16 năm Mỹ bỏ cấm vận Việt Nam

Cách đây 16 năm, vào ngày 3-2-1994, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã quyết định bỏ cấm vận Việt Nam. Chỉ một năm sau đó, hai nước đã bình thường hoá quan hệ, chấm dứt 20 năm căng thẳng sau chiến tranh.

16 năm bỏ cấm vận và 15 năm bình thường hóa quan hệ, hai nước Việt Nam và Mỹ đã có bước phát triển nhanh chóng và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực. Năm nay, hai nước sẽ kỷ niệm 15 năm ngày bình thường hoá quan hệ. Đây sẽ là dịp để nhìn lại bước phát triển trong những năm qua để tạo tiền đề thuận lợi cho các năm tiếp theo.

Cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton giờ đây không còn là tổng thống Mỹ, nhưng những tình cảm mà ông dành cho Việt Nam vẫn hết sức đặc biệt. Đối với các nhà lãnh đạo Việt Nam, trong những cuộc thăm viếng song phương hay đa phương tại Mỹ, cũng đều dành thời gian để gặp gỡ vị tổng thống đặc biệt này.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, ông Lê Công Phụng cho rằng, sự kiện Mỹ bỏ cấm vận cho Việt Nam vào năm 1994 ngoài việc Mỹ nhìn nhận và đánh giá đúng về Việt Nam, điều đó còn có ý nghĩa hết sức quan trọng trong công cuộc đổi mới tại Việt Nam.

Thứ trưởng Lê Công Phụng, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Hợp chúng quốc Hoa Kỳ nói: “16 năm bỏ cấm vận và 15 năm bình thường hóa, quan hệ Việt Nam-Mỹ đã có những phát triển nhanh chóng trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là thương mại và giáo dục”.

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Michael Michalak trong cuộc trao đổi với phóng viên Truyền hình Việt Nam thường trú tại Mỹ cho rằng thời điểm hiện tại đang đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ trong quan hệ hai nước.

Ngài Michael Michalak, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Mỹ tại Việt Nam nói: “Tôi cho rằng, quan hệ song phương Mỹ - Việt hiện tại có thể nói là đã đạt đến mức cao nhất từ trước tới nay. Quan hệ giữa hai nước bắt đầu từ vấn đề tìm kiếm lính Mỹ mất tích trong chiến tranh Việt Nam, tiếp đó hai bên đã tích cực thúc đẩy đàm phán về Hiệp định thương mại song phương, việc Việt Nam gia nhập WTO. Đặc biệt sau chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng mùa hè 2008, quan hệ giữa hai nước đã được thúc đẩy lên một tầm cao mới với việc mở rộng thêm quan hệ trên rất nhiều lĩnh vực, trong đó có quân sự, môi trường, giáo dục đào tạo. Hiện tại, hai nước còn trao đổi, phối hợp với nhau rất nhiều lĩnh vực khác trong quan hệ song phương cũng như các vấn đề mang tầm khu vực và quốc tế”. 

Từng là những quốc gia đối địch, nhưng Việt Nam và Mỹ hiện cũng đã phát triển quan hệ về quốc phòng, một vấn đề vốn được coi là nhạy cảm giữa hai nước. Quan hệ này bắt nguồn từ sự hiểu biết và giúp đỡ lẫn nhau trong lĩnh vực nhân đạo, đặc biệt là hoạt động tìm kiếm người Mỹ mất tích trong chiến tranh Việt Nam.

Giờ đây, ngày càng có nhiều người Mỹ được tìm hiểu và tiếp cận văn hóa Việt Nam qua các cuộc trao đổi và giao lưu văn hoá giữa các đoàn nghệ thuật hai nước. Thông qua những hành động cụ thể, hai quốc gia vốn cách xa nhau về mặt địa lý đang ngày càng có sự gần gũi cần thiết để cùng thúc đẩy sự phát triển ổn định, thịnh vượng của mỗi nước trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, vì lợi ích của cả hai dân tộc. 

Đức Hoàng

vtv.vn

Quan hệ Mỹ-Việt rất tốt và sẽ tiếp tục cải thiện

Tướng James Logan Jones Jr., Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng thống Barack Obama, nhận định rằng quan hệ giữa hai nước hiện nay rất tốt và sẽ tiếp tục được cải thiện.
Nhận định trên được vị cố vấn an ninh đưa ra trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên thường trú TTXVN, Đài Tiếng nói Việt Nam và Đài Truyền hình Việt Nam tại Mỹ nhân dịp 15 năm Việt Nam và Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1995-12/7/2010).

Tướng Jones nói: "Tôi rất tự hào nói rằng mối quan hệ của hai nước hiện nay là rất tốt và chúng ta có đầy đủ lý do để hy vọng mối quan hệ này sẽ tiếp tục được cải thiện trong thời gian tới."

Ông đặc biệt nhấn mạnh tới quan hệ thương mại giữa hai nước, từ lúc chỉ là vài trăm triệu USD và đến nay đã đạt 16 tỷ USD. Theo ông, Chính phủ Mỹ đánh giá rất cao sự giúp đỡ của Chính phủ Việt Nam trong việc tìm kiếm người Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA).

Về những lĩnh vực ưu tiên trong mối quan hệ Mỹ-Việt trong thời gian tới, ông cho biết: "Tôi nghĩ chúng ta phải phát triển cân bằng, tùy thuộc vào việc thế giới thay đổi như thế nào. Có thể ở một số năm thì nhấn mạnh hợp tác về an ninh, những năm khác có thể nhấn mạnh hợp tác về thương mại. Tôi thấy rằng hai nước đã có mối quan hệ hữu nghị ngày càng phát triển, niềm tin cậy và tự tin mạnh mẽ cho nên theo tôi mối quan hệ giữa hai nước sẽ tiếp tục phát triển."

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN về vai trò của Việt Nam trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ cho rằng Việt Nam là đất nước thành công. Ông cũng cho rằng Việt Nam sắp thành một nước "có khả năng lãnh đạo không chỉ đối với những vấn đề lớn của khu vực mà còn về các vấn đề mà thế giới phải đương đầu."

Theo Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ, quan hệ Mỹ-Việt đóng vai trò quan trọng đối với an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương và ông cho rằng quan hệ về an ninh giữa hai nước cũng là một điểm sáng.

Ông cho biết sự phát triển hòa bình của các mối quan hệ giữa các nước tại vành đai Thái Bình Dương là một phần trong chiến lược quốc gia của Mỹ để làm cho thế giới an toàn hơn và yên bình hơn thông qua việc hiểu biết nhau hơn, chia sẻ quan điểm, và hợp tác rộng lớn hơn trong tất cả các chủ đề, không chỉ quan hệ về mặt quân sự.

