủi ro,
Khi trên trần ai, ta cũng chỉ là khách
giang hồ.
MÉDÉE
Ta đã chiu đựng. Nhưng ông già ơi!
Hãy vào trong lâu đài đi một lát
Chuẩn bị cho con ta những điều cần thiết.
(Sư phó ra)
“Các con hỡi! Các con đã có
Một thành bang, một chỗ nhà riêng(1)
Đau thương bỏ mẹ một mình
Sống thiên thu, cách biệt tình mẹ con!
Khổ kiếp mẹ tha hương lưu lạc
1.270- Trước khi vì con được sướng vui
Nhìn con hạnh phúc sum vầy
Duyên đôi chắp mối, giường đôi sửa màn,
Rọi ánh lửa động phòng hoa chúc…
Bất hạnh này vì chút kiêu căng,
Cầm bàng vô ích như không
Công lao dưỡng dục sinh thành bấy lâu.
Bao vất vả sương dầu nắng dãi,
Bao buồn đau tê tái nỗi lòng,
Bao cơn quăn quại nén thương
1.280- Cắn răng chịu đựng mỗi lần sinh con!
Ôi, đúng thế! Nỗi mình phận mỏng,
Xưa bao ngày hy vọng ấp yêu
Tuổi già, chăm sóc nâng niu
Chết đi, liệm chặt chôn sâu trọn tình,
Điều diệu ngọt khách trần mong mỏi
Ôi, chờ trông phút ấy còn đâu!
Mất con, mẹ xót như bào,
Kéo lê cuộc sống lệ trào buồn thương.
Chẳng còn có một lần nào nữa
1.290- Âu yém nhìn thấy mẹ còn đây:
Các con thay đổi hình hài
Sẽ đi tới một cõi đời khác xa.
Than ôi! Than ôi!
Sao con lại quay về phía mẹ
Đôi mắt tròn với nụ cười thương,
Nụ cười tha thiết cuối cùng?…
Làm gì đây? Nghị lực còn nữa đâu? (1)
Sẽ đưa chúng ra ngoài đất nước.
1.300- Sao nỡ vì trừng phạt người cha
Mà gieo tang tóc ê chề
Cho con, cho mẹ vạn bề thương đau?
Không! Không phải ta đâu. Vĩnh biệt!
Mọi mưu đồ chấm dứt cho xong!
Nhưng sao? Ta nỡ cam lòng
Cho đời mai mỉa không xong mối thù?
Nào, can đảm! Trót đã hèn nhát
Để con tim tê liệt yếu mềm!
Vào buồng đi, hỡi các con!
(Nàng giơ tay lên phía Mặt trời)
1.310- Ai Thần cấm dự việc mình hôm nay(1)
Đó là việc riêng người đó liệu,
Còn ta, không để yếu bàn tay!
Không! Lòng ta hỡi! Than ôi!
Đừng làm nên tội ác này, có nghe?
Khốn nạn báy! Hãy tha cho chúng,
Để con mình được sống hôm nay,
Mai sau đất khách quê người
Mẹ con vui sống cuộc đời có nhau!
Không! Vì những kẻ đất sâu trả hận
1.320- Không bao giờ, dẫu đến thiên thu,
Ta giao phó các con ta
Vào tay bạo ngược quân thù vô liêm!
Chúng nó sẽ tuyệt nhiên phải chết,
Đó là điều nhất thiết không sai.
Thì ta, sinh chúng trên đời,
Chính tay ta sẽ tuyệt nòi, ra đi!
Sự tất yếu khôn bề tránh khỏi!…
Vả triều thiên vừa mới đội lên
Trong lần khăn mỏng xinh xinh
1.330- Cô nàng chắc đã quặn mình tắt hơi.
Ta tin vậy. Nào, thôi, bởi lẽ
Trong phút giây ta sẽ đưa chân
Bước đường cay nghiệt gian truân
Bắt con phải chịu bội phần đắng cay,
Ta muốn được nói lời vĩnh biệt
Các con ta trước lúc xa nhau.
Đưa đây, hỡi các con yêu!
Bàn tay phải, lệ tuôn trào, mẹ hôn
Tay yêu miệng dấu vô ngàn,
1.340-Dáng ngườ, vẻ mặt muôn vàn thanh cao!
Mong hạnh phúc dạt dào hai đứa,
Nhưng phải là chốn ở xa xôi.
Nói chi hạnh phúc dưới đời
Cho con đã cướp mắt rồi, tay không!
