Mặc dù bắt đầu viết văn hơi muộn, nhưng Darya Dontsova nổi tiếng là người viết nhanh. Mới đây bà được ghi tên vào Sách kỷ lục Nga với tư cách tác giả  100 cuốn tiểu thuyết trinh thám. Tuy nhiên, chỉ một tháng sau, trên các giá sách người ta đã thấy cuốn thứ 102 của bà. Tốc độ viết chóng mặt đó được những người hâm mộ tài năng của bà khâm phục, nhưng cũng khiến cho một số kẻ gièm pha. Sau đây chúng tôi xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc cuộc trò chuyện của bà với phóng viên báo “Tin tức mới”.

- Thưa Darya Arkadyevna, nếu lấy số lượng trang viết chia cho số ngày trong năm, thì mỗi tháng bà viết một cuốn sách 300 trang? Thậm chí nếu ngồi viết từ sáng tới tối thì nhiệm vụ đó cũng hầu như không thực hiện nổi.

- Thứ nhất, trung bình không phải 300 trang, mà là trên dưới 350 trang: đôi khi nhiều hơn, đôi khi ít hơn một chút. Nhà xuất bản, tất nhiên, muốn ít hơn, bởi vì nếu ngược lại thì đóng sách không tiện. Nếu tăng số lượng trang mà vẫn giữ khổ sách bình thường thì họ có thể bị lỗ vốn. Mà tôi thì không làm sao viết ngắn hơn, đôi khi buộc phải tự hạn chế bản thân mình. 

- Bà có một kế hoạch nào không, chẳng hạn một số lượng trang nhất định trong ngày cần phải viết?

- Để kịp nộp sách theo đúng thời gian biểu thì mỗi ngày cần phải viết khoảng 20 trang, không thể ít hơn. Nhiều hơn cũng không cần. Quả thật, có một lần cả gia đình đi vắng, ở nhà một mình, không bị ai quấy rầy,  tôi ngồi viết như lệ thường từ 6 giờ sáng, và đứng dậy lúc 10 giờ đêm. Và đứng dậy chỉ vì tay tôi không cử động được nữa, cứ cứng đờ ra. Tôi sợ quá, cho rằng mình bị đột quỵ, phải gọi điện thoại hỏi bác sĩ. Hôm đó tôi viết được 60 trang! Về sau tôi tự hạn chế với định mức khoảng 20 trang một ngày. Đơn giản là để không  bị hoá rồ.

- Ngay cả những người cần cù lao động nhất thì cũng có những thời điểm họ không muốn đi làm…

- Bạn hiểu không, tôi không coi viết văn như một công việc, đối với tôi đó là một niềm vui. Không phải nghề nghiệp, không phải nguồn cảm hứng, mà là một lối sống. Ví dụ, tôi không phải lúc nào cũng muốn lên sóng phát thanh. Không phải lúc nào cũng muốn lên truyền hình để tham gia một hoạt động nào đó. Tôi bao giờ cũng muốn đi và viết.

- Nhưng dù sao nhiều kẻ xấu bụng nói sau lưng bà rằng một người không thể nào viết được nhiều như vậy, họ đưa ra những giả thuyết về cái gọi là “nô lệ văn học” hay “những kẻ viết thuê”. Bà có thể xoá tan những mối nghi ngờ đó?

- Vâng, tôi hiểu, người ta nói có rất nhiều Darya Dontsova xung quanh. Bạn biết không, tôi được nghe các ý kiến khác nhau về những cuốn sách của mình, hơn nữa thường là đối lập nhau. Một số “nhà phê bình” nói rằng tất cả các cuốn sách của tôi đều giống nhau, số khác bảo chúng do một nhóm tác giả viết. Điều đó khác nào lên án một người đàn ông đồng thời vừa bất lực vừa máu gái. Nếu như có một nhóm tác giả thì bản thảo sẽ không bao giờ giống nhau. Nếu như một người viết thì rõ ràng không thể tránh khỏi sự lặp lại, bởi tôi là một người bình thường, tôi có thể sơ suất. Vì vậy hãy để họ tự quyết định: hoặc là tôi có những cuốn tiểu thuyết tuyệt vời, hoặc là tôi tự sáng tác.

- Nhưng liệu có gì mâu thuẫn trong việc bà vừa tự sáng tác lại vừa có những cuốn sách tuyệt vời?

