vanvn.net@gmail.com có nhận được của bạn Nguyễn Huân (?) bài phỏng vấn một số nhà văn xung quanh Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam từ email: chevalier.dlcl@gmail.com gửi đến. Tôi không ngạc nhiên về lời văn thiếu nhã nhặn với một tổ chức mà hai ông này là thành viên, một con ễnh ương còn muốn ta nhìn nó lớn hơn chính nó, nữa là con người; lại là con người giỏi PR, nổi tiếng nhờ PR. Tôi chỉ lấy làm lạ rằng, nếu quả như Tạ Duy Anh nói về đồng nghiệp (trong một trả lời PV về Đại hội HNVVN) rằng “chưa khi nào nhà văn xứng đáng bị coi thường như hiện nay” và Đỗ Trung Quân nói là quá chính xác nhưng vì sao hai ông vẫn cứ là hội viên Hội Nhà văn VN? Rõ ràng là, dù với bất cứ lý do gì, việc hai ông còn là hội viên vẫn chứng tỏ rằng Hội Nhà văn Việt Nam vẫn có một giá trị nào đó. Tôi cũng có những ý kiến phản biện về BCH khoá VII, hiện đang ở trên website cá nhân -vanchinh.net; nhưng Đại hội vẫn có gần 800 hội viên tham dự, tôi được gặp nhà thơ Phan Vũ trò chuyện với ông để vợi bớt cô đơn, đã 80 ngoài, bạn đồng niên đã đi gần vãn, những người trẻ thì không biết ông là ai; nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đến dự cả 3 ngày, ông hầu như không nói gì, dễ tính đồng ý chụp ảnh chung với bất cứ ai đề nghị, gặp bạn văn ở xa về, nét mặt ông ngời lên với nụ cười chất phác; chúng tôi ngồi với Trần Mạnh Hảo cả buổi trưa còn vắt sang chiều ở dưới gốc nhãn, nghe Hảo ba hoa về bắt bắt, tôi còn bảo mai sau có hề hấn gì thì người ta lại bảo nhóm gốc nhãn…Rốt cuộc, điều khiến nhiều người lo ngại về đại hội toàn thể đã không xẩy ra; không khí đại hội VIII dẫu không còn là ngôi đền thiêng như trong ký ức, nhưng nó vẫn còn là ngôi nhà ấm áp của nhiều nhà văn có cá tính gần như ngược hẳn nhau.

Nhưng cái khiến tôi ngạc nhiên nhất, là cả hai ông Quân và Tuấn đều tin vào bài viết của Trang Hạ, coi nó là sự thật để bàn về một nhân vật mà bài viết nhắc đến.

Bài viết trên blog cá nhân của Trang Hạ tôi có đọc. Nó có hai cái sai cơ bản: Đoàn Trung Quốc gồm 7 người sang dự Hội nghị QT giới thiệu văn học Việt Nam không phải là 7 sinh viên như Trang Hạ nói; họ là những nhà nghiên cứu văn học của hai Viện văn học cấp tỉnh và thành phố. Cái sai thứ hai là công bố những chuyện tế nhị liên quan đến quan hệ quốc tế, nếu những lời Trang Hạ viết là chuyện ông Thỉnh có nói. Là một công dân tử tế, không ai phơi lưng đồng bào cho người nước ngoài xem, người ở Trung Nam Hải và Đài Bắc bàn bạc nhau những gì về Việt Nam, liệu họ có nói cho cả thế giới biết không? Ông Tuấn hẳn biết Luật giải mật của Hoa Kỳ, vì sao cần có luật ấy? Là một nhà báo tử tế, không ai đem chuyện nói nhỏ với nhau viết thành bài bao giờ. Nhưng cái sai của Trang Hạ có thể thông cảm được, cô ấy còn trẻ và là đàn bà; cái đáng bàn là Đỗ Trung Quân, lại nhân danh sự tử tế để tán dương, để nói to nó lên. Đỗ Trung Quân là hội viên thơ, gia tài bần nông của ông là Quê hương là chùm khế ngọt nhưng trở thành văn học bình dân được là nhờ trở thành ca từ của một ca khúc. Vậy mà ông ấy cứ đinh ninh mình là nhà thơ, nghĩ đã kỳ kỳ. Đằng khác, ông lại còn lớn tiếng chê gia tài văn học Việt Nam, ấy mới thực kỳ!