Ôi, những cánh tay ôm thắm thiết!
Ôi, làn da mát ngọt vô biên!
Ôi, làn hơi thở dịu hiền
Các con tôi đó mà tình mẹ thương!.
Hãy đi đi! Tìm đường lánh bước!
1.350- Ta không còn có được kiên trinh
Ngoảnh trông những đứa con mình.
Nỗi dày bất hạnh đã đành thắng ta!
Ta biết rõ năng đè tội ác,
Nhưng căm thù mãnh liệt còn hơn!
Lương tâm, nghị lực khôn bằng,
Chính đây nguồn cội kiếp trần thương đau!(1)
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Ta từng đã nhiều phen tranh luận
Khá tinh vi, và bao phen xung trận gay go
Về những việc trang nghiêm trên phận
sự đàn bà,
1.360- Vì chúng ta nữa cũng có một
Thi Thần bên cạnh,
Thường gặp gỡ dạy khôn ngoan chín chắn.
Tất cả ư? Không! Vì ít khi nữ giới
chúng mình
Hoạ có một người trong hàng vạn
hàng trăm
Không xa lạ với những Nàng Thơ ấy.
Ta tuyên bố: trong những khách
trần ai, thực vậy,
Thì những kẻ trước sau không hề
hiểu về con,
Bởi bình sinh chưa sinh đẻ một lần,
Đều hạnh phúc hơn những hàng cha mẹ.
Bởi những kẻ không một lần sinh nở,
1.370- Trong sự mơ hồ không biết con là
nỗi sướng hay niềm đau,
Sẽ được thản nhiên thoát mọi nỗi u sầu
Mà cái chết của đứa con mình đưa lại.
Còn những kẻ nhà lau nhau con cái,
Ta thấy họ đêm ngày khô héo những
lo toan,
Trước tiên lo làm sao nuôi nấng
chúng đường hoàng,
Lấy đâu của để về sau cho chúng?
Vất vả thế, cho những đứa biết điều
tốt bụng,
Hay cho những tên tội ác, rạch trời?
Bí mật sao! Bất hạnh tột cùng cho
khách trần ai
1.380- Ta sẽ nói cho mọi người biết rõ:
Này nhé, về của nã, họ làm ra tạm đủ;
Con lớn khôn dưới tuổi thanh niên,
Chúng là những người con hiếu, dân lành.
Nhưng do ý muốn của thần linh số kiếp,
Cái chết đến, mang xác họ về nơi Hađex.
Lúc này đây, lợi gì hơn cho khách
trần gian,
Khi bên những đau thương đã nặng
trên lòng
Lại thêm một nỗi đau thương mới nữa,
1.390- Sâu sắc nhất, do thần linh bố trí?
Tất cả đều vì con cái mà gây nên!
MÉDÉE
Các bạn ơi! Đã bao lâu ta đợi việc
hoàn thành
Và theo dõi sự tình bên phía ấy.
Nhưng ta thấy một đầy tớ của Jadông
chạy lại,
Hơi thở dập dồn chứng tỏ hắn đưa tin
Về một tai ương, bất hạnh mới, bất thường!
(một đầy tớ cả Jadông bước vào, vẻ bối rối)
NGƯỜI ĐƯA TIN-
Hỡi nàng! Kẻ đã coi thường pháp luật,
Làm một tội ác thật vô cùng kinh khiếp,
Mêđê! Hãy trốn đi trốn gấp tưc thì
1.400- Bằng bất cứ đường nào:
thuỷ, bộ, thuyền, xe!
MÉDÉE
Chuyện gì thế, mà buộc ta cần trốn gấp?
NGƯỜI ĐƯA TIN-
Công chúa con vua, nàng vừa chết ngay
trong khoảnh khắc.
Cùng Crêông cha nàng, do bùa độc bà
gây nên!
MÉDÉE
Ôi! cái tin vui, phấn khởi nhất trần!
Kể từ hôm nay, ngươi được tính vào số
những ân nhân bầu bạn!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Bà nói sao? Bà mất hết lương tri rồi hẳn?
Kẻ phụ nhân ơi! Bà đã hóa điên rồ!
Bà đã phá tan tành hạnh phúc của nhà vua,
Không run sợ, lại hả lòng khi tin báo hoạ!
MÉDÉE
1.410- Ta cũng muốn nói nhiều về câu
trách đó,
Nhưng xin đừng tức giận, bạn lành ơi!
Họ chết như thế nào? Ta hoan hỉ gấp đôi
Nếu họ chết quằn quại đớn đau
kinh khủng nhất!