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ nêu rõ an ninh trong thế kỷ 21 tập trung nhiều vào cách các nước xử lý vấn đề biến đổi khí hậu, vấn đề năng lượng và thương mại, và hợp tác trên lĩnh vực khoa học và giáo dục là những vấn đề mà hai nước cùng cần quan tâm. Ông nói: "Nếu chúng ta có thể thực hiện được hợp tác này thì chúng ta đều sẽ được hưởng lợi và phát triển thịnh vượng, cho nên tôi nghĩ rằng, tương lai của Mỹ và Việt Nam rất tươi sáng."

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN về việc liệu Tổng thống Mỹ Barack Obama có thăm Việt Nam trong thời gian tới hay không, ông James Jones bày tỏ hy vọng một ngày nào đấy Tổng thống Obama sẽ đến thăm Việt Nam vì "đó là điều quan trọng cần phải thực hiện".

News Archives
View all Quan hệ Việt Mỹ news
View the latest news
Embassy of Vietnam
1233 20th St NW, Suite 400 - Washington, DC 20036 - tel. 202.861.0737 begin_of_the_skype_highlighting              202.861.0737      end_of_the_skype_highlighting - fax 202.861.0917
info@vietnamembassy.us - consular@vietnamembassy.us

Giám đốc điều hành quĩ hòa giải và phát triển (FRD) John McAuliff:

Thay đổi lớn trong quan hệ Việt - Mỹ

Ông John McAuliff - giám đốc điều hành Quĩ hòa giải và phát triển (FRD - Mỹ) là một người theo dõi tình hình VN suốt nhiều thập niên qua. Đài truyền hình CNN đã mời ông bình luận và đánh giá về chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết sáng 23-6. Tuổi Trẻ đã có cuộc trao đổi với ông John McAuliff tại New York.

* Xin ông phân tích về những biến chuyển của mối quan hệ Việt - Mỹ?

- Ông JOHN MCAULIFF: Có thể thấy những thay đổi rất lớn trong quan hệ hai nước, không chỉ về mặt kinh tế mà còn về nhiều mặt khác. Ví dụ hiện cả hai đều muốn đảm bảo ổn định ở khu vực. Vấn đề Hồi giáo cực đoan là một vấn đề lớn ở Thái Lan, Philippines và Indonesia hiện nay. Cả ba nước này là các nước lớn ở ASEAN và đều đang gặp các vấn đề về bất ổn an ninh trong khi VN là nước lớn duy nhất không có những vấn đề này.

Trong mắt giới truyền thông

“Chủ tịch nước VN Nguyễn Minh Triết và Tổng thống Mỹ George Bush đã có trao đổi trực tiếp và cởi mở về nhiều vấn đề, trong đó gồm cả vấn đề kiểm kê những người Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA) và hậu quả dai dẳng của chất độc da cam... Hai bên cũng đã có sự nhất trí về nhiều vấn đề còn khác biệt”. (Los Angeles Times)

“Mối quan hệ thương mại đang ngày càng phát triển và mở rộng. Việc ký kết Hiệp định khung về thương mại và đầu tư (TIFA) sẽ là cơ sở cho các cuộc trao đổi chính thức về tự do buôn bán giữa hai nước. Chuyến thăm của Chủ tịch VN Nguyễn Minh Triết là bước đi mới nhất trong mối quan hệ đang phát triển mạnh giữa VN và Mỹ…”. (Washington Post)

“Quan hệ giữa hai nước đã thật sự thay đổi và sẽ không bao giờ trở lại kiểu quan hệ trước đây. VN cuối cùng đã tìm thấy chỗ đứng của mình ở Washington”. (The Nation, Thái Lan).  

HIẾU TRUNG (tổng hợp

Trong quan điểm của Mỹ về ổn định ở khu vực, VN - trên rất nhiều khía cạnh - là nơi tin cậy nhất về an ninh trong 30-40 năm tới. Ngoài ra, VN còn có vị trí rất quan trọng về địa lý - chính trị trong khu vực đối với nhiều nước lớn.

* Nếu phải so sánh giữa chuyến thăm của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết với những chuyến đi Mỹ trước đó của các lãnh đạo VN thì ông đánh giá ra sao?

- Chuyến thăm này của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết được chuẩn bị tốt hơn, tinh tế hơn trong rất nhiều vấn đề. Loạt bài bốn trang quảng bá về VN trên nhật báo lớn The Wall Street Journal có thể xem là một thành công và là một sự chuẩn bị rất tốt. 

Có một sự thay đổi lớn khi Chủ tịch nước đã có các cuộc gặp với rất nhiều lãnh đạo Thượng viện và Hạ viện Mỹ. Chủ tịch Nguyễn Minh Triết rõ ràng rất sẵn lòng trả lời các câu hỏi của phóng viên báo chí.

Ông cũng có nhiều hoạt động với công chúng hơn mà trong đó cho phép mọi người vào tự do, cho phép họ được nêu ra chính kiến và đặt các câu hỏi để trao đổi ý kiến.

Tôi đã đến dự một số sự kiện và thấy Chủ tịch nước điều hành các sự kiện này rất tốt. Chưa thể nói rằng đó là cuộc trao đổi thành công 100% nhưng rõ ràng có thể thấy ông là đại diện của một thế hệ lãnh đạo mới, những người quen thuộc, hiểu về lối sống, suy nghĩ của người Mỹ hơn.

* Ông có nghĩ rằng các vấn đề nhạy cảm mà hai bên còn khác biệt như tôn giáo, nhân quyền và việc một số nghị sĩ Mỹ đã đặt ra vấn đề này có thể khiến quan hệ hai bên bị ảnh hưởng không?

- Tôi không nghĩ như vậy. Còn rất nhiều điều quan trọng hơn trong quan hệ hai nước hiện nay, như các lợi ích về kinh tế, chính trị, chiến lược, văn hóa... Ngoài ra cộng đồng khoảng 2 triệu người Việt ở Mỹ cũng đều muốn quan hệ tốt hơn với VN. Và đó là những điều quan trọng giúp vượt qua những trở ngại trong quan hệ hai bên.

* Liệu cuộc chiến tranh VN còn có ảnh hưởng trong quan hệ hai nước không, thưa ông?