Trở lại với đoàn dịch giả và chuyên gia về văn học Việt Nam của Trung Quốc mà Trang Hạ bảo là 7 sinh viên. Tôi có nói chuyện với họ, họ hiểu văn học Việt Nam như tôi hiểu văn học Trung Quốc; mà tôi thì nhất thiết không thua kém quá xa ông Quân ông Tuấn về nền văn học vĩ đại này. Tôi là thành viên Đoàn nhà văn VN mới sang thăm Hội Nhà văn TQ hồi cuối năm 2009, trong buổi toạ đàm với bạn, tôi có tóm tắt về tư tưởng nghệ thuật và cốt chuyện 3 cuốn tiểu thuyết Việt Nam: Đi về nơi hoang dã (Nhật Tuấn), Người đưa đường thọt chân (Bùi Việt Sỹ) và Bến không chồng (Dương Hướng - cả ba đều đang tải trên vanvn.net) và nói với bạn rằng: “So với ba nhà văn tôi vừa nói đến, Mạc Ngôn chỉ còn là nhà văn phong tục. Thuyền lớn sóng lớn, các bạn là thuyền lớn, lẽ ra cần hút vào mình những con sóng để nhanh mạnh hơn; các bạn không dịch họ và văn học VN nói chung, mà chỉ dịch Từ tuyến đầu tổ quốc, thì không biết nó thiệt hay các bạn thiệt.”
Tạ Duy Anh nổi tiếng từ truyện ngắn Bước qua lời nguyền (của ông bố CS đến với tình yêu – cô con gái nhà địa chủ). Nó in trên Văn nghệ cùng thời với Người đàn bà ám ảnh của Đức Hậu, (anh chồng sắp chết vẫn cứ phải ly dị cho bằng được người đàn bà với các thành kiến ghê sợ một thời) và Người bạn ấy xuống tầu ở ga xép (bạn không cùng tôi đi đến tận cùng con tầu chúng tôi đã chọn) của tôi; đó là thời Hữu Thỉnh làm Tổng biên tập Văn nghệ. Tôi quen Hữu Thỉnh ngay sau 1975, khi chúng tôi còn chúi mũi vào những cái TV đen trắng Neptun từ Đông Âu về và Sanyo từ Saigon ra, Hữu Thỉnh đã nói: Hỡi các nhà văn, hãy ngước cặp mắt khỏi tầm ăng ten để nhìn thấy biên giới đang rậm rịch những bước chân xa lạ. Vào năm 1997, Hội chuẩn bị in Nhà văn Việt Nam hiện đại, có người quyền lực muốn xoá tên Bùi Minh Quốc, nhưng Hữu Thỉnh kiên trì thuyết phục để giữ lại như đã từng tìm mọi cách để nhà văn ấy được truy lĩnh lương, ở nhà biệt thự. Trường hợp nhà thơ Hữu Loan tự bỏ việc ở báo Văn nghệ từ năm 1958, mãi khi Hữu Thỉnh làm Tổng biên tập; ông mới làm được lương hưu và truy lĩnh lương hơn 30 năm, hàng bao tải tiền cho Hữu Loan. Không, Hữu Thỉnh không xứng đáng bị coi thường như phần lớn nhà văn hội viên của ông không xứng đáng bị coi thường.
Vả lại, hãy so văn học Việt Nam với khu vực trong tương quan với các lĩnh vực khác: Theo cuốn 202 quốc gia và vùng lãnh thổ, NXB Thông tấn, HN, 2002; Việt Nam xếp thứ 6 về kinh tế, thứ 5 về chi ngân sách cho giáo dục. Bóng đá Việt Nam xung quanh thứ nhì, ba. Hẳn Đỗ Trung Quân và Hoàng Ngọc Tuấn cũng đồng ý với tôi rằng, văn học VN xếp vào bậc nhất ở khu vực Đông Nam Á?