NGƯỜI ĐƯA TIN
Khi đứa con bà vừa đặt bước(1)
Cùng với cha, vào chốn đẹp phòng loan,
Nô lệ chúng tôi, vốn cùng bà đang
thông cảm nỗi lòng,
Trông thấy thế thật vô cùng phấn khởi,
Bởi lập tức tin truyền đi nói lại
Vợ chồng bà thôi tranh chấp chuyện xưa.
1.420- Kẻ hôn tay, người hôn lên mái tóc
con bà,
Còn tôi, lòng hể hả, dõi theo từng cử động
Hai đứa trẻ thơ, giữa khuê phòng
thấp thoáng.
Lúc này đây, bà chủ mà chúng tôi
tôn kính chưa lâu,
Trước lúc hai em rón rén bước chân vào,
Đang nhìn Jadông vớ cái nhìn nồng nhiệt.
Nhưng bất giác nàng che mắt, quay đi,
biến sắc
Kinh khiếp hoang mang khi hai đứa con
đã kề bên.
Chồng bà toan làm cho nàng ngụôi
bớt thù hằn.
Ông ta nói: “Đừng thù ghét kẻ thương quý
mình như vậy!
1.430- Hãy gác giận và quay đầu về phía ấy,
Hãy nhận người thân trong bạn hữu
cuả chồng,
Hãy nhận những quà kia và xin với
Phụ vương
Vì tôi, miễn cái án lưu đầy cho con trẻ!
Nhưng vừa thấy món nữ trang đẹp quá,
Không thể cầm lòng, mọi cầu xin nàng
thuận ý cho ngay.
Các em cùng với cha chưa rời khỏi lâu đài,
Nàng đã lấy tấm khăn thêu ướm thử,
Đội mũ miện lên tóc mây óng ả,
Trước tấm gương trong nàng sửa
mái tóc xinh,
1.440- Nở nụ cười tươi với cái hình trơ
bất động
của chính mình.
Rồi nàng đứng dậy, xuống ngai, về
phòng riêng thanh lặng,
Chân trắng nõn bước đi duyên dáng,
Lòng sướng vui vì những món quà dâng.
Nàng nhón chân lên, nhón nữa, mấy lần,
Và quay ngắm gót sen mình đỏ chót.
Nhưng sau đó, mọt cảnh tượng
rùng mình, sởn ốc:
Nàng bổng nhiên biến sắc xanh xao,
Co quắp thân hình lùi lại phía sau
Và chốc lát tứ chi run lẩy bẩy.
1.450- Nàng chỉ kịp ngả mình lên
chiếc ngai cạnh đấy
Để khỏi lăn ra giữa đất sóng soài.
Một thị tì già lầm tưởng rằng đây
Cơn nộ hứng của Păng hay một thần linh
nào ứng nhập(1)
Bèn thót lên những tiếng khẩn cầu
gào thét.
Nhưng trong phút giây, thấy sùi lên làn
bọt trắng trên môi,
Đôi tròng mắt đen đã đảo ngược lại rồi
Và máu nóng đã bỏ dần cơ thể,
Thay cho những tiếng thét gào theo nghi lễ,
Bà kêu lên, một chuỗi dài những
tiếng rĩ rên.
1.460- Tức thời, kẻ chạy sang chỗ ở
của cha nàng,
Kẻ chạy đến chỗ chòng nàng sắp cưới,
Báo với họ tin kinh hoàng nóng hổi
Vừa xảy ra cho người vợ tân hôn.
Cả mái nhà vang bước chân qua lại
dập dồn.
Bằng khoảnh khắc một con ngựa cất
nhanh nước bước
Đã có thể vượt sáu vòng đua va tới đích,
Công chúa ngất đi, lặng lẽ hồi lâu,
Bổng tới đây nàng thét lên một tiếng
gầm gào
Rất kinh khủng và nàng bừng tỉnh lại.
1.470- Bởi cùng một lúc hai tai ương
chắp mối:
Chiếc miện vàng đặt lên mái tóc kia
Phóng tung ra một suối lửa diệu kỳ
Và tấm khăn mỏng, vật phẩm
các con bà mang tặng
Thì từng mảnh dứt xé làn da trắng
Của con người bật hạnh đáng thương.
Nàng rời ngai, chạy trốn ngọn lửa bừng,
Lắc mái tóc và lắc đầu mãnh liệt
Nhằm hất chiếc mũ miện vàng xuống đất.
