Do công việc làm ăn phải tha hương, có bận đến năm bảy năm tôi mới về thăm xóm Cồn Thiên một lần. Lần nào cũng vậy, tranh thủ thăm bà con xóm giềng xong tôi lại chạy lên bến Nước Trong, lặng lẽ đứng trên bờ nhìn xuống dòng sông một mình. Không phải để  tìm nguồn cảm hứng làm thơ. Tôi lên thăm bến, thăm lại bãi cát, thăm dòng sông. Tôi lắng nghe tiếng gà gáy bên kia sông tắc te lan trên mặt nước, như thăm lại người bạn thuở ấu thời. Dù rằng bãi cát những lúc đó không còn là những hạt cát năm xưa. Dòng nước lúc đó không là nước cũ.  Tiếng gà gáy tắc te thuở nào chỉ la tiếng vang vọng mơ hồ  trong ký ức.

    Một dạo tôi có dịp trở về, đứng trên bờ nhìn xuống dòng sông. Tôi cũng đứng  ngay ở bến Nước Trong. Bãi cát không còn nữa, dòng sông thì sâu và rộng mênh mông. Một cảm giác ngờ ngợ xa lạ. Thường, thuở còn trẻ, người ta thấy dòng sông quê mình sao  mênh  mang bát  ngát. Rồi lớn lên, đi đâu xa về nhìn lại thấy dòng sông như một cái lạch nhỏ. Bởi mình đã từng chứng kiến những dòng sông rộng lớn của xứ lạ quê người, đã quen nhìn ra tầm xa khơi của biển cả.Thế nhưng giờ đây tôi có cảm giác ngược lại. Dòng sông trước mắt tôi không phải là dòng nước hẹp, bờ gần, có thể thấy được ngọn cỏ, bụi cây phia bờ kia như trong ký ức. Không phải là ảo giác mà là sự thật.

Theo bà con kể lai, bãi cát đã dần dà biến mất theo những chuyến xe ben từ các nơi nối đuôi nhau đến khai thác phục vụ cho cho các công trinh xây dựng trong cả huyện, có khi  cả tỉnh. Dòng sông do vậy mà sâu rộng ra.Tôi áng chừng chỗ hồi xưa tôi từng  nô đùa  trên cát với đám chăn trâu, giờ nước đã  ngập đầu, có khi lút cả nửa cây sào cũng nên.

     Mất cái nầy thì được cái khác.Tất nhiên đó không phải là định luật, chỉ nói riêng trường hợp nầy của dân Cốn Thiên. Những người dân xóm làng  tôi nhờ đó ai cũng có công ăn việc làm, ít ra là trong thời gian bãi còn cát để xúc. Dù giá nhân công có rẻ rúng, dù công việc có vất vả, suốt ngày dầm mình dưới nước oằn lưng đưa những rổ cát lên xe. Ngày nầy qua tháng nọ, bãi cát cứ mòn dần và dòng sông cứ nới  rộng ra. Bù lại, những mái nhà tranh đổ nát lần lượt được thay thế bằng những căn nhà gạch vững chãi.Có nhiều nhà  đã lên được tầng một, tầng hai,  thậm chí tầng ba. Xóm Cồn Thiên mà mọc nhà lầu thật giống như câu chuyện thần thoại. Rồi tiếp đến  là đường đổ bê tông, cột điện giăng lên tới xóm đầu nguồn. Tối tối,  radio, cat set vang lừng từ đầu đường đến cuối ngõ. Những hạt cát bên bờ sông,  từng thiêu bỏng bàn chân những người gánh nước dưới cái nằng hè gay gắt  từ bao đời,  hôm nay chợt biến  thành những hạt vàng trắng kỳ diệu. Xóm Cồn Thiên vừa  trải qua một thời gian đầy ắp  tiếng cười. Dân Cồn Thiên đã thực sự đổi đời.

      Từ bến Nước Trong theo lối  cũ tôi đến thăm nhà Chín. Chín là bạn thuở thiếu thời của tôi. Một bạn gái đặc biệt hơn các bạn gái khác trong xóm Cồn Thiên. Bởi thuở nhỏ nhà chúng tôi rất gần  nhau. Hai nhà chỉ cách nhau một bờ dậu cây sầu đông thưa thớt. Suốt mùa xuân đến mùa hạ, hương  thơm ngát cả hai nhà. Chúng tôi đã từng chơi trò vợ chồng mà thằng con đầu của hai đứa tôi hồi đó là Lâm, hiện đang làm Chủ tịch xã. Lâm chỉ kém tôi một, hai tuổi. Cái thuở mà  thím Hải mẹ Chín  thường gọi tôi lại mà hỏi-V cháu có ưng (yêu) con Chín nhà thím không?