Điều cuối cùng tôi muốn nói riêng với ông Hoàng Ngọc Tuấn, người mà qua ngữ văn và tư duy, tôi đoán hiện ông đang định cư ở nước ngoài và có nghiên cứu văn học.
Ông dẫn vanvn.net bài Các nhà văn về nguồn, mà ông chỉ nói về nguồn là về nơi diễn ra Đại hội Đảng lần thứ II ở Kim Bình, là ông cắt xén khi trích dẫn. Chúng tôi còn viết chúng tôi về nơi Hội Văn nghệ Việt Nam đóng trụ sở ở ngoại vi Tuyên Quang, về nguồn sông nơi có thuỷ điện Na Hang. Cũng nhờ ông cắt nghĩa lại với ông Quân rằng, nguồn thì có nguồn xa nguồn gần, như tổ, cao tổ, nguyên tổ vậy. Nguồn gần của chúng tôi là các nhà văn hoá sáng lập nên Hội của chúng tôi và của ông Quân. Ngay ở Kim Bình, sao ông không dẫn cái điều tác giả bài viết muốn nói nhất, đó là tư tưởng của Đại hội II: Đại hội ra nghị quyết quyết định Mặt trận Thống nhất lấy tên là Mặt trận Liên hiệp Quốc dân VN, gọi tắt là Mặt trận Liên Việt, chủ trương đoàn kết hết thảy các đảng phái, đoàn thể và mọi cá nhân yêu nước, không phân biệt già trẻ, giai cấp, chủng tộc, tôn giáo, xu hướng chính trị để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ Kháng chiến, kiến quốc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, góp phần đấu tranh bảo vệ hoà bình thế giới…
Vâng, các nhà văn với ý thức dân chủ hoá văn đàn và xã hội chúng tôi cứ thấy phải âm thầm và bền bỉ. Năm 1988, tôi có viết (và Hữu Thỉnh in) “Chữa cái sai của hai mươi năm mất mười chín năm không nên coi là chậm.” Những nỗ lực chết người của ông Abraham Linconln để có được tu chính án thứ 13 (xoá bỏ chế độ nô lệ) nhưng phải chờ đúng 100 năm sau, Hoà Kỳ mới tích luỹ đủ ngân sách để mua nô lệ mà trả tự do cho họ, cùng với 30 mẫu đất hoặc quyền được đào tạo nghề cho mỗi công dân từ nay tự do. Cũng vậy, mất 13 năm để sứ thần Vương quốc Pháp Tocqueville nghiên cứu nền dân chủ Hoa kỳ, lại phải mất khoảng 100 năm cho nước Pháp của Hoàng đế Napoleon thuần thục dân chủ trên cái nền của đế quốc - thực dân kinh tế mấy chục năm.
Thưa ông Hoàng Ngọc Tuấn, hãy cứ làm cho văn học Việt Nam, cả trong nước và hải ngoại được bạn bè năm châu biết đến là chính nó; sẽ là phúc cho nó vậy. Nếu cứ tin vào tự do tuyệt đối ắt sẽ có kiệt tác, thì hãy cứ giành lấy một Nobel, một Gongcua; khác với xứ sở khác, vanvn.net sẵn sàng ăn mừng một Cao Hành Kiện của Việt Nam; như cá nhân tôi từng xuống đường ăn mừng Tuyển Việt Nam vô địch Đông Nam Á. Chứ cứ ở trong chê ngoài là phản động, ở ngoài chê trong là xứng đáng bị coi thường; thì phỏng có ích gì cho ai, văn học được thêm gì, ngoài sự nổi tiếng là người của công chúng bình dân? Thân sinh tién sỹ Trần Bích San có dạy ông ấy rằng: Hữu thức vô nan, nan thức đáo/ Vô danh bất hoạn, hoạn danh phù, ông ạ.

VC.

hoinhavanvietnam.vn