Nhưng chất vàng cứ dính chặt vào sâu,
1.490- Nàng càng lay, mái tóc mây càng
sáng rực một màu.
Nàng ngã xuống, cam lòng thua Số phận.
Người cháy sạch, khó lòng ai trông đến
Trừ một người cha, nhận được ra nàng.
Không thể tìm ra đôi mắt xanh trong,
Đâu vẻ đẹp xinh duyên ngày trước.
Máu tự đỉnh đầu giữa lữa hồng nhỏ giọt,
Thịt da nàng, như giọt nhựa thông xanh,
Dưới hàm răng của liều thuốc độc vô hình,
Rơi lả tả khỏi làn xương, khủng khiếp!
1,500- Ai nấy sợ không giám sờ xác chết:
Số phận nàng âu cũng là bài học cho ta.
Nhưng cha nàng, khốn thay! Chưa hay
biết chút gì
Về tai hoạ, đã đâm bổ vào phòng lúc đó.
Miệng than khóc, tay ôm quàng thi thể,
Vừa hôn nàng, vừa rên rỉ: -Con ơi!
Ai trong thần linh ngự ở trên trời
Đã giết con đó, hèn nhát và đau lòng
như vậy?
Ai đã tước của cha, thân tàn lẩy bẩy,
Một nấm mồ, mất đứa con yêu?
1.510- “Ước chi khoảnh khác sớm chiều
Với con cha được chết theo cũng đành! ”
Nhưng khi đã khóc than nức nở,
Tấm thân già ông muốn đứng lên
Thì như chùm xanh tầm gửi bám trên cành
Cây nguyệt quế, ông đã dính vào
khăn mỏng,
Và cuộc tranh chấp diễn ra ghê rợn:
Ông muốn nhấc gối lên, nàng giữ lại
không cho,
Nếu giật mạnh một phen thì lớp thịt da già
Rơi từng miếng khỏi làn xương lả tả.
1.520- Đành chịu vậy, trút hơi thở cuối
cùng tại đó.
Bạc phận làm sao! Bởi tai hoạ này
mạnh gấp mấy sức ông
Họ nằm chết bên nhau, người cha
cùng con gái, một hàng!
Ôi! bất hạnh dâng trào bao suối lệ!
Về phần tôi, tôi bị cản ngăn, không thể
Nói những điều quan hệ đến bà đây.
Luật quả báo kia, bà sẽ nếm một ngày..
Đời dương thế, đâu phải chỉ hôm nay
tôi mới
Coi như một bóng ng phù vân qua lại,
Và tôi sẽ chẳng ngại ngùng khẳng định
một câu:
1.530-Ai trong những khách trần gian
mang tiếng
khéo khôn nhiều
Và là kẻ ham mê khoa học
Sẽ bị kiếp đoạ đày chua xót nhất
Giữa trần ai không một kẻ sướng vui.
Sự giàu sang khi đã đạt mức rồi
Có thể mang lại thành công
kẻ nhiều người ít,
Nhưng hạnh phúc thì chẳng bao giờ tất!
(sư phó ra ngoài)
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Một ngày hôm nay, dường như
số phận công minh
Đối đầu Jadông bao sự việc chẳng lành.
1.540- Ôi khốn khổ! Ta thương cảm phận
nàng đau xót,
Con gái Crêông ơi: Nàng phải bước xuống
lâu đài Hadex
Chỉ bởi một điều: trót lấy Jadông.
MÉDÉE
Các bạn ơi! Tuy tan nát cõi lòng
Hành động ta đã được đắn đo, quyết định
Trong khoảnh khắc thôi, trước khi
trời sáng
Ta sẽ giết con ta và trốn biệt xứ này đi.
Để các con ta, không vì ta chậm chạp lề mề
Mà phải chịu những cánh tay
thù địch hơn giết chết.
Nếu cái chết của con không phép
nào tránh được
1.550- Nếu nhất thiết phải thế này, không
cách nào khác hay hơn
Thì chính ta, người sinh ra chúng
trên trần,
1.550- Ta sẽ tự tay mình giết chúng!
