Thằng Nước cầm dầm bơi thật mạnh, nó muốn nhanh chóng đưa xuồng ra xa ngôi nhà để làm công việc “chẳng đặng đừng”. Mái dầm bỏ xuống liên tiếp tạo thành những vòng tròn nối nhau, dưới nắng sáng dợn nước lấp lánh ánh sao chạy dài theo đuôi xuồng rất đẹp. Qua lùm điên điển rồi đến cánh đồng ngập láng nước, nó đều thầm chê địa điểm không thích hợp. Phải mất thêm gần trăm tay dầm, đến tận bờ bạch đàn bị ngập nước lưng chừng gốc, nó mới chịu buộc xuồng vào thân cây rồi thoải mái ngồi nhong đít xuống nước, mặt hướng về nhà.

Khu xóm mẹ con nó ở rất nghèo, dãy nhà sàn lót tre lợp lá cất ven con kinh nhỏ vào mùa này đang linh binh trong nước. Những ngôi nhà sàn nhìn gần, vách làm bằng lá xen lẫn bao bố tời rách nát. Có nhà bốn vách trống lốc, thiếu cửa trước cửa sau, nóc nhà mưa dột nắng dội vậy mà nhà nào cũng đông con nít. Con nít ở đây giống nhau một điểm bụng ỏng đít teo, do phải ăn uống kham khổ nên thiếu dinh dưỡng. Vậy mà bây giờ thằng Nước ngắm về xóm nhà thấy cũng thơ lắm, nhất là vào lúc sáng sớm này. Từng làn khói nấu cơm trắng xốp bay lên quyện lấy đọt dừa, khung trời sáng lộng, đồng nước mênh mông.

Từ lúc nước ngập thằng Nước đi giăng lưới bắt cá rô, mẹ nó hái thêm bông điên điển đem ra chợ bán nuôi cả nhà. Thằng Nước còn hai đứa em giỏi giang chẳng kém gì nó, lúc rảnh rỗi nó thường nhẩm tính: “Mình mười bốn tuổi, thằng Mẹo mười hai, Út Tỵ  mười tuổi, ba bỏ đi chín năm chưa một lần về. Phải còn ba ở nhà, dám mình có thêm bốn năm đứa em nữa lo mệt nghỉ!”

Láng máng trong trí, ba nó là một người đàn ông tóc dài xuống khỏi trái tai, luôn bù xù vì  ít chải chuốt. Bấy nhiêu hình ảnh về ba thôi không còn gì nữa. Má thường kể lại nó được sinh ra vào mùa nước lũ, trên chiếc xuồng cuôi mới tinh. Bà mụ khỏi nấu nước nóng sát trùng đồ nghề hay lúc rửa tay, tất cả công việc đem nó ra đưa vào cuộc đời được thực hiện bằng thứ nước khoát lên từ mặt ruộng. Lúc ấy có lẽ ba nó vì lo quá nên luýnh quýnh buộc chiếc xuồng không chắc, khi nó vừa oa oa cất tiếng khóc chào đời, xuồng bị trôi ra tận hậu đất cách xóm nhà gần ba cây số. Vậy là nó được sinh ra trên xuồng vào mùa nước lũ nên ba đặt tên cho nó là thằng Nước. Mấy đứa bạn cùng xóm luôn chọc ghẹo cho rằng cái tên nghe quá kỳ cục, riêng nó cảm thấy oai hết biết. Tên Nước tuyệt vời như tên Sơn Tinh, Thuỷ Tinh. Còn nữa, trong bộ phim “Đường về quê mẹ” nó vừa được coi ở dưới chợ xã, có nhân vật chính tên là Núi. Biết đâu bác diễn viên Lâm Tới gặp nó thấy khoái cái tên Nước thì sao? Nghĩ vẩn vơ một lúc nó trở về thực tại, khi nước rút lưới không còn giăng dính nhiều cá chắc nó thất nghiệp quá, rồi lấy gì tiếp má nuôi em? Bông súng, điên điển, bồn bồn lúc đó còn mấy cọng để mà hái bán?

Khi thằng Nước xong việc đứng lên kéo quần, mắt nó chợt bắt gặp con rắn hổ ngựa lớn bằng cổ tay, mình vàng hai sọc đen trên lưng đang quấn quanh thân cây bạch đàn. Nó mừng quá leo tót lên. Con rắn bất ngờ bị đối thủ tấn công vội vã quăng mình rơi xuống nước, ngóc đầu lội lướt tới.