- Tất cả các cuốn sách của nhà văn cũng khác nhau, có cuốn hay, cuốn dở. Dù sao vẫn có những sự lặp lại cốt truyện. Không ai tránh được điều đó. Ví dụ, ở Lev Tolstoy, Bolkonsky bước vào phòng khách trong bộ quân phục sĩ quan, còn bước ra trong bộ quần áo đuôi tôm. Nhưng có một bằng chứng nhất định của việc sáng tác tập thể. Ví dụ, nếu một nhà văn hầu như không bao giờ xuất hiện ở đâu, không trả lời phỏng vấn, không gặp gỡ các nhà báo, trên các bức ảnh anh ta xuất hiện với cặp kính đen và thông tin về bản thân rất ít ỏi, thì nghĩa là bản thân anh ta dường như không tồn tại, mà sách thì có. Chúng ta hãy một lần và mãi mãi đặt dấu chấm hết cho câu chuyện này. (Darya Arkadyevna lấy ra những chiếc cặp: cặp thứ nhất dày hơn đựng bản thảo cuốn sách đã hoàn thành và mới xuất bản, cặp thứ hai mỏng hơn đựng bản thảo cuốn sách tương lai. Tất cả được viết tay cùng một nét chữ). Bạn hãy nhìn xem. Đây là một phần kho bản thảo của tôi. Và trong trường hợp của tôi không có những files chung chung, mà là bản thảo viết tay thực sự.

- Người ta cho rằng có một loại văn học nông cạn hơn, văn học giải trí, và loại văn học sâu sắc hơn, đòi hỏi để tư tưởng có thời gian hình thành và lắng đọng. Quan điểm của bà đối với sự phân loại đó?

- Vì thế mà tồn tại nhiều thể loại văn học. Và mỗi thể loại có những điều kiện tồn tại hết sức nghiêm ngặt. Nếu bạn viết tiểu thuyết trinh thám thì không cần đưa thêm vào đó 50 trang suy ngẫm về ý nghĩa cuộc sống. Đơn giản là vì độc giả có những mong đợi nhất định. Và việc một người muốn nhận được gì khi mua sách của tôi hay mua sách của Dostoyevsky, - là những điều hoàn toàn khác nhau. Những cuốn sách kém nhất xuất hiện đúng vào lúc nhà văn bắt đầu lẫn lộn thể loại. Không nên lừa dối độc giả. Tôi biết rất rõ rằng người ta chờ đợi ở tôi tiểu thuyết hành động. Và nhiệm vụ của tôi là làm ra nó, bắt độc giả quên đi sự tất yếu của cái chết. Bởi toàn bộ triết lý của văn học thế giới đều tập trung ở một tư tưởng vĩ đại - tất cả chúng ta đều sẽ chết. Tôi biết điều đó. Hơn nữa, tôi nhận thức được vào năm 7, 8 tuổi. Nhưng vì sao tôi phải chia sẻ sự hiểu biết đó với mọi người? Tôi cảm thấy rằng tôi cần phải ủng hộ họ, mang đến cho họ niềm hy vọng rằng tất cả sẽ tốt đẹp. Nằm trong phòng hồi sinh của bệnh viên ung thư, bạn sẽ đọc tác phẩm thiên tài “Một ngày của Ivan Denisovich” của Solzhenitsyn ư? Còn “Cái chết của Ivan Ilich” của Tolstoy bạn có cần ở đấy  không?!

Thế nhưng bạn sẽ đọc sách của tôi, Akunin Ustinova. Khi bạn sợ hãi và đau đớn, bạn muốn lãng quên. Khi chồng bạn bỏ bạn, bạn sẽ không tìm lối thoát trong tiểu thuyết “Anna Karenina”. Hoặc bạn uống đến say bí tỉ, hoặc sẽ đi tán gẫu với bạn gái, hoặc muốn đọc một cuốn sách giải trí. Có một nhà văn tuyệt vời. Tôi không nêu tên ông ấy, bạn sẽ hiểu ngay vì sao. Có một thời đã lâu lắm rồi bố tôi đuổi ông ấy ra khỏi Hội Nhà văn Liên Xô (lúc bấy giờ bố tôi là bí thư đảng đoàn tổ chức này). Nhưng vốn là một con người trí thức, khi gặp tôi ông ấy luôn luôn chào hỏi lịch sự. Một lần tôi thấy nhà văn trả lời phỏng vấn trên truyền hình. Khi phóng viên hỏi: “Thái độ của ông đối với những cuốn sách của Darya Dontsova?”, nói thật, lúc bấy giờ tôi định chạy ra khỏi phòng, vì nghĩ rằng đây là lúc ông sẽ nói hết những gì ông nghĩ về tôi. Và tôi vô cùng ngạc nhiên khi nghe ý kiến của ông. Ông nói rằng sách của tôi là sách liệu pháp tâm lý. Chỉ sau này tôi mới biết được rằng ông đã nói điều đó không phải dễ dàng: khi vợ nhà văn nổi tiếng này bị một căn bệnh hiểm nghèo, bà đã khỏi bệnh nhờ đọc các cuốn sách của tôi. Chính vì thế mà tôi chọn cái thể loại mà hiện nay tôi đang viết và vẫn tiếp tục viết. Tôi không muốn viết gì khác. Hơn nữa, tôi cũng không viết được.