- Tôi nghĩ vấn đề đó ảnh hưởng đến chính người dân Mỹ nhiều hơn là người VN. Đất nước VN vẫn có truyền thống xây dựng mối quan hệ hòa bình hữu hảo với các nước từng bị họ đánh bại trong các cuộc đấu tranh chống xâm lược.

* Theo ông, đâu là dấu hiệu tích cực nhất trong chuyến đi lần này của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết? Phải chăng đó là việc ký Hiệp định khung về đầu tư và thương mại (TIFA)?

- Tôi nghĩ đó là cuộc gặp gỡ tại Nhà Trắng giữa hai nguyên thủ. Chuyến thăm của Tổng thống Bush tới VN gặp Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tháng 11-2006 cũng quan trọng như chuyến thăm của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết tới Mỹ lần này.

Đây là sự thừa nhận chính thức ở tầng mức cao nhất rằng quan hệ hai nước đã hoàn toàn bình thường hóa. Sự tái khẳng định của cả hai nhà lãnh đạo về quan hệ kinh tế, giáo dục, văn hóa… là nền tảng để cả hai phát triển hơn nữa quan hệ hợp tác song phương. Việc ký TIFA là một nền tảng lâu dài cho hợp tác kinh tế song phương sau này.

Một số người có nói về việc Tổng thống Bush không có tiệc tối với Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, nhưng bản thân tôi biết rằng ông Bush rất ít khi có các bữa tiệc tối như vậy, khác ông Bill Clinton - người thường thích các buổi tiệc tùng như thế.

Tổng thống Mỹ có nói về chuyện chất độc da cam. Dù rằng quốc hội mới là nơi chuẩn chi số tiền nhưng việc Tổng thống Bush trực tiếp xác nhận vấn đề này với báo chí là một sự xác nhận về nguyên tắc Chính phủ Mỹ đã nhận thấy rằng nên làm gì. Chỉ là một khoản tiền nhỏ nhưng là dấu hiệu rất quan trọng.

* Xin ông đánh giá cảm nhận về cá nhân Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết?

- Thực tế thì tôi chưa có dịp gặp cá nhân với Chủ tịch Nguyễn Minh Triết. Nhưng qua những gì từng chứng kiến tại các cuộc tiếp xúc do các tập đoàn AIG và Asia Society tổ chức, tôi thấy Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã thể hiện rất tốt vai trò của mình.

Ông có sức hấp dẫn cá nhân, giao tiếp tốt với cử tọa và những phát biểu luôn có thông tin. Ông biết cân bằng giữa những thực tế khó khăn của VN và những tiềm năng mà VN đang có. Đó là một cách hết sức thông minh.

Ngay cả những vấn đề rất nhạy cảm như nhân quyền khi được đặt ra ông cũng trả lời rất thẳng thắn, cởi mở. Ngay cả khi có một người quá khích ở sự kiện do Asia Society tổ chức thì Chủ tịch Nguyễn Minh Triết vẫn giữ được sự bình tĩnh và đã có cách xử lý rất tốt.

“Nếu nhìn lại chuyến đi này, có thể thấy cả hai nước đều có quyết tâm rất lớn để tiếp tục quá trình đã được bắt đầu bởi Bill Clinton bằng việc gỡ bỏ lệnh cấm vận, bình thường hóa quan hệ ngoại giao, bước đầu đề cập các vấn đề chất độc da cam. Nay Tổng thống George Bush tiếp tục quá trình này. Về mặt kinh tế, chính trị và một số vấn đề chính trị khác thì cả hai nước ngày càng xích lại gần nhau hơn”.                          

JOHN MCAULIFF

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết kết thúc tốt đẹp chuyến thăm Mỹ

Đêm 24-6, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và phu nhân cùng đoàn đại biểu VN đã về đến Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ. Từ trên máy bay trên đường về nước, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã gửi điện cảm ơn Tổng thống G. Bush và phu nhân.

Đánh giá về kết quả chuyến thăm, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cho biết hai nhà lãnh đạo VN và Mỹ đã có sự nhất trí với nhau trên nhiều vấn đề, nổi bật là mong muốn tăng cường quan hệ hữu nghị, đoàn kết giữa hai nước, hai dân tộc VN và Mỹ. Hai bên đã đi đến nhất trí tăng cường hoạt động giao lưu ở các ngành, các cấp; tăng cường hợp tác kinh tế - thương mại nhằm tạo điều kiện cho hàng hóa VN có cơ hội vào thị trường Mỹ nhiều hơn, đồng thời thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư Mỹ đến với VN. Ngoài ra, hai bên cũng nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - kỹ thuật, giáo dục, y tế, giúp đỡ bệnh nhân HIV/AIDS, các vấn đề nhân đạo, đặc biệt là giúp đỡ những người bị nhiễm chất độc da cam/dioxin, tẩy độc các vùng bị ô nhiễm chất độc dioxin.

Về những vấn đề còn khác biệt trong quan hệ hai nước, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cho biết trong cuộc hội đàm với Tổng thống George W. Bush cũng như các cuộc gặp với các nhà lãnh đạo tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ, hai bên đã trao đổi thẳng thắn, cởi mở những vấn đề lớn cùng quan tâm; nhất trí cho rằng cần tăng cường trao đổi, đối thoại để có sự cảm thông, chia sẻ với nhau.

Với cộng đồng người VN ở Mỹ, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết gửi đến bà con thông điệp: VN luôn quan tâm đến đồng bào ở nước ngoài nói chung và Mỹ nói riêng. Chuyến thăm có chặng dừng chân ở quận Cam (bang California) là nhằm khẳng định Nhà nước VN mong muốn gặp gỡ với đồng bào đang sinh sống tại Mỹ, mong muốn xây dựng sự hiểu biết, tình đoàn kết, và đặc biệt là mong muốn đồng bào hội nhập tốt hơn, thành đạt hơn ở Mỹ. Chủ tịch nước nói: “Tôi mong đồng bào ta ở Mỹ có cuộc sống ổn định, thành đạt, hòa nhập ngày càng tốt hơn vào đời sống xã hội Mỹ; luôn luôn hướng về Tổ quốc, tham gia xây dựng đất nước, làm nhịp cầu nối tình hữu nghị giữa hai dân tộc VN và Mỹ”.

* Trước đó, sáng 23-6 giờ địa phương, tại thành phố Los Angeles, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã dự Diễn đàn doanh nghiệp VN - Mỹ do Phòng Thương mại và công nghiệp VN phối hợp với Hội Doanh nghiệp VN tổ chức; tiếp đại diện 20 tập đoàn kinh tế lớn ở vùng bờ Tây nước Mỹ.