Nào, hỡi trái tim ta, hay vũ trang băng
sức mạnh
Sao ta còn trì hoãn những đau thương
Tất yếu xảy ra, dù khủng khiếp,
kinh hoàng
Đi nào! Hỡi bàn tay đáng thương, khốn khổ
Cầm lấy gươm đi, tiến vào cánh cửa
Ngăn một cuộc đời nặng trĩu âu lo
Đừng hèn nhát, đừng nhớ tới con,
những đứa con mà
Mi đã rứt ruột sinh ra, mà mi yêu quý
Ít ra trong cái khoảnh khắc một
ngày hôm nay ngắn ngủi
1560- Hãy tạm quên đi! Rồi sau sẽ khóc,
tuỳ lòng
Bởi dù mi có giết chúng đi chăng
Thì đối với mi, mãi mãi vẫn là
những đưa con thương mến,
Và ta sẽ mãi mãi là kẻ phụ nhân bất hạnh
(nàng vào trong lâu đài)
ĐỘI ĐỒNG CA-
Khúc ca I
Ôi Trái Đất! Vầng Dương rực rỡ!
Hãy nhìn xem người nữ tai ương
Trước khi đặt xuống phủ phàng
Bàn tay ngập máu yêu thương chính mình!
Chúng dòng dõi cành vàng lá ngọc
Máu thần linh, thấm ướt tay trần,0
1.570- Là điều kinh khủng bất công,
Chao ôi! Ánh sáng của Thần Vương đâu,
Hãy giữ lại, mau mau chặn đứng,
Đuổi khỏi nhà tội phạm sát nhân,
Một Êriny đau thương
Mà Thần Rửa Hận vạch đường gửi lên.
Đối ca II-
Vô nghĩa bấy đau thương sinh nở,
Dẫu một đàn hậu duệ như không,
Nàng, xưa đã bỏ xa vùng
Đảo Xymplêgat trập trùng núi xanh
1.580- Với eo biển nhạt tình dung khách.
Khổ thân nàng, căm tức vì đâu?
Vì đâu phẫn nộ trong đầu
Vì đâu tội ác thay vào tình thương?
Tai hại với khách trần biết mấy
Trong một nhà tay lại chém tay,
Gây nên do bởi ý trời
Cho ai thủ phạm, những ngày điêu linh
Đau thương ngang với tội tình
Sẽ vùi dập xuống gia đình hắn ta!
HAI ĐỨA TRẺ (từ trong nhà )
1.590- Ôi! Ôi!
ĐỘI ĐỒNG CA-
Khúc ca II-
Nghe chăng tiếng thét xé lòng?
Nghe chăng tiếng goi não nùng các em?
Ôi! Người bất hạnh đáng thương!
MỘT ĐỨA TRẺ-
Ôi chao! Biết làm sao đây?
Làm sao thoát khỏi bàn tay mẹ mình?
ĐỨA KIA-
Anh không biết! Em thương! Chết mất!
ĐỘI ĐỒNG CA
Ta có nên đặt bước buồng trong
Cứu hai em thoát khỏi vòng
Mũi gươm oan nghiệt? Nghĩ lòng, rất nên.
MỘT ĐỨA TRE
1.600- Ôi, phải đấy! Nhân danh thần thánh,
Hãy nhanh chân cứu chúng em đi!
ĐỨA KIA
Chúng em đang đứng gần kề
Lưới giăng mặt dưới, gươm đè bên trên.
(Im lặng. Hai đứa trẻ đã chết)
ĐỘI ĐỒNG CA
Ôi! khốn nạn! Tim nàng sắt đá,
Nỡ đang tâm giết cả con mình
Đã từ trong bụng phôi sinh!
Đối ca II-
Một người thôi đã dứt tình trước đây,
Tiếng đồn chỉ một người duy nhất
Trước nàng xưa giết các con thương:
1.610- Inô, người bị các thần(1)
Biến thành điên loạn, bước trần lưu li,
Vợ Dơx đuổi xa nhà đằng đẳng,
Đã gieo mình mặt sóng thương ôi!
Từ trên mỏm đá chơi vơi,
Giết con, tội ác đất trời không dung.
Hai con chết, mẹ cùng theo chết.
Oan trái còn ai biết mai sau?
Cái duyên chồng vợ cơ cầu
Mênh mong thử thách, ngập trào đau thương,
1.620- Gây nên bao nỗi đoạn trường!
(Jadông vào, vẽ mặt vô cùng hoảng hốt)
JASON
Này các bà, các bà ngồi ở cạnh lâu đài, có thấy
Mêđê còn trong ấy hay không
Con người đã vung tay gây tội ác kinh hoàng?
Hay hắn đã nhanh chân trốn thoát?
Vì hắn chỉ có thể chui sâu xuống đất
Hoặc chấp cánh bay lên trời, trên chín tầng mây.
Mới hòng mong trốn món nợ lớn lao này!