 Sau nầy có lần nào đó thím kể lại với tôi rằng tôi không trả lời. Thím hỏi lại:

-Thím hỏi sao cháu không nói? Nói đi, có ưng con Chín nhà thím không?.

- Nói ngày qua rồi, hỏi mãi.

-Nói ngày qua mà thím chưa nghe rõ

-Ưng.  Nói xong tôi ù té chạy

    Tôi lên tỉnh học. Ở nhà  Chín lấy Tương, người bạn thời tiểu học với tôi, con  một gia đình nông dân thuộc loại có của ăn của để nhất xóm Cồn Thiên. Sau nầy tôi có biết Tương không học hành gì nhiều nhưng yêu thương vợ hết mực. Sáng sáng Tương phải gồng gánh qua chợ. Khi thì bầu bí, khi thì sắn khoai. Hai đầu đòn gánh bao giờ cũng nặng trĩu. Chín đi tay không theo chồng qua chợ ngồi bán. Đặt gánh xuống Tương quầy quã trở về lo công việc đồng áng. Thế mà hai vợ chồng Chín có nhà gạch trước mọi người. Sân phơi lúa đúc xi măng. Có nhà kho nhà đụn. Trâu bò cả đàn.Việc trong ngoài một mình Tương lo. Tôi mới bước vào ngõ, Tương ở trong nhà đã nói vói qua cửa sổ:

-Ai như anh V về thăm đó hả?

Chín đi chợ chưa về, hai anh em tôi ngồi trò chuyện. Hỏi sơ qua con cái  mấy câu. Sau đó nhắc lại những kỷ niệm cùng nhau  nô đùa, đánh giặc giả trên bãi cát. Mấy thằng  tướng là bạn  học chung  thời tiểu học, cùng  đám quân lính là những  cu cậu chăn trâu. Nói cu cậu nhưng có đứa còn lớn hơn tôi đến vài tuổi.  Thằng nào không được đi học thì làm lính. Không biết đứa nào đặt ra  chính sách  ấy. Thế mà sau nầy lại được nhiều chế độ trên thế giới áp dụng mới hay chứ. Dù mới tiểu học nhưng chúng tôi đều giống nhau là thích môn sử ký và mê đọc truyện Tàu kinh khủng. Một cái giống  nữa là khoái trò chơi đánh trận. Đánh chết bỏ! Nói vậy nhưng chẳng thằng nào bị đánh chết. Và  khẩu hiệu đó một lần nữa  lại được cả thế giới áp dụng triệt để lúc đánh nhau. Các nhân vật lịch sử Việt Nam qua các triều đại chúng tôi nhớ rất kỹ. Chương trình tiểu học hồi đó dạy môn nầy cũng rất chu đáo. Còn truyện Tàu: Tam quốc chí, Thủy hử, Đông Châu liệt quốc, Hán sở tranh hùng…thằng nào cũng thuộc vanh vách tên các nhân vật.Với bọn tôi hồi ấy, bãi cát Cồn  Thiên là một bãi chiến trường khốc liệt, thường diễn ra vào sau năm giờ chiều, là giờ mà các trường tiểu học đã bãi và bọn chăn trâu cũng bắt đầu lùa trâu ra sông tắm.Thống nhất trò chơi xong  lập tức mỗi thằng tự chọn cho mình tên một nhân vật mình yêu thích. Trong một  trận đánh với quân Nguyên dưới thời nhà Trần,  thằng Đinh là tướng Trần Bình Trọng, bị bọn thằng Thẻo đóng vai quân Nguyên bắt sống. Đinh vỗ ngực dõng dạc thét tướng-Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc. Lúc đó thấy nó oai sao mà oai. Nhưng khi bị chặt đầu thì nó la-Nhẹ tay chứ mày! Một trận đánh khác, thằng Chân  đóng vai Lê Lai, thằng Thìn đóng vai Lê Lợi. Khi Lê Lợi bị quân Minh vây, Lê Lai tình nguyện mặc áo bào của Lê Lợi để đánh lạc hướng quân Minh. Lúc Thìn cởi áo trao cho Chân thì chiếc áo cũ vốn đã rách nhiều chỗ của Thìn, do cởi gấp quá toạc thêm một một mảng. Cả bọn cười hô hố -Áo bào gì mà nát hơn vải mục, còn hôi thúi như giẻ chùi đít.Thìn không lấy đó làm xấu hổ mà còn hãnh diên-Tướng xung pha trận mạc thì chiến bào  phải hôi hám rách nát chớ sao   .-Có lý, có lý! Cả bọn lại cười vang. Hết diễn lịch sử Việt lại diễn lịch sử Tàu: Huất Trì Cung cứu chúa, một đoạn trong Thuyết Đường. Tương chọn  mình đóng vai Huất Trì Cung vì được cái đen như lọ nồi. Huất Trì Cung bên Tàu thì dũng mãnh mà Tương thì chậm chạp như rùa, trận nào cũng bị vây bắt và  bị cả bọn đá đít. Do vậy các bạn không gọi Tương là Huất Trì Cung mà gọi là Huất Trì Tương. Có điều là Huất Trì Tương tốt hơn Huất Trì Cung, ở cái chỗ không ỷ mạnh mà chiếm đoạt vợ người ta về làm vợ mình, như tay Huất Trì Cung trong giả sử Tàu.