- Mầy chết!

Thằng Nước lầm bầm hăm dọa, mở dây xuồng bơi theo. Con rắn lặn xuống nước một đoạn, vừa trồi đầu lên đã bị đối thủ giáng cho một dầm nằm nghiêng oằn oại. Thằng Nước phóng ùm xuống chộp đuôi con rắn quay vòng vòng, rồi đập bôm bốp vô be xuồng. Lát sau con rắn đã nằm phơi bụng trên xuồng. Mặc dù mừng rơn trong bụng, chỉ muốn bơi nhanh về khoe chiến công của mình, nhưng thằng Nước cũng cố ghìm nỗi vui thủng thẳng bơi xuồng đi gỡ một giềng lưới cá, hái thêm cả rổ điên điển mới chịu về nhà.

Bữa trưa, má con thằng Nước được một bữa rắn hầm sả ăn ngon như đám giỗ, nồi cơm phút chốc hết sạch. Ăn xong Út Tỵ chép miệng:

- Rắn mềm ngon quá hén anh Hai?

- Ừ ngon! – Đang cạp khúc rắn thằng Nước ậm ự cho qua chuyện.

Thằng Mẹo ra vẻ tiếc nuối:

- Phải chi con rắn còn sống, má đem ra chợ bán cũng mua được chục lít gạo.

Ánh mắt yêu thương má nhìn khắp lượt các con, giọng má dịu dàng:

- Rắn còn sống má cũng làm thịt cho các con ăn, lâu lâu mới ăn ngon một bữa, bán chi?

Đêm về, tiếng ễnh ương ếch nhái kêu dậy đồng, thỉnh thoảng rưng rức một tiếng chim ăn đêm. Thằng Nước cứ liên tục lăn qua lộn lại không ngủ được, dẫu biết sáng mai phải tiếp má mang hàng ra chợ. Nó thương má quá! Ở tuổi bốn mươi của má mấy bà giàu có, nhàn nhã ăn trắng mặc trơn đẹp như tranh vẽ. Riêng má nó cực hơn ai hết quần quật suốt ngày làm lụng, chăm sóc các con, một miếng ăn ngon cũng để dành nhường nhịn. Từ lúc thằng Nước hiểu chuyện đến giờ, nó chưa hề nghe má lớn tiếng quát nạt ai, càng giận má càng ít nói. Nó nghĩ nếu có được nhiều tiền sẽ mua tặng má bộ quần áo mới. À không! Trước tiên phải cất lại cái nhà, lo cho hai em đi học… Còn nữa, hàng ngàn mơ ước đưa thằng Nước vào giấc ngủ.

*     *

Bến chợ ồn ào náo nhiệt, tiếng rao bán trả giá, tiếng cãi nhau giành bến đậu, lời chào mời chèo kéo… Dưới sông tàu máy chạy ồn ào, trên bờ các loại xe chạy ầm ầm qua lại bóp kèn inh ỏi. Mấy ngày đầu tiên cùng má ra chợ thằng Nước thấy bực bội lắm, lâu dần hoá quen rồi đâm ghiền đâm nhớ…

Bưng rổ điên điển và thau cá dọn hàng giúp má xong, thằng Nước đi lòng vòng khắp chợ coi hàng. Thấy thân hình còm nhom máng đầy giẻ rách của nó, cứ quẩn quanh nhìn ngó hàng hóa, mấy bà bạn hàng mở lớn mắt trông chừng vì nghĩ thằng nhỏ này thuộc loại đá cá lăn dưa. Bắt gặp ánh mắt ấy thằng Nước bĩu môi khinh khỉnh, hai tay chắp ra sau đít dửng dưng đi qua chỗ khác.

Khoảng chín giờ thằng Nước trở về bên má chuẩn bị dọn hàng. Má đưa cho nó nửa ổ bánh mì, biểu:

- Con ăn đỡ đói, từ sáng đến giờ chưa ăn gì.

- Dạ khỏi, để dành phần hai em nghen má?

- Hai em có phần rồi, con đừng lo.

Mới đưa miếng bánh mì lên miệng chưa kịp cắn, thằng Nước bỗng giật mình vì nhiều tiếng la hét:

- Trời ơi… rắn! Rắn hổ đất…

Một dòng người chạy dạt ra. Má thằng Nước chưa kịp phản ứng, nó đã chạy vòng qua chộp đuôi con rắn quay mấy vòng, rồi đập đầu con rắn bồm bộp xuống nền đất. Một bà hét lên:

- Ê, đừng có đập rắn thằng nhỏ kia!