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nhấn mạnh: đối với VN, bang California là địa bàn quan trọng về thương mại, đầu tư tài chính, khoa học công nghệ, du lịch... Chủ tịch nước nêu rõ: với mục tiêu đưa quan hệ VN - Mỹ phát triển ổn định và hiệu quả trong những năm tới, VN mong muốn có bước đột phá mới cả về chiều rộng và chiều sâu trong quan hệ kinh tế với Mỹ, mong muốn Mỹ trở thành đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu, không chỉ về thị trường hàng hóa mà cả về chuyển giao công nghệ, cung cấp nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý và đào tạo chuyên gia. Ngược lại, các đối tác Mỹ có thể tham gia trực tiếp vào quá trình đổi mới ở VN và tìm thấy ở VN một thị trường ổn định, an toàn và đầy tiềm năng.

* Cũng trong sáng 23-6 giờ địa phương, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã tiếp ngài Fabian Nunez, chủ tịch hạ viện bang California. Ngài chủ tịch hạ viện Nunez khẳng định bang California mong muốn tăng cường và mở rộng quan hệ với VN, không chỉ về thương mại - kinh tế, mà còn cả ở các lĩnh vực khác như khoa học - kỹ thuật, công nghệ cao, văn hóa - xã hội...; và hứa sẽ thúc đẩy và khuyến khích giới doanh nghiệp bang California sang VN tìm hiểu thị trường và môi trường đầu tư, kinh doanh.

* Chiều 23-6 (sáng sớm 24-6 giờ Hà Nội), trước khi rời Los Angeles, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã trả lời phỏng vấn một số tờ báo Việt ngữ tại bang California; đến thăm gia đình Việt kiều Nguyễn Minh Tiến hiện đang sinh sống tại quận Cam.

TTXVN

THANH TUẤN thực hiện (Từ Irvington, New York)

 Cuộc nói chuyện lịch sử ở quận Cam

Ba cái nhất

Phòng khánh tiết có sức chứa 1.000 người của St. Regis Resort tối 22-6 đông kín bà con Việt kiều.

Hai đại diện kiều bào của quận Cam khi đọc bài chào mừng Chủ tịch nước có đề cập ba cái nhất của Chủ tịch nước với chuyến thăm này: Chủ tịch nước VN đầu tiên đến thăm Mỹ kể từ sau chiến tranh, Chủ tịch nước VN đầu tiên đến thăm quận Cam ở bang California, và lần đầu tiên “dám” đối thoại trực tiếp với hơn 1.000 Việt kiều mặc dù ở ngay đây có những cuộc biểu tình, chống đối và nhiều người đối lập rất phức tạp.

Trong bài phát biểu của mình, sau khi thông báo với kiều bào về cuộc gặp với Tổng thống Bush diễn ra trước đó, Chủ tịch nước nói với bà con:

“Lúc đến khách sạn, tôi nhìn thấy bên kia đường có một số đồng bào ta đang biểu tình phản đối. Thật lòng tôi thấy thương họ, muốn tới mời họ cùng vào trong này để nghe, để đối thoại, để hiểu nhau. Rất tiếc là do các qui định lễ tân nên tôi không được làm điều đó.

Tôi muốn nhấn mạnh với bà con ở đây rằng Đảng và Chính phủ VN không bao giờ thành kiến với số bà con này. Chúng tôi luôn muốn lắng nghe họ, giải thích với họ để hai bên hiểu nhau hơn, cùng sát cánh bên nhau xây dựng một nước VN giàu mạnh”.

Và trên hết Chủ tịch kêu gọi: “Vì tất cả những điều đó, một lần nữa tôi nhắn nhủ bà con: Hãy vì quê hương mình, dân tộc mình mà quên quá khứ đi, bỏ qua mọi tị hiềm đi. Tâm nguyện này không phải chỉ của riêng tôi mà là tâm nguyện chung của đất nước, của Đảng, của nhà nước Việt Nam”.

Bài nói chuyện của Chủ tịch nước kết thúc trong tiếng vỗ tay nhiệt liệt của bà con kiều bào, nhiều ánh mắt đỏ hoe vì xúc động, vì tình kết nối đồng bào, đất nước bấy lâu có những khi bị quên lãng bởi những bất đồng, bởi những khác biệt giờ lại được hàn gắn lại. Từ bục diễn đàn bước xuống, Chủ tịch nước được rất đông bà con ào đến vây kín xin bắt tay, chụp ảnh lưu niệm…

"Tôi nhớ có trên dưới 20 lần vỗ tay. Tôi từng dự nhiều hội nghị lớn nhỏ nhưng chưa thấy hội nghị nào cảm động, gây cuốn hút, gây xúc động nhiều cho người dự đến vậy. Những câu nói rất chân tình, xuất phát từ chính trái tim của người lãnh đạo đã đi vào lòng người"

Ông LÊ HÙNG DŨNG nhớ lại

"Tôi phản bội... vì trung thành với dân tộc”

Ông Nguyễn Cao Kỳ, người lên phát biểu ngay sau đó cũng không giấu nổi xúc động. Mọi người thấy ông rơi nước mắt và phải một lúc mới bình tĩnh nói được.

“Tôi từng nghĩ rằng đến đây để nghe những lời dạy dỗ, nghe những lời sáo rỗng của những người cầm quyền mà tôi từng nghe khắp nơi..., nhưng hôm nay tôi thật sự xúc động khi nghe bài phát biểu vừa rồi”.

Dừng một chút, ông nói: “Ở đây có rất nhiều sĩ quan, tướng có, tá có, chỉ huy các lực lượng thời dưới quyền của tôi. Một số trong họ nói rằng tôi phản bội lại họ. Tôi đã nói với họ và hôm nay tôi cũng khẳng định lại: Đúng, tôi chấp nhận phản bội một số người vì tôi luôn luôn trung thành với dân tộc… Mọi người giờ hiểu rằng không hề có chuyện người bên này hay người bên kia, mà tất cả chỉ còn cùng là con của nước Việt, cùng phải chung tay xây dựng quê hương”.

“Tướng râu kẽm” vẫn giữ phong thái hào sảng kiểu con nhà lính của mình: “Từ trước tới giờ tôi vẫn cho rằng mình là người hùng biện. Tôi rất nổi tiếng trong khoa ăn nói và chưa khâm phục ai bao giờ, nhưng hôm nay tôi phải khâm phục ngài Chủ tịch. Lời nói của ông thật sự xuất phát từ trái tim của một người yêu nước”.