Điểm lại các ông Tướng trong đám bạn bè thời tiểu học, cùng đám quân trong bọn chăn trâu buổi đó, qua hai cuộc chiến tranh, còn lại chẳng mấy thằng. Có người thì hy sinh cho Cách Mạng, có người thì chết trong quân lực của  chế độ Sài Gòn. Không biết sang thế giới bên kia tụi nó gặp nhau  có ôm nhau mà khóc, khi ôn lại những kỷ niệm của  năm tháng nô đùa trên bãi cát Cồn Thiên không! Chắc chúng thương nhau không hết, chẳng oán  nhau đâu.

      Uống vào ngà ngà, đầu thì anh, tôi,  sau thì tao, mầy. Rượu cũng có cái hay là  làm cho người ta sống thực với nhau chẳng cần phải giữ kẽ. Cũng có  cái dở, là sau khi tỉnh rượu người ta lại thường hay ân hận  xót xa đủ điều. Nhưng cũng không đến nổi: Đất say đất cũng lăn quay, như các cụ chịu chơi hồi xưa. Tôi vẫn rất tỉnh táo, tâm sự với Tương:

-Về đây thấy mất toi cái bãi cát tao buồn ghê, nhưng lại thấy nhà cửa bà con khang trang sạch đẹp cũng mừng.Thôi thì cái gì cũng có giá của nó.

-Mầy nói đúng, tất cả đều có giá của nó. Những căn nhà sang trọng đẹp đẽ của bà con Cồn Thiên hôm nay sợ e sau nầy bà con cũng phải trả giá đắt đấy.

-Giá nào nữa? Mất đi cái bãi cát quá sức là thơ mộng ấy chưa đủ sao. Con cháu mình sau nầy làm gì có một sân chơi nên thơ như thế. Cũng có thể dân Cồn Thiên sẽ mất đi những vần thơ, những áng văn chương đẹp đẽ ca ngợi quê hương của mình đấy.

Tương lúc lắc cái đầu như thể ghim chưa được chặt trên cổ, tỏ ý không  đồng tình với suy nghĩ của tôi:

.-Mầy có học, cái gì cũng thơ văn, còn tao thì cơm áo gạo tiền là chắc cú. Tao không sợ mất bài thơ hay, áng văn chương đẹp như mầy nói. Tao chỉ sợ xóm Cồn Thiên rồi đây không còn một gang đất để canh tác.Con cháu lấy đâu kiếm cho ra củ khoai củ sắn  nhét bụng sau nầy.

-Ý mầy nói?

-Thì những mùa lụt đến, đất lở, mất hết ruộng vườn tiêu tan nhà cửa chứ sao. Lấy hết cát trở thành vực sâu, dòng xiết chảy mạnh xoáy vào bờ, năm ngoái lở vào mấy mét  rồi đấy. Nếu không có kế hoạch đóng cừ giữ đất tao sợ một vài mùa lũ nữa là xóm Cồn Thiên mất toi.

- Ừ tao cũng chưa nghĩ ra điều đó. Mà sao Chính  quyền địa phương không có ý kiến gì?

-Mầy lên hỏi ông Chủ tịch sao lại hỏi tao? Tương nói- Chẳng  lẽ chuyện rõ  như ban ngày thế mà ông ta không biết ha! Không ai dại gì cứ để mặc cho bọn nhà thầu đến hốt cả xóm Cồn Thiên về  xây nhà lầu mà không lên tiếng. Được cả tiếng lẫn cả miếng. Chính quyền địa phương ở đây nhiều lần được cấp trên tuyên dương về  sự lãnh đạo đúng đắn đấy. Từ một xóm có trên sáu mươi phần trăm hộ nghèo đói, trong một thời gian ngắn  Cồn Thiên vươn lên thành một xóm giàu có không những đứng đầu xã mà còn đứng đầu huyện, đầu tỉnh nữa. Thôi chuyện đó bỏ ngoài tai. Mà mầy có biết Ông Lâm chủ tịch xã là con của ai không?