Hắn mơ tưởng sau khi giết những
người chủ tối cao đất nước
1.620- Lâu đài này hắn có thể ngang nhiên
thoát được?
Nhưng ta không quan tâm đến hắn
cho bằng
Đến số phận hiểm nguy của mấy
đứa trẻ con.
Phần hắn, các nạn nhân sẽ trả lại
hắn những tai ương hắn gây cho họ
Chính mạng sống các con ta mà giờ đây
ta bảo vệ
Ta sợ người nhà Crêông sẽ ám hại con ta
Trút lên đầu con ta tất cả nỗi căm thù
Về tội ác gây nên do bàn tay người mẹ
NỮ NHẠC TRƯỞNG
“Người bất hạnh! Anh chưa hiểu hết
Đau thương anh lớn biết dường bao!
1.630- Bằng không anh chẳng lẽ nào
Nói năng bình thản như hầu dửng dưng”.
JASON
Có việc gì ư ? Hắn toan lòng giết hại
cả ta chăng?
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Các con anh đã chết! Do chính bàn tay
mẹ chúng!
JASON
Ôi khốn khổ!. Nàng nói gì kia mà nghe
kinh hoàng rùng rợn?
Phụ nhân ơi! Đối với ta, quả đòn
trí mạng, chao ôi!
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Đúng, các con anh không còn sống nữa rồi!
Anh nên biết vậy.
JASON
Hắn giết con ta, có thật thế?
Tại đâu?? Trong lâu đài hay bên
ngoài thành luỹ?
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Mở cửa ra, anh sẽ thấy ngay xác
của con anh.
JASON (với các nô lệ)
1.640- Đầy tớ đâu? Mở cửa ra, lập tức!
Nhanh lên!
Bẩy bản lề ra, phá cửa ra cho ta
chứng kiến
Cùng một lúc cả hai điều bất hạnh
Hai con ta chết rồi! Và hắn mà ta sẽ trừng trị không tha!
(hắn rú lên ghê rợn.
Mêđê xuất hiện trên một chiếc xe do hai con rồng bay kéo, xác hai đứa trẻ dưới chân nàng)
MÉDÉE
Anh phá toang cánh cửa để làm gì?
Tìm người chết và tìm người giết chúng?
Vô ích! Nếu cần giúp, hãy rõ cái điều
anh muốn.
(Jason chồm lên phía Mêđe)
Tay anh sẽ không bao giờ động đến
được người tôi!
Đây cổ xe thần Thái Dương, cha của
phụ thân tôi, đã ban tặng từ ngày
Làm thành luỹ cho tôi chống lại moi
bàn tay thù địch
JASON
1.650- Ôi quái vật! Ôi kẻ phụ nhân đáng ghét
Với ta, với tất cả loài người, tất cả
thần linh!
Sao? Nàng đã dám vung gươm đâm
thủng ngực con mình,
Khi nàng đã sinh ra chúng nó?
Sau hành động ấy, nàng không xấu hổ,
Còn dám nhìn trời, nhìn đất nữa khi vừa
Gây tội ác kinh hoàng
trời không dung, đất không tha?
Ta cầu chúc cho nàng bị đất trời huỷ diệt!
Phần ta, ngày hôm nay ta biết đường
suy xét,
Nhưng, trước đây ta vô tâm, vá ngu ngốc
vô vàn
1.660- Khi từ một ngôi nhà, một đất nước
dã man
Ta đã đưa nàng về với núi sông Hy Lạp
Trong nhà ta, nàng một mối hoạ, một
tai ương khủng khiếp!
Con người đã phản bôi cha,
phản bội cả quê hương.
Cái tinh thần báo thù kia là chính của
thần linh trang bị cho nàng
Nhằm chống ta, bởi nàng đã giết anh mình
ngay trong nhà cha mẹ
Khi nàng bước chân lên chiếc tàu Argos
có phần mũi xinh, thanh tú.
Tội ác của nàng đã bắt đầu từ đáy mà ra
Khi đã là vợ ta, sinh con đẻ cái cho nhà
Nàng lại vì ghen tuông nỡ đang tay
giết chúng
1.670- Trên đất Hy lạp, không một phụ nhân
nào dám phạm
Một tội ác vô nhân vô đạo thế bao giờ!
Tuy nhiên, ta đã nhận nàng làm vợ của ta
Trước tất cả: cuộc hôn nhân nhuốc nhơ
tai hại
Nàng đúng là một con sư tử cái
Chứ không phải đàn bà!