Buổi gặp gỡ tối đó kết thúc quá 22g nhưng vẫn còn rất đông đảo bà con Việt kiều nán lại để bàn bạc, nói chuyện đến quá khuya. Họ kể có nhiều người khi đến dự vẫn giữ thái độ đối lập, căng thẳng, nhưng sau đó bị thuyết phục từ buổi nói chuyện với Chủ tịch nước. Thái độ của họ khi đến khác và đến lúc ra về là một thái độ khác. 

THANH TUẤN ghi

Những chuyện chưa kể trong chuyến thăm Hoa Kỳ của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết:

Đọc thơ Tố Hữu bên bờ sông Potomac

Những câu chuyện dưới đây được ghi lại qua lời kể của ông Lê Hùng Dũng, chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Vàng bạc - đá quí Sài Gòn (SJC), tháp tùng đoàn Chủ tịch nước thăm Hoa Kỳ.

Tặng đàn bầu cho Tổng thống Bush

Tổng thống Bush từng thích thú khi nghe biểu diễn đàn bầu VN trong buổi chiêu đãi tại hội nghị APEC ở Hà Nội tháng 11-2006.

Ông không hiểu vì sao cây đàn chỉ có một dây vẫn có thể trình bày được các bài dân ca Mỹ, các bản nhạc tango, nhạc Mỹ Latin, nhạc châu Âu cổ điển… Sau đó ông lên sân khấu để xem cây đàn bầu và nói: “Làm sao tôi có được cây đàn bầu này?”. 

Trong chuyến thăm Mỹ, đoàn của Chủ tịch nước đã tặng ông Bush món quà này. Khi nghe tiết lộ chuyện đó, ông Bush đã phá thông lệ ngoại giao thông thường của Nhà Trắng (không công bố công khai món quà tặng) và đề nghị xem ngay món quà.

Mở ra, ông cầm đàn bầu đứng lên và kéo đàn như cây cello. Phía VN giải thích không phải đánh đàn như thế và mời người ra gảy đàn cho ông xem. Tỏ ra rất thích thú, ông Bush nói chắc sẽ phải học và đề nghị VN gửi chuyên gia tới dạy ông về đàn bầu.

Sông Potomac và Norman Morrison

Sáng 22-6, từ 8g-11g (thời điểm trước khi hội đàm với Tổng thống George Bush), Chủ tịch nước yêu cầu không bố trí thời gian tiếp xúc bất kỳ ai để đến bờ sông Potomac. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng khá ngạc nhiên với yêu cầu đó.

Chỉ đến khi đoàn xe đến bờ sông bên phần đất của Washington D.C, xuống xe, Chủ tịch nước mới nói rằng đến đây để tưởng nhớ Norman Morrison, người đã tự thiêu trước Lầu Năm Góc ngày 2-11-1965 để phản đối chiến tranh VN.

Thực tế thì điểm tự thiêu của Norman Morrison nằm phía bờ bên kia sông Potomac (bang Virginia). Khi đó ông Morrison chọn cánh phía đông của Lầu Năm Góc, nơi có văn phòng làm việc của Bộ trưởng McNamara. Ông đến bên hàng rào, đặt cô con gái út một tuổi tên Emily bên bờ hè và viết lá thư cho vợ. Về sau, khi nhớ lại sự kiện này, McNamara viết: “Cái chết của Morrison là một thảm họa không chỉ cho gia đình anh mà cho cả tôi và nước Mỹ. Đó là lời phản đối rõ ràng nhất trước hành động hủy diệt cuộc sống người dân VN và rất nhiều binh sĩ trẻ Mỹ”.

Sự kiện đó rất ít người trong đoàn biết hoặc nhớ nhưng lần đầu tiên tới thăm Mỹ, trước buổi gặp Tổng thống Bush - một dấu mốc mới trong quan hệ hai nước, Chủ tịch nước vẫn nhớ đến ông Morrison. Đó là một cử chỉ hết sức nhân văn và hết sức thiêng liêng. Anh em trong đoàn đi theo đều rất cảm động.

Chủ tịch nước khi đó đã đọc lại một đoạn trong bài thơ của Tố Hữu:

… Emily con ơi
Trời sắp tối rồi
Cha không bế con về được nữa
Khi đã sáng bừng lên ngọn lửa
Đêm nay mẹ đến tìm con
Con sẽ ôm lấy mẹ mà hôn
Cho cha nhé
Và con
hãy nói giùm với mẹ
Cha đi vui
Xin mẹ đừng buồn…

(Emily con ơi - Tố Hữu)

Sau đó đoàn xe của Chủ tịch nước chạy một vòng sang bên bờ sông Potomac ở phía bang Virginia. Đại sứ Nguyễn Tâm Chiến ngồi cùng trên xe của Chủ tịch nước khi đó có đề nghị đoàn xe chạy chậm lại để có giây phút thiêng liêng tưởng nhớ đến người bạn lớn của VN.

Từ ngạc nhiên chuyển thành cảm động

Tại cuộc gặp ở Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Bush tiếp Chủ tịch Nguyễn Minh Triết rất niềm nở. Chủ tịch nước và Tổng thống Bush đã có ba lần gặp nhau tại hội nghị APEC ở Hà Nội. Cả hai đã trao đổi với nhau các vấn đề gai góc nên đều rất thẳng thắn, cởi mở.

Chủ tịch nước có hỏi là vì sao VN đã gia nhập WTO rồi mà Mỹ vẫn kiểm soát chặt chẽ vấn đề dệt may. Tổng thống Bush rất ngạc nhiên và đã quay sang hỏi Bộ trưởng thương mại Carlos Gutierrez.

Bộ trưởng thương mại Mỹ giải thích rằng đúng là có cam kết đó nhưng hiện do “nhập khẩu hàng dệt may của VN tăng rất nhanh, so với cùng kỳ tăng 26-30%/năm do đó cũng gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và thị trường Mỹ nên Bộ Thương mại muốn kiểm soát lại”. Chủ tịch nước khi đó đề nghị những gì trong WTO có là phải thực hiện cho đúng, đặc biệt Mỹ phải giúp đỡ VN vì VN là nước nhỏ.

Chủ tịch nước sau đó nhắc chuyện tới thăm gia đình ông Paul Breaux trồng nho ở bang Virginia, nơi ông được tiếp đón như người bạn thân tình vào buổi sáng 21-6. Nhắc lại tình cảm trìu mến, quyến luyến của người nông dân Mỹ, Chủ tịch hỏi ông Bush: “Người dân Mỹ thân thiện đến vậy, còn Chính phủ Mỹ thì sao?”.