-?

- Là con của mầy với bà Chín nhà tao ấy mà.

Tôi cười toáng :

-Sao mầy biết chuyện trẻ con của bọn tao?

-Mầy nói nghe lạ, Chín không kể thì sao tao biết. Đột nhiên Tương đặt câu hỏi làm tôi bất ngờ:

-Sao hồi đó mầy nỡ bỏ Chín mà đi vậy.

-Nầy đừng nói tầm bậy, xỉn chưa vậy? Huất Trì Cung uống một lần tới ba vò đấy. Mầy mới uống có vài li thôi nghe. Vớ vẩn, chuyện trẻ con. Sao mầy không thử hỏi hồi đó mầy là Huất trì Cung vào sinh ra tử dựng nghiệp đế cho nhà Đường, bây giờ lại nằm chèo queo ở đây  than thở khi thấy người ta xúc hết cát của bãi Cồn Thiên như thế !

–Say đâu mà say-Tương giọng đã  có hơi mùi rượu -Nói đùa mà cũng thật đấy. Mà thôi,  bạn bè lâu ngày gặp, nâng li đi. Tương nâng cao li- Một hai ba, dzô!

Tôi cười:

-Mầy học cái phong cách uống rượu của người Nam lúc nào vậy?

Nói thế nhưng tôi nâng li mà vẫn chưa uống.Tôi nhìn Tương.  Có vần đề gì giữa hai vợ chồng nó chăng?

-Uống đi mầy-Tương trót một hơi rồi đưa li lên cao chúc đít –Tao hết rồi đây nầy. Phong cách nào mà xả láng đều là phong cách của mấy thằng  chịu chơi cả.

Tôi không uống, đặt li xuống bàn hỏi Tương:

-Mình hỏi cậu điều nầy nhé.

-Chà, anh em lâu ngày gặp nhau, uống cho đã , việc đời kệ cha nó, đếch phải hỏi. Ngày mai cái xóm Cồn Thiên nầy có trôi theo dòng nước  ra biển Đông cũng mặc. Đó không phải là trách nhiệm của tao với mầy.Uống! Uống hết tao rót tiếp

Trước sự nài nỉ của Tương tôi thấy mình có muốn nói điều gì thì trước hết phải cạn li với nó mới được. Tôi đổ li rượu vào họng và đánh trót một cái.

-Tao biết mầy là thằng tốt mà-Giọng Tương nghe sao mộc mạc chơn chất như giọng người dân tộc-Hồi đó cả bọn chúng  nó xúm lại đá tao gần tét cái mông. Mầy cũng xấn vào, nhưng không đá. Mầy che cho tao. Tao biết mà.

Cái đầu Tương gục gặc gần như sắp rớt ra khỏ cổ. Tương  rót rượu vào li của tôi tay hơi run.

Tôi nói:

-Tao sẽ uống với mầy hết lít nầy nhưng mầy phải để tao hỏi cái đã.

-Được, hỏi… gì… thì hỏi …đi.Tương rót rượu vào li mình. Không còn điều khiển được bàn tay, Tương rót nửa trong nửa ngoài. Tôi giành chai.

-Để tao rót cho.

- Nâng …li i i. Giọng Tương nhão nhoẹt chảy ra khóe miệng.

-Nghe tao hỏi đã nầy-.Tôi dằn li rượu trên tay Tương xuống và hỏi, giọng nghiêm túc:

-Khi nãy cậu nói thằng  Lâm chủ tịch là con của mình với vợ cậu, mình nghĩ cậu biết trò chơi trẻ con của mình với Chín, mà chắc Chín lúc vui đã kể với cậu. Nhưng cậu bảo mình bỏ Chín là ý sao?

Tương đang nâng li, bị dằn tay cậu ta đặt nhẹ xuống bàn.Cái cách đặt nhẹ nhàng như vậy nói lên trạng thái tinh thần tỉnh táo của Tương,  khiến tôi e ngại. Tôi nghĩ  Tương sắp nói ra một điều gì đó rất tỉnh táo nhưng nghiêm trọng.

-Nầy V, lòng mầy sao tao không biết, nhưng lòng Chín tao biết. Chín yêu mầy từ hồi đó.  Đến bây giờ Chín vẫn không quên được mầy.