Khi thằng Nước kịp hiểu bà ta kêu mình thì con rắn đã chết, nó vội buông tay. Bà bán rắn liền tru tréo dậy cả chợ:

- Cái thằng quỷ sống kia, mầy mù hai mắt hả? Con rắn may miệng rồi còn cắn ai được, mầy đập nó chết làm sao bán đây? Thằng trời đánh thánh vật…

Tiếng một người đàn ông nạt ngang:

- Bà này kỳ thiệt, may miệng hay không ai biết? Thằng nhỏ không đập con rắn cũng bò xuống sông, bà bán cho Hà Bá chắc? Cái thứ đàn bà chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt…

Rồi thì hai người cãi nhau ỏm tỏi. Thằng Nước thấy cảm phục người đàn ông hai điểm. Thứ nhất, không hề quen biết mà hào hiệp bênh vực nó. Thứ hai, mặc quần áo sang trọng như vậy mà dám đứng giữa chợ cãi lộn với đàn bà, mấy bà bạn hàng cá thì chửi có chừa câu tục tĩu nào đâu. Quá tuyệt chiêu! Thằng Nước đứng giương mắt nhìn ông ta không chớp.

Má hoảng hốt vẹt đám đông, tới nắm tay nó:

- Về thôi con!

Mắt má chợt bất động trước gương mặt người đàn ông:

- Ơ kìa… Mình! Mình đó phải không?

Sau một phút nhìn nhau, người đàn ông bỗng lúng túng đưa tay mân mê sợi dây chuyền vàng đeo trên cổ, rồi lầm lũi bỏ đi. Má thằng Nước đứng chôn chân tại chỗ, mọi người tò mò nhìn hết vào bà. Thằng Nước thấy mắc cỡ quá, nó giật giật tay má thúc giục:

- Má ơi về nghen… trưa lắm rồi!

Mười bốn năm sống đủ cho thằng Nước hiểu được người đàn ông đó là ba ruột của nó, nó không biết mình nên vui hay buồn trước cuộc gặp gỡ này. Lâu lắm rồi chỉ có má, má thương yêu lo lắng cho anh em nó, mặc dù nghèo khó nhưng hạnh phúc của bốn má con không dễ gì ai có được. Bây giờ theo nó nghĩ ba về cũng được mà đi luôn cũng hổng sao, nhưng ba về chắc má sẽ vui hơn. Tại sao ba quay lưng bỏ đi, còn má không chạy theo níu giữ? Hàng loạt câu hỏi như những tia chớp rạch nhì nhằng trong đầu óc ngây thơ của nó. Thằng Nước quyết định phải làm điều gì đó.

Hôm sau đến chợ thằng Nước để ý thấy má mặc cái áo lành lặn nhất, ngồi bán hàng mà mắt má cứ ngó dáo dác tìm kiếm ai đó. Nó biết má mong ba. Thằng Nước không đi vòng chợ coi hàng giống mọi bữa, nó đi theo hướng người đàn ông hôm qua, rất mong gặp lại ông ấy dù chưa biết để làm gì.

Đi khắp chợ rồi thơ thẩn xuống bến sông, chỗ ghe tàu lớn chở trái cây từ miệt trên đến bán. Thằng Nước bâng quơ đứng nhìn và bắt gặp người đàn ông hôm qua. Nó vội vã đi tới. Bước xuống ghe đứng trước mặt ông ta nó đưa tay gãi gãi đầu, miệng cười hì hì làm thân, rồi hỏi:

- Ông nhớ tui hôn, tui đập chết con rắn hổ đất trên chợ nè!

- Ờ! – Người đàn ông không ngạc nhiên, ngắm nó từ đầu tới chân.

- Chắc ông là ba tui?

Người đàn ông đưa mắt nhìn sang hướng khác:

- Sao mầy nói vậy?

- Má tui cho biết! – Thằng Nước nói dóc chận đầu.

Người đàn ông lặng lẽ cúi xuống xếp mấy trái thanh long vô rổ, hồi lâu mới hỏi tiếp:

- Em mầy khoẻ không?

- Khoẻ như trâu mà nghèo lắm… Sao ông buôn bán khá giả vậy, lại không về giúp má tui? Tui lớn rồi đi theo ghe tiếp ông có phải được việc hơn không?