Cuộc nói chuyện sau đó xoay sang chuyện... biểu tình ở nước Mỹ. Ông Bush than phiền rằng ngay ở Mỹ ông cũng bị biểu tình liên tục; còn khi đi công du nước ngoài tới đâu ông cũng bị phản đối. Chủ tịch nước vui vẻ nhắc nhớ rằng khi sang VN ông Bush không hề bị biểu tình.

Ông Bush cười thừa nhận: “VN là đất nước hết sức thân thiện”. Ông kể ông và bà Laura khi tới VN từng rất lo lắng vì không rõ với những quá khứ chiến tranh như vậy, người VN sẽ đối xử với họ ra sao.

Tuy vậy hai ngày ở VN, ông đi từ chỗ ngạc nhiên chuyển thành rất cảm động khi thấy người VN hết sức thân thiện, cởi mở đi đâu cũng có nụ cười. Họ chào đón người Mỹ hết sức chân thành. Ông Bush thừa nhận: “Tôi thấy về vấn đề này người Mỹ không bằng VN”.

THANH TUẤN ghi

Sợi dây vô hình

Trong tiệm phở ở gần khu hãng xưởng tại thành phố Irvine, giờ ăn trưa đông đảo thực khách, cả người Mỹ lẫn Việt, ồn ào tiếng động.

“Anh có trông chờ gì ở chuyến đi của Chủ tịch nước sang Mỹ không?” - tôi gặng hỏi anh bạn N.T.A., chuyên gia một công ty sản xuất dụng cụ y khoa.

Anh bạn nhìn tôi, hơi có chút ngạc nhiên. “Chính trị nước Mỹ này là gì, cứ nhìn vào các cuộc tranh cử thì thấy. Người ta chỉ cố gắng thỏa mãn từng nhóm quyền lợi đóng tiền ủng hộ tranh cử cho họ thôi. Trên đường dài, quyền lợi kinh tế của Mỹ sẽ quyết định hết. Tôi chỉ mong người lãnh đạo đất nước mình nhìn thấy mọi sự để biết cách đối phó, bảo vệ quyền lợi của người dân mình. Cái gì người ta chưa biết thì phải giải thích cho người ta biết. Cái gì mình còn kém thì phải lo sửa để còn đi đồng hành với các nước khác”.

Câu trả lời của anh bạn N.T.A làm tôi suy nghĩ mãi trên con đường về nhà buổi chiều tan sở. Xa lộ 405 đông đảo xe cộ, trời mùa hè Cali nắng gắt, tôi rẽ vào khu Little Sài Gòn, vừa đi chợ vừa tránh kẹt xe.

Cửa hàng quen, có ông chủ trước là cựu quân nhân quân đội miền Nam, mới mở vài năm nay nhưng làm ăn rất khấm khá, không “tưng bừng khai trương, âm thầm đóng cửa” như một số cửa hàng khác trong vùng. Gặp ông đang đứng trước gian hàng hải sản, xem tôm mới nhập về. Sau vài câu xã giao, tôi hỏi: “ông chủ tịch Triết sang đây, anh có ý kiến gì không?”.

Ông chủ cười: “Thì tui cũng muốn cho sự buôn bán làm ăn của mình dễ dàng hơn. Mình muốn mua hàng của người mình mà nhiều khi còn khó khăn. Tui có mấy anh em ở bên đó rủ làm ăn này kia nhưng chưa biết tính sao. Đợi coi mấy công ty lớn vô, luật lệ rõ ràng đâu đó rồi mình tính. Người mình có cách làm ăn của mình mà".

Thái độ của ông chủ này cũng giống như của một số người mà tôi được biết. Thầm lặng, thái độ của họ được biểu lộ dưới nhiều hình thức, từ đơn giản như đi về VN, như tìm mua hàng hóa VN, như đóng góp cho sự phát triển của VN.

Vấn đề chỉ còn là làm sao cho họ có được cơ hội để dễ dàng thực hiện những điều đó. Sợi dây vô hình luôn quấn chặt lấy những người Việt xa xứ.

THANH TÂM (California)

Tuoitre.vn

Quan hệ Việt - Mỹ đã sẵn sàng cho một thời kỳ mới?

Nguyễn Khanh, phóng viên đài RFA

Giới thạo tin tại Washington cho hay tuần rồi, chính phủ Hoa Kỳ đã đề nghị với Việt Nam xúc tiến việc bắt đầu vòng thảo luận đầu tiên để lập cơ chế đối thoại mới về chính trị, quốc phòng cũng như trao đổi thường xuyên và sâu sắc hơn về những vấn đề liên quan đến chiến lược và an ninh.

Mối bang giao Việt - Mỹ đã có nhiều tiến triển trong những năm gần đây cả về kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa. Sau hàng chục năm gián đoạn, tàu hải quân Mỹ đã nhiều lần cập cảng Sài Gòn, Đà Nẵng, Hải Phòng trong các chuyến viếng thăm hữu nghị.

Trước biến chuyển được các nhà quan sát gọi là mới lạ và đáng chú ý này, Ban Việt Ngữ chúng tôi đã phỏng vấn Giáo Sư Nguyễn Mạnh Hùng, một chuyên gia về quan hệ Việt-Mỹ.

Mỹ muốn thúc đẩy hợp tác với VN

Nguyễn Khanh: Hoa Kỳ đã chính thức gởi đề nghị cho Việt Nam để bắt đầu vòng thảo luận đầu tiên (lập cơ chế đối thoại mới về chính trị, quốc phòng, và chính sách nhằm trao đổi thường xuyên và sâu sắc hơn về các vấn đề chiến lược và an ninh). Như vậy, rõ ràng Washington đã đi bước trước. Giáo sư có ngạc nhiên không?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Nếu nói là hoàn toàn ngạc nhiên thì không đúng, mà nói là không ngạc nhiên chút nào cũng không đúng. Nếu ta theo rõi tiến trình quan hệ Mỹ-Việt, thì đề nghị của Mỹ chỉ là tiếp nối tự nhiên của mối quan hệ ấy và thái độ của Mỹ.

Quan hệ Mỹ-Việt đi từ bình thuờng hóa quan hệ ngoại giao đến hợp tác kinh tế-thương mại. Việc còn lại chỉ là củng cố quan hệ quân sự.

Trong lãnh vực này, phía Mỹ đã đi truớc nhiều lần trước đáp ứng do dự của Việt Nam. Bộ truởng quốc phòng Mỹ thời Clinton, ông Cohen, là nhà lãnh đạo quân sự cao cấp nhất của Mỹ đề nghị viếng thăm Việt Nam, chuyến đi của ông chỉ được thực hiện sau nhiều lần trì hoãn.