-Đừng nói bậy, đó chỉ là trò chơi trẻ con thôi.

-Không, tao không nói bậy -Giọng Tương bỗng trở nên rành rọt:

-Có thể với mầy đó chỉ là trò chơi trẻ con. Nhưng với Chín đó là tình yêu đầu đời của cô ấy.Tất nhiên tao không trách. Với mầy thì chẳng có gì để trách cả. Chín cũng thế. Tao chỉ hơi buồn thôi. Đó là nói hồi trước kia, giờ già rồi, sắp có cháu nội cháu ngoại, buồn chi nữa. Có điều là giá như hồi đó, trò chơi trẻ con giữa hai người sau nầy trở thành sự thực thì Chín sẽ hạnh phúc hơn nhiều.

-Nhưng nghĩ sao cậu lại nói vậy. Mình thấy Chín rất hạnh phúc bên cậu  mỗi khi mình về thăm hai người kia mà.

-Biết nói  sao cho mầy hiểu.Đã nói tao không trách Chín.Cô ấy vẫn rất tốt với tao. Một người vợ, một người mẹ không chê trách được điểm nào.

-Vậy cậu căn cứ vào đâu.

-Có thể làm tướng  tao bị tụi bây đá đít. Nhưng làm một người đàn ông bình thường biết quan tâm đến vợ con, hiểu tâm tư vợ con mình như thế nào  thì chưa chắc tụi bây đã bằng tao.

Tương đưa li rượu lên môi, không còn nhớ để mời tôi. Nhưng Tương dừng lại không uống vội. Nhìn tôi Tương nói:

-Tao chỉ nói một cái ý nhỏ nầy để mầy không nghĩ là tao say. Thằng con trai đầu của tao, Chín đặt  tên là Lâm. Mà tên của ông chủ tịch bây giờ, con trai của mầy và Chín hồi đó cũng tên là Lâm. Lúc đầu tao không để ý , sau nầy tao mới nghĩ ra…

-Tương nầy!-Tôi định nói với Tương một điều gì nhưng chính bản thân tôi khi gọi tên bạn xong tôi không biết mình cần phải nói điều gì. Tôi lặp lại –Tương nầy –Cuối cùng tôi nói điều mà không biết mình đang nói gì, hoặc biết mà không hiểu mình nói ra để làm gì

-Nầy Tương! -Tôi lặp lại lần nữa - Chúng ta là một trong những thằng Tướng còn sót lại của bãi Cồn Thiên…

-Ừ đúng rồi-Tương  uống hết li rượu một mình rồi lặp lại câu nói gần như vô nghĩa ấy của tôi:

-Chúng ta là những thằng Tướng còn sót lại của bãi Cồn Thiên.

Nhưng không, Tương đã không nói câu đó một cách vô nghĩa.Trái lại Tương  cho tôi một suy nghĩ mới mẻ về chính con người vốn là một viên tướng luôn luôn bại trận ấy: Đất  đai càng cằn cỗi thì cây cho  quả trái càng chua đắng, nhưng cuộc sống càng  đắng cay  thì tâm hồn con người càng trở nên  ngào ngọt. Hình như đó cũng là cách phản ứng  tâm lí để tồn tại. Nếu không thì con người ta làm sao có thể sống nổi! Tương cầm tay tôi nói tiếp:

 -Nãy giờ chúng ta đang nói chuyện với nhau về cái thời mà bãi cát Cồn Thiên đang còn kia. Giờ  nó  không còn nữa. Tất cả đã qua rồi. Nghĩ buồn thì nói vậy thôi. Chúng ta không thể  ngồi đổ lỗi cho nhau, mà phải tìm cách cừ bờ sông lại. Phải  níu giữ những gì chưa bị dòng nước cuốn đi. Đừng để đến lúc mất trắng. Tao nói vậy có đúng không V?

Chợt Tương nhìn tôi mắt đỏ gay, mỉm cười, nụ người ngây ngô dễ thương như hồi còn nhỏ,Tưong nói:

-Cũng may cho mầy, đi xa, sau nầy không bị con cháu nguyền rủa.

- Nguyền rủa sao?

 -Chúng nó sẽ bảo ông cha chúng nó đào hết đất Cồn Thiên bán để ăn, không nghĩ đến tương lai con cháu, chứ sao.

    Ngoài sân Chín đi chợ đã về. Tôi muốn nói với Tương, không thể bảo tôi không có lỗi.

NBT

Tác giả gửi trieuxuan.info