- Trong các tác phẩm của bà luôn luôn có nhiều cảnh sinh hoạt, bà thường viết về những con người bình thường. Bà thường khai thác những quan sát đời sống ở đâu?

- Xin nói ngay rằng vô tuyến truyền hình và Internet là những nơi cuối cùng mà tôi khai thác thông tin, vì tôi không sử dụng Internet, còn truyền hình thì tôi hoàn toàn không xem. Tôi rất thích xem phim. Nhưng đó không phải là điều chủ yếu. Điều chủ yếu là tôi có một trí nhớ tốt và phạm vi giao tiếp rất rộng. Vậy thì cụ thể tôi khai thác gì và từ đâu? Đây là câu hỏi tôi không thể trả lời. Tôi nghĩ rằng không một nhà văn nào có thể trả lời được, họ cũng không biết. Tác phẩm đến từ đâu, từ những quan sát nào? Thường thì đơn giản là nó xuất hiện ở trong đầu. Nhân tiện xin nói, đôi lần tôi được mời hướng dẫn lớp những người thích học viết tiểu thuyết trinh thám. Đúng vào lúc giảng giải điều gì đấy cho họ, tôi bỗng  nghĩ ra cách viết cuốn sách của mình. Nhưng tôi không thể dạy họ. Tôi không thể dạy người khác phương pháp, kỹ thuật viết văn…

- Chắc bà có nghe nói về các nhà xuất bản bị đóng cửa và sách trong các cửa hàng không tiêu thụ được?

- Các nhà xuất bản nhỏ sống nhờ vào một vài tác giả, thường đối xử không trung thực với họ thì Trời bắt phá sản là đúng. Vì thế cho nên trong một chừng mực nào đấy khủng hoảng là “hòn đá thử vàng”. Còn các nhà xuất bản lớn vẫn đứng vững: ở đấy nhuận bút cao hơn, nhiều cơ hội hơn. Đôi khi tôi nghe một số nhà văn không sáng tác trong thể loại của tôi và các nhà thơ nói: chính Dontsova đã chất đầy thị trường sách những sản phẩm của mình khiến họ không thể bán nổi sách của mình. Thực ra, chính những nhà văn này cần phải tặng hoa cho tôi. Bởi vì các nhà xuất bản đã kiếm được nhiều tiền bằng sách của tôi, Ustinova và Polyakova, nên mới có điều kiện xuất bản những cuốn sách phi thương mại của họ.

- Tuổi thơ của bà trôi qua tại các biệt thự nhà văn ở Peredelkino. Bà sống và làm việc bên cạnh Leonov, Kitaev, Akhmanova. Về thực chất bà được tôi luyện trong trong môi trường văn học…

- Kaverin, Kassil và nhiều người nữa. Nhưng với Akhmatova tôi có một kỷ niệm. Trong đời, tôi chỉ nhìn thấy bà một lần khi bà đến chơi với Shklovsky ở chung căn hộ với bố tôi. Tôi nhớ Akhmatova không rõ lắm, bởi lúc bấy giờ tôi còn rất bé. Nhưng có một bức ảnh buồn cười còn lại từ cuộc gặp gỡ ấy: Anna Andreyeevna ngồi trên đi-văng, còn đâu đó phía dưới chân bà có một đứa bé ngồi thu lu như một con cún, đó là tôi. Anna Akhmatova còn chơi với bác Vitya Ardov, bạn bố tôi, nhưng từ đó chúng tôi không bao giờ gặp lại bà nữa.  

Trần Hậu dịch theo Tin tức mới

Nguồn: Văn nghệ Trẻ