Sáng kiến này của Mỹ đưa ra trong thời điểm nước Mỹ bận rộn về nhiều việc và chỉ hơn một tháng sau chuyến viếng thăm của Thủ tuớng Dũng không phải là điều đáng ngạc nhiên nhưng có một ý nghĩa đặc biệt.

GS Nguyễn Mạnh Hùng

Mỹ đề nghị cho hải quân Mỹ tìm kiếm lính Mỹ mất tích trên biển ở ngoài khơi Việt Nam; đề nghị này cũng chỉ được phía VN đồng ý sau nhiều trì hoãn. Gần đây, Mỹ đề nghị thao diễn hải quân chung để cứu tàu bị nạn mà VN chưa đáp ứng.

Lần này, trong thông cáo chung nhân chuyến thăm Mỹ của Thủ tuớng VN Nguyễn Tấn Dũng, hai bên đã đồng ý “lập cơ chế đối thoại mới về chính trị-quốc phòng và chính sách nhằm tăng cuờng sự trao đổi thuờng xuyên và sâu sắc hơn về các vần đề chiến luợc và an ninh.”

Đề nghị cũa Mỹ là hành động tự nhiên để thực hiện và định chế hóa sự cộng tác mà hai bên đã đồng ý. Sáng kiến này của Mỹ đưa ra trong thời điểm nước Mỹ bận rộn về nhiều việc và chỉ hơn một tháng sau chuyến viếng thăm của Thủ tuớng Dũng không phải là điều đáng ngạc nhiên nhưng có một ý nghĩa đặc biệt.

Nguyễn Khanh: Bước kế tiếp là bước của Việt Nam. Bước đi này như thế nào?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Trong chuyến thăm Hoa Kỳ tháng 6 vừa qua, ông Dũng đã đạt đuợc hai điều quan trọng trong quan hệ quốc phòng của hai nuớc. Thứ nhất, hai bên đồng ý lập “cơ chế đối thoại mới về chính tri-quốc phòng và chính sách nhằm tăng cuờng sự trao đổi thuờng xuyên và sâu sắc hơn về các vần đề chiến luợc và an ninh”.

Thứ hai, được Mỹ tuyên bố ủng hộ “chủ quyền quốc gia, an ninh, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam,” dù lời tuyên bố quan trọng này chỉ đuợc coi như là một “tái khẳng định,” nghĩa là không có gì mới, và được chôn vùi trong một đoạn văn lạc lõng rõ rệt, là đoạn “hai nhà lãnh đạo hài lòng trước những thành công của người Hoa Kỳ gốc Việt”.

Có liên hệ gì giữa thành công của nguời Hoa Kỳ gốc Việt với cam kết của Mỹ ủng hộ toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam? Hai điểm trong thông cáo chung này rõ rệt là do ý muốn của Việt Nam, thể hiện một nước cờ ngoại giao quyết liệt. Ông Dũng không thể chấp nhận những điều này mà không có sự ủy nhiệm của Bộ Chinh Trị.

Mỹ hiểu rõ nhu cầu của Việt Nam phải lưu tâm đến phản ứng của Trung Quốc, và đã tìm cách thích ứng với nhu cầu này. Bằng chứng là trước khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đi tham dự hội nghị ở Singapore, ông đã ngỏ ý thăm Việt Nam để củng cố quan hệ quốc phòng, nhưng vì VN trả lời quá trễ, nên chuyến đi bị hủy.

Phụ tá ngoại trưởng Mỹ, Christopher Hill, mời Thủ tướng VN thăm Mỹ từ nhiều tháng trước, sự trả lời chậm trễ của phía Việt Nam suýt nữa đã làm cho chuyến đi bị hủy, nhưng mặc dầu nghị trình ngoại giao dày đặc của Mỹ trong thời gian tranh cử TT, phía Mỹ đã cố gắng sắp xếp để tiếp ông Dũng.

Mỹ đã thông cảm và nhân nhượng như thế. Nay hai bên đã cam kết long trọng lập cơ chế đối mới về chính trị-quốc phòng, Mỹ chỉ đưa ra đề nghị thực hiện cam kết này mà nếu Việt Nam không đáp ứng thì Mỹ phải hiểu rằng các nhà lãnh đạo Việt Nam chia rẽ và sợ Trung Quốc đến nỗi không dám hành động độc lập để thực hiên cam kết của chính mình, khác hẳn với thái độ của các nước Đông Âu chịu ảnh huởng của Nga Xô trước kia, như Hung, Ba Lan, Tiệp, Lỗ, Ukraine, và Georgia.

Không đáp ứng tích cực trước đề nghị của Mỹ còn đưa ra một tín hiệu không tốt cho các hãng dầu mới ký khế uớc tìm kiếm và khai thác dầu khí trong vùng lảnh hải của Việt Nam, và sẽ ảnh hưởng đến thái độ của họ và chính quyền Mỹ đối với sự phản kháng của Trung Quốc.

Yếu tố TQ trong quan hệ Việt-Mỹ

Việt Nam đã đá banh sang phần sân của Mỹ qua chuyến đi của ông Dũng với cái thông cáo chung nói trên. Mỹ đá banh trả lại bằng đề nghị bắt đầu vòng thảo luận chiến lược đầu tiên. Vấn đề là VN có muôn chơi banh tiếp hay không. Việt Nam có muốn và có khả năng nâng tầm thảo luận chiến lược với Mỹ hay không?

GS Nguyễn Mạnh Hùng

Nguyễn Khanh: Thưa Giáo sư, yếu tố Trung Quốc ảnh hưởng gì đến quan hệ Việt - Mỹ, và ảnh hưởng gì đến quyết định của Việt Nam nói riêng trước đề nghị của Hoa Kỳ?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Cả Mỹ và Việt Nam đều phải để ý đến phản ứng của Trung Quốc. Mỹ là một siêu cường nên, trong chính sách ngoại giao có nhiều chọn lựa hơn. Mỹ muốn tăng cường quan hệ với Việt Nam, muốn VN là một thành phần trong thế đa cực ở Á châu, nhưng không muốn có những hành động làm TQ cảm thấy bị khiêu khích một cách không cần thiết.

Việt Nam là một nước nhỏ ở sát nách một TQ khổng lồ nên không thể có thái độ khiêu khích đối với TQ nhưng cũng phải cố bảo vệ độc lập chính trị và vẹn toàn lãnh thổ.

Trong khi ấy thì TQ vừa không muốn VN thoát khỏi ảnh hưởng của mình mà quá thân thiện với Mỹ vừa quá tham lam trong tranh chấp chủ quyền lãnh thổ.