Bản tính còn man rợ hơn con
quái vật Skylla
Sống ở vùng biển Tirêni sóng gió.(1)
Thế là đủ! Bởi với nàng mọi lời phỉ nhổ
Cũng khó lòng làm xúc động con tim.
1.690- Bản chất nàng vốn trâng tráo vô liêm
Cút đi! Con người cội nguồn nhơ nhuốc,
Đẫm máu con mình! Với ta, ta chỉ
còn khóc thay cho số phận
Cuộc hôn nhân mới của ta, ta không
còn được hưởng
Những đưa con ta sinh ra và nuôi nấng
lâu nay
Không còn nữa để cùng ta trò chuyện
đôi lời!
Ta đã mất chúng!
MÉDÉE
Tôi cũng có thể nói nhiều đáp lại
Nếu Zơx, cha tôi, chẳng hay biết gì về
những công lao ngày trước ấy
Tôi đã làm vì anh và anh đã trả lại cho tôi.
Nào! Sau khi đã phụ tình chăn gối
với tôi rồi (1)
1.700- Anh đừng hòng sẽ được sống yên vui
và được quyền mai nửa
Số phận tôi trước mặt nàng công chúa,
Và con người dã gã nàng làm vợ của anh
Crêông, đừng hòng để dàng trục xuất tôi
vô tội vạ! đừng hòng!
Sự việc đã rồi, anh cứ việc gọi tôi
là quỷ cái,
Hay Skylla vùng biển Tyrêni - cứ gọi!
Đã đến lúc tôi làm cho tim anh
phải chịu tổn thương
Đúng như tội anh phải chịu, lẽ thường.
JASON
Cả nàng cũng đau thương và san sẻ
cùng ta đau khổ
MÉDÉE
Anh cần biết: khi anh không còn dám
mỉa mai tôi nữa
1.700- Thì đau khổ này trở thành
thắng lợi của tôi.
JASON
Các con ơi! Các con có một người mẹ
vô lương tâm, tội ác chất ngang trời!
MÉDÉE-
Hỡi các con! Sự tráo trở của một
người cha vô sỉ
Đã giết hại các con như vậy đó!
JASON
Không! Không phải bàn tay ta sát hại
con ta
MÉDÉE–
Sát hại chúng là tấm lòng anh
phụ bạc không ngờ,
Là chính sự ham muốn về cuộc
tình duyên mới.
JASON
Chính là để bảo vệ quyền chăn gối
Mà nàng nhẫn tâm giết hại các con!
MÉDÉE-
Anh tưởng đối với người đàn bà đây là
điều bất hạnh nhỏ bình thường?
JASON-
Đúng thế, nếu là người đàn bà chín chắn.
1.710- Nhưng đối với nàng thì mọi sự xảy ra
đều là xúc phạm!
MÉDÉE (chỉ xác con)
Chúng không còn sống nữa! Đây là điều
sẽ xé nát tim anh.
JASON
Chúng nó sống để trút lên đầu ai tất cả
tội tình!
MÉDÉE
Thần linh biết ai là người trước tiên
trách nhiệm
Gây nên tất cả nỗi bất hạnh này
cho chúng.
JASON
Và thần linh cũng hiểu sâu cái xấu xa
trong tâm địa của nàng.
MÉDÉE
Cứ ghét đi! Tôi căm thù trò chuyện
với anh.
JASON
Ta cũng ghét, cũng căm thù. Chia tay
đâu có khó!
MÉDÉE
Vậy ư? Thì sao? Ta cũng đang muốn
chia tay một thể!
JASON
Hãy để cho ta khâm liệm và khóc thương
chúng nó một lần!
MÉDÉE
1.720- Ta không thể cho, đó là chuyện
dĩ nhiên.
Con của ta, ta sẽ tự tay mình lo lắng
Ta sẽ mang chúng đến tận nơi cung điện
Của Hêra, trên xứ Acrê.
Để không một ai trong đám kẻ thù
Có thể đến đây xúc phạm mồ chúng được.
Và trên đất Xixiph này chúng ta sẽ tổ chức
Muôn đời về sau một lễ hội tưng bừng
Với nghi thức đủ đầy, trân trọng,
thiêng liêng
Nhằm giải oan một cách vẹn tròn chu đáo
1.730- Về những tội lỗi hôm nay, những tội
sát nhân vô đạo
Còn ta, ta sẽ sang đất nước Erêctê
Sống với Egée, con của Panđiông, trong
hạnh phúc đê huề
Còn anh, con người khốn nạn, anh sẽ
phải chết vô cùng khốn nạn
Xứng với tội mình, vì một mảnh xác con
tàu Argos đổ xuống
Dập trúng đầu, và anh sẽ tự chính
mắt mình
Chứng kiến những chuỗi dài hậu quả
phân minh
Của cuộc tình duyên mới đó!