- Mình ơi! – Một người đàn bà giọng nhão nhoẹt, đứng trên bờ gọi vọng xuống- Mình lấy dùm em cuốn sổ, em đi gom tiền hàng cho sớm để còn về.

Người đàn ông nhìn nó nói nhỏ:

- Mầy đứng đây chờ tao nghe!

Chui vào cabin lấy cuốn sổ lên đưa cho người đàn bà, ông ta trở lại. Thằng Nước hỏi:

- Ai vậy?

- Vợ tao.

- Hèn gì ông hổng chịu về với má con tui. Thôi, tui về nói cho má hay để bả cứ ngó láo liên kiếm ông hoài.

- Nè!

- Gì?

- Cầm tiền này đem về giúp má mầy xoay xở.

Thằng Nước định lắc đầu, nhưng nghĩ sao nó lại gật:

- Ờ cũng được… Cảm ơn ông! – Nó giắt cọc tiền vô lưng quần rồi thủng thẳng đi trở lên.

Đêm đó thằng Nước mất ngủ vì có tiền. Không phải nó mừng hay định tính toán mua sắm gì, chỉ bởi nó chẳng biết thưa lại với má làm sao về số tiền này. Đợi hai đứa em ngủ say, nó lén ngồi dậy lần tay đếm lầm thầm: “Ba mươi tấm giấy bạc mười ngàn, cộng lại là ba trăm ngàn. Số tiền này má con nó phải giăng lưới bắt cá và hái bông điên điển gần cả tháng mới mong kiếm được. Nếu muốn, ngay sớm mai nó có thể thực hiện mơ ước mua quần áo tặng mẹ và em, mua thịt heo ăn một bữa cho đã thèm. Nhưng biết giải thích làm sao, bởi khi không nó lại có tiền mua sắm?

Nghe tiếng ho khan của má từ trong buồng vọng ra, thằng Nước cố trấn tĩnh hỏi:

- Má chưa ngủ hả má?

- Chưa! Con ngủ sớm đi mai sáng còn ra chợ.

Bậm môi lựa lời thật lâu, thằng Nước hỏi tiếp:

- Cái ông gặp sáng hôm qua là ba con phải không má?

Im lặng… chỉ còn nghe tiếng thở dài của má, rồi giọng má cất lên run run:

- Sao con biết?

- Ổng nói! – Thằng Nước lần đầu tiên dám nói dóc với má.

- Con nói chuyện với ba rồi sao?

- Dạ rồi! Ổng không về với má con mình đâu, đừng có mong.

Má giở mùng chui ra, đến ngồi gần thằng Nước nhỏ giọng hỏi:

- Sao vậy con?

- Ổng có vợ giàu rồi, bà này mập ú trắng đẹp hơn má.

Lại im lặng... Biết mình lỡ lời, thằng Nước suy nghĩ  cẩn thận rồi mới nói tiếp:

- Ổng ngỏ ý giúp mẹ con mình vài trăm ngàn, lấy được hôn má?

Má luồn tay vô mùng xoa đầu thằng Nước, chuẩn bị câu nói thật chậm bởi bị vướng nỗi buồn chờ đợi bấy nhiêu năm. Trời bên ngoài tối đen như mực, ánh đèn dầu leo lét không đủ soi rọi gương mặt của má, nhưng thằng Nước dư biết má đang khóc và nó cũng âm thầm nuốt nước mắt theo từng lời của má.

- Thôi để ba con yên, má con mình đừng làm phiền ông ấy!

Bóng tối trở nên nặng nề biết bao. Thằng Nước lặng lẽ chờ mà vô buồng, nó ra ngồi bó gối trước mái hiên ngó mông xuống dòng nước quạnh hiu. Dòng kinh nhỏ heo hút vài đốm sáng vàng của mấy ngọn đèn dầu, phát ra dưới những chiếc xuồng lưới giăng đêm. Hàng dừa mé bên kia kinh lắc đầu múa may theo gió, như trêu ghẹo một cách quái dị. Bất giác thằng Nước rùng mình. Quê nghèo ban ngày nhìn chán ngán, ban đêm cảm thấy sợ. Không một biểu hiện tươi vui về tương lai, về ngày mai sắp đến. Trách sao ba bỏ ra đi chẳng hề nuối tiếc. Nghĩ tới nữa, nó thầm trách má. Phải chi má đừng quá hiền, lúc gặp ba cứ giãy nảy nắm giữ giành giật với người đàn bà kia, thì nó sẵn sàng lao ra giúp má. Ờ… mà suy nghĩ cho cùng, làm như vậy có thể bị mọi người cười vào mũi chớ có ích gì? Thằng Nước nhớ lời kể của một bà dì ở cạnh nhà. Bà bảo, khi xưa má nó bỏ nhà theo ba từ miệt trên xuống đây lập nghiệp. Má hát hay học giỏi nhưng vì yêu ba má hy sinh tất cả. Nay thì ba bỏ nhà đi theo người đàn bà khác. Sự đời nghĩ cũng lạ, nó không làm sao giải thích được. Thằng Nước ngáp dài ngáp vắn, buồn ngủ quá nó kết luận đại một câu: “Người lớn vô cùng khó hiểu”. Rón rén chui trở vô mùng, nó đưa tay đẩy cọc tiền sâu vô trong áo gối.