Vì thế, tuy VN tuyên bố theo chính sách ngoại giao đa phương, đa diện, làm bạn với mọi quốc gia không phân biệt thể chế chính trị, nhưng trong nhiều năm không dám thi hành chính sách này đến nơi đến chốn để thoát vòng kiềm tỏa của TQ, và đi gần lại với Mỹ.

Giữa TQ và Mỹ đã có những thảo luận chiến lược rồi. Việt Nam cũng đã có thảo luận chiến lược với một số nước khác. Bây giờ một cánh cửa mở ra nước Mỹ. Vì thế, cách phản ứng của VN đối với đề nghị mới của HK là tín hiệu cho HK uớc tính khả năng và quyết tâm hành động độc lập của VN trước áp lực tất nhiên phải có từ phía TQ.

Việt Nam đã đá banh sang phần sân của Mỹ qua chuyến đi của ông Dũng với cái thông cáo chung nói trên. Mỹ đá banh trả lại bằng đề nghị bắt đầu vòng thảo luận chiến luơc đầu tiên. Vấn đề là VN có muôn chơi banh tiếp hay không. Việt Nam có muốn và có khả năng nâng tầm thảo luận chiến luợc với Mỹ hay không?

Những trở ngại còn lại

Nguyễn Khanh: Thành phần bảo thủ trong giới lãnh đạo Cộng Sản Việt Nam thường nói “phải lấy bài học quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng Hòa khi chơi với Mỹ”. Giáo sư cũng rõ, suy nghĩ này vô hình chung làm tăng thế lực của Trung Quốc với nền chính trị Việt Nam. Về Việt Nam, nhận định của Giáo Sư như thế nào?

Quyền lợi của cả Mỹ lẫn Việt Nam đòi hỏi sự thay đổi hòa bình, không có xáo trộn. Hiểu theo nghĩa ấy, thì Việt Nam không có lý do gì mà lo ngại về diễn biến hòa binh.

GS Nguyễn Mạnh Hùng

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Lập luận đó không hẳn đúng. Đúng, Mỹ bỏ VNCH vì sau nhiều năm chiến tranh, việc tiếp tục giúp VNCH tốn quá và không được dân Mỹ ủng hộ. Nhưng Mỹ đâu có bỏ Đài Loan và Hàn quốc khi họ gặp khó khăn?

Một trong những ý nghĩa quan trọng nhất của Thông cáo chung Thượng Hải năm 1972 là Mỹ và Trung Quốc đã quyết định sát cánh với nhau, không chống nhau để cùng đối phó với Nga Xô. Do đó, VN lúc ấy đã mất tầm quan trọng chiến luợc và không còn là nơi hai bên phải sống chết tranh giành ảnh huởng nữa. Mỹ và Trung Quốc chỉ giúp miền Bắc và miền Nam trong một giới hạn nào đó thôi.

Nếu miền Bắc thất bại trong việc giải phóng miền Nam thì TQ cũng chấp nhận. Còn nếu VNCH thất bại trong việc tự phòng vệ thì Mỹ cũng bỏ luôn. Chính sách của Mỹ tùy thuộc vào khả năng và tầm quan trọng của đồng minh hay quốc gia đối tác. Trung Quốc cũng cư xử như vậy: họ đã bỏ Khmer Đỏ.

Bài học có thể rút ra là, từ khi có chủ thuyết Nixon, đối với các quốc gia Á châu mà quyền lợi chiến lược của Mỹ không cao thì Mỹ chỉ yểm trợ hậu cần cho những quốc gia nào có khả năng tự chiến đấu.

Đó là lý do tại sao Mỹ bỏ VNCH mà lại bảo vệ Đài Loan và Hàn quốc vì đây là hai quốc gia giàu có về kinh tế, hùng mạnh về quân sự, dân chủ về chinh trị, và độc lập đối với Trung Quốc nên được đại đa số người Mỹ ủng hộ.

Nguyễn Khanh: Còn “diễn biến hòa bình” thì sao? Liệu có nên xem đây là trở ngại khiến Hà Nội và Washington khó có thể đến gần với nhau hay không?

GS Nguyễn Mạnh Hùng: Không nhất thiết. Theo định nghĩa của Hà Nội, diễn biến hòa bình là một âm mưu của Mỹ lật đổ chế độ cộng sản Việt Nam. Theo tôi, Mỹ không có kế hoạch này đối với Việt Nam. Dĩ nhiên là Mỹ muốn có dân chủ ở Việt Nam. Có thì tốt, nhưng không có thì cũng chẳng sao.

Chính sách của Mỹ ở Á châu là duy trì sự hiện diện và uy thế của mình ở vùng này và tránh tình trạng một quốc gia, như TQ, có thể khống chế tất cả các nước khác, nghĩa là Mỹ muốn có thế đa cực ở Á châu.

Vì thế, quyền lợi chủ yếu của Mỹ là muốn có một nước Việt Nam hùng mạnh, ổn cố, và độc lập với Trung Quốc, chứ không nhất thiết phải là dân chủ hóa VN. Vả chăng, thay đổi chính trị là điều không thể tránh, đối với VN cũng như đối với TQ.

Quyền lợi của cả Mỹ lẫn Việt Nam đòi hỏi sự thay đổi hòa bình, không có xáo trộn. Hiểu theo nghĩa ấy, thì VN không có lý do gì mà lo ngại về diễn biến hòa bình.

Các nuớc nhỏ thường đổ tội cho Mỹ tham vọng làm đế quốc. Giống như mọi cường quốc, dĩ nhiên, Mỹ muốn có ảnh hưởng trên các quốc gia nhỏ hơn. Nhưng khác vói nhiếu cường quốc, chế độ dân chủ và sự kiểm soát hỗ tương trong hệ thống chính trị của Mỹ không cho Mỹ khả năng cai trị một nước nào lâu dài nếu bị chống đối.

Sau Đệ nhị Thế chiến, Mỹ là nuớc Tây phương đầu tiên trả độc lập cho một thuộc địa của mình, là Phi Luật Tân; và việc Mỹ đô hộ Phi cũng không phải là kết quả trực tiếp của một chủ ý rõ rệt mà chỉ là hệ quả của việc Tây Ban Nha thất bại trong cuộc chiên tranh với Mỹ liên quan đến nền độc lập của Cuba nên không có khả năng chiếm đóng Phi nữa và tạo cơ hội cho Mỹ điền thế.

Copyright © 1998-2010 Radio Free Asia. All rights reserved.