JASON
Chao ôi! Cầu cho các thần nữ thần Erinny
và nữ thần Công lý
Chuyên báo thù tội ác thế gian
1.740- Hãy về ngay đây vật chết tươi nàng!
MÉDÉE
Ai nghe lời cầu của anh, thần linh hay
quỷ dữ?
Một kẻ phản bội, một ông chủ
vô lương, xảo trá?
JASON
Chao ôi! Chao ôi! Hạng đàn bà độc ác
giết con!
MÉDÉE
Hãy về cung đi, mà chôn xác “vợ hiền”!
JASON
Ta sẽ về sau khi đã mất hai đứa con
bất hạnh.
MÉDÉE
Nước mắt naỳ đã thấm vào đâu!
Hãy đợi tuổi già nua đến!
JASON
Ôi các con yêu dấu của ta ôi!
MÉDÉE
Đâu phải cho anh! Mà chỉ dấu yêu cho
mẹ chúng, muôn đời!
JASON
Cơ sao nàng lại nỡ giết con, khốn nạn!
MÉDÉE
1.750- Để mang lại cho anh muôn lần
bất hạnh!
JASON
Than ôi! Ta muốn được hôn lên
lần duy nhất cuối cùng
Trên làn da âu yếm của con thương.
Ôi! đau xót cho lòng ta biết mấy!
MÉDÉE
Bây giờ anh mới tỏ ý thương con như vậy.
Mới trò chuyện cùng con, nhưng trong
khoảnh khắc vừa qua,
Anh đã đang tâm từ bỏ chúng rồi mà!
JASON
Nhân danh các thần linh, cho ta được
sờ làn da mát mẻ!..
MÉDÉE
Không thể được! Chỉ là lời bay trong gió!
(cỗ xe bay biến)
JASON
Hỡi Thần vương…..
NỮ NHẠC TRƯỞNG:
Người bất hạnh. Anh chưa hiểu hết
1.760- Đau thương anh lớn biết dường bao,
Bằng không anh chẳng lẽ nào
Nói năng bình thản như hầu dửng dưng
JASON
Hỡi Thần Vương! Người nghe đó,
nàng vừa từ chối,
Đối xử cùng tôi bạc ác đến ngần nào?
Người đàn bà đã giết chết cn yêu,
Con sư tử cái! Ôi, bởi vì trước mắt
Chỉ có thể và chỉ còn được phép
Ta khóc con ta và gọi đến các thần,
Xin các thần hãy chứng giám công minh
Sau khi đã giết hai con vô tội
1.770- Nàng đã cấm không cho ta sờ tới
Và tự tay mình khâm liệm xác con!
Ước gì ta không sinh chúng giữa trần
Để giờ đây khỏi thấy chúng bị tay nàng
sát hại! (Jadông ra)
NỮ NHẠC TRƯỞNG
Thần vương ngự đỉnh Ôlem
Là người phân phát phận thường rủi may.
Bao sự việc trái lời ước nguyện
Được các thần thực hiện bổng dưng,
Điều ta trông đợi, chẳng mòng,
Mà điều không đợi rạch đường tới ngay…
1.780- Vậy đây kết thúc kịch này!
Hết
-----------
(1)- Các vở Andromaque, Hélène, Những nàng Bacchantes cũng kết thúc bằng câu này.
Nguồn: MÉDÉE. Bi kịch Hy lạp (Prométhée bị xiềng; Edipe làm vua; Antigone; Electre; Médée; Alceste). Hoàng Hữu Đản dịch theo bản tiếng Pháp Eschyle, théâtre complet, traduction, notices et notes par Émile Chambry, Garnier – Flammarion, Paris 1964”; và Les grands tragiques grecs của De Rochefort, collection des grands classiques français et étrangers, Paris V. Bản thảo của nhà văn Hoàng Hữu Đản gửi nhà văn Triệu Xuân.
www.trieuxuan.info
Đoạn Mêđê khóc con này (92 câu) cũng là một đỉnh cao trữ tình trong bi kịch Hy Lạp, ngang với đoạn Êlêctra khóc em (trong Êlêctra của Sophocle).
|