Sáng ra, dọn hàng xong thằng Nước tức tốc chạy xuống bến chợ tìm ba để trả lại tiền. Chỗ ghe ba nó đậu hôm qua một chiếc tàu khác đã đậu vào. Nó ngó quanh quất một hồi rồi bần thần quay trở lên, cọc tiền giắt nơi thắt lưng bỗng trở nên quá nặng nề đối với nó lúc này.

Bàn tay ai nắm chắc lấy vai, thằng nước giật mình quay người lại. Bà chủ bán rắn mở rộng đôi môi tô son đỏ thắm, cười nói chả chớt;

- Ê nhỏ, má mầy đâu?

- Bà hỏi làm chi, tính đền con rắn hả?

Cốc nhẹ lên đầu nó một cái bà bán rắn cất giọng ban ơn:

- Tao có việc làm định mướn mầy nè, tính hỏi má con mầy có chịu làm với tao không?

- Việc gì?

- Bắt rắn từ trong bao nhốt vô chuồng, từ chuồng bỏ vô bao đưa cho khách.

- Rắn may miệng hả?

- Dĩ nhiên.

- Bà mướn bao nhiêu một tháng?

- Ngày năm ngàn, bao tiền ăn sáng cơm trưa.

- Để tui nói với má trước, nếu được cho bà hay.

- Ờ nhớ nghen, tao chờ.

Nghe thằng Nước xin phép, má lắc đầu nguầy nguậy, vì sợ nó gặp nguy hiểm. Thằng Nước hết hơi hết sức năn nỉ giải thích:

- Má à! Rắn may miệng làm sao cắn được, lại còn bị nhốt trong bao. Con lần tay bên ngoài nắm chắc đầu, rồi mới thọc tay kia vô bắt bỏ vô chuồng thôi mà. Má cho con đi làm nghen, bây giờ tìm việc đâu có dễ, một tháng cũng được trăm rưỡi ngàn mà má khỏi nuôi con bữa sáng bữa trưa. Nước gần rút rồi giăng lưới đâu dính nhiều cá nữa, lấy tiền đâu mua gạo nuôi em…

Nghe nó năn nỉ quá trời quá đất, kết cục má đồng ý để thằng Nước đi làm thử vài hôm.

Tội nghiệp thằng Nước sáng nào ra chợ cũng lận lưng theo tiền của ba cho, mỗi ngày ít nhất là hai lần chạy xuống bến chợ để mong trả lại tiền. Bến sông tấp nập ghe xuồng nhưng vắng bóng hình ba nó.

Thằng Nước làm nghề bắt rắn một tháng đưa cho má hai trăm ngàn, bảo là nó làm việc giỏi bà chủ thưởng thêm. Với cách này phải mất đúng sáu tháng nó mới đưa hết được cho má số tiền nó lận lưng. Má nức nở khen bà bán rắn, coi ngoài mặt hung dữ vậy mà tốt bụng. Phần thằng Nước mỗi lần kiểm tra lại tiền, nó thầm chậc lưỡi kêu khổ: “Thật là tiền bạc bỗng dưng có được đâu phải dễ xài”.

Tiền giắt lưng quần nhẹ dần theo mỗi tháng, nhưng sáng nào thằng Nước cũng chạy xuống bến sông. Đến khi đưa hết tiền cho má chẳng còn đồng bạc nào giắt lưng, mà sao nó vẫn chạy xuống bến chợ mong ngóng. Nó tự gạt gẫm mình: “Phải chăng xuống bến chợ mỗi ngày chỉ vì nó quen chân?” Thực bụng thằng Nước biết rằng, nỗi nhớ mong gặp lại ba lần nữa đầy ắp trong trái tim nhỏ bé của nó…

A Đ.